![](\"https://cdn.gib.gov.tr/api/gibportal-file/file/getFileResources?objectKey=arsiv/fileadmin/user_upload/Tebligler/Gelir_Vergisi/296/1.jpg\")
\n
| \n
26/4/1961 tarihli ve 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanuna aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.
“GEÇİCİ MADDE 25- Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte görev yapan 15 inci maddede yer alan il seçim kurulu ile 18 inci ve 19 uncu maddelerde yer alan ilçe seçim kurulunda bulunan siyasi partilerden alınan üyeler haricindeki kurul üyelerinin görev süresi 2025 yılı Ocak ayının son haftasında yapılacak olan yeni oluşuma kadar uzar. 2025 yılı Ocak ayının son haftasında kurullar tüm üyeleri ile yeniden oluşturulur.”
","priority":1800,"kanun":null,"maddeType":1,"ilgiliMaddeList":null,"tag":null,"yonetmeliklerList":null,"tebliglerList":null,"sirkulerList":null,"ozelgeList":null,"genelYazilarList":null,"icGenelgelerList":null,"cbkList":null,"bkkList":null,"gerekceList":null,"fileNames":null,"kanunId":565,"maddeTypeAciklama":null,"kanunNo":null,"kanunNoTitle":"7491 S.K MADDE 18","bolum":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"titleExt":null},{"siteLink":"https://gib.gov.tr/mevzuat/kanun/473/madde/7399","deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:28:04.089643","updated_at":"2025-03-24T19:28:04.089643","id":7399,"title":"Madde 3 Gelir ve Kurumlar Vergisi İstisnası","summary":null,"description":"a) Bu maddenin yürürlük tarihi ile 31.12.2000 tarihi arasında; Olağanüstü Hal Bölgesi kapsamında sayılan illerde yeni işe başlayan gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin, bu illerdeki iş yerlerinde fiilen ve sürekli olarak 10 ve daha fazla işçi çalıştırmaları şartıyla, münhasıran bu iş yerlerinden elde ettikleri kazançları işe başlama tarihinden itibaren yatırım dönemi dahil 5 vergilendirme dönemi gelir ve kurumlar vergisinden müstesnadır. Bu kazançlar hakkında; 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 25 inci maddesinin ikinci fıkrası ile 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin 6 numaralı bendinin (b) alt bendi hükümleri uygulanmaz. b) (a) fıkrasında belirtilen gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin anılan fıkradaki istisna süresinin sonundan başlamak ve 31.12.2007 tarihinde sona ermek üzere, bu illerdeki işyerlerinde fiilen ve sürekli olarak on ve daha fazla işçi çalıştırmaları şartıyla, münhasıran bu işyerlerinden elde ettikleri kazançları üzerinden hesaplanan gelir ve kurumlar vergisinden aşağıda belirtilen oranlarda indirim yapılır. İndirim oranı; 10 işçi çalıştıranlarda %40, 51 ve daha yukarı işçi çalıştıranlarda %60'dır. 11 ile 50 arasında (50 dahil) işçi çalıştıranlar için uygulanacak indirim oranı, %40 oranına her bir işçi için 0.5 puan eklemek suretiyle bulunur. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce kapsama dahil illerde işyeri bulunan gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin, 31.10.1997 tarihinden önce vermiş oldukları en son 4 aylık sigorta prim bordrolarında bildirdikleri işçi sayısına ilave olarak yeni işe aldıkları ve bu işyerlerinde fiilen çalıştırdıkları işçi sayısının 10 ve daha yukarı olması halinde, 1.1.1998-31.12.2007 tarihleri arasında bu işyerlerinden elde ettikleri kazançları üzerinden hesaplanan gelir ve kurumlar vergisine bu fıkrada belirtilen indirim oranları uygulanır. Bu fıkra kapsamına giren kazançlar üzerinden, Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin 6 numaralı bendinin (b) alt bendine göre tevkif edilecek gelir vergisi için de yukarıda belirtilen oranlarda indirim yapılır. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığınca belirlenir. |
(4842 sayılı Kanunun 16'ncı maddesiyle değişen madde Yürürlük; 24.04.2003) 1. Bu Kanunun 21, 23/8, 47 ve 48 inci maddelerinde yer alan maktu had ve tutarlar, 1.1.2003 tarihi itibariyle geçerli olan had ve tutarlarına yükseltilmiştir. 2. Bu Kanunun (7256 Sayılı Kanunun 18 inci maddesiyle eklenen ibare. Yürürlük: 17.11.2020 ) 9/10,19, 21, 23/8, (7194 sayılı kanunun 19 uncu maddesiyle eklenen ibare; Yürürlük: 07.12.2019)23/10, 31,(7194 sayılı kanunun 19 uncu maddesiyle eklenen ibare; Yürürlük: 07.12.2019)40/1, 40/7, 47, 48,(7194 sayılı kanunun 19 uncu maddesiyle eklenen ibare; Yürürlük: 07.12.2019)68, mükerrer 80, 82(6663 sayılı Kanunun 3 üncü maddesiyle değişen ibare Yürürlük; 10.02.2016) ve 86 ncı maddeleri ile 89 uncu maddesinin birinci fıkrasının (15) numaralı bendinde(**) yer alan maktu had ve tutarlar, her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre belirlenen yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle uygulanır. Bu şekilde hesaplanan maktu had ve tutarların % 5'ini aşmayan kesirler dikkate alınmaz. (700 Sayılı KHK'nın 45 inci maddesiyle değişen ibare; Yürürlük:09.07.2018)Cumhurbaşkanı(***), bu surette tespit edilen had ve tutarları % 50'sine kadar artırmaya veya indirmeye yetkilidir. 3. Bu Kanunun 103 üncü maddesinde yer alan vergi tarifesinin gelir dilim tutarları hakkında, bu maddenin (2) numaralı fıkrası uygulanır.(*)
(**)Değişmeden önceki ibare: 86 ve mükerrer 121 inci maddelerinde (***) Değişmeden önceki şekli: Bakanlar Kurulu |
(2361 sayılı Kanunun 71'inci maddesiyle değişen madde) Yıllık Gelir Vergisi, vergiye tabi gelirlerin yıllık toplamından 31'inci maddedeki indirimler düşüldükten sonra 103'üncü maddedeki nispetler uygulanmak suretiyle hesaplanır. Ücretlerin vergilendirilmesinde aylık vergi; yıllık vergi 12'ye bölünmek, gündelik vergi aylık vergi 30'a bölünmek suretiyle hesaplanır. (5281 sayılı Kanunun 44/4-b maddesiyle yürürlükten kaldırılan fıkra. Geçerlilik; 01.01.2005, Yürürlük; 31.12.2004)(*) (*) (Kaldırılmadan önceki şekli)Verginin hesaplanmasında matrahın ve verginin Yeni Türk Lirası kesirleri nazara alınmaz. |
(2361 sayılı Kanunun 68'inci maddesiyle değişen madde) (4369 sayılı Kanunun 49 uncu maddesiyle değişen fıkra Yürürlük; 1.1.1999) Dar mükellefiyete tabi mükelleflerden yıllık beyanname vermeye mecbur olmayanlar: 1. Gayrimenkullerin elden çıkarılmasından doğan diğer kazanç ve iratlarını, gayrimenkulün bulunduğu, 2. Menkul malların ve hakların elden çıkarılmasından doğan diğer kazanç ve iratlarını, mal ve hakların Türkiye'de elden çıkarıldığı, 3. Ticari veya zirai bir işletmenin faaliyetinin durdurulması veya terk edilmesi karşılığında elde ettikleri diğer kazanç ve iratlarını işletmenin bulunduğu, 4. Arızi olarak ticari işlemlerin yapılmasından veya bu nitelikteki işlemlere tavassuttan elde edilen diğer kazanç ve iratlarla, arızi olarak serbest meslek faaliyetleri dolayısıyla elde edilen kazançlar ve dar mükellefiyete tabi olanların 45' inci maddede yazılı işleri arızi olarak yapmalarından elde ettikleri diğer kazanç ve iratlar, faaliyetin yapıldığı veya yolcu veya yükün taşıta alındığı, 5. Gerçek usulde vergiye tabi mükelleflerin terk ettikleri işleriyle ilgili olarak sonradan elde ettikleri diğer kazanç ve iratlar (zarar yazılan değersiz alacaklarla, karşılık ayrılan şüpheli alacakların tahsili dahil), ticari, zirai veya mesleki bir faaliyete hiç girişilmemesi veya ihale, artırma ve eksiltmelere iştirak edilmemesi karşılığında elde ettikleri diğer kazanç ve iratları, vergisi tevkif suretiyle alınmamış menkul sermaye iratlarını ve diğer her türlü kazanç ve irada ilişkin ödemenin Türkiye'de yapıldığı, 6. Diğer hallerde Maliye Bakanlığı'nca belirlenen, Yerin vergi dairesine münferit beyanname ile bildirmeye mecburdurlar.(*) Bu kazanç ve iratlardan serbest meslek faaliyetlerine ilişkin olanların beyannamelerinin bu faaliyetlerin sona erdiği (4369 sayılı Kanunun 81/C-9 uncu maddesiyle değişen ibare Yürürlük; 1.1.1999) bu kazanç dışındaki diğer kazanç ve iratlarla ilgili(**) beyannamelerin ise bu kazanç ve iratların iktisap olunduğu tarihten itibaren 15 gün içinde ilgili vergi dairesine verilmesi mecburidir. Geliri telif ve patent haklarının satışından ibaret olan ve tamamı üzerinden tevkif suretiyle gelir vergisi ödemiş bulunan dar mükellefiyete tabi kimselerin bu gelirleri için münferit beyanname vermeleri ihtiyaridir. |
(4842 sayılı Kanunun 11'inci maddesiyle değişen fıkra Yürürlük; 2003 yılı gelirlerine de uygulanmak üzere 01.01.2004) Bir takvim yılına ait beyanname izleyen yılın (5615 Sayılı Kanunun 10 uncu maddesiyle değişen ibare. Yürürlük:04.04.2007) Mart ayının başından yirmibeşinci günü akşamına kadar(4), (7338 sayılı Kanunun 6 ncı maddesiyle çıkartılan ibare Yürürlük; 26.10.2021) (6) tam mükellefiyette vergiyi tarha yetkili vergi dairesine, dar mükellefiyette Türkiye'de vergi muhatabı mevcutsa onun Türkiye'de oturduğu yerin, Türkiye'de vergi muhatabı yoksa işyerinin, işyeri birden fazla ise bu işyerlerinden herhangi birisinin bulunduğu yer vergi dairesine verilir veya taahhütlü olarak posta ile gönderilir.(3)
(1) (Değişmeden önceki şekli) Mart ayı içinde (2) (Değişmeden önceki şekli) Şubat ayı içinde (3) (Değişmeden önceki şekli) (4369 sayılı Kanunun 47'nci maddesiyle değişen madde Yürürlük; 1.1.1999 tarihinden itibaren verilen beyannameler için uygulanmak üzere 29.7.1998) Bir takvim yılına ait beyanname: 1. Gelirin sadece gayrimenkul sermaye iradından ibaret olması halinde izleyen yılın Ocak ayı içinde, 2. Gelirin sadece basit usulde tespit edilen ticari kazançlardan ibaret olması halinde izleyen yılın Şubat ayı içinde, 3. Diğer hallerde izleyen yılın Mart ayı içinde, Tam mükellefiyette vergiyi tarha yetkili vergi dairesine, dar mükellefiyette Türkiye'de vergi muhatabı mevcutsa onun Türkiye'de oturduğu yerin, Türkiye de vergi muhatabı yoksa işyerinin (işyeri birden fazla ise bu işyerlerinden herhangi birisinin) bulunduğu yer vergi dairesine verilir veya taahhütlü olarak posta ile gönderilir.(x) (x) Madde 92 _ (Değişmeden önceki şekli) (202 sayılı Kanunun 46'ncı maddesiyle değişen madde) Bir takvim yılına ait beyanname ertesi yılın Mart ayı içinde: 1. Tam mükellefiyette vergiyi tarha yetkili vergi dairesine; 2. Dar mükellefiyette, Türkiye'de vergi muhatabı mevcutsa, onun Türkiye'de oturduğu yerin, Türkiye'de vergi muhatabı yoksa işyerinin (İşyeri birden fazla ise, bu işyerlerinden herhangi birisinin) bulunduğu mahal vergi dairesine verilir veya taahhütlü olarak posta ile gönderilir. Takvim yılı içinde memleketi terk edenlerin beyannameleri memleketi terke takaddüm eden 15 gün, ölüm halinde, ölüm tarihinden itibaren 4 ay içinde verilir. (4) (Değişmeden önceki şekli) Mart ayının onbeşinci günü akşamına kadar (5) Şubat ayının onbeşinci günü akşamına kadar (6) (7338 sayılı Kanunun 6 ncı maddesi ile çıkarılmadan önceki ibare) gelirin sadece basit usulde tespit edilen ticarî kazançlardan ibaret olması halinde izleyen yılın (5615 Sayılı Kanunun 10 uncu maddesiyle değişen ibare. Yürürlük:04.04.2007) Şubat ayının başından yirmibeşinci günü akşamına kadar(5) |
| 31/12/1960 gün ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunununda Değişiklik Yapılması ile 1598 sayılı Mali Denge Vergisi Kanununun Yürürlükten Kaldırılması Hakkında 31/12/1982 gün ve 2772 Sayılı Kanun 31/12/1982 gün ve 17915 (2. Mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. 1/1/1983 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiş bulunan bu Kanunla yapılan değişiklikler, götürü usulde vergilendirmeye ve hayat standardı esasına ilişkin hükümler hariç olmak üzere aşağıda açıklanmıştır. 1. Serbest Meslek Kazançlarında İstisna : Gelir Vergisi Kanununun 18 nci maddesinde yer alan 200.000._ ve 400.000._ liralık istisna miktarları 2772 sayılı Kanunun 1 nci maddesiyle 300.000._ ve 600.000._ liraya yükseltilmiştir. Yeniden tesbit edilen bu miktarlar anılan Kanunun geçici 1 nci maddesi uyarınca 1/1/1983 tarihinden itibaren elde edilen hasılata uygulanacaktır. 1982 takvim yılında elde edilen hasılata ise anılan maddede değişiklik yapılmadan önce yer alan istisna miktarları uygulanacaktır. Diğer taraftan, istisnanın uygulanmasında 135 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde yapılan açıklamalar gözönünde bulundurulacaktır. 2. Gayrimenkul Sermaye İratlarında İstisna : Gelir Vergisi Kanununun 21 nci maddesinin birinci fıkrasında yer alan 40.000._ liralık istisna 2772 sayılı Kanunun 2 nci maddesi 120.000._ liraya yükseltilmiştir. Ancak, artırılan istisna miktarı geçici birinci madde uyarınca, mesken olarak kiraya verilen gayrimenkullerden 1/1/1983 tarihinden itibaren elde edilen hasılata uygulanacaktır. Bu sebeple, 1982 yılında elde edilmeş bulunan hasılata 40.000._ liralık istisna uygulanması gerekmektedir. 3. Fiili Yemek ve Yatmak Giderleri : 2772 sayılı Kanunun 3 üncü maddesi ile değişik Gelir Vergisi Kanununun 24 üncü maddesinin 2 numaralı bendine göre, Harcırah Kanunu kapsamı dışında kalan müesseseler tarafından hizmet erbabına ödenen fiili yemek ve yatmak giderleri 1/1/1983 tarihinden itibaren Devlet Memurlarına ödenen gündeliklerle mukayesede dikkate alınmayacaktır. Ancak, yemek ve yatmak giderlerinin tevsik edilmemesi halinde, bu giderlere karşılık olarak verilen gündeliklerin aynı aylık seviyesindeki Devlet memurlarına verilen miktarı veya Devletçe verilen gündeliklerin en yüksek haddini aşan kısmının ücret olarak vergiye tabi tutulması gerekir. Diğer taraftan, anılan personele fiili yemek ve yatmak giderleri dışında gündelikde ödendiği takdirde bu gündeliklerin tamamının ücret olarak vergiye tabi tutulması gerekecektir. 4. Çalışan Eşlere Uygulanan Özel İndirim : 2772 sayılı Kanunun 4 ncü maddesi ile Gelir Vergisi Kanununun 31 nci maddesinin birinci fıkrasının 2 numaralı bendinin parantez içi hükmü kaldırıldığından, karı ve kocanın ücretli olarak çalışması halinde, genel indirimden istifade etmeyen eşin gerçek ücretine de 1/1/1983 tarihinden itibaren anılan bentde belirlenen özel indirim miktarları uygulanacaktır. Öte yandan, 135 Seri No.'lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde de açıklandığı üzere, ücretli olarak çalışan kadının ücretlerine özel indirimin uygulanabilmesi için, aile durumu sual varakası veya vergi karnesi ibraz etmesi gerekli bulunmaktadır. 5. Belediyelere Ödenen Vergilerin Gider Yazılması : 2772 sayılı Kanunun 5 ve 6 ncı maddeleri ile değişik Gelir Vergisi Kanununun 40 ncı maddesinin 6 numaralı ve 68 nci maddesinin 2 numaralı bentleri uyarınca, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununa göre tahakkuk eden işletmeyle ilgili belediye vergileri ticari kazancın tesbitinde, anılan Kanuna göre ödenen meslek, ilan ve reklam vergileri de mesleki kazancın tesbitinde gider olarak indirilecektir. 6. Menkul Kıymet Satışından Doğan Kazançlar : 2772 sayılı Kanunun 7 nci maddesiyle değişik Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 80 inci maddesinin birinci fıkrasının 2 numaralı bendi uyarınca, her ne şekilde olursa olsun menkul kıymetlerin iktisap tarihinden itibaren bir yıl içinde veya iktisaptan evvel elden çıkarılmasından sağlanan kazançların 100.000,_ liranın vergiden istisna edilmesi, 100.000,_ lirayı aşan kısmın ise değer artışı kazancı olarak vergiye tabi tutulması gerekmektedir. Menkul kıymetlerin iktisap tarihinden itibaren bir yıl geçtikten sonra elden çıkarılmasından sağlanan kazançlar ise vergilendirilmeyecektir. Öte yandan, 1982 takvim yılında menkul kıymetlerin elden çıkarılmasından sağlanan kazançlar 1983 yılı Mart ayında beyan edilecek ve bu kazançların vergilendirilmesinde Gelir Vergisi Kanununun 2772 sayılı Kanunla değişmeden önceki mükerrer 80 inci maddesi ve mükerrer 81 inci maddesinin ilgili hükümleri ile 128 seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin konuya ilişkin açıklamaları gereğince işlem yapılacaktır. 7. Toplama Yapılmayacak Haller : 2772 sayılı Kanunun 8 nci maddesiyle değiştirilen Gelir Vergisi Kanununun 86 ncı maddesinin (a) fıkrasına göre, tam mükellefiyete tabi gerçek kişilerin bir takvim yılı içinde elde ettikleri gelir; a) Birden fazla işverenden ücret alınması ve bu ücretlerin yıllık gayrisafi tutarları toplamının üç milyon lirayı aşması hali hariç, sadece ücretlerden, b) Tamamı tevkif yolu ile vergilendirilmiş bulunan ve gayrisafi tutarları toplamı üç milyon lirayı aşmayan menkul ve gayrimenkul sermaye iratlarından, c) Götürü usulde tesbit edilen ticari ve mesleki kazançlardan veya bu kazançlarla yukardaki bentlerde sayılanların bir kaçından yahut tamamından ibaret olması halinde, Yıllık beyanname verilmeyecektir. Bu durumda, birden fazla işverenden ücret alanların, bu ücretlerinin yıllık gayrisafi tutarları toplamının üç milyon lirayı aşması veya elde edilen gelirin tevkif suretiyle vergilendirilmiş bulunan menkul ve gayrimenkul sermaye iratlarından oluşması ve bu iratların yıllık gayrisafi tutarları toplamının üç milyon lirayı aşması halinde beyanname verilecektir. Gelirin birden fazla işverenden alınan ücretler ile vergisi tevkif suretiyle ödenmiş bulunan menkul ve gayrimenkul sermaye iratlarından teşekkül etmesi halinde ise, sözkonusu ücret ve iratlar ayrı ayrı nazara alınarak herbirinin üç milyon liralık haddi aşıp aşmadığına bakılacaktır. Diğer bir ifade ile, birden fazla işverenden alınan ücretler ile menkul ve gayrimenkul sermaye iratları toplamının ayrı ayrı üç milyon lirayı aşmaması halinde bunların yıllık gayrisafi tutarları toplamları üç milyon lirayı aşsa dahi beyanname verilmeyecektir. Ancak, götürü usulde tesbit edilen ticari kazançlar, mesleki kazançlar ve ücretler ile tevkif suretiyle vergilendirilmiş bulunan ve bir işverenden alınan ücretler yukarıda yeralan üç milyon liralık hadlerin hesabında nazara alınmayacaktır. 8. İhtiyari Toplama ve Beyan : 2772 sayılı Kanunun 9 ncu maddesi ile değiştirilen G.V.K. nun 87 nci maddesi hükmüne göre, gerçek usulde vergilendirilen ticari, zirai ve mesleki kazanç sahipleri dışında kalan ve gelirlerini yıllık beyanname ile bildirmek mecburiyetinde olan mükelleflerin elde ettikleri kazanç ve iratların yıllık gayrisafi tutarları toplamının üç milyon lirayı aşmaması halinde, bu kazanç ve iratlarından tevkif suretiyle vergilendirilmiş bulunan ücret, menkul ve gayrimenkul sermaye iratları ile götürü usulde vergilendirilmiş bulunan ticari, mesleki kazançlarını ve ücretlerini, verecekleri yıllık beyannamelerine ithal etmeleri ihtiyaridir. Ticari, zirai (götürü gider usulüne göre tesbit edilen zirai kazançları için beyanname verenler hariç) veya mesleki kazançları dolayısiyle yıllık beyanname vermek mecburiyetinde olan mükellefler, ihtiyari toplama hakkından faydalanamadıklarından, elde ettikleri tüm gelirlerini beyannamelerinde toplamak zorundadırlar. Üç milyon liralık haddin hesabında ise, bir işverenden alınan veya birden fazla işverenden alınmakla birlikte yıllık gayrisafi tutarları toplamı üç milyon lirayı aşmayan ücretler ile götürü usulde tesbit edilen ticari ve mesleki kazançlar ile kazanç ve iratların istisna hadleri içinde kalan kısımları dikkate alınmıyacaktır. Öte yandan, vergisi tevkif yoluyla ödenmiş bulunan mevduat ve tahvilat faizleriyle faizsiz olarak verilen kredilere karşılık alınan kâr paylarının hiçbir şartla kayıtlı olmaksızın beyanını ihtiyari kılan hükümlerin 86 ve 87 nci maddelerden çıkarılmış olması nedeniyle, bu iratlarda diğer menkul sermaye iratları gibi genel hükümler uyarınca işleme tabi olacaklardır. Gelir Vergisi Kanununun 86 ncı ve 87 nci maddelerinde yer alan yıllık beyannamenin verilmesine ve bu beyannameye dahil edilecek gelirlere ilişkin söz konusu değişiklikler 1/1/1983 tarihinde yürürlüğe girmiş olup, gelirlerin ait oldukları dönemde yürürlükte olan hükümlere göre vergilendirilmeleri esas prensip olduğundan, 1982 takvim yılında elde edilip 1983 yılı Mart ayında beyan edilecek gelirlere, Gelir Vergisi Kanununun 2772 sayılı Kanunla değişmeden önceki 86 ncı ve 87 nci maddeleri hükümlerin uygulanacağı açıktır. 9. Kurumlar Vergisinden İstisna Edilen Menkul Kıymetlerin Temettü, Faiz ve İkramiyelerinden Yapılacak Vergi Tevkifatı : Kurumlar Vergisi Kanununun 8 nci maddesinin 3 numaralı bendinde \"İhraç kanunlarına veya Devletin kanunların verdiği yetkiye dayanarak aktettiği mukavelenamelere göre mevcut ve çıkacak vergilerden muaflığı kabul edilmiş olan menkul kıymetlerin temettü, faiz ve ikramiyeleri\"nin kurumlar vergisinden müstesna olduğu hükme bağlanmıştır. Bu hükümler uyarınca, Kurumlar Vergisinden müstesna tutulan Devlet tahvili faizi ile diğer menkul kıymetlerin faiz, temettü ve ikramiyelerinin dağıtılmaması halinde, Gelir Vergisi Kanununun 2772 sayılı Kanunla değişik 94/8 nci maddesine göre tevkifat yapılmayacaktır. Ancak, sözkonusu kazançların dağıtılması halinde, Gelir Vergisi Kanununun 105 nci maddesinin 6 numaralı bendi hükümlerine göre vergi tevkifatına tabi tutulacağı tabiidir. Şu kadarki, kurum kârının kısmen dağıtılması durumunda, yukarıda dağıtılmaması halinde vergi tevkifatına tabi tutulmayacağı belirtilen kazançların, o yıla ait kurum kazancı içindeki payı oranında dağıtılan kurum kazancı içinde de yer aldığının kabul edilmesi gerekmektedir. 10. Kurumlara Ödenen Tahvil Faizlerinin Vergi Tevkifatı : Gelir Vergisi Kanununun 94 ncü maddesinin 9 numaralı bendine, 2772 sayılı Kanununun 10 uncu maddesi ile eklenen hüküm gereğince, tam mükellef kurumlara ödenen tahvil faizlerinden de vergi tevkifatı yapılacaktır. Ancak, 2772 sayılı Kanunun geçici 2 nci maddesi uyarınca bu tevkifat, 1/1/1983 tarihinden sonra ihraç edilmiş olan tahvil faizleri için sözkonusudur. 11. Hesaben Ödeme Deyimi : Gelir Vergisi Kanununun 2772 sayılı Kanunla değişik 96 ncı maddesinin birinci fıkrası hükmü uyarınca, vergi tevkifatına tabi kazanç ve iratları ödeyenlerin, sözkonusu kazanç ve iratları hesaplarına gider kayıt etmeleri, 1/1/1983 tarihinden itibaren hesaben ödeme kavramı içinde mütalâa edilmeyecektir. Zira, anılan maddede yapılan değişiklikle, hesaben ödeme deyimi; vergi tevkifatına tabi kazanç ve iratları ödeyenleri istihkak sahiplerine karşı borçlu durumda gösteren hertürlü kayıt ve işlemlerle sınırlandırılmış bulunmaktadır. Bu nedenle, bankalar ve tahvil ihraç eden kurumlar açtıkları mevduat hesapları ile ihraç ettikleri tahvillere dönem kâr veya zararlarının tesbiti amacıyla takvim yılı sonlarında tahakkuk ettirdikleri faizleri hesaplarına gider kaydetmeleri nedeniyle bu faizler üzerinden vergi tevkifatı yapmayacaklardır. Ancak, sözkonusu faizlerin nakden veya hesaben ödenmesi halinde vergi tevkifatına tabi tutulacağı tabiidir. Öte yandan, 2772 sayılı Kanunun geçici 3 ncü maddesi ile değişik 96 ncı maddesi hükmünün, 1/1/1983 tarihinden önce gider yazılmak suretiyle hesaben ödeme kapsamına giren ve tevkifata tabi tutulmamış bulunan ödemeler hakkında da uygulanacağı hükme bağlandığından, anılan tarihten önce gider yazılmış olan mevduat ve tahvil faizleri ödendikleri tarihte tevkifata tabi tutulacaktır. Ancak, 1/1/1983 tarihinden önce tevkif edilerek vergi dairelerine yatırılmış bulunan vergiler iade edilmiyecektir. Ayrıca, anılan tarihten önce sözkonusu faizleri gider yazmakla birlikte bu faizler üzerinden vergi tevkifatı yapmamış bulunan bankalar ile tahvil ihraç eden şirketler adına yapılmış olan tarhiyatların terkin edilmesi ve bu konuda yargı mercilerinde mevcut uyuşmazlıklardan vazgeçilmesi gerekmektedir. 12. Muhtasar Beyannamelerin Verilme Zamanı : 2772 sayılı Kanunun 12 nci maddesiyle değişik Gelir Vergisi Kanununun 98 nci maddesinde yapılan değişiklikle, mevduat faizlerinden tevkif edilen vergilerin muhtasar beyanname ile bildirilmesine ilişkin bir aylık ek sürenin yıl sonlarında tahakkuk ettirilen mevduat faizlerine ait olduğu açıklığa kavuşturulmuştur. Bu nedenle, yıl içinde nakten veya hesaben ödenen mevduat faizlerine ilişkin muhtasar beyannameler normal sürelerinde verilecektir. Öte yandan, çalıştırdıkları hizmet erbabı sayısı yirmi veya daha az olan işverenler, yaptıkları bilcümle tevkifatla ilgili muhtasar beyannamelerini önceden haber vermek kaydıyla, her ay yerine Şubat, Mayıs, Ağustos ve Kasım aylarının 20 nci günü akşamına kadar verebileceklerdir. 13. Vergi Tevkifat Nisbetleri : a) 94/8 nci Maddede Yer Alan Ödemelerden Yapılacak Tevkifat Nisbetleri ve Tevkif Edilecek Vergilerin Yatırılması : Gelir Vergisi Kanununun değişik 105 nci maddesinin Bakanlar Kuruluna verdiği yetkiye dayanılarak, çıkarılan ve 31/12/1982 gün ve mükerrer 17916 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 6/12/1982 gün ve 8/5759 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla aynı maddenin 6 numaralı bendinde yer alan % 33 1/3 nisbeti % 25'e, % 60 nisbeti % 52'ye indirilmiş bulunmaktadır. Bu karar uyarınca, kurumların yabancı memleketlerde elde ettikleri kazançlar ile iştirak kazançları dışında kalan ve Kurumlar Vergisinden muaf veya müstesna kazançların dağıtılmaması halinde % 20 vergi tevkifatı yapılacak, sözkonusu kazançların nakten veya hesaben ödenmesi halinde ise, bu tevkifat % 25'e, dar mükelleflere ödenmesi halinde de % 52'ye tamamlanacaktır. Öteyandan, 2772 sayılı Kanunun 17 nci maddesiyle değişik Gelir Vergisi Kanununun 119 uncu maddesi hükmüne göre, kurumlar vergisinden muaf veya müstesna kazançların dağıtılmaması halinde yapılacak vergi tevkifatının, ilk taksidi muhtasar beyannamenin verilme süresi içinde, diğerleri kurumlar vergisinin 2 nci ve 3 ncü taksitleriyle birlikte olmak üzere üç eşit taksitte ödenmesi gerekmektedir. Şu kadar ki, bu kazançların sonradan dağıtılması halinde, ödenmiş taksitlerin, 105 nci maddenin birinci fıkrasının 6 ncı bendinin parantez içi hükmü uyarınca yapılacak ek vergi tevkifatı ile birlikte ödenmesi gerekmektedir. b) 94 ncü Maddenin 9, 10 ve 11 Numaralı Bentlerinde Yer Alan Ödemelerden Yapılacak Vergi Tevkifat Nisbetleri : Gelir Vergisi Kanununun 105 nci maddesinin 7 numaralı bendi 2772 sayılı Kanunla değiştirilerek, \"......... 94 ncü maddenin; a) 9 numaralı bendinde yazılı ödemelerden, aa) Nama yazılı mevduat hesaplarına yürütülen faizlerden % 40, bb) Diğerlerinden % 40, b) 10 numaralı bendinde yazılı ödemelerden, aa) Nama yazılı tahvilat faizlerinden % 40, bb) Diğerlerinden % 40, c) 11 numaralı bendinde yazılı ödemelerden % 40 oranında vergi tevkifatı yapılacağı hükme bağlanmıştır. Öteyandan, 105 inci maddenin Bakanlar Kuruluna verdiği yetkiye dayanılarak çıkarılan ve 3/1/1983 gün ve 17917 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 1/1/1983 gün ve 8/5861 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nda, \"193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 105 nci maddesinin 7 numaralı bendinin a/aa, b/aa ve c işaretli hükümlerinde yer alan vergi tevkifat nisbetleri % 20; anılan bendin a/bb ve b/bb işaretli hükümlerinde yer alan vergi tevkifat nisbetleri % 30 olarak...\" tesbit edilmiş ve bu tevkifat nisbetlerinin 1/1/1983 tarihinden sonraki dönemlere ait faizlere uygulanacağı belirtilmiştir. Bu durumda, 31/12/1982 tarihi itibariyle hesaplanacak faizler ve faizsiz olarak verilen kredilere ilişkin kâr payları üzerinden % 25, bu tarihten sonra nama yazılı mevduat hesapları ile nama yazılı tahvillere ait faizler ve faizsiz olarak verilen kredilere ilişkin kâr payları üzerinden % 20, diğerlerinden % 30 oranında tevkifat yapılması gerekmektedir. 14. Gelir Vergisi Ödeme Süreleri : Gelir Vergisi Kanununun 117 nci maddesinde yapılan değişiklikle, yıllık beyanname ile bildirilen gelir üzerinden tahakkuk ettirilen gelir vergisinin ödeme süreleri Mart, Haziran ve Eylül ayları, götürü usulde tesbit edilen ticari kazançlar ile serbest meslek kazançları üzerinden tahakkuk ettirilen gelir vergisinin ödeme süreleri ise Nisan, Ağustos ve Kasım ayları olarak belirlenmiştir. Bu nedenle, 1983 yılı Mart ayında verilecek yıllık beyannameler üzerinden tahakkuk ettirilecek gelir vergisi Mart, Haziran ve Eylül aylarında, 1983 yılına ilişkin götürü ticari ve mesleki kazançlar üzerinden tahakkuk ettirilecek gelir vergisi ise Nisan, Ağustos ve Kasım aylarında olmak üzere üç eşit taksitte ödenecektir. 15. Vergilendirilmeyecek Değer Artışı Kazançları : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 81 nci maddesi hükmüne göre, ferdi bir işletmenin bilançosunun sermaye şirketine aktif ve pasifiyle bütün halinde devir olunması, devralan şirketin bilançosuna aynen geçirilmesi ve devredilen ferdi işletmenin sahip veya sahiplerinin şirketin devir bilançosuna göre hesaplanan özsermayesi tutarında ortaklık payı alması (Bu ortaklık payını temsil eden hisse senetlerinin nama yazılı olması şarttır.) durumunda, değer artışı kazancı hesaplanmamakta ve vergilendirilme yapılmamaktadır. Kollektif ve adi komandit şirketlerin aynı şekilde nev'i değiştirerek sermaye şirketi haline dönüşmesi halinde de değer artışı kazancı hesaplanmamakta ve vergilendirme yapılmamaktadır. 2772 sayılı Kanunla söz konusu maddede herhangi bir değişiklik yapılmamakla birlikte, aynı Kanunun geçici 4 üncü maddesi hükmüne göre; 1/1/1983 tarihinden 31/12/1983 tarihine kadar sermaye şirketine devrolunan ferdi işletmeler ile nev'i değiştirmek suretiyle sermaye şirketine dönüşen kollektif ve adi komandit şirketlerin bilançoları 213 sayılı Vergi Usul Kanununun geçici 11 nci maddesinde belirlenen şartlar dahilinde ve anılan maddede yazılı emsaller esas alınmak suretiyle değerlemeye tabi tutulacak ve bu değerleme dolayısiyle Türk Ticaret Kanununun değerlemeye ilişkin hükümleri uygulanmayacaktır. Bu şekilde sermaye şirketine devrolunan ferdi işletmenin sahip veya sahipleri ile sermaye şirketi haline dönüşen kollektif ve adi komandit şirketlerin ortaklarına, değerlendirilmiş bulunan bilançolarına göre hesaplanan öz sermayeleri tutarında ortaklıklar payı verilecektir. Devralan ve nev'i değiştirme suretiyle kurulan sermaye şirketinin Anonim şirket olması halinde, ortaklık payını temsil eden hisse senetlerinin nama yazılı olması gerekmektedir. 213 sayılı Vergi Usul Kanununun geçici 11 nci maddesine göre bilançoları yeniden değerlemeye tabi tutulan ferdi işletmelerle kollektif ve adi komandit şirketlerin 31/12/1983 tarihinden sonra sermaye şirketine devrolunması veya nev'i değiştirmeleri halinde, ferdi işletmelerin sahip veya sahipleriyle kollektif ve adi komandit şirketlerin ortaklarına yeniden değerleme katsayıları uygulanmamış bilançolarına göre hesaplanan öz sermayeleri tutarında ortaklık payı verilmesi gerekmektedir. Anılan tarihten sonra ferdi işletmeleri devralan veya nev'i değiştirme suretiyle kurulan sermaye şirketlerinin bilançolarında yer alan aktif kıymetler, yeniden değerlemeye tabi tutulmadan önceki değerleri üzerinde amortismana tabi tutulacaklardır. Bu şirketlerin bilançolarında gösterilen değer artış fonları ise, yeniden değerlemeye tabi tutulmuş bulunan aktif kıymetlerin satışı veya şirketlerin tasfiyesi halinde birikmiş amortismanlar gibi işleme tabi tutulacaklardır. 16. Uygulamadan Kaldırılan Peşin Ödeme : 2772 sayılı Kanununun 20 nci maddesi ile Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 117 nci maddesi yürürlükten kaldırılmıştır. Ancak, 1982 takvim yılına ilişkin olarak yapılan peşin ödeme, 1983 yılı Mart ayında verilecek yıllık beyannameler üzerinden tahakkuk ettirilecek gelir vergisinden, daha önce yayımlanan 17/3/1982 gün ve GEL : 2490604-14/22111 sayılı genel yazıda yer alan esaslar uyarınca mahsup edilecektir. 17. Yürürlükten Kaldırılan 1598 Sayılı Mali Denge Vergisi Kanunu : 2772 sayılı Kanununun 20 nci maddesinin 1 nci fıkrası ile, 1598 sayılı Mali Denge Vergisi Kanunu 1/1/1983 tarihinden itibaren yürürlükten kaldırılmıştır. Bu nedenle, 1/1/1983 tarihinden itibaren Mali Denge Vergisi uygulaması söz konusu olmayacaktır. Ancak, 1982 takvim yılına ilişkin olarak 1983 yılı Mart ayında beyan edilecek gelirler üzerinden vergiyi doğuran olayın 1982 yılı içinde vuku bulması ve bu dönemde Mali Denge Vergisi Kanunu hükümlerinin yürürlükte olması nedeniyle % 2 oranında Mali Denge Vergisi tahakkuk ettirilecektir. Öte yandan, Mali Denge Vergisi Kanunu kapsamına giren olay ve hukuki durumlar için anılan Kanununun yürürlükte olduğu yıllara ilişkin olarak 1/1/1983 tarihinden sonra yapılacak tarhiyetlere da ilgili dönemde yürürlükte olan hükümlerin uygulanacağı tabiidir. 18. 1982 Takvim Yılı Gelirlerine Uygulanacak Vergi Tarifesi : 1982 takvim yılına ait gelirlere uygulanacak gelir vergisi tarifesi aşağıda gösterilmiştir. 1.000.000 liraya kadar % 39 3.000.000 liranın 1.000.000 lirası için 390.000 lira; fazlası % 44 5.000.000 liranın 3.000.000 lirası için 1.270.000 lira; fazlası % 49 10.000.000 liranın 5.000.000 lirası için 2.250.000 lira; fazlası % 59 15.000.000 liranın 10.000.000 lirası için 5.200.000 lira; fazlası % 69 25.000.000 liranın 15.000.000 lirası için 8.650.000 lira; fazlası % 74 25.000.000 liradan fazlasının 25.000.000 lirası için 16.050.000 lira; fazlası % 65 Tebliğ olunur. |
| Bilindiği üzere, 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanununun bazı hükümlerinde 4.12.1985 tarih ve 3239 Sayılı Kanunla değişiklikler yapılmış ve bu değişikliklerden \"Ücretlerin vergilendirilmesi\"ne ait hususlar 147 Seri No.lu, \"dahili tevkifat\"a ilişkin hususlar da 148 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğlerinde açıklanmış bulunmaktadır. Gelir Vergisi Kanununda 3239 sayılı Kanunla yapılan değişikliklerden, yukarıda belirtilen tebliğlerde yapılan açıklamalar dışında kalan hususlarla ilgili olarak aşağıdaki açıklamaların yapılması gerekli görülmüştür. I _ SERBEST MESLEK KAZANÇLARINDA İSTİSNA : Gelir Vergisi Kanununun serbest meslek kazançlarında istisnaya ilişin 18 nci maddesinde 3239 sayılı Kanunla yapılan değişiklik ile müellif, mütercim, heykeltıraş, ressam ve bestekârlar ile mucitlerin yanısıra hattatlar da istisna kapsamına alınmıştır. Belirtilen kimselerin istisnaya konu faaliyetleri içerisine; bilimsel araştırma ve incelemeler ile fotoğraf ve video band halindeki eserleri de dahil edilmiştir. Ayrıca, maddede yer alan istisna ile ilgili hadler kaldırılarak, eserlerin sahipleri veya kanuni mirasçıları tarafından satılması veya kiraya verilmesi karşılığında elde edilen gelirlerin tamamının herhangi bir miktarla sınırlı olmaksızın vergidan istisna edilmesi esası getirilmiştir. Sözü edilen maddede yer alan istisnanın uygulanabilmesi için; a) Elde edilen gelirin serbest meslek kazancı olması gerekir. Sözlü veya yazılı bir hizmet sözleşmesi ile herhangi bir işverene bağlı olan kişilere, 18 inci maddede belirtilen faaliyetleri dolayısıyla işverenler tarafından yapılan ödemeler, serbest meslek kazancı olmayıp, ücret geliri sayılacağından, bu gelire istisna uygulanmayacaktır. b) Söz konusu serbest meslek kazancı; müellif, mütercim, heykeltraş, hattat, ressam, bestekâr ve mucitler veya bunların kanuni mirasçıları tarafından elde edilmiş olacaktır. c) Kazanç bu kişilerin; _ Şiir, hikâye, roman, makale, bilimsel araştırma ve inceleme, röportaj, karikatür, fotoğraf, film, video band, radyo ve televizyon senaryo ve oyunu gibi eserleri ile hattatların hat sanatı çerçevesinde değerlendirilen yazılarının gazete, dergi, radyo, televizyon ve videoda yayınlanması, _ Kitap, resim, heykel ve nota halindeki eserler ile ihtira beratlarının satılması veya bunlar üzerindeki mevcut hakların devir ve temlik edilmesi veya kiralanması, karşılığında elde edilmiş olacaktır. d) Yukarıda sözü edilen eserlerin 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Hakkında Kanun hükümlerine göre eser niteliğinde olması ve ihtira beratlarının da tescil edilmiş bulunması gerekmektedir. 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Hakkında Kanunun 1 nci maddesine göre, eser; \"Sahibinin hususiyetini taşıyan ve kanun uyarınca ilim, edebiyat, musiki, güzel sanatlar ve sinema eserleri sayılan her nev'i fikir ve sanat mahsulleri\" olarak tanımlanmıştır. Bu kanun kapsamına giren eserler, ilim ve edebiyat eserleri ile musiki eserleri, güzel sanat ve sinema eserleri olmak üzere dört grup halinde sayılmıştır. Diğer taraftan, ihtira beratlarına konu olan buluşların ticari veya sınai bir işletmeye dahil iken satılması, devir ve temliki veya kiralanması yada ihtira beratına konu olan buluşun üretilerek satılması hallerinde elde edilen kazanç, serbest meslek kazancı kapsamına girmeyeceğinden, bu kazançlara söz konusu istisna uygulanmayacaktır. Ayrıca, istisna kapsamına yeni alınan video bant halindeki eserlerin sahipleri veya kanuni mirasçıları dışında kalan kimseler tarafından (video kulüpleri gibi) satılması veya kiralanmasından elde edilen gelirlere bu istisna uygulanmayacaktır. Söz konusu eserlerin neşir, temsil, icra ve teşhir gibi suretlerle değerlendirilmesi veya bu kazançların arızi olarak elde edilmesi halinde de istisna uygulanacaktır. Ancak, bu istisna hükmü elde edilen hasılat üzerinden 94 üncü madde uyarınca tevkif yoluyla alınacak vergiyi kapsamıyacaktır. Bu durumda, Gelir Vergisi Kanununun değişik 94 üncü maddesinin (A) fıkrasının 3/a bendi hükmüne göre, vergi tevkifatı yapmakla yükümlü olanlar tarafından 18 inci madde kapsamına giren serbest meslek kazançları dolayısıyla hak sahiplerine yapılacak ödemelerden, ödemenin miktarına bakılmaksızın gelir vergisi tevkifatı yapılacaktır. II _ TİCARİ KAZANCA AİT DEĞİŞİKLİKLER : A _ Bir İşyeri Açmaksızın Gezici Olarak Milli Piyango Bileti Satanlar: 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun \"esnaf muaflığı\"na ilişkin 9 uncu maddesinin sonuna 3239 sayılı Kanunun 39 uncu maddesi ile eklenen fıkrada, \"Bir işyeri açmaksızın münhasıran gezici olarak milli piyango bileti satanlar yukarıdaki şartlarla sınırlı olmaksızın gelir vergisinden muaftır. Bu muaflığı 94 üncü madde uyarınca, tevkif suretiyle ödenen vergiye şumulü yoktur.\" denilmiştir. Bu hükme göre, bir işyeri açmaksızın münhasıran gezici olarak milli piyango bileti satanlar, başka bir ifade ile seyyar milli piyango bayiliği yapanlar, esnaf muaflığı ile ilgili diğer şartları taşıyip taşımadıklarına bakılmaksızın, bu faaliyetleri nedeniyle 1 Ocak 1986 tarihinden itibaren gelir vergisinden muaf tutulacaklardır. Ancak, bu muaflıktan yararlanan kimselere ödenen komisyon bedeli üzerinden, Milli Piyango İdaresince veya bu İdare adına ödemeyi yapanlarca Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesine göre % 25 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılacaktır. B _ Ticari Kazancın Tespitinde İndirilecek Gelirler : 3239 sayılı Kanunun 138 inci maddesi ile 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 39 uncu maddesinin son fıkrası, 75 inci maddesinin 11 numaralı bendi; 77 nci maddesi ve mükerrer 122 nci maddesi, 3239 sayılı Kanunun 74 üncü maddesi ile de 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 8 nci maddesinin 1 numaralı bendi 1 Ocak 1981 tarihinden itibaren yürürlükten kaldırılmıştır. Gelir Vergisi Kanununun yukarıda zikredilen maddelerinde yer alan; ticari bilançoya dahil olup iratları vergiden müstesna bulunan menkul kıymetlerin, iratlarının ticari kazançtan indirilmesi esasının, gelir vergisi sistemimizde yer alan vergi alacağı müessesesinin ve Kurumlar Vergisi Kanununda yer alan iştirak kazançları ile ilgili istisnanın 1 Ocak 1986 tarihinden itibaren yürürlükten kaldırılmasına paralel olarak, 3239 sayılı Kanununun 47 nci maddesi ile Gelir Vergisi Kanununa mükerrer 39 uncu madde eklenmiş ve bu madde ile \"Ticari kazancın tespitinde indirilecek gelirler\" yeniden düzenlenmiş bulunmaktadır. Diğer taraftan, Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin bir ve ikinci fıkralarında, hangi gelirlerin menkul sermaye iradı olduğu açıklanmış, maddenin üçüncü fıkrasında da, maddede belirtilen iratların, bunları sağlayan sermaye sahibinin ticari faaliyetine bağlı bulunması halinde, ticari kazancın tespitinde nazara alınacağı hükme bağlanmıştır. Bu hükme göre, ticari bir işletmeye dahil olup iratları vergiden müstesna bulunan menkul kıymetlerin iratları, kurumlardan elde edilen kurumlar vergisine tabi tutulmuş veya kurumlar vergisinden muaf veya müstesna olması nedeniyle Gelir Vergisi Kanununun 94/8 nci maddesi gereğince üzerinden gelir vergisi tevkifatı yapılmiş kâr payları ile hazine bonosu ve devlet tahvil faiz gelirleri ticari kazanç olarak dikkate alınmaktadır. Gelir Vergisi Kanununa 3239 Sayılı Kanunla eklenen mükerrer 39 uncu maddede de \"Ticari işletmeye dahil olup iratları vergiden müstesna bulunan menkul kıymetlerin iratları, kurumlardan elde edilen kurumlar vergisine tabi tutulmuş veya üzerinden vergi tevkifatı yapılmış kâr payları ile hazine bonosu ve devlet tahvil faizleri ticari kazançtan indirilir\" hükmü yer almıştır. Bu hükme göre, gelir vergisi mükellefleri ile adi ortaklıklar, kollektif şirketler, adi komandit şirketler ve kurumlar vergisine tabi kurumların ticari bilançolarına dahil olup; iratları vergiden müstesna bulunan menkul kıymetlerin iratları, kurumlardan elde edilen ve kurumlar vergisine tabi tutulmuş kâr payları, kurumlar vergisinden muaf veya müstesna olması nedeniyle üzerinden gelir vergisi tevkifatı yapılmış kâr payları ile hazine bonosu ve Devlet tahvil faizleri, 1 Ocak 1986 tarihinden itibaren vergiye tabi tutulacak kazancın tespitinde, ticari kazançtan indirilecektir. C _ İşletmeye Dahil Taşıtların Giderleri : Gelir Vergisi Kanununun 40 ıncı maddesinin 5 numaralı bendinde 3239 Sayılı Kanunla yapılan değişikliğe göre, 1 Ocak 1986 tarihinden itibaren işletmeye dahil taşıtların aynı zamanda zati veya ailevi ihtiyaçlar için de kullanılması halinde, bu taşıtların giderlerinin yarısının ticari kazancın safi tutarının tespitinde gider yazılması mümkün bulunmaktadır. İşletmeye kayıtlı taşıtlar, zati veya ailevi ihtiyaçlar için kullanılmayıp sadece işletmede kullanıldığı takdirde, bu taşıtlara ait giderlerin tamamının ticari kazancın safi tutarının tespitinde gider olarak nazara alınacağı tabiidir. Öteyandan, işletmeye kayıtlı olan taşıtların zati veya ailevi ihtiyaçlar için kullanılıp kullanılmadığına bakılmaksızın, bu taşıtlar için ayrılan amortismanların tamamının gider olarak dikkate alınması gerekmektedir. D _ İşverenlerce Ödenen Sendika Aidatları: Gelir Vergisi Kanununun 40 ıncı maddesine 3239 Sayılı Kanunla eklenen 8 numaralı bent hükmü ile, işverenlerce Sendikalar Kanunu hükümlerine göre bağlı oldukları sendikalara ödenen sendika aidatlarının gider yazılması esası getirilmiştir. Bu hükme göre, işverenlerin 2821 sayılı Sendikalar Kanunu hükümlerine göre, sendikalara bir ayda ödedikleri aidatın tutarının, işverene bağlı işyerlerinde çalışan işçilere bir günde ödenen çıplak ücretin bir günlük toplamını aşmaması gerekmektedir. İşverenlerce sendikalara ödenen aidatın, belirtilen bu miktarı aşması halinde, aşan kısmın ticari kazancın tespitinde gider olarak nazara alınması mümkün değildir. Sendika aidatının, işverenler tarafından gider yazılabilmesi için, aidatın ilgili bulunduğu yılda sendikaya ödenmesi gerekir. İlgili bulunduğu yılda ödenmeyen sendika aidatları, daha sonraki yıllara ait ticari kazancın tespitinde gider olarak nazara alınmayacaktır. E _ PTT Acentaları İle Dayıbaşıların Vergilendirilmesi : Daha önce gerçek usulde vergilendirilen PTT acentaları ile dayıbaşıların, Gelir Vergisi Kanununun 51 nci maddesinin 8 numaralı bendine 3239 sayılı Kanunla eklenen parantez içi hükümle, götürü usule tabi olmanın şartlarını taşımaları kaydıyla götürü usulde vergilendirilmelerine imkân tanınmıştır. Buna göre, P.T.T. Acentalığı işiyle iştigal edenler ile çiftçilere işçi temin ederek bu işleri nedeniyle komisyoncu durumunda olan dayıbaşıların (elçilerin), götürü usule tabi olmanın şartlarını taşımaları kaydıyla, bu kazançları 1 Ocak 1986 tarihinden itibaren götürü usulde tespit edilebilecektir. F _ Kazançları Götürü Usulde Tespit Edilen Ticaret ve Serbest Meslek Erbabına Artırılmış Safi Kazanç Tutarlarının Uygulanması : 3239 Sayılı Kanunun 49 uncu maddesi ile Gelir Vergisi Kanununun 46 ncı maddesinde yer alan safi kazanç tutarları bir kat arttırılmış bulunmaktadır. Buna göre; 1 Ocak 1986 tarihinden itibaren kazançları götürü usulde tespit edilen ticaret ve serbest meslek erbabının safi kazançları beşinci derece için 100.000._liradan aşağı olamayacak ve birinci derece için de 450.000._lira olarak dikkate alınacaktır. Öte yandan, 3239 sayılı Kanunun Geçici 1 nci maddesinin (a) fıkrası hükmü uyarınca, götürü usulde vergiye tabi ticaret ve serbest meslek erbabı için 1984, 1985 ve 1986 yıllarında uygulanmak üzere takdir komisyonlarınca takdir edilmiş bulunan safi kazanç tutarları, 1986 yılı tarhiyatlarında 1/3 nisbetinde arttırılmak suretiyle uygulanacaktır. ÖRNEK : Kundura tamircisi olan ve ticari kazancı götürü usulde tespit edilen (X) mükellefinin intibak ettirildiği sınıf ve derecenin safi kazanç tutarı 90.000._TL. dir. Bu mükellefin 1986 yılı tarhiyatına esas alınacak safi kazancı, vergi karnesinde yazılı 90.000 _TL. olmayacak, 90.000 _TL.nin 1/3 oranında artırılmış tutarı olan (90.000 X 1/3+90.000=) 120,000._TL. olacaktır. III _ GAYRİMENKUL SERMAYE İRADINA AİT DEĞİŞİKLİKLER : A _ Gayrimenkul Sermaye İradının Tanımında Yapılan Değişiklikler : 1. Gelir Vergisi Kanununun 70 inci maddesinin birinci fıkrasının 5 numaralı bendine 3239 Sayılı Kanunun 55 inci maddesi ile eklenen parantez içi hüküm ile, ihtira beratının mucitleri veya kanuni mirasçıları tarafından kiralanmasından elde edilen kazancın, gayrimenkul sermaye iradı sayılmayacağı ve bu kazançların serbest meslek kazancı sayılacağı hususuna açıklık getirilmiştir. Bu hüküm uyarınca, ihtira beratının mucitleri veya kanuni mirasçıları tarafından kiralanmasından elde edilen gelirler serbest meslek kazancı, bunlar dışında kalan kimseler tarafından kiralanmasından elde edilen gelirler de gayrimenkul sermaye iradı sayılarak vergiye tabi tutulacaktır. 2. 70 inci maddenin birinci fıkrasının 8 numaralı bendinde, 3239 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle, motorlu nakil ve cer vasıtaları ile her türlü motorlu araç, makina ve tesisatın yanısıra, bunların eklentilerinin kiraya verilmesinden elde edilen gelirlerin de gayrimenkul sermaye iradı olduğu hükme bağlanmıştır. Bu hükme göre, motorlu nakil ve cer vasıtaları ile her türlü motorlu araç, makine ve tesisat ile bunların eklentilerinin kiraya verilmesinden elde edilen gelirler, gayrimenkul sermaye iradı olarak vergiye tabi tutulacaktır. ÖRNEK : Traktörün eklentisi durumunda olan römorkun veya çekicinin eklentisi durumunda olan dorsenin kiraya verilmesinden elde edilen gelir; gayrimenkul sermaye iradı kabul edilerek, bu esasa göre vergilendirilecektir. 3. 70 inci maddenin 2 ve 3 üncü fıkralarında 3239 sayılı Kanunla yapılan degişiklik ile, ticari veya zirai bir işletmeye dahil bulunan mal ve hakların kiraya verilmesinden elde edilen gelirin, ticari veya zirai kazancın tespitine mütaallik hükümlere göre hesaplanacağı, tüccarlara ait olsa dahi ticari işletmeye dahil buunmayan gayrimenkuller ve haklar hakkında gayrimenkul sermaye iradına ilişkin hükümlerin uygulanacağı açıklıkla belirtilmiştir Buna göre, Gelir Vergisi Kanununun 70 inci maddesinde yazılı mallar ve hakların gerçek usulde vergilendirilen mükelleflerin işletmesine dahil bulunması halinde, bu mal ve hakların kiraya verilmesinden sağlanan gelirler, ticari veya zirai kazancın tespitine ait hükümlere göre vergilendirilecektir. Ayrıca, sözü edilen mal ve hakların, ticari bir işletmeye dahil bulunması halinde, bu mal ve hakların kiralanmasından elde edilen gelirin ticari kazanç olarak vergiye tabi tutulması nedeniyle, bu kiralamalarla ilgili olarak kira ödemelerinden gelir vergisi tevkifatı da yapılmayacaktır. B _ Emsal Kira Bedeli Esası: Gelir Vergisi Kanununun 73 üncü maddesinin birinci fıkrasında 3239 sayılı Kanunla yapılan değişiklik ile, bina ve arazi için mahkemelerce tespit edilen kiranın da emsal kira bedeli olarak kabul edilmesi esası getirilmiş ve yetkili özel merciler veya mahkemelerce takdir veya tespit edilmiş kira bedelinin mevcut olmaması halinde, bina ve arazinin Vergi Usul Kanununa göre belirlenen vergi değerine uygulanan % 7 oranı % 5'e indirilerek, vergi değerine % 5 oranının uygulanması suretiyle, emsal kira bedelinin tespit edileceği hükme bağlanmıştır. Bu hükme göre, 1 Ocak 1986 tarihinden itibaren bina ve arazi için mahkemelerce tespit edilmiş kira mevcut ise, tespit edilen bu kira tutarı emsal kira bedeli olarak esas alınacaktır. Ancak, bina ve arazi için yetkili özel mercilerce veya mahkemelerce takdir veya tespit edilmiş kira mevcut değilse, bina ve arazinin vergi değerinin % 5'i emsal kira bedeli olarak nazara alınacaktır. Maddenin ikinci fıkrasının 2 numaralı bendinde yapılan değişiklik ile de, binaların, mal sahiplerinin usûl ve fürûlarının yanısıra kardeşlerinin de ikametine tahsis edilmesi halinde, emsal kira bedelinin uygulanmaması esası getirilmiştir. Ancak, usûl, füru veya kardeşlerden herbirinin ikametine birden fazla konut tahsis edilmiş ise, bu konutların yalnız birisi hakkında emsal kira bedeli hesaplanmıyacaktır. Şu kadar ki, kardeşler evli ise, eşlerden yalnız birisine tahsis edilen konut için emsal kira bedeli uygulanmıyacak, diğer eşe tahsis edilen konut için, emsal kira bedeli uygulanacaktır. ÖRNEK : Hasan Günebakan evli olup, kardeşi Hüseyin Günebakan tarafından kendisine bedelsiz olarak tahsis edilen konutta ikamet etmektedir. Hasan Günebakan'ın eşi Oya Günebakan'a da kardeşi Ali Mert tarafından bedelsiz yazlık bir ev tahsis edilmiştir. Bu örnekte yer alan evli eşlere, kardeşleri tarafından iki tane bedelsiz konut tahsis edilmiş olup, emsal kira bedeli vergi değeri yüksek olana uygulanmayacak, diğer konut için uygulanacaktır. 73 üncü maddeye 3239 sayılı Kanununla eklenen 4 numaralı bentte de \"Genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyeler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılan kiralamalarda\" emsal kira bedeli esasının uygulanmayacağı hükmü yer almaktadır. Bu hüküm uyarınca, genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyeler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılan kira ödemeleri ve bunlar tarafından (mal sahibi olarak) kiraya verilen gayrimenkullerle ilgili olarak emsal kira bedeli esası uygulanmayacaktır. IV _ MENKUL SERMAYE İRADINA AİT DEĞİŞİKLİKLER : A _ Menkul Sermaye İradının Tanımında Yapılan Değişiklikler : Gelir Vergisi Kanununun menkul sermaye iradının tanımına ilişkin 75 inci maddesinde 3239 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle ; 1. İş ortaklıkları Kurumlar Vergisi Kanunu kapsamına alındığından, iş ortaklıklarının gerçek kişi ortaklarının ortaklıktan elde ettikleri gelirler menkul sermaye iradı sayılacaktır. 2. Maddenin ikinci fıkrasının 4 numaralı bendinde yapılan değişiklik ile Kurumlar Vergisi Kanunu uyarınca yıllık beyanname veren dar mükellefiyete tabi kurumların ticari bilançolarına göre doğan kârdan, yabancı ulaştırma kurumları ile özel beyanname veren dar mükellefiyete tabi kurumların, kurumlar vergisine matrah olan kurum kazancından kurumlar vergisi düşüldükten sonra kalan kısmın menkul sermaye iradı olduğu hususuna açıklık getirilmiştir. 3. Maddenin ikinci fıkrasının 5 numaralı bendinde yapılan değişiklik ile de daha önce aynı maddenin 6 numaralı bendinde yer alan hazine tahvili ve bonoları faizlerinin tevkif suretiyle vergilendirilmesini sağlamak amacıyla bu iratlar 5 numaralı bent kapsamına alınmıştır. Ayrıca, 2983 Sayılı Tasarrufların Teşviki ve Kamu Yatırımlarının Hızlandırılması Hakkında Kanunla kamu kurum ve kuruluşlarına ait alt yapı tesislerinin gelirlerine hakiki ve hükmü şahısların ortak olması için çıkarılan ve aynı Kanunla tahvil niteliğinde olduğu belirtilen gelir ortaklığı senetleri de 5 numaralı bent kapsamına alınmak suretiyle gelir ortaklığı senedi karşılığı sağlanan gelirlerin de menkul sermaye iradı olduğu açıkça hükme bağlanmış ve 94 üncü madde ile de bu iratlar tevkifat kapsamına alınmıştır. Ancak, Gelir Vergisi Kanununun 3239 Sayılı Kanunla değişik 94 üncü maddesinin (A) fıkrasının Bakanlar Kuruluna verdiği yetkiye dayanılarak çıkarılan ve 26.12.1985 gün ve 18970 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 20.12.1985 gün ve 10175 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile gelir ortaklığı senetlerinden sağlanan gelirlerden yapılacak gelir vergisi tevkifatı \"0\" (sıfır) olarak belirlenmiş bulunduğundan, ayrıca 2983 sayılı Kanunun hükümleri de dikkate alınarak, gelir ortaklığı senetlerinden sağlanan gelirlerden gelir vergisi tevkifatı yapılmayacaktır. 4. Maddenin ikinci fıkrasının 12 numaralı bendi, 3239 sayılı Kanunla, \"Faizsiz olarak kredi verenlere ödenen kâr payları ile kâr ve zarar ortaklığı Belgesi Karşılığı ödenen kâr payları ve özel finans kurumlarınca kâr ve zarara katılma hesabı karşılığında ödenen kâr payları\" şeklinde yeniden düzenlenmiştir. Buna göre, faizsiz olarak kredi verenlere ödenen kâr paylarına ilaveten 2499 Sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 1 ve 3 üncü maddeleri hükümlerinin verdiği yetkiye dayanılarak Bakanlar Kurulunun 84/8224 sayılı kararı ile yürürlüğe konulan Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 30 Sayılı Kararın ek maddesine istinaden anonim şirketlerin çıkarmış oldukları kâr ve zarara katılma hakkı veren menkul değerler (kâr ve zarar ortaklığı belgeleri) karşılığı ödenen kâr payları ve özel finans kurumlarınca kâr ve zarara katılma hesabı karşılığında ödenen kâr payları da menkul sermaye iradı sayılmıştır. B _ Vergi Alacağı : Gelir Vergisi Kanununun vergi alacağına ilişkin 75 inci maddesinin 11 numaralı bendi, 77 nci maddesi ve mükerrer 122 nci maddesi hükümleri 3239 sayılı Kanunla 1 Ocak 1986 tarihinden itibaren yürürlükten kaldırılmıştır. Bu nedenle 1 Ocak 1986 tarihinden itibaren elde edilecek kâr payları ve iştirak hisseleri için vergi alacağı hesaplanmayacaktır. Diğer taraftan, 3239 Sayılı Kanunun geçici 1 inci maddesinin (f) fıkrasında, \"Gelir Vergisi Kanununun 24.12.1980 tarih ve 2361 sayılı ve 31.12.1981 tarih ve 2574 Sayılı Kanunlarla değişik 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının 1, 2, 3 ve 11 numaralı bentlerinde yazılı olan ve 1985 takvim yılı içinde elde edilen iratlar için, bu kanunla ytürürlükten kaldırılan 77 ve mükerrer 122 nci maddeleri hükümleri uygulanır\" hükmü yer almaktadır. Bu hükme göre, 1985 takvim yılı içinde elde edilen her nevi hisse senetlerinin kâr payları, iştirak hisselerinden doğan kazançlar, kurumların idare meclisi başkanı ve üyelerine verilen kâr payları ve bu kâr payları üzerinden hesaplanan vergi alacağı ile ilgili olarak Gelir Vergisi Kanununun yürürlükten kaldırılan 77 ve mükerrer 122 nci maddeleri hükümleri uygulanacaktır. C _ Menkul Sermaye İratlarında İstisna : 3239 Sayılı Kanunun 138 nci maddesinin (b) fıkrası ile Gelir Vergisi Kanununun 22 nci maddesinde yer alan menkul sermaye iratlarına ilişkin istisna hükmü 1 Ocak 1986 tarihinden itibaren yürürlükten kaldırılmış, diğer taraftan sözkonusu Kanunun 70 inci maddesiyle Gelir Vergisi Kanununa eklenen geçici 23 üncü maddede de 1 Ocak 1986 tarihinden önce açtırılan döviz tevdiat hesapları için ödenecek faizler ile bu tarihten önce ihraç edilen ve Özel Kanunlar veya Devletin, kanunların verdiği yetkiye dayanılarak akdettiği mukavelelerle her türlü vergiden istisna edilmiş olan menkul kıymetlerin faiz, kâr payı ve ikramiyelerinin vergiden müstesna olduğu hükme bağlanmıştır. Buna göre, 1 Ocak 1986 tarihinden itibaren açılacak olan döviz tevdiat hesapları ile 1 Ocak 1986 tarihinden önce açılmakla birlikte, vadesinin dolması nedeniyle bu tarihten sonra vadesi yenilenen hesaplara yürütülecek faizlere istisna uygulanmayacaktır. Ancak, 1 Ocak 1986 tarihinden önce açtırılıp da vadesi bu tarihden sonra dolan hesaplara vade tarihine kadar tahakkuk ettirilecek faizler vergiden istisna edilecektir. Öteyandan, 1 Ocak 1986 tarihinden önce ihraç edilen ve özel kanunlar veya Devletin, kanunların verdiği yetkiye dayanılarak akdettiği mukavelelerle her türlü vergiden istisna edilmiş olan menkul kıymetlerin faiz, kâr payı ve ikramiyelerinin vergiden istisna edilmesine devam edilecektir. V _ DEĞER ARTIŞI KAZANÇLARINDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER : 3239 Sayılı Kanunun 58 inci maddesiyle Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 80 inci maddesinin birinci fıkrasının 2 numaralı bendinde yapılan değişiklikle, borsada kayıtlı olanlar ve ivazsız olarak iktisap edilenler hariç olmak üzere, menkul kıymetlerin iktisap tarihinden başlıyarak bir yıl içinde veya iktisaptan evvel elden çıkarılmasından sağlanan kazançların, bir takvim yılındaki tutarının 100.000 lirayı aşan kısmının, değer artışı kazancı olarak vergilendirilmesi hükme bağlanmıştır. Bu hükme göre, borsada kayıtlı olan menkul kıymetler ile ivazsız olarak iktisap edilen menkul kıymetlerin elden çıkartılmasından sağlanan gelirler hiç bir şarta tabi olmadan, bunlar dışında kalan menkul kıymetlerin de iktisap tarihinden itibaren bir yıl geçtikten sonra elden çıkartılmasından sağlanan gelirler değer artışı kazancı sayılmayacaktır. Borsada kayıtlı olmayan ve bir ivaz mukabili iktisap edilen menkul kıymetlerin iktisap tarihinden başlıyarak bir yıl içinde veya iktisaptan evvel elden çıkarılmasından sağlanan kazançların, bir takvim yılındaki tutarının 100.000._lirayı aşması halinde, aşan kısmın değer artışı kazancı olarak vergiye tabi tutulması gerekmektedir. Öteyandan, mükerrer 80 nci maddeye 3239 sayılı Kanunla eklenen 7 numaralı bentde, \"İktisap şekli ne olursa olsun (ivazsız olarak iktisap edilenler hariç) 70 nci maddenin birinci fıkrasının 1,2,4 ve 7 numaralı bentlerinde yazılı mal (gerçek usulde vergiye tabi çiftçilerin zirai istihsalde kullandıkları gayrimenkuller dahil) ve hakların, iktisap tarihinden başlayarak bir yıl içinde elden çıkarılmasından doğan kazançlar (Kooperatiflerin ortaklarına bu sıfatları dolayısıyle tahsis ettikleri gayrimenkuller, tahsis tarihinde ortak tarafından satın alınmış sayılır.)\" hükmü yer almıştır. Bu hükme göre, Gelir Vergisi Kanununun 70 inci maddesinde yer alan; bina, arazi, maden suları, memba suları, madenler, taş ocakları, kum ve çakıl istihsal yerleri, tuğla ve kiremit harmanları, tuzlalar ve bunların mütemmim cüzileri ve teferruatı ile gayrimenkul olarak tescil edilen haklar, voli mahalleri ve dalyanlar, gemi ve gemi payları ile bilumum motorlu tahmil ve tahliye vasıtalarının, iktisap tarihinden başlayarak bir yıl içinde elden çıkartılmasından doğan kazançlar, değer artışı kazancı sayılarak gelir vergisine tabi tutulacaktır. Ancak, ivazsız olarak iktisap edilen sözkonusu mal ve hakların elden çıkarılmasından doğan kazançlar, hiç bir şarta tabi olmaksızın değer artışı kazancı sayılmayacaktır . Bu hükmün uygulanmasında, kooperatiflerin ortaklarına tahsis ettikleri gayrimenkuller, tahsis tarihinde ortak tarafından satın alınmış sayılacaktır. Diğer taraftan; 3239 sayılı Kanunla Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 80 inci maddesi değiştirilerek, değer artışı kazançlarında \"safi değer artışı\" yeniden düzenlenmiştir. Yeni düzenleme ile, değer artışında safi kazanç, elden çıkarma karşılığında alınan para ve ayınlarla sağlanan ve para ile temsil edilebilen her türlü menfaatlerin tutarından, maliyet bedeli ile elden çıkarma dolayısıyla yapılan ve satıcının uhdesinde kalan giderler ve ödenen vergi ve harçlar indirilmek suretiyle bulunacaktır. Hasılatın ayın ve menfaat olarak sağlanılması halinde, bu ayin ve menfaatin tutarı, Vergi Usul Kanununun değerleme ile ilgili hükümlerine göre tayin ve tespit edilecektir. VI _ GELİRLERIN TOPLANMASI VE BEYAN EDILMESİ : A _ Hiçbir Şarta Bağlı Olmaksızın Beyan Edilmeyecek veya Verilen Yıllık Beyannameye Dahil Edilmeyecek Gelirler : Gelir Vergisi Kanununun 85 inci maddesinde 3239 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle hiçbir şarta tabi olmaksızın beyan edilmeyecek veya diğer gelirler nedeniyle verilen beyannameye ithal edilmeyecek olan, istisna hadleri içinde kalan kazanç ve iratların yanısıra, Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının; _ 1 numaralı bendinde yer alan her nevi hisse senetlerinin kâr payları, _ 2 numaralı bendinde yer alan iştirak hisselerinden doğan kazançlar (adi komandit şirketlerde komanditerlerin kâr payları hariç), _ 3 numaralı bendinde yer alan kurumların idare meclisi başkanı ve üyelerine verilen kâr payları, _ 5 numaralı bendinde yer alan her nevi tahvil faizleri ve hazine bonosu faizleri ile gelir ortaklığı senetlerinden sağlanan gelirler, _ 7 numaralı bendinde yer alan mevduat faizleri, _ 12 numaralı bendinde yer alan faizsiz olarak kredi verenlere ödenen kâr payları ile kâr ve zarar ortaklığı belgesi karşılığı ödenen kâr payları ve özel finans kurumlarınca kâr ve zarara katılma hesabı karşılığında ödenen kâr payları, için de yıllık beyanname verilmeyeceği ve diğer gelirler nedeniyle verilen beyannameye, bu gelirlerin dahil edilmeyeceği hükme bağlanmıştır. Bu hüküm uyarınca, 1 Ocak 1986 tarihinden itibaren elde edilecek yukarıda belirtilen gelirler için; yıllık beyanname verilmeyecek veya diğer gelirler nedeniyle verilen yıllık beyannameye sözkonusu gelirler dahil edilmeyecektir. Ancak, Gelir Vergisi Kanununun 85 nci maddesinde 3239 sayılı Kanunla yapılan bu değişiklik, 1 Ocak I986 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiş olup, gelirlerin ait olduğu dönemde yürürlükte olan hükümlere göre vergilendirilmeleri esas prensip olduğundan, 1985 yılında elde edilip 1986 yılı Mart ayında beyan edilecek gelirlere, Gelir Vergisi Kanununun 3239 sayılı Kanunla değişmeden önceki 85 inci maddesi hükmünün uygulanacağı tabiidir. Diğer taraftan, 3239 Sayılı Kanunun geçici 1 inci maddesinin (f) fıkrasında, \"Gelir Vergisi Kanununun 24.12.1980 tarih ve 2361 sayılı ve 31.12.1981 tarih ve 2574 Sayılı Kanunlarla değişik 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının 1, 2, 3 ve 11 numaralı bentlerinde yazılı olan ve 1985 takvim yılı içinde elde edilen iratlar için, bu kanunla yürürlükten kaldırılan 77 ve mükerrer 122 nci maddeleri hükümleri uygulanır\" hükmü yer almaktadır. Bu hükme göre; 1985 takvim yılı içinde elde edilen her nevi hisse senetlerinin kâr payları, iştirak hisselerinden doğan kazançlar, kurumların idare meclisi başkanı ve üyelerine verilen kâr payları ve bu kâr payları üzerinden heşaplanan vergi alacağı ile ilgili olarak Gelir Vergisi Kanununun yürürlükten kaldırılan 77 ve mükerrer 122 nci maddeleri hükümleri uygulanacaktır. Bu nedenle 1985 takvim yılında kâr payı elde eden gerçek kişiler, bu kâr paylarına vergi alacağını da ilave ederek, kâr payı ve vergi alacağının toplamını bulacaklar ve bu toplamı Gelir Vergisi Kanununun 3239 sayılı Kanunla değişmeden önceki 86 ve 87 nci maddeleri hükümlerini de dikkate alarak yıllık beyanname ile beyan edeceklerdir. 1985 takvim yılında elde etmiş oldukları gelirler sadece kâr payından ibaret olan mükelleflerin, bu kâr payları ile vergi alacağı toplamı 3.000.000._lirayı aşmadığı takdirde, yıllık beyanname vermeyecekleri tabiidir. B _ Toplama Yapılmayacak Haller : Gelir Vergisi Kanununun 3239 sayılı Kanunla değişik 86 ncı maddesinin (a) bendine göre, tam mükellefiyete tabi gerçek kişilerin bir takvim yılı içinde elde ettikleri gelir; 1. Birden fazla işverenden ücret alınması ve bu ücretlerin yıllık gayrisafi tutarları toplamı dokuz milyon lirayı aşması hali hariç, sadece ücret gelirinden, 2. Tamamı tevkif yoluyla vergilendirilmiş bulunan ve gayrisafi tutarları toplamı dokuz milyon lirayı aşmayan gayrimenkul sermaye iratlarından, 3. Götürü usulde tespit edilen ticari ve mesleki kazançlardan veya bu kazançlarla yukarıda sayılanların birkaçından yahut tamamından, ibaret olması halinde bu gelirler için yıllık beyanname verilmeyecektir, Bu durumda, birden fazla işverenden ücret alanların, bu ücretlerinin yıllık gayrisafi tutarları toplamının dokuz milyon lirayı aşması veya elde edilen gelirin tevkif suretiyle vergilendirilmiş bulunan ve gayrisâfi tutarı dokuz milyon lirayı aşan gayrimenkul sermaye iradından oluşması halinde bunlar yıllık beyanname vereceklerdir Ayrıca, Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinde yer alan ve değişik 85 inci maddede belirtilen menkul sermaye iratları dışında kalan, üzerinden gelir vergisi tevkifatı yapılmamış bulunan menkul sermaye iratlarının (meselâ alacak faizlerinin) yıllık beyanname ile beyan edileceği tabiidir. Birden fazla işverenden ücret alanların, bu üretlerinin yıllık gayrisafi tutarları toplamının hesabında; bu tebliğin (VII/A) bölümünde belirtilen tiyatrolarda çalışan tiyatro sanatçılarının gerek bu işyerlerinden ve gerekse aynı sanatçıların radyo ve televizyon yapımlarında çalışmaları karşılığında aldıkları ücretler ile sporculara ödenen transfer ücretleri ve tam mükellefiyete tabi kişilerin yanında çalışan gemi adamlarına sadece uluslararası sularda geçen hizmetleri karşılığı ödenen ve vergisi tevkif yoluyla alınmış ücretler, dokuz milyon liralık haddin hesabında dikkate alınmayacaktır. Gelirin birden fazla işverenden alınan ücretler ile vergisi tevkif suretiyle ödenmiş bulunan gayrimenkul sermaye iratlarından teşekkül etmesi halinde, sözkonusu ücret ve iratlar ayrı ayrı nazara alınarak herbirinin dokuz milyon liralık haddi aşıp aşmadığına bakılacaktır. Ancak, götürü usulde tespit edilen ticari ve mesleki kazançlar ve ücretler ile tevkif suretiyle vergilendirilmiş bulunan ve sadece bir işverenden alınan ücretler, yukarıda yer alan dokuz milyon liralık hadlerin hesabında nazara alınmayacaktır. Ayrıca, birden fazla işverenden ücret alınması ve alınan bu ücretlerin gayrisafi tutarları toplamının da dokuz milyon lirayı aşması halinde, sözkonusu ücretler için yıllık beyanname verileceği tabiidir. C _ İhtiyari Toplama ve Beyan : Gelir Vergisi Kanununun 3239 sayılı Kanunla değişik 87 nci maddesi hükmüne göre, gerçek usulde vergilendirilen ticari, zirai ve mesleki kazanç sahipleri dışında kalan ve gelirlerini, yıllık beyanname ile bildirmek mecburiyetinde olan tam mükelleflerin, elde ettikleri kazanç ve iratların yıllık gayrisafi tutarları toplamının, dokuz milyon lirayı aşmaması halinde, bu kazanç ve iratlarındân tevkif suretiyle vergilendirilmiş bulunan ücret ve gayrimenkul sermaye iratları ile götürü usulde vergilendirilmiş bulunan ticari, mesleki kazançlarını ve ücretlerini, verecekleri yıllık beyannamelerine ithal etmeleri ihtiyaridir. Ticari, zirai (götürü gider usulüne göre tespit edilen zirai kazançları için beyanname verenler hâriç) veya mesleki kazançları dolayısıyle yıllık beyanname vermek mecburiyetinde olan mükellefler, ihtiyari toplama hakkından faydalanamadıklarından, elde ettikleri tüm gelirlerini (değişik 85 inci maddede yazılı ve yıllık beyanname ile beyan edilmeyecek gelirler hariç) beyannamelerinde toplamak zorundadırlar. Diğer taraftan, ihtiyari toplama ve beyanla ilgili dokuz milyon liralık haddin hesabında; _ Bir işverenden alınan veya birden fazla işverenden alınmakla birlikte yıllık gayrisafi tutarları toplamı dokuz milyon lirayı aşmayan ücretler, _ Götürü usulde tespit olunan ticari ve mesleki kazançlar, _ Kazanç ve iratların istisna hadleri içinde kalan kısımları, _ Her nevi hisse senetlerinin kâr payları, _ İştirak hisselerinden doğan kazançlar (adi komandit şirketlerde komanditerlerin kâr payları hariç) _ Kurumların idare meclisi başkan ve üyelerine verilen kâr payları, _ Her nevi tahvil faizleri ve hazine bonosu faizleri ile gelir ortaklığı senetlerinden sağlanan gelirler, _ Mevduat faizleri, _ Faizsiz olarak kredi verenlere ödenen kâr payları ile kâr ve zarar ortaklığı belgesi karşılığı ödenen kâr payları ve özel finans kurumlarınca kâr ve zarara katılma hesabı karşılığında ödenen kâr payları, dikkate alınmayacaktır. Öteyandan, bu tebliğin (VII/A) bölümünde belirtilen tiyatrolarda çalışan tiyatro sanatçılarının gerek bu işyerlerinden ve gerekse aynı sanatçıların radyo ve televizyon yapımlarında çalışmaları karşılığında aldıkları ücretler ile sporculara ödenen transfer ücretleri ve tam mükellefiyete tabi kişilerin yanında çalışan gemi adamlarına sadece uluslararası sularda geçen hizmetleri karşılığı ödenen ücretlerin, tevkif suretiyle vergiye tabi tutulmuş olmaları kaydıyla yukarıda yer alan şartlarla sınırlı olmaksızın beyan edilmesi veya diğer gelirler nedeniyle verilecek yıllık beyannameye dahil edilmesi mükelleflerin ihtiyarına bırakılmıştır. Gelir Vergisi Kanununun 86 ve 87 nci maddelerinde yer alan gelirlerin toplanmaması ve ihtiyari toplama ve beyana ilişkin söz konusu değişiklikler 1 Ocak l986 tarihinde yürürlüğe girmiş olup, gelirlerin ait oldukları dönemde yürürlükte olan hükümlere göre vergilendirilmeleri esas prensip olduğundan, 1985 yılında elde edilip 1986 yılı Mart ayında beyan edilecek gelirlere, Gelir Vergisi Kanununun 3239 Sayılı Kanunla değişmeden önceki 86 ve 87 nci maddeleri hükümlerinin uygulanacağı tabiidir. Ancak, 3239 sayılı Kanunun Geçici 1 inci maddesinin (d) fıkrasında, l93 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 86 ve 87 nci maddelerinin bu kanun ile değiştirilen hükümlerinin, 1985 yılında elde edilen ve münhasıran ücretten ibaret olan gelirler hakkında da uygulanacağı hükme bağlandığından, gelirleri münhasıran ücretten ibaret olup da birden fazla işverenden ücret alan ve bu ücretlerinin yıllık gayri safi tutarları toplamı üç milyonu aşmakla birlikte dokuz milyon lirayı aşmayan mükellefler, bu ücretleri nedeniyle yıllık beyanname vermiyeceklerdir. Diğer taraftan 1985 takvim yılında birden fazla işverenden ücret alan ve ücretlerinin gayrisafi tutarları toplamı üç milyon lirayı aşmakla beraber, dokuz milyon lirayı aşmayan ve ücret geliri yanında başkaca kazanç ve iradı olan mükellefler, ücretlerinin toplamı 3.000.000._liralık haddi aşması nedeniyle, ücretlerini ve yıllık beyannameye dahil etmeleri gereken diğer gelirlerini yıllık beyanname ile beyan etmek zorundadırlar. VII _ VERGİ TEVKİFATI : 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanununun vergi tevkifat nispetlerini gösteren 105 inci maddesi 3239 Sayılı Kanununun 138 nci maddesinin (a) fıkrası ile 1 Ocak 1986 tarihinden itibaren yürürlükten kaldırılmış ve buna paralel olarak yine 3239 sayılı Kanunun 65 inci maddesi ile vergi tevkifatına tabi ücret, kazanç ve iratlar ile vergi tevkifat nispetleri Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinde yeniden düzenlenmiş, ayrıca maddede yer alan ödemelerden % 25 oranında vergi tevkifatı yapılacağı hükme bağlanmıştır, Diğer taraftan, Gelir Vergisi Kanununun değişiK 94 üncü maddesinin (A) fıkrasının Bakanlar Kuruluna verdiği yetkiye dayanılarak çıkarılan ve 26.12.1985 gün ve 18970 Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 20.12.1985 gün ve 85/10175 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile de vergi tevkifat nispetleri yeniden tespit edilmiştir. Yapılan bu düzenlemelere göre; kazanç, ücret, menkul ve gayrimenkul sermaye iratlarından vergi tevkifatının ne şekilde ve hangi oranlarda yapılacağı aşağıda açıklanmıştır. A _ Ücret Ödemelerinden Yapılacak Vergi Tevkifatı : 1. Tiyatro Sanatçılarının Ücretlerinden Yapılacak Vergi Tevkifatı: Kültür ve Turizm Bakanlığının görüşü alınarak, herhangi bir sosyal güvenlik kurumuna kayıtlı olarak profesyonel müzikli ve müziksiz özel tiyatrolarda bilfiil çalışan aşağıda ünvanları belirtilen tiyatro sanatçılarının münhasıran bu işyerlerindeki çalışmaları karşılığı aldıkları ücretler ile bu sanatçıların radyo ve televizyon yapımlarında çalışmaları karşılığı aldıkları ücretler üzerinden % 10 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılması uygun görülmüştür. Bu faaliyetleri nedeniyle ücretleri üzerinden % 10 oranında vergi tevkifatı yapılacak özel tiyatrolarda çalışan sanatçılar; _ Sanatçı Yöneticiler _ Başrejisör _ Rejisörler _ Aktör ve Aktrisler _ Reji Asistanları _ Tiyatro Müzik İşleri Yöneticisi _ Müzikli Tiyatro Başkorrepetitörü _ Müzikli Tiyatro Orkestrası İcracıları _ Müzikli Tiyatro Korosu İcracıları _ Müzikli Tiyatro Balesi İcracıları _ Tiyatro Sanat Teknik Müdürü _ Tiyatro Dekoratörleri _ Tiyatro Kostüm Kreatörleridir. Ünvanı yukarıda belirtilenlerden olmakla beraber, herhangi bir sosyal güvenlik kurumuna kayıtlı olmayan sanatçılar ile profesyonel özel tiyatrolarda çalışmayan sanatçıların ve yukarıda sayılanlar dışında kalan ve özel tiyatrolarda çalışan sanatçıların ücretlerine % 10 oranı uygulanmayacaktır. Bu kimseler ile kamu kurumu niteliğinde olan tiyatro, opera ve balelerle belediyeler bünyesinde kurulu tiyatro, opera ve balelerde çalışan sanatçıların ücretleri, Gelir Vergisi Kanunun 103 üncü maddesinde belirtilen vergi nispetlerine göre vergi tevkifatına tabi tutulacaktır. 2. Sporculara Ödenen Transfer Ücretleri : Sporculara transfer ücreti olarak yapılan ödemelerden de % 10 oranında vergi tevkifatı yapılacaktır. 3. Gemi Adamlarına Ödenen Ücretler : Tam mükellefiyete tabi kişilerin yanında çalışan gemi adamlarına münhasıran uluslararası sularda geçen hizmetleri karşılığı yapılan ücret ödemelerinden de % 10 vergi tevkifatı yapılacaktır. Ücretlerinden % 10 vergi tevkifatı yapılacak personelin, münhasıran 854 sayılı Kanun kapsamına giren gemi adamı olması ve uluslararası sularda hizmet görmesi esastır. 854 sayılı Kanun kapsamına girmeyen personel ile 854 sayılı Kanun kapsamına girmekle beraber uluslararası sularda hizmet ifa etmeyen personelin ücretlerinden % 10 oranı üzerinden vergi tevkifatı yapılmayıp, Gelir Vergisi Kanununun 103 ncü maddesine göre, vergi tevkifatı yapılacaktır. Öteyandan, uygulamada kolaylık sağlanması açısından kalkış limanının Türkiye içinde olması, varış limanının ise Türkiye içinde olmaması halinde, geminin kalkış tarihinden itibaren, Türkiye'deki bir limana dönüşüne kadar geçen sürenin uluslararası sularda geçen süre olarak kabul edilmesi uygun görülmüştür. Ancak, Türkiye'deki bir limandan kalkmakla beraber varış limanı Türkiye içinde olmayan bir geminin, aynı zamanda Türkiye içinde bir veya birden fazla limana uğrayarak yükleme veya boşaltma yapması halinde, Türkiye'deki ilk limandan kalktığı tarihten itibaren Türkiye içinde olan bir limana dönüşüne kadar geçen süre uluslararası sularda geçen süre olarak kabul edilecektir. Ücretler gemi adamına çeşitli adlar altında; bazıları aylık ücretle birlikte ve sürekli (makam tazminatı, çocuk yardımı, hafta tatili ücreti gibi), bazıları yapılan fazla çalışma veya görev gereği (fazla mesai, seyir primi, tehlike primi, tanker primi, görev dışı ücretler gibi) ve bazıları da sosyal yardım (ölüm yardımı, doğum yardımı, evlilik yardımı gibi) olarak ödenmektedir. Sözü edilen ücret ödemelerinden; asli ücrete bağımlı veya asli ücretle birlikte verilen ücretler ile yapılan ek çalışma ücretleri veya görevin niteliği itibariyle verilen ücretlerin, uluslararası sularda geçen hizmetlere tekabül kısımlarının % 10 oranı uygulanarak vergiye tabi tutulması, bu ücretlerin uluslararası sularda geçmeyen hizmetlere tekabül eden kısmının da Gelir Vergisi Kanunun 103 ncü maddesinde yer alan oranlar uygulanarak vergiye tabi tutulması gerekir. Gelir Vergisi Kanununun 36 ncı maddesinde, \"Muhtelif yerlerden ücret alan hizmet erbabı için 31 nci maddede yazılı indirimler, bunlardan en yüksek olan ücretin vergisine uygulanır. Hizmet erbabının vergi karnesi varsa indirimin uygulanacağı ücret bu karneyi muhafaza eden işverenden aldığı ücrettir. Vergi Usul Kanunu ile karne almaktan muaf tutulmuş olanlarda indirimin uygulanacağı ücret, aile durumu sual varakasını muhafaza eden işverenden aldığı ücrettir.\" hükmü yer almıştır. Bu hükürn uyarınca, yukarıda açıklanan esaslar dahilinde % 10 vergi oranının uygulanacağı ücretin tutarı, diğer ücretlerden yüksek ise özel indirimin bu ücrete uygulanması, diğer ücretlerin % 10 oranı üzerinden vergiye tabi tutulacak ücretlerden yüksek olması halinde ise, özel indirimin diğer ücretlere uygulanması gerekmektedir. Diğer taraftan, Gelir Vergisi Kanununun 98 nci maddesine göre, bir aya ait yapılan ücret ödemelerine ait muhtasar beyanname müteakip ayın 20 nci günü akşamına kadar verilebilmektedir. Bu hüküm uyarınca, gemi adamının ücretlerinin peşin ödenmesi durumunda, % 10 oranı üzerinden vergiye tabi tutulacak ücretlerin puantajının yapılması sonunda, ücretin tutarında bir farklılık olması halinde bu ücretlere ait vergilendirmenin muhtasar beyanname verilmeden evvel ve aynı dönem içinde olması kaydıyla düzeltilmesi ve düzeltilmiş tutarlar esas alınarak muhtasar beyannamenin verilmesi mümkün bulunmaktadır. 4. Diğer Ücret Ödemelerinde : Hizmet erbabına yukarıda belirtilen ödemeler ile vergiden istisna edilen ödemeler dışında kalan ücret ödemelerinden ve ücret sayılan ödemelerden Gelir Vergisi Kanununun 103 ve 104 üncü maddelerine göre 147 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde yer alan esaslar uyarınca gelir vergisi tevkifatı yapılacaktır . B _ Serbest Meslek Kazancı Ödemelerinden Yapılacak Vergi Tevkifatı : Yapmış oldukları serbest meslek işleri dolayısıyle bu işleri icra edenlere yapılan ödemelerden aşağıda belirtilen oranlarda vergi tevkifatı yapılacak olup, kazançları götürü usulde tespit edilen serbest meslek erbabı ile noterlere serbest meslek faaliyetleri ile ilgili olarak yapılan ödemelerden ise vergi tevkifatı yapılmayacaktır. _ Gelir Vergisi Kanununun 18 nci maddesi kapsamına giren serbest meslek kazançları dolayısıyle hak sahiplerine yapılacak ödemelerden % 10, _ 18 nci madde kapsamı dışında kalan diğer serbest meslek işlerini yapan mükelleflere yapılan ödemelerden de tam ve dar mükellef ayrımı yapılmaksızın % 15, oranında gelir vergisi tevkifatı yapılacaktır. C _ Senelere Sari İnşaat ve Onarma İşlerinde İstihkak Bedellerinden Yapılacak Vergi Tevkifatı : Senelere sari inşaat ve onarma işlerini yapanlara (kurumlar dahil) ödenen istihkak bedellerinden ötedenberi olduğu gibi % 5 oranında vergi tevkifatı yapılacaktır. D _ Dar Mükelleflere Telif ve Patent Haklarının Satışı Dolayısıyle Yapılan Ödemelere Vergi Tevkifatı : Dar mükellefiyete tabi olanlara telif ve patent haklarının satışı dolayısıyle yapılan ödemelerde tevkifat nispeti % 35'den % 25'e indirilmiş bulunmaktadır. 1 Ocak 1986 tarihinden itibaren dar mükellefiyete tabi olanlara telif ve patent haklarının satışı dolayısıyle yapılacak ödemelerden, % 25 oranında vergi tevkifatı yapılacaktır. E _ Gayrimenkul Sermaye İradı Ödemelerinde Yapılacak Vergi Tevkifatı : Gelir Vergisi Kanununun 70 inci maddesinde yer alan mal ve hakların kiralanması karşılığında yapılan kira ödemelerinden yapılacak vergi tevkifat nispeti % 25'den % 20'ye indirilmiş bulunmaktadır. Bu nedenle, 1 Ocak 1986 tarihinden itibaren yapılacek kira ödemeleri üzerinden % 20 oranında vergi tevkifatı yapılacaktır. Diğer taraftan, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınan vakıflara ait gayrimenkuller hariç olmak üzere, vakıf ve derneklere ait gayrimenkullerin vergi tevkifatı yapmak mecburiyetinde olan gerçek veya tüzel kişiler tarafından kiralanması halinde, bunlar tarafından dernek ve vakıflara ödenecek kira bedeli üzerinden de vergi tevkifatı yapılması esası getirilmiş bulunmaktadır. Bu nedenle, 1 Ocak 1986 tarihinden itibaren Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınan vakıflar dışında kalan vakıflar ile derneklere yapılacak kira ödemelerinden % 10 oranında vergi tevkifatı yapılacaktır. F _ Dar Mükellef Kurumların Kurumlar Vergisi Düşüldükten Sonra Kalan ve Menkul Sermaye İradı Sayılan Kazançları İle Dar Mükelleflerin Kâr Payları Üzerinden Yapılacak Vergi Tevkifatı : Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin (A) fıkrasının 7 numaralı bendi hükmü ile, Gelir Vergisi Kanununun 3239 sayılı Kanunla değişik 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının 4 numaralı bendinde yer alan ve Kurumlar Vergisi Kanunu uyarınca yıllık beyanname veren dar mükellefiyete tabi kurumların, ticari bilançolarına göre doğan kârdan, yabancı ulaştırma kurumları ile özel beyanname veren dar mükellefiyete tabi kurumların, kurumlar vergisine matrah olan kurum kazancından kurumlar vergisi düşüldükten sonra kalan kısım üzerinden ve dar mükellefiyete tabi gerçek kişilerle Türkiye'de işyeri veya daimi temsilcisi bulunmayan ve kurumlar dışında kalan tüzel kişilere ödenen kâr paylarından vergi tevkifatı yapılması esası getirilmiştir. Ancak, 20.12.1985 tarih ve 85/10175 sayılı Bakanlar Kurulu Kararında, yapılacak vergi tevkifatı oranı \"0\" (sıfır) olarak öngörüldüğünden sözkonusu iratlar üzerinden 1 Ocak 1986 tarihinden itibaren (Bakanlar Kurulunca yeniden bir tespit yapılmadığı sürece) gelir vergisi tevkifatı yapılmayacaktır. Diğer taraftan, 3239 Sayılı Kanunla Kurumlar Vergisi Kanununa eklenen geçici 12 nci maddede, Kurumtar Vergisi Kanununun 3239 sayılı Kanunla değişik 25 inci maddesinde yazılı vergi nispetinin, kurumların 1985 takvim yılına ilişkin olup, 1 Ocak 1986 tarihinden itibaren beyanı gereken kazançlar hakkında da uygulanacağı hükme bağlanmıştır. Buna göre, kurumların 1985 yılına ilişkin olup, 1 Ocak 1986 tarihinden itibaren beyanı gereken kazançları hakkında kurumlar vergisi oranı % 46 olarak uygulanacağından, Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin (A) fıkrasının 7 numaralı bendinde yer alan ve kurum bünyesinde % 46 oranında kurumlar vergisine tabi tutulması gereken sözkonusu menkul sermaye iratları için vergi tevkifatı yapılmayacaktır. G _ Kurumlar Vergisinden Muaf Veya Müstesna Tutulan Kazançlar Üzerinden Yapılacak Vergi Tevkifatı : 94 üncü maddenin (A) fıkrasının 8 numaralı bendinde, \"Kurumlar Vergisi Kanununun 8 inci maddesinin 11 ve 16 numaralı bentlerinde yazılı kurumlara, kurumlar vergisinden muaf veya müstesna tutulan kazançlar üzerinden sermayeye iştirak nispetinde hesaplanan kâr payları hariç olmak üzere, dağıtılsın veya dağıtılmasın kurumlar vergisine tabi kurumların Kurumlar Vergisi Kanununun 8 inci maddesinin 2,3, 11 ve 16 numaralı bentleri dışında kalan kurumlar vergisinden muaf veya müstesna kazanç ve iratlarından (Kurumlar Vergisi Kanununun 8 inci maddesinin 12 numaralı bendine göre vergiden müstesna tutulan kazançlar üzerinden yapılacak tevkifat sırasında bu kazanç tutarına isabet eden giderler tevkifat matrahından indirilir).\" vergi tevkifatı yapılacağı hükme bağlanmış ve 20.12.1985 tarih ve 85/10175 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 7.3.1986 tarih ve 19040 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 27.2.1986 tarih ve 86/10415 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile değişik 1 nci maddesinin 7 numaralı bendinde, anılan bentte yazılı kazanç ve iratlardan % 10 oranında gelir vergisi tevkifatının yapılacağı hükme bağlanmıştır. Kurumlar Vergisi Kanunun 8 nci maddesinin 11 numaralı bendinde, safi kurum kazancından, gelirlerinin tamamını Türk Silahlı Kuvvetlerini güçlendirmeye tahsis eden vakıflardan Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınanlara sermayeye iştirak nispetinde ödenecek miktarlar ve yine Kurumlar Vergisi Kanununun 8 nci maddesine 3239 sayılı Kanunla eklenen 16 numaralı bent ile de kurumların safi kurum kazançlarından T.C. Emekli Sandığı, Sosyal Sigortalar Kurumu, Bağ-Kur gibi Kanunla kurulan emekli ve yardım sandıkları ile Ordu Yardımlaşma Kurumu ve 2983 sayılı Kanunla Kurulan Toplu Konut ve Kamu Ortaklığı İdaresi Başkanlığına sermayeye iştirak nispetinde isabet eden kısmın yarısının (kurum yetkili organlarınca kâr dağıtım kararı alınmış olması şartıyla) kurumlar vergisinden müstesna olduğu hükme bağlanmış ve bu kâr payları Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin (A) fıkrasının 8 numaralı bendi ile de vergi tevkifatı kapsamı dışında tutulmuştur. Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin (A) fıkrasının anılan bendinde ayrıca, kurumların, kurumlar vergisinden muaf veya müstesna tutulan kazanç ve iratları üzerinden, sözü edilen kurumlara sermayeye iştirak nispetinde hesaplanan kâr payları üzerinden de vergi tevkifatı yapılmayacağı hükme bağlanmıştır. Buna göre, gelirlerinin tamamını Türk Silahlı Kuvvetlerini güçlendirmeye tahsis eden vakıflardan Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınanlara, kurumlar vergisine tabi tutulan kazançlar ile kurumlar vergisinden muaf veya müstesna kazançlar üzerinden sermayeye iştirak nispetinde hesaplanan kar payları, gelir vergisi tevkifatına tabi tutulmayacaktır. Öteyandan, T.C. Emekli Sandığı, Sosyal Sigortalar Kurumu, Bağ-Kur gibi Kanunla kurulan emekli ve yardım sandıkları ile Ordu Yardımlaşma Kurumu ve 2983 sayılı Kanunla Kurulan Toplu Konut ve Kamu Ortaklığı İdaresi Başkanlığına sermayeye iştirak nispetinde kurumlar vergisine tabi kazançlar üzerinden hesaplanan kâr payının yarısı ile sözü edilen kurumlara kurumlar vergisinden muaf veya müstesna tutulan kazançlar üzerinden sermayeye iştirak nispetinde hesaplanan kâr payları vergi tevkifatına tabi tutulmayacaktır. Diğer taraftan, Kurumlar Vergisi Kanununun 8 nci maddesi uyarınca, kurumlar vergisinden muaf veya müstesna tutulan; _ Kooperatiflerin ortakları için hesapladıkları risturnlardan, _ Türkiye'ye döviz olarak getirildiğinin tevsik edilmesi Kaydıyle Türkiye'de işyeri olan veya daimi temsilci bulunduran dar mükellefiyete tabi Kurumların yurt dışı faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlardan, _ Eğitim, öğretim ve sağlık hizmet işletmelerinden elde edilen kazançlardan, Ayrıca, Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 39 uncu maddesine göre, ticari kazancın tespitinde indirilecek gelirler üzerinden gelir vergisi tevkifatı yapılmayacaktır. Belirtilen bu kazançlar dışında kalan ve kurumlar vergisinden muaf veya müstesna kazanç ve iratlar üzerinden, kazanç ve iradın dağıtılıp dağıtılmayacağına bakılmaksızın % 10 oranında vergi tevkifatı yapılacaktır. Ayrıca, kurumların yabancı memleketlerde yaptığı inşaat, onarma ve montaj işleri ile teknik hizmetlerden sağladığı ve kambiyo mevzuatı gereğince döviz olarak Türkiye'ye getirildiği tevsik edilen kazançlar, kurumlar vergisinden müstesna olup, sözkonusu kazançlar üzerinden de 1 Ocak 1986 tarihinden itibaren % 10 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılacaktır. Öteyandan, 3239 Sayılı Kanunla Kurumlar Vergisi Kanununa eklenen geçici 12 nci maddede, Kurumlar Vergisi Kanununun 3239 sayılı kanunla değişik 25 inci maddesinde yazılı vergi nispetinin, kurumların 1985 takvim yılı kazançlarına ilişkin olup, 1986 yılında beyanı gereken kazançları hakkında da uygulanacağı hükme bağlanmış bulunmaktadır. Buna göre, Kurumların 1985 yılına ilişkin olup, 1 Ocak 1986 tarihinden itibaren beyanı gereken kazançları hakkında uygulanacak % 46 kurumlar vergisi oranına paralel olarak, kurumlar vergisinden muaf veya müstesna kazanç ve iratları üzerinden de Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin (A) fıkrasının 8 numaralı bendinde yer alan ve 20.12.1985 gün ve 1985/10175 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 27.2.1986 tarih ve 86/10415 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile değişik I/7 nci maddesi ile yeniden tespit edilen % 10 oranındaki tevkifat nispeti uygulanacaktır. Yukarda belirtilen kazanç ve iratlar üzerinden kurumlar vergisi beyannamesinin verilme süresi içinde sözkonusu vergi tevkifatı yapılarak ertesi ayın 20 inci günü akşamına kadar muhtasar beyanname ile beyan edilecektir. Bu kazanç ve iratlar üzerinden yapılan vergi tevkifatı, kazanç ve iratların dağıtılmaması halinde Gelir Vergisi Kanununun 119 ncu maddesi hükmü gereği, biri muhtasar beyannamenin verilme süresinde, diğerleri Kurumlar vergisinin ikinci ve üçüncü taksitleri ile birlikte olmak üzere üç eşit taksitte ödenecektir. Sözkonusu kazanç ve iratların dağıtılması halinde ise, tevkif edilen vergi muhtasar beyanname verilme süresi içerisinde ödenecektir. Bu açıklamalara göre, üzerinden vergi tevkifatı yapılan kurum kazancından kâr payı alanlara, tevkif suretiyle alınan verginin red ve iadesi yapılmayacaktır. H _ Kurumların 1985 Takvim Yılında Elde Ettiği İştirak Kazançları Üzerinden Yapılacak Vergı Tevkifatı : 3239 Sayılı Kanunun geçici 1 inci maddesinin (c) fıkrasında, 1985 takvim yılı kazançlarına ilişkin olarak 1986 takvim yılı içinde kurumlar vergisi beyannamesi veren kurumların 1985 takvim yılında elde ettikleri ve iştirak kazançları istisnası kapsamına giren kazançları üzerinden kurumlar vergisi beyannamesi verme süresi içinde % 10 gelir vergisi tevkifatı yapılacağı hükme bağlanmıştır. Bu hükme göre, kurumların 1985 yılında elde ettikleri ve 3239 Sayılı Kanunla yapılan değiğikliklerden önceki hükümlere göre vergiden istisna edilen iştirak kazançları üzerinden, kurumlar vergisi beyannamesi verilme süresi içinde % 10 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılarak ertesi ayın 20 nci günü akşamına kadar muhtasar beyanname ile beyan edilecek ve aynı süre içerisinde ödenecektir. I _ Tahvilat ve Mevduat Faizlerinden ve Faizsiz Olarak Kredi Verenlere Öenen Kâr Payları İle Kâr ve Zarar Ortaklığı Belgesi Karşılığı Ödenen Kâr Payları Üzerinden Yapılacak Vergi Tevkifatı : Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin (A) fıkrasının 9, 10 ve 11 numaralı bentlerinde yer alan ödemelerden yapılacak vergi tevkifatı, 20.12.1985 tarih ve 85/10175 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı hükümlerine göre aşağıda açıklanmıştır. 1. Gelir Vergisi Kanununun 75 nci maddesinin 5 numaralı bendinde yazılı menkul sermaye iratlarından (2499 Sayılı Kanuna göre kurulan menkul kıymet yatırım fonları dışındaki tam mükellef kurumlara ödenenler dahil); _ Devlet tahvili ve Hazine bonosu faizlerinden % 3, _ Gelir ortaklığı senetlerinden \"0\" (sıfır), _ Nama yazılı tahvil faizlerinden % 10, _ Hamiline yazılı tahvil faizlerinden % 10, _ Diğerlerinden % 10, oranında vergi tevkifatı yapılacaktır. 2. Mevduat faizlerinden; _ Döviz tevdiat hesaplarına yürütülen faizler ile özel finans kurumlarınca dövize katılma hesaplarına ödenen kâr paylarından % 1, _ Nama yazılı mevduat hesaplarına yürütülen faizlerden % 10, _ Sırdaş hesaplara yürütülen faizlerden % 10, _ Diğerlerinden % 10, oranında vergi tevkifatı yapılacaktır, 3. Faizsiz olarak kredi verenlere ödenen kâr payları ile kâr ve zarar ortaklığı belgesi karşılığı, ödenen kâr payları ve özel finans kurumlarınca kâr ve zarara katılma hesabı karşılığı ödenen kâr paylarından % 10 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılacaktır. Buna güre, tam mükellefiyete tabi kurumlara ödenenler de dahil olmak üzere, Hazine bonoları ve Devlet tahvilleri dışında kalan tahvil faizlerinden eskiden olduğu gibi % 10 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılacaktır. Ancak, bu menkul kıymetlerin gelirlerinin 2499 Sayılı Kanuna göre kurulan Menkul Kıymetler Yatırım Fonlarına ödenmesi halinde, bu gelirler üzerinden ve gelir ortaklığı senetlerine sağlanan gelirlerden gelir vergisi tevkifatı yapılmayacaktır. Diğer taraftan, 1 0cak 1986 tarihinden itibaren döviz tevdiat hesaplarına yürütülen faizler ile özel finans kurumlarınca döviz katılma hesaplarına ödenen kâr paylarından % 1, diğer mevduat faizlerinden ve faizsiz olarak kredi verenlere ödenen kâr payları ile kâr ve zarar ortaklığı belgesi karşılığı ödenen kâr payları ve özel finans kurumlarınca kâr ve zarara katılma hesabı karşılığı ödenen kâr paylarından eskiden olduğu gibi % 10 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılacaktır. Söz edilen Bakanlar Kurulu Kararının (II) nci maddesinde de belirtildiği üzere, söz konusu tevkifat nispetleri, 1 Ocak 1986 tarihinden sonra yapılacak ödemelere uygulanacaktır. J _ Çiftçilere Yapılan Ödemelerde Vergi Tevkifatı : 94 üncü maddenin (A) fıkrasının 13 numaralı bendi ve söz konusu Bakanlar kurulu Kararına göre, çiftçilerden satın alınan zirai mahsuller için yapılacak ödemelerden 1 Ocak 1986 tarihinden itibaren; 1. Hayvanlar ve bunların mahsulleri ile kara ve su avcılığı mahsulleri için % 3 oranında, 2. Diğer zirai mahsuller için % 7 oranında, vergi tevkifatı yapılacaktır.(*) K _ Gezici Milli Piyango Bileti Satanlara Yapılan Komisyon Bedeli Üzerinden Yapılacak Vergi Tevkifatı : 94 üncü maddeye yeni getirilen 12 numaralı bent hükmü ile bir işyeri açmaksızın münhasıran gezici olarak milli piyango bileti satanlara ödenen komisyon bedeli üzerinden tevkifat yapılması esası getirilmiş bulunmaktadır. Sözkonusu bent hükmüne göre, bir işyeri açmaksızın münhasıran gezici olarak milli piyango bileti satanlara, gerek Milli Piyango İdaresince gerekse aracı kıldığı kuruluşlarca, bilet satışları nedeniyle yapılacak komisyon bedeli üzerinden % 25 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılacaktır. Sözkonusu tevkifatın, milli piyango bilet bedeli üzerinden yapılmayıp, sadece bu biletlerin satışı nedeniyle ilgililere ödenen komisyon bedeli üzerinden yapılması gerekmektedir. Bir işyeri açmak suretiyle milli piyango bileti satanlara ödenen komisyon üzerinden vergi tevkifatı yapılmayacaktır. VIII _ HAYAT STANDARDI ESASININ UYGULANMASI : 3239 Sayılı Kanunun 68 inci maddesi ile 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 116 ncı maddesinin birinci fıkrasında yer alan temel gösterge tutarlarından 90.000._liralık had 450.000._liraya, 120.000._liralık had 800.000._liraya yükseltilmiş, aynı fıkranın hayat standardı göstergelerine ilişkin lira karşılığı tutarlar bir kat artırılmış, ayrıca birinci fıkranın sonuna (Hayat standardı gösterge tablosundan önce gelmek üzere) \"Şu kadar ki; ticari, zirai ve mesleki kazanç sahiplerinin bu faaliyetleri dolayısıyle hayat standardı esasına göre vergi tarhına esas alınacak geliri, yukardaki tutarlardan aşağı olamaz.\" hükmü ilave edilmiştir. Diğer taraftan, aynı Kanunun geçici 1 inci maddesinin (e) fıkrasında, 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanununun 3239 sayılı Kanunla değişik mükerrer 116 ncı maddesinin, ticari, zirai ve mesleki kazançlarından dolayı 1985 yılında gerçek usulde vergilendirilen mükellefler hakkında da uygulanacağı hükme bağlanmıştır. Buna göre, gerçek usulde vergilendirilen ticari, zirai ve mesleki kazanç sahiplerinin 1985 ve müteakip yıllarda gelirlerinin (Bakanlar Kurulunca yeniden tespit yapılmadıği sürece) hayat standardı esasına göre tespitinde; _ İkinci sınıf tacirler (işletme hesabı esasına göre defter tutan mükellefler) ile gerçek usulde vergilendiriten (İşletme hesabı veya bilanço esasına göre defter tutan) çiftçiler 450.000._lirayı, _ Birinci sınıf tacirler (Bilanço esasına göre defter tutan mükellefler) ile gerçek usulde vergilendirilen serbest meslek erbabı 800.000._lirayı, temel gösterge tutarı olarak dikkate alacaklardır. Bu mükellefler yukarıda belirtilen asgari miktarlara, artırılmış bulunan hayat standardı göstergelerinden kendi durumlarına uyan gösterge tutarlarını ayrıca ekliyecekler ve bu suretle hayat standardı esasına göre beyan edecekleri geliri hesaplıyacaklardır. Ayrıca, 3239 sayılı Kanunla, Vergi Usul Kanununa eklenen geçici 13 ncü madde ile de Vergi Usul Kanununun 177 nci maddesinde yer alan ve 3239 sayılı Kanunla artırılmış bulunan hadlerin önceki yıllar hadlerine bakılmaksızın 1986 yılında tutulacak defterler hakkında uygulanacağı hükme bağlanmıştır. Buna göre, 1985 takvim yılında bilanço esasına göre defter tutan bir mükellef defter tutma ile ilgili yeni hadleri aşmaması halinde 1986 yılı içinde işletme hesabı esasına göre defter tutabilecektir. Bu dürumda olan mükellefler 1985 takvim yılında bilanço esasına göre defter tutmuş olmaları nedeniyle 1985 yılına ait gelirlerinin hayat standardı esasına göre tespitinde temel gösterge tutarı olarak 800.000._lirayı esas alacaklardır. Öteyandan, 3239 sayılı Kanunla mükerrer 116 ncı maddenin birinci fıkrasına eklenen hüküm uyarınca hayat standardı esasına göre gelirin tespitinde her bir mükellefin ticari, zirai ve mesleki kazancı için durumuna uyan temel gösterge tutarlarından yalnız bir tanesi ve yüksek olanı dikkate alınacaktır. Bir mükellefin aynı zamanda birden fazla ticari faaliyetinin olması halinde, bu mükellefler hakkında temel gösterge tutarı bir defa nazara alınacak olup, her bir faaliyet için ayrı ayrı uygulanmayacaktır. Diğer taraftan, 140 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde de açıklandığı üzere, hayat standardı esasına göre tespit edilen gelirden daha düşük, gelir beyan eden mükellefler adına hayat standardı esasına göre bulunan gelir üzerinden tarhiyat yapılacaktır. Ancak, mükellefler kendilerine, eşlerine, çocuklarına ve bakmakla yükümlü olduğu diğer kimselere ait olup, verdikleri yıllık beyannamede toplanması gerekmiyen vergiye tabi gelirlerinin bulunduğunu belgelendirmek suretiyle tarhiyatın düzeltilmesini isteyebilirler. Hayat standardı esasına ilişkin olarak, bu açıklamaların dışında kalan hususlar hakkında, daha önce yayınlanmış olan 140 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği hükümleri uygulanacaktır. IX _ DİĞER HUSUSLAR : A _ Yıllık Beyanname İle Beyan Edilen Gelir Üzerinden İndirilecek Şahıs Sigorta Primleri : 3239 sayılı Kanunla Gelir Vergisi kanununun 89 uncu maddesinin 1 numaralı bendinde yapılan değişiklik ile beyan edilen gelirin % 5'ini ve herbir kişi için asgari ücretin yıllık tutarını aşmamak şartıyla, mükellefin şahsına, eşine ve küçük çocuklarına ait hayat, ölüm, kaza, hastalık, sakatlık, analık, doğum ve tahsil gibi şahıs sigortaları primlerinin, yıllık beyanname ile beyan edilen gelirin matrahının tespitinde indirim olarak nazara alınması esası getirilmiştir. Bu hüküm uyarınca, mükellefin kendisine, eşine ve çocuklarına ait şahıs sigorta primlerinin beyan edilen gelirden indirilebilmesi için; _ Sigortanın Türkiye'de kâin ve merkezi Türkiye'de bulunan bir sigorta şirketi nezdinde akdedilmiş olması, _ Gelirin elde edildiği yılda ödenmiş bulunması, _ Yıllık beyannameye ithal edilmiş ücretler mevcut ise bu ücretlerin safi tutarının tespitinde indirilmemiş olması, _ Ayrıca, herbir kişi için ödenen primin beyan edilen gelirin ilgili bulunduğu dönemde yürürlükte olan asgari ücretin yıllık tutarını ve beyan edilen gelirin de % 5'ini aşmaması, şartları topluca aranılacaktır. Tam mükellefiyete tabi olan kimseler, 1 Ocak 1986 tarihinden itibaren, bu şartlar dahilinde ödedikleri şahıs sigorta primlerini gelirlerinden indirebileceklerdir. Öteyandan; eşlerin ve çocukların kendi gelirleri için, Gelir Vergisi Kanununun 93 üncü maddesine göre, ayrı ayrı yıllık gelir vergisi beyannamesi vermeleri halinde, bunlara ait sigorta primleri aile reisi gelirinden indirilmeyecek kendilerine ait beyan ettikleri gelirden indirilecektir. B _ Çocuk Tabiri : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun \"çocuk tâbirine\" ilişkin 33 üncü maddesi 3239 sayılı Kanunla 1 Ocak 1986 tarihinden itibaren kaldırılmış ve aynı Kanunla Gelir Vergisi Kanununun 93 ancü maddesinin son fıkrası değiştirilerek, çocuk tanımı bu fıkrada yapılmıştır. Gelir Vergisi Kanununun 93 üncü maddesinin değişik son fıkrasında, \"Çocuk tabiri, mükellefle birlikte oturan veya mükellef tarafından bakılan (nafaka, verilmek suretiyle bakılanlar dahil) 18 yaşını doldurmamış evlatları ifade eder.\" hükmü yer almıştır. Bu hükme göre, 1 Ocak 1986 tarihinden itibaren aile reisi beyanı uygulamasında, ötedenberi uygulana geldiği üzere, mükellefle birlikte oturan veya mükellef tarafından bakılan 18 yaşını doldurmamış evlatlar çocuk sayılacak ve bunların yıllık beyanname ile beyanı gereken ve aile reisi beyanına dahil edilmesi zorunlu olan gelirleri aile reisi tarafından beyan edilecektir. 18 yaşını aşmamış nafaka verilmek suretiyle bakılan evlatlar da çocuk sayılacaktır. Öteyandan, ayrılmış olan eşlerin çocuklarına, nafaka eşlerden hangisi tarafından verilmekte ise, çocuğun geliri nafaka veren eş tarafından; nafaka anne ve baba tarafından birlikte karşılanmakta ise, çocuğun geliri birlikte oturduğu anne veya babası tarafından beyan edilecektir. C _ 1985 Takvim Yılı Gelirlerine Uygulanacak Vergi Tarifesi : Gelir Vergisi Kanununun 103 ncü maddesi 3239 sayılı Kanunun 66 ncı maddesi ile değiştirilerek, vergi tarifesi yeniden düzenlenmiştir. Gelir Vergisi Kanununun değişik 103 ncü maddesinde, \"Gelir Vergisine tabi gelirler\"in gelir dilimlerinin hizalarında yazılı vergi nispetleri uygulanarak vergilendirileceği belirtilmiştir. 3239 sayılı Kanunun 144 üncü maddesinin 5 numaralı fıkrasında da,\" Bu Kanunun diğer hükümleri 1 Ocak 1986 tarihinde yürürlüğe girer.\" hükmü yer almış ve buna göre 3239 sayılı Kanunun 66 ncı maddesi de 1 Ocak 1986 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiştir. Bu hükümler uyarınca, 1 Ocak 1986 tarihinden itibaren elde edilecek gelirlere yeni vergi tarifesi, 1985 yılına ait olup 1986 yılı Mart ayında beyan edilecek gelirlere de Gelir Vergisi Kanununun 3239 sayılı Kanunla değışmeden önceki 103 üncü maddesinde yer alan vergi tarifesi uygulanacaktır. Tebliğ olunur. (*) Güncelliği kalmamıştır. |
| Bilindiği üzere, 4/12/1985 tarih ve 3239 sayılı Kanun, 11/12/1985 gün ve 18955 Sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş ve anılan Kanunun çeşitli hükümleriyle, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun ÜCRETLERİN VERGİLENDİRİLMESİNE ait bazı maddelerinde degişiklikler yapılmıştır. 3239 sayılı Kanunla ücret gelirlerinin vergilendirilmesi ile ilgili olarak Gelir Vergisi Kanununda yapılan değişiklikler ve bu değişikliklerin ne şekilde uygulanacağı aşağıda açıklanmıştır. 1. Ücretlerde İstisnalar : a) Hizmet Erbabına Konut Tedariki Suretiyle Sağlanan Menfaatler : 3239 sayılı Kanunla 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 23 ncü maddesinin 9 numaralı bendinde yapılan değişiklikle, aynı bentte daha önce yer alan, genel olarak maden işletmelerinde ve fabrikalarda çalışan işçilere ve özel kanunlarına göre barındırılması gereken memurlarla müstahdemlere konut tedariki ve bunların aydınlatılması, ısıtılması ve suyunun temini suretiyle sağlanan menfaatler ile ilgili istisna hükmü aynen muhafaza edilmekte, ancak, bunların dışında kalanlara, mülkiyeti işverene ait olan ve vergi degeri 2.000.000 lirayı aşmayan konutların hizmet erbabına mesken olarak tahsisi suretiyle sağlanan menfaatlerin vergiden istisna edilmesine ait 2.000.000 liralık vergi değeri esası kaldırılarak, konutun brüt alanının 100 m2'yi aşmaması ve 100 m2'yi aşan konutlarda'da 100 m2'ye isabet eden menfaatin mutlak olarak vergiden müstesna tutulması esası getirilmiştir. Bu nedenle, 1 Ocak 1986 tarihinden itibaren mülkiyeti işverene ait olan ve brüt alanı 100 m2'yi aşmayan konutların hizmet erbabına mesken olarak tahsisi suretiyle sağlanan menfaat ile konutun brüt alanının 100 m2'yi aşması halinde, 100 m2'ye isabet eden menfaat Gelir Vergisine tabi tutulmayacaktır. Diğer taraftan, konutun brüt alanının 100 m2'yi aşması halinde, 100 m2'yi aşan kısma isabet eden menfaatin tesbiti; konutun kira bedelinin, bu bedel bilinmiyor ise, emsal kira bedelinin konutun toplam brüt m2 alanına bölünmesi ve bir m2'ye isabet eden miktarın, 100 m2'yi aşan kısım ile çarpılması suretiyle tesbit edilecektir. Bu şekilde bulunan ve istisna kapsamına girmeyen menfaat kısmı, ücret olarak vergiye tabi tutulacaktır. Ayrıca, mülkiyeti işverene ait olan, ancak kat mülkiyeti esasına tabi olmayan binalarda, her bir bağımsız bölümün brüt m2 alanının, inşaat projesinde yer alan brüt alanına göre 100 m2'yi aşıp aşmadığı tespit edilecek ve istisna ona göre uygulanacaktır. Konutların brüt alanının tespit edilememesi halinde, 14 seri No.lu Emlâk Vergisi Genel Tebliğinde de belirtildiği üzere, net kullanım alanının % 25 fazlası ile tespit edilecek miktarı brüt alan olarak kabul edilecektir. b) Yabancı Ülkelerde Bulunan Sosyal Güvenlik Kurumları Tarafından Ödenen Emekli, Malûliyet, Dul ve Yetim Aylıkları : 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanununun 23 ncü maddesine 3239 sayılı kanunun 42 nci maddesi ile eklenen 13 numaralı bent hükmü ile; yabancı ülkelerde bulunan sosyal güvenlik kurumları tarafından ödenen emekli, malûliyet, dul ve yetim aylıkları vergiden müstesna tutulmuştur. Bu nedenle, uluslararası kuruluşlar bünyesinde kurulu (Birleşmiş Milletler Teşkilatı, Nato gibi) sosyal güvenlik kurumları dahil olmak üzere, yabancı ülkelerde bulunan sosyal güvenlik kurumları tarafından ödenen emekli, malûliyet, dul ve yetim aylıkları, 1 Ocak 1986 tarihinden itibaren Gelir Vergisi Kanununun 23 ncü maddesinin 11 numaralı bendinde yer alan istisna hükmü ile ilgilendirilmeksizin tamamı vergiden müstesna tutulacaktır. c) Kanuni ve İş Merkezi Türkiye'de Olmayan Dar Mükellefiyete Tabi İşverenlerce Hizmet Erbabına Döviz Olarak Ödenen Ücretler : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 23 ncü maddesine 3239 sayılı Kanunun 42 nci maddesi ile eklenen 14 numaralı bentte, \"Kanuni ve iş merkezi Türkiye'de bulunmayan dar mükellefiyete tabi işverenlerin yanında çalışan hizmet erbabına, işverenin Türkiye dışında elde ettigi kazançları üzerinden döviz olarak ödediği ücretler\"in gelir vergisinden müstesna olduğu hükme bağlanmıştır. İstisna hükmünün uygulanmasında, aşağıdaki hususlara dikkat edilecektir. _ İşveren sıfatıyla ücret ödemesinde bulunan kurumların, Türkiye'de herhangi bir kanuni merkezinin veya iş merkezinin bulunmaması gerekir. Türkiye'de kanuni ve iş merkezi olmayan kurumların ise tam mükellef oldukları devlette hangi statüyü taşıdıkları, tüzel kişiliklerinin bulunup bulunmadığı herhangi bir iktisadi işletmelerinin varlığı ya da yokluğu önem taşımayacaktır. _ Türkiye'de hizmet arzeden gerçek kişinin işveren sıfatıyla bağlı olduğu dar mükellef kurum, sözkonusu kişiye döviz olarak ödediği ücretleri, doğrudan doğruya yurt dışında elde ettiği gelirinden ayırıp vermeli, hiç bir zaman için Türkiye'de elde ettiği kazanç ile ilgilendirmemelidir. Bu çerçevede ücret erbabının Türkiye'de tam mükellef veya dar mükellef statüsünü taşıması hiç bir önem taşımayacaktır. Ödeme, yurt dışında elde edilen gelir üzerinden yapılacağı için, Türkiye'deki faaliyetler nedeniyle bu ücretler Gelir Vergisi Kanununun 40 ncı maddesi hükmüne göre gider olarak dikkate alınmayacaktır. _ İstisna hükmü 1 Ocak 1986 tarihinden sonra döviz olarak ödenen bu nitelikdeki ücretlere uygulanacaktır. d) Amatör Sporculara Ödenen Ücretler : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 23 üncü maddesine 3239 sayılı Kanunun 42 nci maddesi ile eklenen 15 numaralı bentte. \"Yüz ve daha aşağı sayıda işçi çalıştıran işyerlerinde bir, yüzden fazla işçi çalıştıran işyerlerinde iki, amatör sporcu çalıştıranların, her yıl milli müsabakalara iştirak ettiklerinin belgelenmesi ve bu amatör sporculara ödenen ücretlerin (Asgari ücretin iki katını aşmamak kaydıyla)\" gelir vergisinden müstesna olduğu hükme bağlanmıştır. Bu hükme göre, istisnanın uygulanabilmesi için, sporcunun amatör sporcu olduğunun ve Beden Terbiyesi Genel Müdürlüğünden veya bu Genel Müdürlüğün mahalli teşkilatından her yıl için milli müsabakalara iştirak ettiğini gösterir bir belgenin alınarak, işverenlerce muhafazası gerekmektedir. Bu şartlara haiz amatör sporcuları çalıştıran işverenlerin, işyerinde çalıştırdığı işçi sayısı yüz ve daha aşağı sayıda ise bir amatör sporcuya, işyerinde çalışan işçi sayısı yüzden fazla ise iki amatör sporcuya ödenen ücretlerin, yürürlükte olan asgari ücretin iki katı tutarını aşmaması kaydıyla, vergiden müstesna tutulması mümkün bulunmaktadır. Öteyandan, amatör sporcu sayısının fazla olması halinde istisna; Beden Terbiyesi Genel Müdürlüğünce veya bu Genel Müdürlüğün mahalli teşkilatınca uygun görülecek sporcunun ücretine uygulanacakur. 2. Gider Karşılıklarında İstisnalar : a) Tanıklara, Bilirkişilere ve Resmi Arabuluculara Ödenen Ücretler : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 24 ncü maddesinin 3 numaralı bendinde 3239 sayılı Kanunla yapılan degişiklikle, tanıklara ve bilirkişilere yapılan ödemelerin vergiden istisna edilecek miktarı 360.000 lira ile sınırlandırılmış ve bu istisna kapsamına resmi arabuluculara yapılan ödemeler de dahil edilmiştir. Bu nedenle, 1 Ocak 1986 tarihinden itibaren tanıklara, bilirkişilere ve resmi arabuluculara yapılan ödemelerin yıllık gayrisafi tutarının 360.000 lirayı aşmayan kısmı vergiden müstesna tutulacak, ancak bu tutarın 360.000 lirayı aşması halinde, aşan kısım vergiye tabi olacaktır. Öteyandan, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 95 nci maddesinin 3 numaralı bendinde, tevkif suretiyle vegilendirilmeyen ücret ödemelerinden Bakanlığımızca yıllık beyanname ile bildirilmesinde zaruret görülenlerin, yıllık beyanname ile beyan edileceği hükme bağlanmıştır. Bu hükmün bakanlığımıza verdiği yetkiye dayanılarak; tanıklara, bilirkişilere ve resmi arabuluculara yapılan ücret ödemesinde vergi tevkifatının ve tevkif edilen vergilerin işverenler tarafından muhtasar beyanname ile beyan edilmesindeki güçlük gözönünde bulundurularak, tanıklara, bilirkişilere ve resmi arabuluculara yapılan ve istisna miktarını aşan ödemelerin ilgilileri tarafından yıllık beyanname ile beyan edilerek, vergiye tabi tutulması uygun görülmüştür. Bu nedenle; tanıklar, bilirkişiler ve resmi arabulucular, bu sıfatları dolayısıyla elde ettikleri ve yıllık istisna miktarı olan 360.000 lirayı aşan bu ücret gelirlerini, geliri elde ettikleri yılı izleyen yılın mart ayında verecekleri yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edeceklerdir. Diğer taraftan; tanıklara, bilirkişilere ve resmi arabuluculara bu sıfatları dolayısıyla yapılan ödemelerden, ödemenin 360.000 lirayı aşıp aşmadığına bakılmaksızın, ödemeyi yapanlar tarafından gelir vergisi tevkifatı yapılmayacaktır. Ancak, tanıklara, bilirkişilere ve resmi arabuluculara yapılan bu ödemeler, ödemeyi yapanlar tarafından, ertesi yılın ocak ayı içerisinde, ilgililerin ikametgahlarının bulunduğu il defterdarlıklarına; ilgilinin adı ve soyadı, ikametgah adresi ve yapılan ödemenin nev'i ve tutarını gösterir şekilde tanzim edilecek listeler halinde bildirilecektir. İl defterdarlıkları da, gelen listeleri değerlendirerek, yıllık beyanname ile beyan edilmesi gereken ödemeler için, yıllık beyannamesi verilmemiş olanlar bakımından, o yılın Mart ayını takiben gerekli tarhiyat işlemlerinin yapılmasını sağlayacaklardır. b) Yabancı Ülkelerde Bulunan Sosyal Güvenlik Kurumları Tarafından Ödenen Emekli, Dul, Yetim ve Evlenme İkramiyeleri : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 25 nci maddesine 3239 sayılı Kanunun 44 ncü maddesi ile eklenen 10 numaralı bentte, \"Yabancı ülkelerde bulunan sosval güvenlik kurumları tarafından ödenen emekli, dul, yetim ve evlenme ikramiyeleri veya iade olunan mevduat, sürelerini doldurmamış bulunanlarla dul ve yetimlerine toptan ödenen tazminat ve yardımlar\"ın gelir vergisinden müstesna olduğu hükme bağlanmıştır. Bu hüküm uyarınca, uluslararası kuruluşlar bünyesinde kurulu (Birleşmiş Milletler Teşkilatı, Nato gibi) sosyal güvenlik kurumları dahil olmak üzere, yabancı ülkelerde bulunan sosyal güvenlik kurumları tarafından ödenen emekli, dul, yetim ve evlenme ikramiyeleri veya iade olunan mevduat, sürelerini doldurmamış bulunanlarla, dul ve yetimlerine toptan ödenen tazminat ve yardımlar, 1 Ocak 1986 tarihinden itibaren Gelir Vergisi Kanununun 25 nci maddesinin 3 numaralı bendinde yer alan istisna hükmü ile ilgilendirilmeksizin tamamı vergiden müstesna tutulacaktır. 3. İndirimler : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 31 nci maddesi, 3239 sayılı Kanunla değiştirilmiş ve yapılan bu değişiklikle, genel indirim kaldırılmış ve gerçek usulde tesbit edilen ücretlerin vergilendirilmesinde uygulanan özel indirim tutarları artırılmış bulunmaktadır. Gelir Vergisi Kanununun 31 nci maddesinde 3239 sayılı Kanunla yapılan değişiklikler ve indirimlerin uygulanması konusundaki diğer hususlar aşağıda açıklanmıştır. a) Genel İndirim : Mükellefin kendisi, eşi ve çocukları için ayrı ayrı uygulanmakta olan genel indirim tutarı, 1 Ocak 1986 tarihinden itibaren kaldırılmıştır. Bu nedenle, gelir vergisine tabi geliri bulunan mükellefler veya aile reisi durumunda olan mükelleflerin kendisi, eşi ve çocukları için uygulanan genel indirim 1 Ocak 1986 tarihinden itibaren uygulanmıyacaktır. Ancak, 1985 takvim yılına ait olup 1986 yılı Mart ayında beyan edilecek gelirlere, bu gelirlerin elde edildiği takvim yılında meri olan hükümlerin uygulanması prensibinden hareketle, genel indirimin uygulanması gerekmektedir. Öte yandan, 1985 yılı Aralık ayına ait ücretler içinde genel indirimin uygulanacağı tabiidir. b) Özel İndirim : Gelir Vergisi Kanununun 3l nci maddesinde yapılan değişiklikle, gerçek usulde tespit edilen Ücret gelirlerine uygulanacak olan özel indirim tutarları; günde (200), ayda (6.000) ve yılda (72.000) lira olarak yeniden tespit edilmiştir. Özel indirim tutarının uygulanmasında 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 35 ve geçici 15 inci maddeleri uyarınca, hizmet erbabının aile durumu sual varakası veya vergi karnesinin ibraz edilip edilmediğine dikkat edilecektir. Aile durumu sual varakası veya vergi karnesi ibraz etmemiş olan mükelleflere özel indirim uygulanmayacaktır. Özel indirimin uygulanması bakımından daha önce vergi karnesi veya aile durumu sual varakası ibraz etmiş olan ücretlilerden, bu belgelerin işveren nezdinde mevcut olması halinde, bunların yenilenmesi istenilmeksizin özel indirimin uygulanmasına devam edilecektir. Özel indirim; dar mükellef durumunda olmayan ve ücretleri gerçek usulde tespit edilen hizmet erbabının münhasıran ücret gelirine uygulanacaktır. Bu durumda özel indirim hizmet erbabının evli, bekar, çocuklu, çocuksuz, karı veya koca veya çocuk durumunda olup olmadığına bakılmaksızın gerçek usulde vergilendirilen ücret geliri elde eden herbir hizmet erbabına ayrı ayrı uygulanacaktır. Ayrıca, 1985 yılı Aralık ayına ait ücretler için özel indirimin değişmeden önceki hali ile uygulanacağı tabiidir. c) Kalkınmada Öncelikli Yörelerde Çalışan Hizmet Erbabına Uygulanacak Özel İndirim: Bilindiği üzere, 29/1/ 1985 gün ve 18650 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 144 seri sayılı Gelir Vergisi Genel Tebliği ile, bu konuda çıkartılan 11.12.1984 tarih ve 84/8857 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı hükümlerine göre, yeniden tespit edilmiş olan özel indirim tutarları ve buna ilişkin uygulama esasları açıklanmıştı. Sözü edilen Bakanlar Kurulu Kararı yürürlükte olmakla birlikte Gelir Vergisi Kanununun 31 nci maddesinde yer alan özel indirim tutarları 1 Ocak 1986 tarihinden geçerli olmak üzere 3239 sayılı Kanunla değiştiğinden, kalkınmada öncelikli yörelerde uygulanacak olan özel indirim tutarlarının da buna göre değiştirilmesi gerekmektedir. Öteyandan, 21/7/1984 gün ve 18465 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 19/7/1984 tarih ve 84/8306 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının, 12/12/1984 gün ve 18603 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 11/12/1984 tarih ve 84/8857 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile değişik 7 nci maddesinde aynen, \"Aşağıda istisnai olarak belirtilen merkez ilçeler ve diğer ilçeler dışında Birinci Derecede Kalkınmada Öncelikli Yörelerin il merkezlerinde (Merkez ilçe) fiilen çalışanların gerçek ücretlerinin vergilendirilmesinde özel indirim nispeti 4 kat, diğer ilçelerinde 5 kat olarak uygulanır. İkinci Derecede Kalkınmada Öncelikli Yörelerde bu ınispet illerin merkez ilçelerinde 3 kat, diğer ilçelerinde 4 kattır. Teşvik belgeli yatırımlarda fiilen çalışanların ücretlerinin vergilendirilmesinde ise yatırıma başlama tarihinden itibaren 5 sene müddetle yukarıda belirtilen katsayılara Birinci Derecede Kalkınmada Öncelikli Yöreler için 3, İkinci Derecede Kalkınmada Öncelikli Yöreler için 2 sayı daha ilave ediIir. Ancak Birinci Derecede Kalkınmada Öncelikli Yörelerden olan Bingöl, Bitlis ve Hakkari merkez ilçeleri için özel indirim nispeti 5 kat, Batman ve Tatvan ilçeleri için 4 kat olarak uygulanır. İkinci Derecede Kalkınmada Öncelikli Yörelerdeki ilçelerden Arhavi, Hopa, Divriği, Merzifon, Osmancık, Suluova, Ayancık, Birecik, Suruç, Erbaa, Turhal ve Yerköy ilçeleri için özel indirim nispeti merkez ilçeleri gibi üç kat olarak uygulanacaktır.\" hükmü yer almıştır. Bu hükümler uyarınca; 1 Ocak 1986 tarihinden itibaren kalkınmada öncelikli yörelerde aşağıda belirtilen özel indirim tutarları uygulanacaktır. _ Özel İndirimin Beş Kat Uygulanacağı Yerler : Birinci Derecede Kalkınmada Öncelikli Yörelerin merkez ilçeleri dışında kalan ilçeleri (Batman ve Tatvan ilçeleri hariç) ile Bingöl, Bitlis ve Hakkari illerinin merkez ilçelerinde. Özel indirim mevcut özel indirim tutarının 5 katı olarak uygulancaktır. Özel indirimin 5 katı ise, günde (1.000), ayda (30.000), yılda (360.000) TL. dir. _ Özel İndirimin Dört Kat Uygulanacağı Yerler : Birinci Derecede Kalkınmada Öncelikli Yörelerin merkez ilçeleri (Bingöl, Bitlis ve Hakkari illerinin merkez ilçeleri hariç) ile Batman ve Tatvan ilçelerinde ve İkinci Derecede Kalkınmada Öncelikli Yörelerin merkez ilçeleri dışında kalan ilçelerinde (Arhavi, Hopa, Divriği, Merzifon, Osmancık, Suluova, Ayancık, Birecik, Suruç, Erbaa, Turhal ve Yerköy ilçeleri hariç) özel indirim, mevcut özel indirim tutarının 4 katı olarak uygulanacaktır. Özel indirimin 4 katı ise, günde (800), ayda (24.000). yılda (288.000) TL. dir. _ Özel İndirimin Üç Kat Uygulanacağı Yerler : İkinci Derecede Kalkınmada Öncelikli Yörelerin Merkez ilçeleri ile Arhavi, Hopa, Divriği, Merzifon, Osmancık, Suluova, Ayancık, Birecik, Suruç, Erbaa, Turhal ve Yerköy ilçelerinde özel indirim, mevcut özel indirim tutarının 3 katı olarak uygulanacaktır. Özel indirimin üç katı ise, günde (600), ayda (18.000), yılda (216.000) TL. dir. _ Teşvik Belgeli Yatırımlarda Çalışanlara Uygulanacak Özel İndirim Tutarı : Teşvik belgesi almış olan yatırımlarda çalışan ücretlilerin özel indirim tutarları ise, yukarıda belirtilen kalkınmada öncelikli yörelere ait olan özel indirim tutarına ayrıca; Birinci Derecede Kalkınmada Öncelikli Yörelerde çalışanlar için günde (600), ayda (18.000), yılda (216.000) TL. İkinci Derecede Kalkınmada Öncelikli Yörelerde çalışanlar için de, günde (400), ayda (12.000), yılda (144.000) TL. daha ilave edilerek tespit edilecektir. Ancak, Birinci ve İkinci Derecede Kalkınmada Öncelikli Yörelerde yeniden tespit edilmiş özel indirim tutarlarına, yukarıda belirtilen tutarların ilave edilebilmesi için, teşvik belgesinde belirtilen yatırıma başlangıç tarihinden itibaren 5 yılın dolmaması gerekir. Beş yılı tamamlayan yatırımlarda bu tutarların ayrıca uygulanmayacağı tabiidir. _ Kalkınmada Öncelikli Yöreler İçin Yeniden Tespit Edilen Özel İndirim Tutarlarının Uygulanmasındaki Esaslar : Birinci ve İkinci Derecede Kalkınmada Öncelikli Yörelerde çalışan hizmet erbabı için yeniden tespit edilmiş olan özel indirim tutarları yukarıda açıklanmış olup, hizmet erbabının ücretlerinin vergilendirilmesinde 1 Ocak 1986 tarihinden itibaren bu tutarların aşağıdaki esaslar çerçevesinde uygulanması gerekir. Kalkınmada Öncelikli Yörelerde çalışanların ücretlerinin vergilendirilmesinde esas alınacak, yeniden tespit edilen özel indirim tutarlarının uygulanması için, hizmet erbabının o yörede fiilen çalışması zorunludur. Şu kadar ki; teftiş, denetim veya diğer nedenlerle geçici görevle bu yörelere gönderilen hizmet erbabına yeniden tespit edilen özel indirim tutarları uygulanmayacaktır. Ancak, bir kadroyu işgal etmek suretiyle vekaleten yapılan atamalar ile tedviren bir görevi ifa için sözkonusu yörelere gönderilenlerin (fiilen bu yörelerde çalışmaları kaydıyla) almış oldukları ücretlerine yeniden tespit edilen özel indirim tutarlarının uygulanması icap eder. _ Birinci ve İkinci Derecede Kalkınmada Öncelikli Yöreler : 11/12/1984 gün ve 84/8857 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına ekli Kalkınmada Öncelikli Yöreler listesi aşağıya aynen alınmıştır. KALKINMADA ÖNCELİKLİ YÖRELER I. BİRİNCİ DERECEDE ÖNCELİKLİ İLLER
II. İKİNCİ DERECEDE ÖNCELİKLİ İLLER
d) Sakatlık İndirimi : Kanunun 31 inci maddesinde yapılan değişiklikle Genel İndirim müessesesi kaldırılmış özel indirim miktarı ile sakatlık indirimi hadleri yeniden düzenlenmiştir. Bu düzenlemeye göre yeniden rapor alınmaksızın evvelce alınmış raporlar üzerine sakatlık indiriminden yararlanmalarına karar verilen hizmet erbabı için sakatlık indirimi, 1 Ocak 1986 tarihinden itibaren yeniden tespit edilmiş olan özel indirimin günde (200), ayda (6.000), yılda (72.000) lira olan tutarının veya kalkınmada öncelikli yöreler için yeniden tespit edilen (ve yukarıda miktarları belli edilmiş olan) özel indirim tutarının; _ Birinci derece sakatlar için sekiz katı, _ İkinci derece sakatlar için dört katı, _ Üçüncü derece sakatlar için iki katı, olarak uygulanacaktır. Ayrıca aynı maddenin son fıkrasında yapılan düzenlemeyle sakatlık indiriminin hizmet erbabının sadece gerçek usulde vergilendirilen ücretlerine uygulanacağına açıklık getirilmiştir. e) Net Ücret Sözleşmesi ile Çalışan Hizmet Erbabının Ücretlerinde Meydana Gelecek Artışlar : Net ücret sözleşmesi ile çalışanların ücretlerine, yükseltilerek yeniden tespit edilen indirimlerin uygulanması nedeniyle, bunların ücretlerinde meydana gelecek artışlar brüt ücreti etkilemeyecek, diğer bir ifade ile yeniden tespit edilen indirimlerin uygulanmasından doğan gelir vergisinde meydana gelen azalma ele geçen net ücreti artıracak ve bu artış verginin mükellefi ücretliye ait olacaktır. , f) İndirimlerin Uygulanmasında Esas Alınacak Dönemler : Gelir Vergisi Kanunu, esas olarak yıllık gelir toplamının vergilendirilmesi esasını kabul etmiş olduğundan, bu esasa uygun olarak da indirimlerin, yıllık gelirler için yıllık tutarları üzerinden uygulanması gerekmektedir. Ancak, zorunluluklar nedeniyle, gerçek ücretlerin vergilendirilmesinde yıllık gelir prensibinden ayrılarak aylık ve günlük vergilendirme dönemleri kabul edilmiş; aynı Kanunun 108 nci maddesinin 4 numaralı bendinde de, yıllık beyanname verilmesi gerekmeyen hallerde bu dönemlere göre yapılacak vergilendirmelerin yıllık vergilendirme yerine geçeceği ve bu dönemlerin nihai vergilendirme dönemi kabul edileceği belirtilmiş bulunmaktadır. Bu nedenlerle, gerçek usulde tespit edilen ücretlerin vergilendirilmesinde indirimler, ödemenin dönemine göre, ödeme aylık dönemler itibariyle yapılmakta ise aylık tutarları ile ödeme günlük dönemler itibariyle yapılmakta ise günlük tutarları ile uygulanacaktır. Öteyandan, ücret saat veya parça başına göre hesaplanmakla beraber, ödeme dönemi aylık ise aylık indirimler tutarı, ödeme dönemi günlük ise günlük indirimler tutarı dikkate alınacaktır. 4. Ücret Matrahının Tayininde Nazara Alınacak Diğer İndirimler : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 63 üncü maddesinde, ücret matrahının tayininde, hangi kalemlerin ücretin gayrisafi tutarından indirileceği hükme bağlanmış bulunmaktadır. 3239 sayılı Kanunla bu maddenin 3 numaralı bendinde yapılan degişiklikle, şahıs sigorta primleri ile aynı maddeye 3239 sayılı Kanunla ilave edilen 4 numaralı bent hükmünde de işçiler tarafından sendikalara ödenen aidatların ücretin gayrisafı tutarından indirilmesi esası getirilmiştir. a) Şahıs Sigorta Primlerinin Gayrisafi Ücret Tutarından İndirilmesi : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 63 ncü maddesinin 3239 sayılı Kanunun 54 üncü maddesi ile değişik 3 numaralı bendinde, \"Mükellefin şahsına, eşine ve küçük çocuklarına ait hayat, ölüm, kaza, hastalık, sakatlık, işsizlik, analık, doğum ve tahsil gibi şahıs sigortaları için hizmet erbabı tarafından ödenen primlerin (Sigortanın Türkiye'de kain ve merkezi Türkiye'de bulunan bir sigorta şirketi nezdinde aktedilmiş olması ve sigorta priminin ödendiği ayda elde edilen ücret üzerinden, kanunla kurulu sosyal güvenlik kurumlarına hizmet erbabı hissesi olarak hesaplanan prim veya aidatın aylık tutarını aşmaması şartıyla)\" ücretin safi tutarının tespitinde, gayrisafi ücretten indirileceği hükme bağlanmıştır. Bu hüküm uyarınca, mükellefin kendisine, eşine ve küçük çocuklarına ait şahıs sigorta primlerinin gayrisafi ücret tutarından indirilebilmesi için; _ Sigorta şirketinin Türkiye'de kain ve merkezinin Türkiye'de olması, _ Sigorta mukavelesinin bu nitelikteki şirketlerle yapılması, _ Sigorta priminin ödenmiş olduğunun, sigorta şirketi tarafından verilen fatura veya makbuzla belgelendirilmesi, gerekmektedir. _ Ayrıca, ücretler genellikle aylık dönemler itibariyle ödendiği için, kanunla kurulu sosyal güvenlik kurumlarına emekli aidatı veya sigorta primi aylık dönemler itibariyle hesaplanarak ödendiğinden, ödenen şahıs sigorta primleri tutarının, o ayda hizmet erbabı hissesi olarak hesaplanan emekli aidatı veya sigorta priminin aylık tutarını aşmayan kısmı ücretten indirilebilecektir. Bu şartlar çerçevesinde; mükellefin kendisine, eşine ve küçük çocuklarına ait hayat, ölüm, kaza, hastalık, sakatlık, işsizlik, analık, doğum ve tahsil gibi şahıs sigortaları için hizmet erbabı tarafından ödenen primler, 1 Ocak 1986 tarihinden itibaren ücretin matrahının tayininde, Gelir Vergisi Kanununun 63 ncü maddesinde yer alan diğer indirimlere ilaveten, ayrıca indirilebilecektir. Öteyandan, sigorta priminin, sigorta şirketine hizmet erbabı tarafından doğrudan doğruya ödenmeyip, işverenler aracı kılınmak suretiyle ödenmesi halinde (grup sigortası gibi), sigorta mukavelesinin bir örneğinin işverende bulunması ve bu mukavelede sigorta priminin ödeme dönemlerinin, ayrıca bu dönemler için ödenecek prim tutarının belli edilmiş olması kaydıyla, hizmet erbabı için işveren tarafından ödenen ve işverenler tarafından da hizmet erbabının ücretinden kesilmek suretiyle tahsil edilen sigorta primi, ücretin vergi matrahının tayininde herbir kişi için ayrıca fatura veya makbuz aranmaksızın indirim olarak dikkate alınabilecektir. Diğer taraftan, şahıs sigorta priminin birkaç aylık veya yıllık dönemler itibariyle defaten ödenmesi halinde, yapılan ödemenin bir aylık tutarı tespit edilip, her bir aya isabet eden miktarı o aylara ait hizmet erbabı hissesi olarak hesaplanan emekli aidatı veya sigorta primi tutarını aşmaması şartı ile ücretin gayri safi tutarından indirilebilecektir. Şu kadar ki, aylık olarak hesaplanan indirime konu prim tutarı, ödeme belgesinin işverene ibraz edildiği ayda dahil olmak üzere, ödemenin ilişkin olduğu müteakip aylarda ücretin matrahının tayininde nazara alınacaktır. Bu uygulamada, şahıs sigorta priminin bir kaç aylık veya yıllık dönemler itibariyle defaten ödenmesi halinde, yapılan prim ödemesinin tutarı, ait olduğu aylara bölünmeyip, ödeme belgesinin işverene ibraz edildiği tarihten sonraki primin ait olduğu aylara bölünmek suretiyle, indirime konu olabilecek aylık tutarı tespit edilecektir. Ayrıca, Sosyal Sigortalar Kurumuna tabi olmayan ve bu nedenle, 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesine göre kurulu olan özel emekli sandığı statüsüne tabi olan hizmet erbabı tarafından, kendisi, eşi ve küçük çocuklarına ait yukarıda açıklanan şartlara uygun olarak ödenen şahıs sigorta primlerinin de, Sosyal Sigortalar Kurumuna ödenen sigorta primi için uygulanan miktar sınırlamasına uyulması suretiyle, gayrisafi ücret tutarından indirilmesi mümkün bulunmaktadır. T.C. Emekli Sandığı veya Sosyal Sigortalar Kurumundan emekli olması nedeniyle, emekli aylığı dışında elde ettikleri gelir vergisine tabi ücretlerinden bu kurumlar için aidat veya prim kesilmeyen hizmet erbabının şahıs sigorta primi ödemesi halinde, bu tür şahıs sigorta primleri, T.C. Emekli Sandığına hizmet erbabı hissesi olarak ödenen en yüksek emekli aidatının bir aylık tutarını aşmaması şartıyla, ücret matrahının tayininde indirim olarak nazara alınabilecektir. ÖRNEK : Sosyal Sigortalar Kurumuna tabi olan bir hizmet erbabının 506 sayılı Kanun hükümlerine göre, ödeyeceği sigorta priminin aylık tutarı (işçi hissesi) 7.700 TL. dir. Bu kişi, kendisine ayrıca hayat sigortası ettirmiş ve ilgili sigorta şirketine Ocak_Haziran 1986 aylarına ait (6 aylık) toplam 42.000 TL. sigorta primini 12/2/1986 tarihinde defaten ödemiştir. Sözü edilen ücretli sigorta primine ait makbuzu da 13/2/1986 tarihinde işverenine ibraz etmiştir. Bu ücretlinin ücretinin vergi matrahının tayininde, defaten ödediği özel şahıs sigorta priminin bir aylık tutarının sosyal sigorta priminin bir aylık tutarı olan 7.700 TL. yi aşmayan kısmı indirim olarak nazara alınacaktır. Sigorta primine ait makbuzun ibraz edildiği ayda dahil olmak üzere, primin ait olduğu kalan ay sayısına bölünerek sigorta priminin aylık tutarı olan (42.000/5=) 8.400 TL. tespit edilecek, bu miktarın 7.700 TL. lik kısmı Şubat, Mart, Nisan, Mayıs ve Haziran aylarının vergi matrahının tayininde indirim olarak nazara alınacaktır. Ancak, prim ödeme belgesinin işverene ibraz edildiği aydan önceki ay olan Ocak 1986 ayı için herhangi bir işlem yapılmayacaktır. b) İşçi Sendikalarına Ödenen Aidatlar : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 63 ncü maddesine 3239 sayılı Kanunun 54 ncü maddesi ile ilave edilen 4 numaralı bentte, Sendikalar Kanunu hükümlerine göre, sendikalara ödenen aidatların (aidatın ödendiğinin tevsik edilmesi şartıyla) vergi matrahının tayininde, gayrisafi ücret tutarından indirileceği hükme bağlanmıştır. Bu hüküm uyarınca, 1 Ocak 1986 tarihinden itibaren işçiler tarafından 2821 sayılı Sendikalar Kanunu hükümlerine göre işçi sendikalarına ödenen aidatlar, aidatın ödendiğinin sendika tarafından verilecek bir makbuzla tevsik edilmesi kaydıyla, vergi matrahının tayininde gayrisafi ücret tutarından indirilebilecektir. Sendika aidatı, işçiler tarafından doğrudan doğruya sendikaya ödenmeyip, işverenler vasıtası ile ve ücretlerden kesilmek suretiyle ödenmekte ise bu şekilde ödenen aidatın ücret bordrosunda gösterilmesi kaydıyla, makbuz aranılmaksızın ücretin gayrisafi tutarından indirilmesi de mümkün bulunmaktadır. 5. Vergi Tarifesi : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 103 ncü maddesi, 3239 sayılı Kanunun 66 ncı maddesi ile değiştirilerek, vergi tarifesi yeniden düzenlenmiştir. Buna göre, 1 Ocak 1986 tarihinden itibaren uygulanacak olan gelir dilimleri ve vergi nispetleri aşağıda belirtilmiştir. Gelir Vergisine tabi gelirler;
Nispetinde vergilendirilecektir. 6. Daha Önce Yayımlanan Genel Tebliğlerde, Bu Tebliğde Açıklanan Konulara Ait Hükümlerin Yer Alması : Daha önce yayımlanmış olan ve bu tebliğde yer alan hususlara aykırı hükümler taşıyan Gelir Vergisi Genel Tebliğlerinin sözkonusu hükümleri, 1 Ocak 1986 tarihinden itibaren yürürlükten kaldırılmıştır. Tebliğ olunur. |
| Bilindiği gibi, 20 Aralık 1990 günlü ve 20731 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 3689 sayılı Kanunla, Gelir Vergisi Kanununun bazı maddeleri yeniden düzenlenmiş ve Kanuna bazı geçici maddeler eklenmiştir. Ayrıca, 30 Ocak 1991 günlü Resmi Gazete'de yayımlanan 91/1372 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile de 1 Ocak 1991 tarihinden geçerli olan özel indirim tutarları yeniden tespit edilmiştir. 3689 sayılı Kanunla yeniden düzenlenen vergi tarifeleri ile ücretlerin vergilendirilmesinde uygulanacak özel indirim tutarları hakkında aşağıdaki açıklamaların yapılması gerekli görülmüştür. 1. YENİDEN DÜZENLENEN GENEL VERGİ TARİFESİ VE UYGULAMASI: 3689 sayılı Kanunun 5 inci maddesi ile Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesindeki vergi tarifesi, gelir dilimleri genişletilmek suretiyle yeniden düzenlenmiştir. Ayrıca, maddenin, vergi oranlarını indirme konusunda Bakanlar Kuruluna tanıdığı yetkiye ilişkin ikinci fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır. Kanunun yürürlükle ilgili 13/c maddesinde de yeniden düzenlenen genel vergi tarifesinin 1.1.1991 tarihinden itibaren elde edilecek gelirlere uygulanacağı hükme bağlanmıştır. Yeniden düzenlenen vergi tarifesi aşağıdadır. Gelir vergisine tabi gelirler;
nispetinde vergilendirilir a) Kalkınmada Öncelikli Yöreler Dışında Kalan Yerlerde Çalışan Hizmet Erbabının Ücretlerine Yeni Vergi Tarifesinin Uygulanması: Kalkınmada Öncelikli yöreler dışında kalan yerlerde çalışan hizmet erbabının 1 Ocak 1991 tarihinden itibaren elde edecekleri ücretleri, Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yer alan yukarıdaki vergi tarifesi esas alınarak vergilendirilecektir. Hizmet erbabına her ne ad altında olursa olsun 31 Aralık 1990 tarihine kadar ödenecek ücretlere, 89/14913 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen vergi tarifesi; 1 0cak 1991 tarihinden itibaren yapılan ücret ödemelerine (15 Aralık-14 Ocak dönemine ait olup, 14 Ocak'ta ödenen ücretler dahil) ise yukarıdaki vergi tarifesi uygulanacaktır. Hizmet erbabına çeşitli ödeme dönemleri itibariyle, çeşitli adlar altında ücret ödemeleri yapıldığı gözönünde bulundurularak, vergilendirmede basitliğin sağlanabilmesi amacıyla; hizmet erbabına takvim yılı başından itibaren yapılan her türlü ücret ödemelerinin vergi matrahına vergi tarifesinin aynı gelir dilimi içinde kaldığı sürece o dilime ait vergi nispeti, aşması halinde ise aşan kısmına, sonra gelen dilime ait vergi nispeti uygulanacaktır. Öte yandan, işverenlerin ücret ödemelerine ilişkin olarak düzenleyecekleri ücret bordrolarında, hizmet erbabına o takvim yılı içinde daha önce yaptıkları ücret ödemelerinin vergi matrahları toplamını da göstermeleri zorunludur. b) Kalkınmada Öncelikli Yöreler Dışında Kalan Yörelerde Diğer Gelirlere Uygulanacak Vergi Tarifesi: Yukarıda belirtilen tarife, 1.1.1991 tarihinden itibaren elde edilen gelirlere uygulanacak; 1990 takvim yılına ait olup, 1991 yılı Mart ayında verilecek yıllık gelir vergisi beyannameleri ile beyan edilecek gelirlere uygulanmayacaktır. Bu gelirlere, 30.12.1989 gün ve 20388 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan 89/14913 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile düzenlenen vergi tarifesi uygulanacaktır. c) Kalkınmada Öncelikli Yörelerde Elde Edilen ve Ücret Dışında Kalan Diğer Kazanç ve İratlara Uygulanacak Vergi Tarifesi : Gelir Vergisi Kanununun geçici 37 nci maddesi ile düzenlenen vergi tarifeleri, münhasıran kalkınmada öncelikli yörelerde fiilen ve sürekli olarak çalışanların ücret gelirlerine uygulanacak, diğer gelirlere uygulanmayacaktır. Bu nedenle, kalkınmada öncelikli yöreler dışında kalan ve beyan edilecek diğer kazanç ve iratlara ait vergiler ile götürü usule tabi mükelleflerin vergileri, Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yer alan genel vergi tarifesi esas alınarak hesaplanacaktır. ÖRNEK : Kalkınmada öncelikli yörelerden olan Kars İlinde götürü usulde vergi mükellefi bulunan bir ticari kazanç sahibinin 1991 yılı Nisan ayında adına tarh edilecek vergi, Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesindeki genel vergi tarifesi dikkate alınarak hesaplanacaktır. 2. KALKINMADA ÖNCELİKLİ YÖRELERDE ÇALIŞAN HİZMET ERBABININ ÜCRETLERİNE UYGULANACAK VERGİ TARİFELERİ : 3689 sayılı Kanunun 7 nci maddesi ile 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununa eklenen geçici 37 nci madde ile Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yer alan genel vergi tarifesinden ayrı olarak, 1.1.1991-31.12.2000 tarihleri arasında, münhasıran kalkınmada öncelikli yörelerde çalışan hizmet erbabının ücretlerine uygulanmak üzere, iki ayrı vergi tarifesi daha düzenlenmiştir. Buna göre; kalkınmada öncelikli yörelerde çalışan hizmet erbabının ücretlerine uygulanacak vergi tarifeleri aşağıda açıklanmıştır. a) Kalkınmada Birinci Derecede Öncelikli Yörelerde Çalışan Hizmet Erbabının Ücretlerine Uygulanacak Vergi Tarifesi : 3689 sayılı Kanunla Gelir Vergisi Kanununa eklenen geçici 37 nci maddenin 2 nci fıkrasına göre, münhasıran kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde fiilen ve sürekli olarak çalışan hizmet erbabının ücretlerine;
vergi oranı uygulanacaktır. KALKINMADA BİRİNCİ DERECEDE ÖNCELİKLİ İLLER ŞUNLARDIR :
Yukarıda yer alan vergi tarifesi, münhasıran bu illerin sınırları için de sürekli olarak ve fiilen çalışan, ücret gelirinin tamamını bu yerlerde elde eden hizmet erbabının ücretlerine uygulanacaktır. Yıl içinde kalkınmada birinci derecedeki öncelikli yöreler dışındaki bir yerden, bu yöreye tayin edilen hizmet erbabının, fiilen ve sürekli olarak bu yörelerde çalışmaya başlaması halinde, bu yöredeki sürekli göreve fiilen başladığı tarihe kadar elde ettiği ücretlerinin, daha önce bulunduğu yörede uygulanan vergi tarifesine göre, kalkınmada birinci derecedeki öncelikli yörede elde ettiği ücretlerinin ise, bu vergi tarifesine göre vergilendirilmesi gerekmektedir. Ancak, kalkınmada birinci derecede öncelikli yöreler dışında kalan yerlerde vergilendirilen ücretlerin vergi matrahı toplamının, bu yörede elde edilen ücretlerin vergi matrahına eklenmek suretiyle bulunan toplam vergi matrahı, 48 milyon lirayı aşmadığı sürece, bu yörede elde edilen ücretler % 20 oranı üzerinden, bu miktarı aşması halinde de aşan kısım % 30 oranı üzerinden vergilendirilecektir. b) Kalkınmada İkinci Derecede Öncelikli Yörelerde Çalışan Hizmet Erbabının Ücretlerine Uygulanacak Vergi Tarifesi : 3689 sayılı Kanunla Gelir Vergisi Kanununa eklenen geçici 37 nci maddenin 3 üncü fıkrasına göre, münhasıran kalkınmada ikinci derecede öncelikli yörelerde fiilen ve sürekli olarak çalışan hizmet erbabının ücretlerine;
vergi oranı uygulanacaktır. KALKINMADA İKİNCİ DERECEDE ÖNCELİKLİ İLLER ŞUNLARDIR :
Yukarıda yer alan vergi tarifesi, münhasıran bu illerin sınırları içinde sürekli olarak ve fiilen çalışan, ücret gelirinin tamamını bu yerlerde elde eden hizmet erbabının ücretlerine uygulanacaktır. Yıl içinde kalkınmada ikinci derecede öncelikli yöreler dışındaki bir yerden, bu yöreye tayin edilen hizmet erbabının, fiilen ve sürekli olarak bu yörelerde çalışmaya başlaması halinde, bu yöredeki sürekli göreve fiilen başladığı tarihe kadar elde ettiği ücretlerinin, daha önce bulunduğu yörede uygulanan vergi tarifesine göre, kalkınmada ikinci derecede öncelikli yörede elde ettiği ücretlerinin ise, bu vergi tarifesine göre vergilendirilmesi gerekmektedir. Ancak, kalkınmada ikinci derecede öncelikli yöreler dışında kalan yerlerde vergilendirilen ücretlerin vergi matrahı toplamının, bu yörede elde edilen ücretlerin vergi matrahına eklenmek suretiyle bulunan toplam vergi matrahı, 12 milyon lirayı aşmadığı sürece, bu yörede elde edilen ücretler % 20 oranı üzerinden, bu miktarı aşması halinde de aşan kısım, sonraki gelir dilimlerinin vergi oranı üzerinden vergilendirilecektir. ÖRNEK 1: Gaziantep'te Devlet memuru olarak çalışan ve ücretinin aylık vergi matrahı 900.000 lira olan bir hizmet erbabı, 15 Temmuz 1991 tarihinden itibaren kalkınmada birinci derecede öncelikli illerden olan Şırnak'ta sürekli olarak çalışacağı bir göreve başlamıştır. Bu hizmet erbabının, 15 Temmuz 1991 tarihinden itibaren elde edeceği ücretleri bu yörede uygulanan vergi tarifesi esas alınarak vergilendirilecektir. ÖRNEK 2: Kalkınmada birinci derecede öncelikli illerden Bingöl'de Devlet memuru olarak çalışan ve ücretinin aylık vergi matrahı 1.200.000 lira olan bir hizmet erbabı, Ankara'da bir göreve naklen atanmış ve 15 Nisan 1991 tarihinde de görevine başlamıştır. Bu memurun ücretleri daha önce % 20 nispetinde vergilendirilirken, Ankara da göreve başladığı tarihten itibaren elde ettiği ücretleri, Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yer alan genel vergi tarifesi esas alınarak vergilendirilecektir. 1 Ocak 1991 tarihinden itibaren elde edilen ücretlerin vergi matrahı toplamı 12 milyon lirayı aştığı tarihten itibaren de bu ücretlerin vergisi, bir üst dilimin vergi nispeti esas alınarak hesaplanacaktır. ÖRNEK 3: Kalkınmada ikinci derecede öncelikli illerden Zonguldak İli merkez ilçesinde çalışan ve ücretinin aylık vergi matrahı 1.100.000 lira olan bir hizmet erbabı, kalkınmada birinci derecede öncelikli illerden Mardin'de bir göreve atanmış ve 15 Nisan 1991 tarihinde de buradaki görevine başlamıştır. Bu memurun, 15 Nisan 1991 tarihinden itibaren elde edeceği ücretler, bu yöreler için belirlenen, vergi tarifesi esas alınarak vergilendirilecektir. Ancak, bu hizmet erbabının gerek kalkınmada ikinci derecede öncelikli yörede ve gerekse bu yörede elde ettiği ücretlerinin vergi matrahları toplamı 48 milyon lirayı aşmadığı sürece, buı yörede elde edeceği ücretleri % 20 oranı üzerinden vergilendirilecektir. c) Kalkınmada Birinci Derecede Öncelikli Yörelerde Çalışan Bir Hizmet Erbabının Aynı Zamanda veya Birbirini Takip Eden Vergilendirme Dönemlerinde İkinci Derecede Öncelikli Yörelerde de Çalışması Halinde Uygulanacak Vergi Tarifesi : Bilindiği gibi, ücretlerin vergilendirilmesinde, ücretin ödeme dönemi esas alınmaktadır Bir ücret, günlük dönemler itibariyle hesaplanarak günlük dönemler itibariyle ödenmekte ise, bu ücretin vergilendirme dönemi günlüktür. Ücret ödemesi aylık dönemler itibariyle hesaplanarak ödenmekte ise, bu ücret ödemesinin dönemi de aylıktır: Aylık dönemler halinde ödenen ücretlerin, günlük olarak hesaplanması, tahakkukunun ve ödemesinin aylık olarak yapılması kaydıyla, aylık vergilendirme dönemini etkilememektedir. Buna göre, kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde sürekli olarak ve fiilen çalışan bir hizmet erbabının, aynı vergilendirme döneminde ve aynı zamanda, kalkınmada ikinci derecede öncelikli yörelerde de çalışması ve bu yörede de ücret geliri elde etmesi halinde, bu hizmet erbabının gerek kalkınmada birinci derecede öncelikli yörede ve gerekse ikinci derecede öncelikli yörede elde edeceği ücretlerinin tamamına kalkınmada ikinci derecede öncelikli yörelere ait vergi tarifesi uygulanacaktır. Öte yandan, kalkınmada birinci derecede öncelikli yörede sürekli olarak ve fiilen çalışan bir hizmet erbabının, bu yöredeki görevi devam etmekle birlikte, birbirini takip eden vergilendirme dönemlerinde kalkınmada ikinci derecede öncelikli yörelerde de çalışması halinde, bu hizmet erbabının ücretlerine de kalkınmada ikinci derecede öncelikli yörelere ait vergi tarifesi uygulanacaktır. ÖRNEK : Kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde olan Adıyaman İlinde sürekli olarak ve fiilen çalışan bir hizmet erbabı, işverenin talimatı ile kalkınmada ikinci derecede öncelikli illerden olan Şanlıurfa İlinde 3 aylık süre ile ve geçici bir görevle görevlendirilmiştir. Bu hizmet erbabının kalkınmada ikinci derecede öncelikli yörede elde edeceği ücretlerine, kalkınmada ikinci derecede öncelikli yörelere ait vergi tarifesi uygulanacaktır. d) Kalkınmada Öncelikli Yörelerde Geçici Görevle Görevlendirilenlerin Ücretlerinin Vergilendirilmesi : 3689 sayılı Kanunla Gelir Vergisi Kanununa eklenen geçici 37 nci maddenin 1 inci fıkrasına göre, kalkınmada öncelikli yörelerde çalışan hizmet erbabının ücretlerine, bu yörelere ait vergi tarifelerinin uygulanabilmesi için, hizmet erbabının bu yörelerde sürekli olarak ve fiilen çalışması gerekmektedir. Sürekli olarak ve fiilen bu yörelerde çalışmayan; geçici bir görevle veya geçici bir süre için bu yörelerde görevlendirilen hizmet erbabının ücretlerine, bu yörelere ait vergi tarifeleri uygulanmayacaktır. 3. KALKINMADA ÖNCELİKLİ YÖRELERDE ÜCRET GELiRİNİN DİĞER GELiRLERLE BİRLİKTE BEYAN EDİLMESİ HALİNDE UYGULANACAK VERGİ TARİFESİ : a) Ücret Gelirinin Beyan Edilmesinin İhtiyari Olması Hali : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 87 nci maddesinde ihtiyari toplama ve beyan müessesesi düzenlenmiştir. Buna göre, kalkınmada öncelikli yörelerde sürekli olarak ve fiilen çalışan hizmet erbabının 1.1.1991 tarihinden sonraki dönemlerde aynı zamanda, menkul ve gayrimenkul sermaye iradı, sair kazanç ve irat ile götürü gider usulüne göre tespit edilen zirai kazancının olması ve bu kazanç ve iratlarının tutarının 36 milyon lirayı aşmaması, ayrıca üicretlerinin de tek işverenden elde edilmiş olması halinde; sözü edilen kazanç ve iratlar için verilecek beyannameye ücret gelirlerinin dahil edilip edilmemesi ihtiyaridir. Birden fazla işverenden ücret geliri elde eden mükelleflerin de ücretleri ile yukarıda belirtilen kazanç ve iratlarının yıllık gayrisafi tutarları toplamının da ayrı ayrı 1991 yılında 36 milyon lirayı aşmaması halinde, ihtiyari toplama hakkı bulunmaktadır. Öte yandan, kalkınmada öncelikli yörelerde çalışan ücretlilerin, diğer gelirleri için verdikleri yıllık beyannameye, ücretlerini dahil etmeleri halinde, bu şekilde beyan edilen gelire, Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yer alan genel vergi tarifesi esas alınarak, beyan edilen toplam matrahın vergisi hesaplanacaktır. Ancak, mükelleflerin ihtiyari toplama ve beyana ilişkin haklarını kendi aleyhlerine kullanabilecekleri düşünülemez. Çünkü, yıl içinde ücretlerin vergileri oranları % 20'den başlayan daha düşük vergi yükünü ihtiva eden vergi tarifelerine göre hesaplanmıştır. Bu ücretlerin vergilerinin, Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yer alan genel vergi tarifesine göre hesaplanması halinde, bu ücretlerin vergileri daha fazla olarak ortaya çıkacaktır. Bu bakımdan, kalkınmada öncelikli yörelerde ücret geliri elde eden mükelleflerin, ücret dışındaki gelirleri için yıllık beyanname vermeleri ve beyannamelerine ücretlerini dahil etmeme haklarının bulunması (ihtiyari beyan hakkı) halinde, bu mükelleflerin yukarıda belirtilen hususları da gözönünde bulundurmaları gerekmektedir. ÖRNEK : Kalkınmada öncelikli yörelerden olan Çankırı Devlet Hastanesinde Diş Hekimi olarak görev yapan (A)'nın bir işverenden 1991 yılında aldığı ücretlerinin gayrisafi tutarı 30 milyon lira olup, bu hekim ayrıca, 1991 yılında mesken olarak kiraya verdiği gayrimenkulden de 8 milyon lira kira geliri elde etmiştir. Bu diş hekiminin kira geliri için vereceği beyannameye ücretlerini dahil etmesi ihtiyarı olduğundan, mükellef ihtiyarilik hakkını beyannamesine ücretlerini dahil etmemek yönünde kullanacaktır. Dolayısıyla, mükellef yıllık beyannamesinde kira gelirini beyan edeceğinden, bu geliri Kanunun 103 üncü maddesinde yazılı genel vergi tarifesi esas alınarak vergilendirilecektir. b) İhtiyarilik Hakkının Olmaması Hali : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 85, 86 ve 87 nci maddelerine göre; _ Ticari ve mesleki kazançlarını yıllık beyanname ile bildirmek zorunda olanlar, _ Zirai kazancını defter tutmak (işletme hesabı esası veya bilanço esasına göre) suretiyle tespit edenler, _ Birden fazla işverenden ücret geliri elde edip.de, bu ücretlerinin gayrisafi tutarları toplamı 1991 yılında 36 milyon lirayı aşanlar, _ Tamamı tevkif yolu ile vergilendirilen gayrimenkul sermaye iradı elde edip de, bu iratlarının gayrisafi tutarları toplamı 36 milyon lirayı aşanlar, _ Gayrimenkul sermaye iradı, götürü usulde tespit edilen zirai kazanç, ile 75 inci maddenin ikinci fıkasının 1, 2 (adi komandit şirketlerde komanditerlerin kâr payları hariç), 3, 5, 7 ve 12 numaralı bentleri dışında kalan menkul sermaye iratları ile sair kazanç ve iratlarının gayrisafi tutarları toplamı 1991 yılında 36 milyon lirayı aşanlar, ihtiyari toplama va beyan hakkından yararlanamayacaklardır. Bu mükellefler verecekleri yıllık beyannamelerinde ücretleri dahil olmak üzere tüm kazanç ve iratlarını da beyan etmek zorundadırlar. Dolayısıyla, bu mükellefler ücretlerini de yıllık beyannamelerine dahil edecekler ve vergileri de Kanunun 103 üncü maddesinde belirtilen genel vergi tarifesi esas alınmak suretiyle hesaplanacaktır. ÖRNEK : Erzurum Devlet Hastanesinde görevli Doktor (A) nın, 1991 yılında elde ettiği ücretlerin vergi matrahı 34 milyon liradır. Bu doktorun ayrıca, 18 milyon lira da özel muayenehanesinden elde ettiği serbest meslek kazancı bulunmaktadır. Bu örnekte yer alan doktor, serbest meslek kazancı nedeniyle 1992 yılının Mart ayında vereceği yıllık gelir vergisi beyannamesine ücretlerini de dahil edecek, dolayısıyla toplam geliri; Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yer alan genel vergi tarifesi esas alınarak vergilendirilecektir. 4. YENİDEN TESPİT EDİLEN ÖZEL İNDİRİM TUTARLARI : Bilindiği üzere, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 3239 sayılı Kanunla değişik 31 inci maddesinde özel indirim tutarları; günde (200), ayda (6.000), yılda. (72.000) lira olarak hükme bağlanmıştı. Aynı maddenin Bakanlar Kuruluna verdiği yetkiye dayanılarak bu tutarlar, Bakanlar Kurulunca Çeşitli defalar artırılmış ve son olarak da 27.12.1989 tarih ve 89/14913 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 1.1.1990 tarihinden itibaren ugulanmak üzere, kalkınmada öncelikli yöreler dışında kalan yerlerde; günde, (1.200), ayda (36.000) ve yılda (432.000) lira olarak tespit edilmiştir. Aynı Kararla, kalkınmada öncelikli yörelerde uygulanacak özel indirim tutarları ise, ücretlinin çalıştığı yöre ve teşvik belgeli yatırımlarda çalışıp çalışmadığına göre, aylık en düşük 48.000 lira ile en yüksek 78.000 lira arasında belirlenmişti. Öte yandan, Gelir Vergisi kanununun 31 inci maddesinde yer alan özel indirim tutarları, 3689 sayılı Kanunla yapılan .değişiklik ile; günlük (1.200), aylık (36.000) ve yıllık da (432.000) liraya yükseltilmiş ve bu tutarların 1.1.1991 tarihinden itibaren uygulanacağı hükme bağlanmıştır. 89/14913 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile kalkınmada öncelikli yöreler dışında kalan yerler için tespit edilen özel indirim tutarları, 1.1.1991 tarihinden itibaren 3689 sayılı Kanunla, Kanun hükmü haline getirilmiştir. Ayrıca, 30.1.1991 gün ve 20771 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 91/1372 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Karar'da, 1 Ocak 1991 tarihinden itibaren uygulanacak özel indirim tutarları; kalkınmada öncelikli yöreler dışında kalan yerler için ayda 54.000 lira, kalkınmada öncelikli yöreler için ise, ayda 60.000 lira ile 90.000 lira arasında değişen tutarlarda olmak üzere yeniden tespit edilmiştir. Bu nedenle, 1 Ocak 1991 tarihinden itibaren 91/1372 sayılı Kararname ile artırılarak yeniden tespit edilen tutarlar uygulanacaktır. 5. MEMUR VE İŞÇİ OLARAK ÇALIŞAN ÜCRETLİLERE 15 ARALIK - 14 OCAK DÖNEMİ İTİBARİYLE YAPILAN ÖDEMELERE UYGULANAN ÖZEL İNDİRİM VE VERGİ TARİFESİ : Bilindiği üzere; özel indirimin ne şekilde uygulanacağı, 9.2.1986 gün ve 19012 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 147 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde açıklanmıştır. Anılan Tebliğde yer alan açıklamalara göre, indirimlerin uygulanmasında esas prensip, ücretin ödeme dönemidir. Ücret, günlük dönemler itibariyle ödenmekte ise indirimlerin günlük tutarlarıyla, ücret aylık dönemler itibariyle ödenmekte ise indirimlerin aylık tutarlarıyla uygulanması gerekmektedir. Ayrıca; 10.9.1987 tarih ve 19570 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 289 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kamu personelinden; ücretlerini çalışmadan peşin olarak alanlar için \"ay başı\" her ayın 15'i ücretlerini çalıştıktan sonra alanlar için \"ay sonu\" her ayın 14'ü olarak değiştirilmiştir. Bu konuda uyulacak esaslar ise 29.9.1987 gün ve 19589 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 100 Seri No.lu Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliğinde açıklanmış bulunmaktadır. Öte yandan, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan personelin ücretlerinin ödeme zamanının anılan Kanun Hükmünde Kararname ile değiştirilmesinin, Gelir Vergisi Kanununun uygulanması açısından bir önemi bulunmamaktadır. Diğer taraftan, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 19 uncu maddesinde, \"Vergi alacağı vergi kanunlarının vergiyi bağladıkları olayın vukuu hukukî durumun tekemmülü ile doğar. Vergi alacağı mükellef bakımından vergi borcunu teşkil eder.\" hükmü yer almıştır. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 96 ncı maddesinde, vergi tevkifatının, 94 üncü madde kapsamına giren nakden veya hesaben yapılan ödemelere uygulanacağı belirtilmiş, hesaben ödeme ise, vergi tevkifatına tabi kazanç ve iratları ödeyenleri istihkak sahiplerine karşı borçlu durumda gösteren her türlü kayıt ve işlemler olarak tanımlanmıştır. Aynı Kanunun 98 inci maddesinde de, \"94 üncü madde gereğince vergi tevkifatı yapmaya mecbur olanlar bir ay içinde yaptıkları ödemeler veya tahakkuk ettirdikleri kârlar ve iratlar ve bunlardan tevkif ettikleri vergileri ertesi ayın 20'nci günü akşamına kadar, ödeme veya tahakkukun yapıldığı yerin bağlı olduğu vergi dairesine bildirmeye mecburdurlar...\" hükmü yer almıştır Bu hükümlere göre, 15 Aralık-14 Ocak dönemi için 15 Aralık 1990 tarihinde peşin olarak ödenen kamu personeli memur aylıklarının 1990 yılı geliri sayılması ve 1990 yılındaki esaslara göre, 15 Aralık-14 Ocak dönemi için işlenmiş olarak 14 Ocak 1991 tarihinde ödenen işçi ücretlerinin ise 1991 yılı geliri sayılarak, 1.1.1991 tarihinden geçerli olan vergi tarifesinin ve özel indirim tutarlarının uygulanarak vergilendirilmesi gerekmektedir. Diğer taraftan, memurlara 1-14 Ocak 1991 dönemi için ödenen maaş farklarının tahakkuk ve ödemesi, 1 Ocak 1991 tarihinden sonra yapıldığı için, fark ödemelerine yeni vergi tarifesinin uygulanması gerekir. 6. TOPLU İŞ SÖZLEŞMELERİ İLE ESKİYE YÖNELİK OLARAK ÖDENEN ÜCRET FARKLARININ VERGİLENDİRİLMESİ : Bilindiği gibi, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde ücretin tanımı yapılmış, 94 üncü maddesinde ise yaptıkları ödemelerden vergi tevkifatı yapmak zorunda olan vergi sorumluları belirtilmiştir. Aynı Kanunun 98 inci maddesinde de, \"94 üncü madde gereğince vergi tevkifatı yapmaya mecbur olanlar bir ay içinde yaptıkları ödemeler veya tahakkuk ettirdikleri kârlar ve iratlar ile bunlardan tevkif ettikleri vergileri ertesi ayın 20'nci günü akşamına kadar bağlı olduğu vergi dairesine bildirmeye mecburdurlar ..\" denilmiştir. Kanunun 96 ncı maddesinde ise, vergi tevkifatının nakden veya hesaben yapılan ödemelere uygulanacağı, hesaben ödeme deyiminin de vergi tevkifatına tabi kazanç ve iratları ödeyenleri istihkak sahiplerine karşı borçlu durumda gösteren her türlü kayıt ve işlemleri ifade edeceği belirtilmiştir. Buna göre, toplu iş sözleşmesi görüşmelerinin uzaması ve sözleşmenin sonraki takvim yılında imzalanması veya sözleşme aynı yılda imzalanmakla beraber sözleşmeden doğan farkların müteakip takvim yılında tahakkuk ettirilerek ödenmesi halinde, toplu sözleşmeden doğan farklar, tahakkuk ve ödemesinin yapıldığı yılın ücreti olarak kabul edilmek suretiyle vergilendirilecektir. ÖRNEK : 25 işçi çalıştıran (A) Anonim Şirketi 1 Ekim 1990 tarihinde (B) Sendikası ile toplu sözleşme görüşmelerine başlamış ve sözleşme l0 Ocak 1991 tarihinde brüt % 50 artışla imzalanmıştır. Şirket, toplu sözleşmeden doğan ücret farklarını 20 Ocak 1991 tarihinde tahakkuk ettirerek ödemiştir. 1990 yılının Ekim, Kasım ve Aralık aylarına ait ücret farkı ödemesi tahakkuk ve ödemenin yapıldığı 1991 yılına ait ücret olarak vergilendirilecektir. Eskiye dönük ücret faklarının vergilendirilmesi konusunda 1.3.1973 gün ve 109 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği yürürlükten kaldırılmıştır. Tebliğ olunur. |
| 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 31 ve mükerrer 123. maddelerinin verdiği yetkiye dayanılarak çıkartılan, 31/12/1991 tarihli ve 21098 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 26/12/1991 tarih ve 91/2569 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununda yazılı bazı maktu had ve miktarlar artırılarak yeniden tespit edilmiş ve gelir vergisi tarifeleri yeniden düzenlenmiştir. Ayrıca, 31/10/1991 tarih ve 21037 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2/10/1991 tarih ve 91/2345 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile göçmen ve mülteci muaflığına ilişkin tutar ile 31/12/1991 tarih ve 21098 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 26/12/1991 tarih ve 91/2564 sayılı ve 12/2/1992 tarih ve 21140 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 30/1/1992 tarih ve 92/,2682 sayılı Bakanlar Kurulu Kararları ile de bazı tevkifat nispetleri yeniden belirlenmiştir. Öte yandan, 12/2/1992 tarih ve 21140 sayılı Resmi Gazete' de yayımlanan 30/1/1992 tarih ve 92/2683 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile de bazı ticari kazanç sahibi mükellefler götürü usulde vergileme kapsamından çıkartılmıştır. Sözü edilen Bakanlar Kurulu Kararları ile yapılan düzenlemeler aşağıda açıklanmıştır. Diğer taraftan, Asgari Ücret Tespit Komisyonunun 30/7/1991 gün ve 20945 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 26/7/1991 gün ve 1991/1 sayılı Kararı ile 1/8/1991 tarihinden geçerli olmak üzere, 16 yaşından büyük olan ve sanayi kesiminde çalışan işçiler için asgari ücret yeniden tespit edilmiştir. Yürürlükte bulunan bu asgari ücretin yıllık tutarına göre hayat standardı temel ve ilave gösterge tutarları ile götürü safi kazanç tutarları ve götürü usule tabi olmaya ilişkin alış, satış ve hasılat hadleri aşağıda belirtilmiştir. 1. Küçük Çiftçi Muaflığına İlişkin Yıllık Satış Tutarı Ölçüsü ve Çiftçilerde Götürü Gider Usulünde Vergilendirilmeye İlişkin Had: a) Küçük Çiftçi Muaflığına İlişkin Olan ve Artırılarak Yeniden Tespit Edilen Satış Tutarı Ölçüsü : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun değişik 13. maddesinde, küçük çiftçi muaflığına ilişkin olan satış tutarı ölçüsü 25 milyon lira olarak hükme bağlanmıştır. Sözü edilen bu tutar 91/2569 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 1991 takvim yılı hasılatına uygulanmak üzere 40 milyon liraya yükseltilmiştir. Buna göre, 1991 yılındaki satış bedelleri tutarı 40 milyon lirayı aşmayan çiftçiler, diğer şartları da taşımaları kaydıyla küçük çiftçi muaflığından yararlanacaklardır. b) Çiftçilerde Götürü Gider Usulünde Vergilendirilmeye İlişkin Yeniden Tespit Edilen Had : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun değişik 53. maddesinde yazılı olan zirai kazancın götürü gider usulüne göre tespitine ilişkin 50 milyon liralık hasılat tutarı 91/2569 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 1991 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere 80 milyon liraya yükseltilmiştir. Bu çerçevede, 1991 yılındaki hasılatı 80 milyon lirayı aşmayan çiftçilerin, götürü gider usulüne göre vergilendirilmelerine devam edilecektir. Öte yandan, satış hasılatının tamamı üzerinden tevkif yoluyla gelir vergisi alınan çiftçilerin, satış hasılat tutarlarına bakılmaksızın götürü gider usulünde vergilendirilmelerine devam edileceği tabiidir.(*) 2. Göçmen ve Mülteci Muaflığına Ait Artırılarak Yeniden Tespit Edilen Tutar : Gelir Vergisi Kanununun göçmen ve mülteci muaflığı ile ilgili değişik 17. maddesinde, yıllık muafiyet tutarı 3689 sayılı Kanunla 600.000 lira olarak hükme bağlanmıştır. Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 123. maddesine göre, bu tutarı 5 katına kadar artırmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir. Bu yetkinin 4 katlık kısmı 91/2345 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile kullanılarak, yıtlık 600.000 liralık muafiyet tutarı, 1/1/1992 tarihinden itibaren elde edilecek gelirlere uygulanmak üzere, yıllık 2.400.000 liraya yükseltilmiştir. Bu muafiyetten, kazanç ve ücretleri götürü usulde tespit edilen mükellefler de yararlanmaya devam edeceklerdir. 3. Gayrimenkul Sermaye İratlarında İstisna Tutarı : Gelir Vergisi Kanununun değişik 21. maddesinde yer alan, mesken olarak kiraya verilen gayrimenkullerden elde edilen iratlara uygulanan yıllık 1.000.000 liralık istisna tutarı, 91/2569 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 1991 takvim yılında elde edilen iratlara uygulanmak üzere 1.600.000 liraya yükseltilmiştir. Buna göre, gayrimenkul sermaye iradına ait istisnadan yararlanabilecek mükelleflerin, mesken olarak kiraya verdikleri gayrimenkullerden 1991 yılında elde ettikleri gayrisafi kira gelirlerinin yıllık 1.600.000 1iralık kısmı vergiden istisna edilecektir. 4. Bilirkişilere, Tanıklara ve Resmi Arabuluculara Ödenen Ücretlere Ait İstisna Tutarı: 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun değişik 24/3. maddesi ile bilirkişilere, tanıklara ve resmi arabuluculara, bu sıfatları dolayısıyla ödenen ve yıllık tutarı 500.000 lirayı aşmayan ücretler, gelir vergisindn istisna edilmiştir. Bu tutar, 1 Ocak 1992 tarihinden itibaren elde edilecek ücretlere uygulanmak üzere, 91/2569 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 700.000 liraya yükseltilmiştir. Buna göre, bilirkişi, resmi arabulucu ve tanıkların 1991 yıında, bu sıfatları dolayısıyla elde ettikleri ücretlerin yıllık tutarının 500.000 lirayı aşması halinde, aşan tutarın Gelir Vergisi Kanununun 95. maddesine göre yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilmesi gerekmektedir. Öte yandan, bilirkişilere ve resmi arabuluculara bu sıfatları dolayısıyla ödeme yapanlar, ödemenin yapıldığı yılı izleyen yılın Ocak ayında il defterdarlıklarına, yaptıkları ödemeleri (herhangi bir miktarla sınırlı olmaksızın), bildirmeye devam edeceklerdir. 5. Özel İndirim Tutarları : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 31. maddesinde yer alan özel indirim tutarları (kalkınmada öncelikli yöreler de dahil), 91/2569 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 1992 ve müteakip yıl gelirlerine uygulanmak üzere günde (3.000), ayda (90.000) ve yılda (1.080.000) lira olarak yeniden tespit edilmiştir. Buna göre, 1 Ocak 1992 tarihinden itibaren elde edilecek ücretlere, yöre farkı gözetilmeksizin Türkiye genelinde, yukarıda belirtilen özel indirim tutarları uygulanacaktır. 6. Serbest Meslek Kazançlarında Götürü Gider Turarı : Gelir Vergisi Kanununun 68. maddesinde, serbest meslek kazancının tespitinde indirilecek giderler belirtilmiştir. Aynı maddenin değişik 10 numaralı bendinde ise serbest meslek erbabının, işle ilgili şehir içi nakil vasıtaları ücretleri ile posta, telgraf ve odabaşı ücreti gibi müteferrik giderlerine karşılık 90.000 liralık tutarı belgesiz olarak gider yazma imkanı sağlanmıştır. Maddedeki bu tutar, 1991 takvim yılına ait kazançların tespitinde dikkate alınmak üzere, 91/2569 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 130.000 liraya yükseltilmiştir. Bu durumda, serbest meslek erbabı, 1991 yılına ait kazançlarının tespitinde, sözü edilen giderlere karşılık olmak üzere, yıllık 130.000 liralık tutarı herhangi bir belgeye bağlı olmaksızın gider olarak kayıt edebilecektir. 7. Değer Artışı Kazançlarında İstisna : Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 80. maddesinin, birinci fıkrasının değişik 2, 3 ve 4 numaralı bentlerinde yazılı olan 200.000'er liralık tutarların her biri, 1992 takvim yılı kazançlarına uygulanmak üzere, 91/2569 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 300.000 liraya yükseltilmiştir. Bu tutarlar, 1992 takvim yılında elde edilecek gelirlere uygulanacaktır. 1991 yılında elde edilen kazançlara 200.000 liralık tutarların uygulanacağı tabiidir. 8. Gelirin Toplanması ve İhtiyari Toplama ve Beyanla İlgili Hadler: Gelir Vergisi Kanununun 86. maddesinde, gelirin hangi hallerde toplanmayacağı, 87. maddesinde ise gelirin toplanmasının hangi hallerde ihtiyari olduğu hükme bağlanmıştır. Söz konusu maddelerde, gelirin toplanmaması, ihtiyari toplama ve beyan ile ilgili hadler 3689 sayılı Kanunla, 1 Ocak 1991 tarihinden itibaren elde edilen gelirlere uygulanmak üzere 36 milyon liraya yükseltilmişti. Dolayısıyla, 1991 yılına ait olup, 1992 yılı Mart ayında beyan edilecek gelirlere bu hadler uygulanacaktır. Ancak, söz konusu hadler, 1 Ocak 1992 tarihinden itibaren elde edilecek gelirlere uygulanmak üzere, 91/2569 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 60 milyon liraya yükseltilmiştir. Yeniden tespit edilen hadler, 1992 takvim yılına ait olup, 1993 yılı Mart ayında beyan edilecek gelirlere uygulanacaktır. 9. Kira Ödemeleri, Döviz Tevdiat Hesaplarına Yürütülen Faizler ile Özel Finans Kurumlarınca Döviz Katılma Hesaplarına Ödenen Kar Paylarından ve Hazine Bonosu Faizlerinden Yapılacak Vergi Tevkifatı : a) Kira Ödemeleri, Döviz Tevdiat Hesaplarına Yürütülen Faizler ile Özel Finans Kurumlarınca Döviz Katılma Hesaplarına Ödenen Kâr Paylarından Yapılacak Vergi Tevkifatı : 16/8/1991 tarih ve 20962 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 12/8/1991 tarih ve 91/2074 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 1 Ocak 1992 tarihinden itibaren uygulanmak üzere, gelir Vergisi Kanununun 94. maddesinin (A) fıkrasının 6 numaralı bendinde yer alan kira ödemelerinden yapılacak tevkifat oranları, 88/13644 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile tespit edilen oranlar 5'er puan artırılarak; aynı fıkranın 10/a bendinde yer alan döviz tevdiat hesaplarına yürütülen faizler ile özel finans kurumlarınca döviz katılma hesaplarına ödenen kar paylarından yapılacak tevkifat oranı da 15 puan artırılarak yeniden tespit edilmişti. Bu kez çıkartılan, 91/2564 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile sözü edilen tevkifat oranları 1 Ocak 1992 tarihinden geçerli olmak üzere, 88/13644 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile tespit edilen oranlara indirilmiştir. Buna göre 91/2564 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 1 Ocak 1992 tarihinden itibaren, _ Gelir Vergisi Kanununun 70 inci maddesinde yazılı mal ve hakların kiralanması karşılığı yapılan ödemelerden % 20, _ Vakıflar (Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınanlar hariç) ve derneklere ait gayrimenkullerin kiralanması karşılığında bunlara yapılan kira ödemelerinden % 10, _ Kooperatiflere ait gayrimenkullerin kiralanması karşılığında.bunlara yapılan kira ödemelerinden % 20, _ Döviz tevdiat hesaplarına yürütülen faizler ile özel finans kurumlarınca döviz katılma hesaplarına ödenen kâr paylarından % 10, oranında vergi tevkifatı yapılacaktır. b) Hazine Bonosu Faizlerinden Yapılacak Vergi Tevkifatı : 12/2/1992 tarih ve 21140 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 92/2682 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Gelir Vergisi Kanununun 94/15. maddesine göre ticari kazançtan indirilen hazine bonosu faizleri üzerinden yapılan vergi tevkifat oranı % 10'dan % 15'e yükseltilmiştir. Bu vergi tevkifatı oranı, 12 Şubat 1992 tarihinden itibaren ihraç edilecek hazine bonosu faizlerine uygulanacaktır. 12 Şubat 1992 tarihinden önce ihraç edilen hazine bonolarının faizleri, bu tarihten sonra ödense dahi, bu faizler üzerinden % 10 oranı esas alınarak tevkifat yapılacaktır. Öte yandan, ticari kazançtan indirilecek hazine bonosu faizleri konusunda 16/5/1989 tarih ve 20167 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 158 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde yapılan açıklamalara göre işlem yapılacaktır. 10. Yeniden Düzenlenen Vergi Tarifeleri : Gelir Vergisi Kanununun değişik 103. maddesinde yer alan genel vergi tarifesi ile geçici 37. maddesinde yer alan kalkınmada öncelikli yörelerde sürekli olarak fiilen çalışan ücretlilere uygulanacak vergi tarifeleri, 1 Ocak 1992 tarihinden geçerli olmak üzere, gelir dilimi tutarları artırılmak suretiyle 91/2569 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yeniden düzenlenmiştir. 1 Ocak 1992 tarihinden itibaren elde edilecek kazanç, irat ve ücretlere aşağıya aynen alınan tarifeler uygulanacaktır. Ancak 1991 yılına ait olup, 1992 yılı Mart ayında beyan edilecek gelirlere ise Gelir Vergisi Kanununun değişik 103. maddesinde yer alan ve 1991 yılı için geçerli olan vergi tarifesinin uygulanacağı tabiidir. a) Kalkınmada Birinci Derecede Öncelikli Yörelerde Çalışan Hizmet Erbabının Ücretleri;
nispetinde vergilendirilecektir b) Kalkınmada İkinci Derecede Öncelikli Yörelerde Çalışan Hizmet Erbabının Ücretleri ;
nispetinde vergilendirilecektir c) Genel Vergi Tarifesi : Kalkınmada öncelikli yörelerde çalışan ücretliler dışında kalan kazanç, irat ve ücret geliri elde edenlere uygulanacak genel vergi tarifesi aşağıda belirtilmiştir. Gelir vergisine tabi gelirler;
nispetinde vergilendirilecektir 11. Ortalama Kâr Haddine Ait Had : Gelir Vergisi Kanununun değişik 111. maddesine göre, mükelleflerin beyan ettikleri kazançların, ortalama kar haddi esasına göre belirlenen kazançtan 100.000 liradan daha fazla tutarda bir düşüklük göstermesi halinde, mükelleflerden bu düşüklüğün izahı istenilmektedir. Bu tutar, 1992 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere 150.000 liraya çıkartılmıştır. Ancak, 1991 yılına ait olup, 1992 yılı Mart ayında beyan edilen gelirlere, 100.000 liralık tutarın uygulanacağı tabiidir. 12. Asgari Zirai Kazanç Esasına Ait Had: Gelir Vergisi Kanununun değişik 112. maddesinde, mükelleflerin beyan ettikleri zirai kazançların asgari zirai kazanç esasına göre belirlenen kazançtan 100.000 liradan daha fazla tutarda bir düşüklük göstermesi halinde, mükelleflerden bu düşüklüğün izahı istenilmektedir. Bu tutar, 1992 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere 150.000 liraya yükseltilmiştir. Ancak, 1991 yılına ait olup, 1992 yılı Mart ayında beyan edilen zirai kazançlara 100.000 liralık tutar uygulanacaktır. 13. 1991 Takvim Yılı Kazançlarına Uygulanacak Olan Hayat Standardı Temel ve İlave Gösterge Tutarları : Gelir Vergisi Kanununun geçici 35. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinde, \"Hayat standardı temel gösterge tutarı; faaliyetin yapıldığı takvim yılı sonunda geçerli olan ve 16 yaşından büyük sanayi kesiminde çalışan işçiler için uygulanan asgari ücretin yıllık brüt tutarının, birinci sınıf tacirler için 3,1 katı, ikinci sınıf tacirler için 1,8 katı, serbest meslek erbabı için de 2,8 katıdır.\" denilmiş, aynı fıkranın (d) bendinde de \"Bu fıkranın (a) ve (c) bentlerinde yer alan temel gösterge tutarları; 3030 sayılı Kanun uyarınca büyükşehir belediyesi olan illerin, büyükşehir belediye sınırları içinde faaliyette bulunan mükellefler için % 25 oranında artırılarak, kalkınmada öncelikli yörelerde faaliyette bulunan mükelleflerde ise, birinci derecede öncelikli yörelerde % 50 oranında, ikinci derecede öncelikli yörelerde % 40 oranında indirilerek dikkatı alınır.\" hükmü yer almıştır. Ayrıca, aynı fıkranın (e) bendinde ise, bu fıkranın (a), (c) ve (d) bentlerinde yer alan temel gösterge tutarlarının, faaliyetin ifa edildiği yöreler itibariyle altın imalatı ve/veya altın ticareti ile uğraşanlar için % 50 oranında artırılarak uygulanacağı belirtilmiştir. Diğer taraftan, Asgari Ücret Tespit Komisyonunun 30/7/1991 tarih ve 20945 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 26/7/1991 gün ve 1991/1 sayılı Kararı ile 1/8/1991 tarihinden geçerli olmak üzere, 16 yaşından büyük olan ve sanayi kesiminde çalışan işçiler için asgari ücret; günlük 26.700 TL, aylık 801.000 TL. olarak yeniden tespit edilmiştir. 31/12/1991 tarihinde yürürlükte bulunan bu asgari ücretin yıllık brüt tutarı (801.000 x 12=) 9.612.000 liradır. Buna göre, 1991 yılına ait olup 1992 yılı Mart ayında beyan edilecek ticari ve mesleki kazançlara uygulanacak hayat standardı temel ve ilave gösterge tutarları; Gelir Vergisi Kanununun geçici 35. maddesinin 5. fıkrasının son bendinde yer alan, 100.000 liraya kadar olan tutarların nazara alınmayacağı hükmü de dikkate alınarak aşağıda belirtilmiştir. a) Temel Gösterge Tutarları:
b) Hayat Standardı İlave Gösterge Tutarları
Öte yandan, mükellefin kendisi, eşi, çocukları ve bakmakla yükümlü olduğu diğer kişiler tarafından bizzat kullanılan birden fazla binalardan, mülkiyeti bu kişilere ait olanların (Bağımsız bölümler, katlar, sayfiye ve dinlenme evleri dahil) her biri için, hayat standardı ilave gösterge tutarı olarak, binaların vergi değerinin % 5'inin (emsal kira bedelinin) yarısı gösterge tutarı olarak dikkate alınacaktır. c) Zonguldak ve Bartın İlinde Hayat Standardı Temel ve İlave Gösterge Tutarlarının Uygulanması : Bilindiği gibi, 7/7/1991 gün ve 20922 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 91/1957 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile; daha önce kalkınmada ikinci derecede öncelikli yöreler kapsamında olan Zonguldak İli Merkez İlçe ve Çaycuma İlçesi ile daha önce normal yöreler kapsamında bulunan Zonguldak İli Ereğli ve Karabük İlçeleri dışında kalan ilçeler, kalkınmada birinci derecede öncelikli yöreler, Ereğli ve Karabük İlçeleri ise kalkınmada ikinci derecede öncelikli yöreler kapsamına alınmıştır. Ayrıca, Zonuldak İline bağlı İlçe iken, 3760 sayılı Kanunla İl olan Bartın ile bu İl'e bağlanan Ulus, Kurucaşile ve Amasra İlçeleri de 7/7/1991 tarihinden önce normal yöreler kapsamında iken, bu tarihten sonra kalkınmada birinci derecede öncelikli yöreler kapsamına alınmıştır. Bartın İli Merkez İlçesi ile bu İl'e bağlanan diğer ilçelerin yöre statüsünde, 3760 sayılı Kanundan sonra da bir değişiklik olmamıştır. Buna göre, adı geçen İllerde, hayat standardı esası aşağıda belirtilen açıklamalara göre uygulanacaktır. ca) Zonguldak İli Merkez İlçesi ile Çaycuma İlçesinde : Zonguldak İlinin Merkez İlçesi ile Çaycuma İlçesi 11/11/1990 tarih ve 20692 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 90/1116 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile kalkınmada ikinci derecede öncelikli, 7/7/1991 tarihinden itibaren de 91/1957 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile birinci derecede öncelikli yöreler kapsamına alınmıştır. Buna göre, adı geçen ilçelerde hayat standardı temel ve ilave gösterge tutarları 1991 takvim yılının ilk 6 aylık dönemi için kalkınmada ikinci derecede öncelikli yörelere ait tutarlar, ikinci 6 aylık dönemi için de kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelere ait tutarlar esas alınarak tespit edilecektir. cb) Zonguldak İlinin Ereğli ve Karabük İlçelerinde : 91/1957 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Zonguldak İlinin Ereğli ve Karabük İlçeleri 7/7/1991 tarihinden geçerli olmak üzere kalkınmada ikinci derecede öncelikli yöreler kapsamına alınmıştır. Bu nedenle, Zonguldak İlinin Ereğli ve Karabük İlçelerine ait temel ve ilave gösterge tutarları, 1991 takvim yılının ilk 6 aylık dönemi için, normal yörelere ait tutarlar, ikinci 6 aylık dönemi için de kalkınmada ikinci derecede öncelikli yörelere ait tutarlar esas alınarak tespit edilecektir. cc) Zonguldak İlinin Diğer İlçeleri ile Bartın İlinde : 91/1957 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Zonguldak İlinin Ereğli ve Karabük İlçeleri dışında kalan İlçeleri ile Bartın İlinin merkez ve diğer ilçeleri, 7/7/1991 tarihinden geçerli olmak üzere, kalkınmada birinci derecede öncelikli yöreler kapsamına alınmış ve Bartın İli Merkez İlçesi ile bu İl'e bağlanan ilçelerin yöre statüsünde, 3760 sayılı Kanundan sonra da bir değişiklik olmamıştır. Bu nedenle, Zonguldak İlinin Ereğli ve Karabük İlçeleri dışında kalan ilçeleri ve Bartın ili Merkez ve diğer İlçelerinde, ticari ve mesleki faaliyette bulunan mükelleflere uygulanacak hayat standardı temel ve ilave gösterge tutarları 1991 takvim yılının ilk 6 aylık dönemi için diğer yörelere ait tutarlar, ikinci 6 aylık dönemi için de kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelere ait tutarlar esas alınarak tespit edilecektir. d) Hayat Standardı Esasının Uygulanması : Hayat standardı esasında, yukarıda belirtilen rakamsal değişiklikler dışında herhangi bir değişiklik sözkonusu değildir. Bu nedenle, hayat standardı esası ile ilgili olarak daha önce 6/3/1991 tarih ve 20806 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 165 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde yapılan açıklamalara göre işlem yapılacaktır. 14. Götürü Usule Tabi Olmaya İlişkin Hadlerde Yapılan Yeni Düzenlemeler ve Götürü Safi Kazanç Tutarları : a) Götürülüğün Genel Şartlarına Ait Hadler : Gelir Vergisi Kanununun götürülüğün genel şartlarını belirleyen 47. maddesinin değişik ikinci fıkrasında, faaliyetin ifa edildiğı iş yerine ait emlâk vergisi tarhına esas olan vergi değeri 7.000.000 lira, emlak vergisi tarhına esas olan vergi değerinin bilinmediği hallerde esas alınan kira bedeli de 1.000.000 lira olarak belirlenmiştir. Bu tutarlar, 91/2569 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 1 Ocak 1992 tarihinden geçerli olmak üzere işyerinin vergi değeri l0.500.000 liraya, kira tutarı da 1.500.000 liraya yükseltilmiştir. Buna göre, 1 Ocak 1992 tarihinden itibaren işyeri vergi değeri 10.500.000 lirayı, işyeri emlâk vergi değerinin bilinmediği hallerde uygulanan işyeri kira tutarı 1.500.000 lirayı aşmayan mükellefler; götürü usule tabi olmaya ilişkin diğer şartları da taşımaları kaydıyla götürü usulden yararlanabileceklerdir. b) Götürü Usule Tabi Olmanın Özel Şartlarına Ait Yıllık Alış, Satış ve Hasılat Tutarları : Gelir Vergisi Kanununun 48. maddesinin ikinci fıkrasında, sanayi kesiminde çalışan 16 yaşından büyük işçiler için geçerli olan asgari ücreti tutarının takvim yılı içinde artırılması halinde, yıllık alış, satış ve hasılat hadlerinin, asgari ücretteki artış oranında artırılacağı ve yeni hadleri aşmayan mükelleflerin götürü vergilerine usulünden yararlanmaya devam edeceği hükme bağlanmıştır. Ayrıca, 30/7/1991 tarihli ve 20945 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Asgari Ücret Tespit Komisyonu kararına göre, 1/8/1991 tarihinden itibaren sanayi kesiminde çalışan 16 yaşından büyük işçilere ait asgari ücretin aylık tutarı, 414.000 liradan 801.000 liraya yükseltilmiştir. Buna göre, asgari ücretteki artış oranı (801.000 _ 414.000 = 387.100/414.000=) % 93.47 dir. Ayrıca, 48. maddenin üçüncü fıkrasında da bu maddeye göre alış, satış ve hasılat hadlerinin tespitinde 100.000 liraya kadar olan tutarların nazara alınmayacağı belirtilmiştir. Asgari ücret tutarında 1991 yılı içinde yapılan artışa göre, Gelir Vergisi Kanununun değişik 48. maddesinin; 1 numaralı bendinde yazılı 15.000.000 liralık had 29.000.000 liraya, 2 numaralı bendinde yazılı 20.000.000 liralık had 38.600.000 liraya, 3 numaralı bendinde yazılı 5.000.000 liralık had 9.600.000 liraya, 4 numaralı bendinde yazılı 15.000.000 liralık had 29.000.000 liraya, 5 numaralı bendinde yazılı 20.000.000 liralık had 38.600.000 liraya, 6 numaralı bendinde yazılı 15.000.000 liralık had 29.000.000 liraya, 7 numaralı bendinde yazılı 15.000.000 liralık had 29.000.000 liraya, 8 numaralı bendinde yazılı 5.000.000 liralık had 9.600.000 liraya, 9 numaralı bendinde yazılı 10.000.000 liralık had 19.300.000 liraya, yükseltilmiştir. Öte yandan, Gelir Vergisi Kanununun 48. maddesine 3689 sayılı Kanunla eklenen 10 numaralı bent hükmüne göre, hizmet işletmelerine ait özel şart olarak, 48. maddenin 8 numaralı bendinde yazılı 9.600.000 liralık hasılat; diğer işleri yapanlar için de 48. maddenin 1 numaralı bendinde yazılı 29.000.000 liralık alış ve 2 numaralı bendinde yazılı 38.600.000 liralık satış haddi uygulanacaktır. Gelir Vergisi Kanununun 48. maddesine göre, asgari ücretteki artışa bağlı olarak yeniden belirlenen alış, satış ve hasılat tutarlarını 31/12/1991 tarihi itibariyle aşmayanlar, diğer şartları da taşımaları kaydıyla 1992 takvim yılında da götürü usulden yararlanmaya devam edeceklerdir. Diğer taraftan, sigara, içki, damga pulu, milli piyango bileti, akaryakıt, şeker ve bunlar gibi kâr hadleri emsallerine nazaran bariz şekilde değişik olarak tespit edilmiş bulunan emtia için, 136 ve 167 seri No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliğlerinde belirtilen yıllık alış, satış ve hasılat tutarları, 48. maddede yer alan hadlerdeki yeni düzenleme dikkate alınarak, 31/12/1991 tarihinden geçerli olmak üzere Bakanlığımızca aşağıdaki miktarlarda yeniden tesbit edilmiştir.
Bu emtianın alım satımı ile uğraşanlar hakkında götürülüğün özel şartları bakımından yukarıdaki hadler dikkate alınmak suretiyle 136 seri No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliğindeki açıklamalar doğrultusunda işlem yapılacaktır. 15. Götürü Safi Kazançlar : a) 1992 Yılında Uygulanacak Safi Kazanç Tutarları : Bilindiği üzere, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun, tarh zamanına ilişkin 109. maddesinin birinci fıkrasının üçüncü bendinde, götürü usulde tespit edilen ticari kazançlar ile serbest meslek kazançlarına ait verginin faaliyetin icra olunduğu takvim yılının Nisan ayı içinde tarh edileceği hükme bağlanmıştır. 3689 sayılı Kanunun 3. maddesinde, Gelir Vergisi Kanununun 46. maddesindeki safı kazanç tutarlarının, takvim yılı başından geçerli olan sanayi kesiminde çalışan 16 yaşından büyük işçilere uygulanan asgari ücretin yıllık brüt tutarının; 5. dereceye giren mükellefler için % 15'inden, 4. dereceye giren mükellefler için % 25'inden, 3. dereceye giren mükellefler için % 30'undan, 2. dereceye giren mükellefler için % 45'inden, az olamayacağı belirtilmiş ve birinci dereceye giren mükellefler için bu tutarın % 70 olacağı hükme bağlanmıştır. Aynı maddede ayrıca, bu şekilde tespit edilen safi kazanç tutarlarının kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde % 50, kalkınmada ikinci derecede öncelikli yörelerde % 40, öncelikli normal yörelerde ise % 25 oranında indirilerek uygulanacağı belirtilmiştir. Maddede ayrıca, götürü safi kazanç tutarlarının tespitinde 10.000 liraya kadar olan tutarların dikkate alınmayacağı hükme bağlanmıştır. Bu hükümler ve sanayi kesiminde çalışan 16 yaşından büyük işçiler için 1 Ocak 1992 tarihinde geçerli olan yıllık (801.000 x 12=) 9.612.000 liralık asgari ücret de dikkate alınmak suretiyle hesaplanan safi kazanç tutarları aşağıda gösterilmiştir. Bu tutarların hesaplanmasında 10.000 liraya kadar olan tutarlar dikkate alınmamıştır.
1992 takvim yılında uygulanacak olan safi kazanç tutarları ile bir önceki yıla göre safi kazanç tutarlarındaki artış oranları yukarıda belirtilmiştir. 1991 yılında uygulanan matrahlar, yukarıda belirtilen oranlarda artırılarak, 1992 yılı matrahları tespit edilecek ve 1992 yılı tarhiyatı bu matrahlar üzerinden yapılacaktır. 16) Götürü Vergileme Usulünün Kapsamından Çıkartılan Bazı Ticaret Erbabı : Her türlü televizyon, video, radyo, teyp, müzik seti, disk-çalar, kamera, bilgisayar, soğutucu, çamaşır ve bulaşık makinası, elektrikli süpürge, elektronik müzik aletleri, elektrikli dikiş makinası ile elektrikle çalışan benzeri eşyaların alım-satımı ve üretimi ile uğraşan mükellefler ile sözü edilen mallarla birlikte diğer mal ve hizmetleri satan mükellefler 12/2/1992 tarihli ve 21140 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 30/1/1992 tarihli 92/2683 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile götürü vergilendirme usulünün kapsamından çıkartılmıştır. Bu mükelleflerden, yeni işe başlayanlar Bakanlar Kurulu Kararının Resmi Gazete'de yayımlandığı 12 Şubat 1992 tarihinden, ötedenberi mükellef olanlar ise 1 Ocak 1993 tarihinden itibaren götürü usulden yararlanamayacaklar ve gerçek usulde vergilendirileceklerdir. Tebliğ olunur. (*) Güncelliği kalmamıştır. |
| 30 Aralık 1993 günlü ve 21804 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 3946 sayılı Kanunla Gelir Vergisi Kanununun bazı maddeleri değiştirilmiş ve bazı hükümleri yürürlükten kaldırılmıştır. Ayrıca, 31 aralık 1993 günlü ve 21805 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 93/5146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile de bazı maktu had ve tutarlar yeniden tespit edilmiştir. 3946 sayılı Kanunla yeniden düzenlenen vergi tarifesi ve yapılan değişikliklerden bazıları ile yeniden tespit edilen bazı maktu had ve tutarlar hakkında aşağıdaki açıklamaların yapılması gerekli görülmüştür. Öte yandan, 8.12.1993 gün ve 21782 sayılı Resml Gazete'de yayımlanan 3917 sayılı Kanunla, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun bazı hükümleri değiştirilmiştir. 3917 sayılı Kanunla yapılan düzenlemelerden, SSK primlerinin vergi uygulamasında gider yazılması ile ilgili hususlar aşağıda açıklanmıştır. A _ ÜCRETLERİN VERGİLENDİRİLMESİ İI.E İLGİLİ OLARAK YAPILAN DÜZENLEMELER: 1.Yeniden Tespit Edilen Özel İndirim Tutarları: 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 3689 sayılı Kanunla degişik 31 inci maddesinde, özel indirim tutarları günde (1.200), ayda (36 000), yılda (432.000) lira olarak hükme bağlanmıştır. Aynı maddenin 3824 sayılı Kanunla değişik hükmünün verdiği yetkiye dayanılarak, 93/5146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 1 Ocak 1994 tarihinden itibaren uygulanacak özel indirim tutarları, günde (20.000), ayda (600.000), yılda (7.200.000) lira olarak yeniden tespit edilmiştir. Buna göre, 1 Ocak 1994 tarihinden itibaren ödenecek ücretlerin vergi matrahının tespitinde, özel indirim tutarları günde (20.000), ayda (600.000), yılda (7.200.000) lira uygulanacaktır. 2. Yeniden Düzenlenen Vergi Tarifesi: 3946 sayılı Kanunla 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yeralan vergi tarifesi değiştirilmiştir. Ayrıca, aynı kanunla kalkınmada öncelikli yörelerde çalışan ücretlilere uygulanmakta olan Gelir Vergisi Kanununun (3689 sayılı Kanunla eklenen) geçici 37 nci maddesindeki vergi tarifeleri de yürürlükten kaldırılmıştır. Bu değişiklikler, 1 Ocak 94'den itibaren yürürlüğe girmiş bulunmaktadır. Buna göre 1 Ocak 1994 tarihinden itibaren kalkınmada öncelikli yöreler de dahil olmak üzere Türkiye genelinde ücretlerin vergilendirilmesi ile bu tarihten sonra elde edilecek kazanç ve iratlara aşağıdaki vergi tarifesi uygulanacaktır. Gelir vergisine tabi gelirler;
nispetinde vergilendirilir. Ancak, 1993 yılına ilişkin olup 1994 yılında beyan edilecek gelirlere, yukarıda yeralan vergi tarifesi uygulanmayacak, 92/3892 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen vergi tarifesi uygulanacaktır. Öte yandan, ücretlerin vergilendirilmesi konusunda 10.3.1991 gün ve 20810 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 166 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin 1 inci bölümünde gerekli açıklamalar yapılmıştır. Sözü edilen Tebliğde de belirtildiği üzere, hizmet erbabına çeşitli ödeme dönemleri itibariyle çeşitli adlar altında ücret ödemeleri yapıldığı gözönünde bulundurularak, vergilemede basitliğin sağlanabilmesi amacıyla hizmet erbabına takvim yılı başından itibaren her türlü ücret ödemelerinin vergi matrahına, vergi tarifesinin aynı gelir dilimi içinde kaldığı sürece o dilime ait vergi oranı, aşması halinde ise aşan kısma sonra gelen dilime ait vergi oranı uygulanacaktır. Diğer taraftan, işverenlerin ücret ödemelerine ilişkin olarak düzenleyecekleri ücret bordrolarında, hizmet erbabına o takvim yılı içinde daha önce yaptıklan ücret ödemelerinin vergi matrahları toplamını da göstermeleri zorunludur. 3. Uluslararası Sularda Çalışan Gemi Adamlarına Yapılan Ücret ödemelerinin Vergilendirilmesi: Gelir Vergisi Kanununa 3946 sayılı Kanunla eklenen geçici 39 uncu maddenin 6 ncı fıkrasında, \"Tam mükellefiyete tabi kişilerin yanında çalışan gemi adamlarına, münhasıran uluslararası sularda geçen hizmetleri karşılığında ödenen ücretler, 1.1.1994-31.12.2000 tarihleri arasında gelir vergisinden müstesnadır. Bu ücretler üzerinden % 10 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılır. Bu istisnanın tevkif yoluyla ödenen gelir vergisine şumulü yoktur. Bakanlar Kurulu % 10 oranını, % 25 oranına kadar artırmaya veya kanuni oranına kadar indirmeye yetkilidir.\" denilmiştir. Bu hüküm, 1 Ocak 1994 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiştir. Buna göre, gemi adamlarına münhasıran uluslararası sularda geçen hizmetleri karşılığı yapılan ücret ödemeleri üzerinden, 31.12.2000 tarihine kadar % 10 oranında vergi tevkifatı yapılacaktır. Tevkif yoluyla kesilen bu vergi nihai vergi olacak ve bu ücretlere vergi tarifesi uygulanmayacaktır. 4. Sporculara Ödenen Transfer Ücretleri İle Tiyatro Sanatçılarına Yapılan Ücret Ödemelerinin Vergilendirilmesi: Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesi, 3946 sayılı Kanunla değiştirilmiş ve yeni düzenlemede, sporculara ödenen transfer ücretleri ile tiyatro sanatçılarına ödenen ücretlerin, diğer ücret ödemelerine göre farklı olarak (% 10 oranında) vergilendirilmesine imkan sağlayan hükme yer verilmemiştir. Bu nedenle sözü edilen ücretler, 1 Ocak 1994 tarihinden itibaren % 10 oranında değil, yukarıda (Bu Tebliğin A/2 Bölümünde) belirtilen, vergi tarifesi esas alınarak vergilendirilecektir. Öte yandan, Gelir Vergisi Kanununun 86 ve 87 nci maddelerinde yer alan sporculara ödenen transfer ücretleri ile tiyatro sanatçılarına ödenen ücretlerin, yıllık gelir vergisi beyannamesine dahil edilmemesine ilişkin hükümler de 3946 sayılı Kanunla kaldırılmıştır. Bu nedenle, 1 Ocak 1994 tarihinden itibaren elde edilecek sözü edilen ücretlerin yıllık gelir vergisi beyannamesine dahil edilip edilmemesi konusunda, Gelir Vergisi Kanununun 3946 sayılı Kanunla değişik 85, 86 ve 87 nci maddeleri hükümleri uygulanacaktır. Diğer taraftan, 1993 takvim yılı içinde sporcuların elde ettiği transfer ücretleri ile tiyatro sanatçılarının elde ettiği ücretler, yıllık beyanname ile beyan edilmeyecek veya verilecek beyannameye ücretler dahil edilmeyecektir. Bu konuya ilişkin açıklamaların yer aldığı 149 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin VII/A-1,2 bölümleri, 1.1.1994 tarihinden itibaren elde edilen ücret gelirleri için yürürlükten kaldırılmıştır. 5. Bilirkişilere, Tanıklara ve Resmi Arabuluculara Ödenen Ücretlere Ait İstisna Uygulaması: 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 24/3 üncü maddesi ile bilirkişilere, tanıklara ve resmi arabuluculara, bu sıfatları dolayısıyla ödenen ve yıllık tutarı (92/3892 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen) 1.000.000._ lirayı aşmayan ücretler, gelir vergisinden istisna edilmişti. Ancak, 3946 sayılı Kanunun 38 inci maddesinin 2/b bendi ile bilirkişilere, tanıklara ve resmi arabuluculara bu sıfatları dolayısıyla ödenen ücretlere ilişkin istisna, 1 Ocak 1994 tarihinden itibaren yürürlükten kaldırılmıştır. Buna göre, bilirkişi, resmi arabulucu ve tanıklara bu sıfatları dolayısıyla, 1 Ocak 1994 tarihinden itibaren ödenecek ücretler üzerinden, yukarıda (Bu Tebliğin A/2 bölümünde) belirtilen vergi tarifesine göre, vergi tevkifatı yapılacaktır. Bu nedenle, 1 Ocak 1994 tarihinden itibaren elde edilen bu ücretlerin mutlak suretle yıllık beyanname ile beyan edilmesi gerekmemektedir. Ancak, tevkif suretiyle vergilendirilen ücretlerin, bu arada bilirkişilere, resmi arabuluculara ve tanıklara ödenen ve tevkif suretiyle vergilendirilen ücretlerin yıllık beyannamede toplanmasına veya yıllık beyannameye ithalinin ihtiyari olmasına ilişkin, Gelir Vergisi Kanununun 3946 sayılı Kanunla değişik 86 ve 87 nci maddeleri hükümlerinin ayrıca dikkate alınacağı tabiidir. Bu durumda, bilir kişilere, resmi arabuluculara ve tanıklara bu sıfatları dolayısıyla ödeme yapanlardan muhtasar beyanname vermek zorunda olanlar, yaptıkları ücret ödemelerinden tevkif ettikleri vergileri, ödemenin yapıldığı ayı izleyen ayın 20 nci günü akşamına kadar muhtasar beyanname ile bağlı oldukları vergi dairesine beyan edecekler ve aynı süre içinde ödeyeceklerdir. Diğer taraftan 147 ve 160 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğlerinde yeralan bu ücret ödemelerinin Defterdarlıklara bildirim zorunluluğu 1 Ocak 1994 tarihinden itibaren kaldırılmıştır. Öte yandan, tanıkların, bilirkişilerin, resmi arabulucuların 1993 takvim yılında elde ettikleri sözkonusu ücretlerin istisna tutarını aşan kısımları için 1994 yılı Mart ayında yıllık beyanname verecekleri tabiidir. B _ BAZI MAKTU HAD VE TUTARLAR KONUSUNDA YAPILAN DÜZENLEMELER: Gelir Vergisi Kanununun maktu had ve tutarların artırılabilmesine ilişkin Bakanlar Kuruluna yetki veren mükerrer 123 üncü maddesi 3946 sayılı Kanunla yeniden düzenlenmiştir. Gelir Vergisi Kanununun 3946 sayılı Kanunla değişik mükerrer 123 üncü maddesinin 1 numaralı fıkrasında, \"Bu kanunun 13, 17, 21, 47, 53, 68, mükerrer 80, 111 ve 112 nci maddelerinde yeralan maktu had ve tutarlar, 1.1.1993 tarihi itibariyle geçerli olan had ve tutarlarına yükseltilmiştir.\" denilmiş ve 3946 sayılı Kanunun 38 inci maddesi ile de bu değişikliğin 31.12.1993 tarihinde yürürlüğe gireceği hükme bağlanmıştır. Öte yandan, Gelir Vergisi Kanununda yeralan maktu had ve tutarların 1 Ocak 1993 tarihi itibariyle geçerli olanları, 92/3892 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile tespit edilmişti. Bu tutarlar, kanuni had ve tutar haline gelmiştir. Ayrıca mükerrer 123 üncü maddenin verdiği yetki 93/5146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile kullanılmış ve bazı maktu had ve tutarlar, yeniden tespit edilmiştir. Buna göre, yeniden tespit edilen maktu had ve tutarlar aşağıda açıklanmıştır. 1. Küçük Çiftçi Muaflığına İlişkin Yıllık Satış Tutarı Ölçüsü ve Çiftçilerde Götürü Gider Usulünde Vergilendirmeye İlişkin Tutar: a) Küçük Çiftçi Muaflığına İlişkin Yeniden Tespit Edilen Satış Tutarı Ölçüsü: 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun küçük çiftçi muaflığına ilişkin 13 üncü maddesinde yeralan ve 1.1.1993 tarihi itibariyle 60 milyon lira olarak uygulanmakta olan yıllık satış tutarı ölçüsü, 3946 sayılı Kanunla kanuni had haline gelmiştir. Bu tutar, 93/5146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 1993 takvim yılı hasılatında da uygulanmak üzere 100 milyon liraya yükseltilmiştir. Buna göre, 1993 yılı satış hasılatı 100 milyon lirayı aşmayan çiftçiler, diğer şartları da taşımaları kaydıyla küçük çiftçi muaflığından yararlanacaklardır. b) Çiftçilerde Götürü Gider Usulünde Vergilendirmeye İlişkin Yeniden Tespit Edilen Tutar: 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun zirai kazancın götürü gider usulüne göre tespitine ilişkin 53 üncü maddesinde yeralan ve 1.1.1993 tarihi itibariyle 120 milyon lira olarak uygulanmakta olan hasılat tutarı, 3946 sayılı Kanunla kanuni had haline gelmiştir. Bu tutar, 93/5346 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile de 1993 takvim yılı hasılatına uygulanmak üzere 200 milyon liraya yükseltilmiştir. Bu nedenle, 1993 takvim yılı hasılatı 200 milyon lirayı aşmayan çiftçilerin bu yıla ilişkin kazançları, götürü gider usulüne göre tespit edilecektir.(*) 2. Göçmen ve Mülteci Muaflığına İlişkin Tutar: 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun göçmen ve mülteci muaflığına ilişkin değişik 17 nci maddesinde yeralan ve 1.1.1993 tarihi itibariyle 2.800.000._ lira olarak uygulanmakta olan yıllık muafiyet tutarı, 3946 sayılı Kanunla kanuni had haline gelmiştir. Bu tutar, 93/5146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 1994 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere, yıllık 4.500.000._ liraya yükseltilmiştir. Buna göre, 1.1.1994 tarihinden itibaren bu muafiyet tutarı uygulanacaktır. 3. Gayrimenkul Sermaye İratlarında İstisna Tutarı: 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 21 inci maddesinde yeralan ve 1.1.1993 tarihi itibariyle 3.600.000._ lira olarak uygulanmakta olan yıllık istisna tutarı, 3946 sayılı Kanunla kanuni had haline gelmiştir. Bu tutar, 93/5146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 1993 takvim yılı iratlarına da uygulanmak üzere 6 milyon liraya yükseltilmiştir. Buna göre mesken olarak kullanılan konutlardan 1993 yılında elde edilen kira gelirlerine bu istisna tutarı uygulanacaktır. 4. Götürü Usulde Vergilemeye İlişkin İşyeri Emlak Vergi Değeri ve Yıllık İşyeri Kira Tutarı: Gelir Vergisi Kanununun 47 nci maddesinin 2 numaralı bendinde yeralan ve 1.1.1993 tarihi itibariyle uygulanan 12 milyon liralık, götürü usulde vergilendirmeye ilişkin işyeri emlak vergi değeri, 3946 sayılı Kanunla, kanuni had haline getirilmiştir. Aynı bentte yeralan, işyeri emlak vergi değerinin belli olmaması halinde uygulanan yıllık kira tutarıda 3946 sayılı Kanunla 1.800.000._ lira olarak tespit edilmiştir. Öte yandan, 93/5146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile de 12 milyon liralık tutar 20 milyon liraya, 1.800.000._ liralık tutar da 3 milyon liraya yükseltilmiştir. Yeniden belirlenen bu tutarlar, 1.1.1994 tarihinden itibaren uygulanacaktır. 5. Serbest Meslek Kazançlarında Götürü GiderTutarı: Gelir Vergisi Kanununun 68 inci maddesinde, serbest meslek kazancının tespitinde indirilecek giderler belirtilmiştir. Aynı maddenin değişik 10 numaralı bendinde ise serbest meslek erbabının, işle ilgili şehiriçi nakil vasıtaları ücetleri ile posta, telgraf ve odabaşı ücreti gibi müteferrik giderlerine karşılık belgesiz olarak yazılacak olan ve 1 1.1993 tarihi itibariyle geçerli bulunan 300.000._ liralık gider tutarı, 3946 sayılı Kanunla, kanuni tutar haline getirilmiştir. Bu tutar, 93/5146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 1993 takvim yılına ait kazançların tespitinde dikkate alınmak üzere 500.000._ liraya yükseltilmiştir. Buna göre, 1993 yılına ilişkin serbest meslek kazancının tespitinde gider olarak 500.000._ liralık tutar dikkate alınacaktır. 6. Değer Artışı Kazançlarında İstisna: Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 80 inci maddesinin birinci fıkrasının değişik 2, 3 ve 4 numaralı bentlerinde yazılı olan ve 1.1.1993 tarihi itibariyle 500.000'er lira olarak uygulanan istisna tutarlarının her biri, 3946 sayılı Kanunla kanuni tutar haline getirilmiştir. Bu istisna tutarları, 93/5146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile de 1994 takvim yılı kazançlarına uygulanmak üzere 800.000'er liraya yükseltilmiştir. 7. Ortalama Kar Haddi İle Asgari Zirai Kazanç Esasına İlişkin İzah Uygulamasına Ait Tutarlar: Gelir Vergisi Kanununun 111 inci maddesinde yeralan Ortalama Kar Haddi ile 112 nci maddesinde yeralan asgari zirai kazanç esasında, mükelleflerin düşük kazanç beyan etmeleri halinde, izaha davet etmemeye ilişkin olan ve 1.1.1993 tarihi itibariyle 300.000'er lira olarak uygulanmakta bulunan tutarlar, 3946 sayılı Kanunla, kanuni tutar haline getirilmiştir. Bu tutarlar, 1994 yılı kazançlarına uygulanmak üzere, 93/5146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 500.000'er liraya yükseltilmiştir. Buna göre, 1993 yılına ilişkin olup, 1994 yılında beyan edilecek kazançların, ortalama kâr haddi ve asgari zirai kazanç esasına göre bulunan kazançtan 300.000 - liradan daha az düşüklük göstermesi halinde, bu düşüklük için mükellefler izaha davet edilmeyecektir. 300.000._ liranın üzerinde bir fark bulunması halinde, bu düşüklük için mükelleflerin izaha davet edileceği tabiidir. 93/5146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile tespit edilen 500.000'er liralık tutarlar, 1994 yılına ait olup 1995 yılında beyan edilecek kazançlara uygulanacaktır. 8. Arızi Kazançlarda İstisna: 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 82 nci maddesinde yeralan 10.000 - liralık istisna tutarı, 93/5146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 1994 takvim yılı kazançlarına uygulanmak üzere 50.000._ liraya yükseltilmiştir. 9. Gelirlerin Toplanmamasına ve İhtiyari Toplama ve Beyana İlişkin Hadler: 3946 sayılı Kanunla Gelir Vergisi Kanununun 86 ve 87 nci maddelerinde yeralan toplama yapılmayan hallere ilişkin had ile ihtiyari toplama ve beyana ilişkin had, 1.1.1994 tarihinden itibaren elde edilecek gelirlere uygulanmak üzere 225 milyon liraya yükseltilmiştir. Ancak, 1993 yılına ilişkin olup 1994 yılında beyan edilecek gelirlere, 92/3892 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen 96 milyon liralık tutarlar uygulanacaktır. C _ SSK PRİMLERİNİN GELİR VE KURUMLAR VERGİSİ YÖNÜNDEN GİDER YAZILMASI: 8.12.1993 gün ve 21782 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 3917 sayılı Kanunla 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun bazı hükümleri değiştirilmiştir. 506 sayılı Kanunun 3917 sayılı Kanunla değişik 80 inci maddesinin birinci fıkrasında, \"İşveren, bir ay içinde çalıştırdığı sigortalıların primlerine esas tutulacak kazançlar toplamı üzerinden, bu kanun gereğince hesaplanacak prim tutarlarını ücretlerinden kesmeye ve kendisine ait prim tutarlarını da bu miktara ekleyerek en geç ertesi ayın sonuna kadar Kuruma ödemeye mecburdur.\" denilmiş, aynı maddenin üçüncü fıkrasında da \"Kuruma ödenmeyen prim Gelir ve Kurumlar Vergisi uygulamasında gider yazılmaz.\" hükmü yer almıştır. Öte yandan, Gelir Vergisi Kanununun 40 ıncı maddesinin 2 numaralı bendinde, ticari kazancın tespitinde, işverenlerce hizmet erbabı için ödenen SSK primlerini gider olarak indirileceği hükme bağlanmıştır. Bu hükümlere göre SSK priminin gider olarak dikkate alınabilmesi için, bu primlerin Sosyal Sigortalar Kurumuna fiilen ödenmiş olması gerekmektedir. Bu nedenle, sigorta primleri, dönemine ve ait olduğu yıla bakılmaksızın fiilen ödendiği tarihte gider yazılacaktır. Ancak, 506 sayılı Kanunun 80 inci maddesi gereğince bir aya ait sigorta primleri ertesi ayın sonuna kadar ödenebileceğınden, Aralık ayına ait olan sigorta primlerinin ertesi yılın Ocak ayı içinde ödenmesi durumunda bu primler Aralık ayının gideri olarak dikkate alınabilecektir. Tebliğ olunur. (*) Güncelliği kalmamıştır. |
| 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 123 üncü maddesinin 2 numaralı fıkrasında, \"Bu Kanunun mükerrer 13, 17, 21, Ek 2, 47, 53, 68, mükerrer 80, 82, 86, 87, 111 ve 112 nci maddelerinde yer alan maktu had ve tutarların her birini ayrı ayrı veya topluca 10 katına kadar artırmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.\" denilmiş, aynı maddenin 3 numaralı fıkrasında da, \"Bakanlar Kurulu 47, 86 ve 87 nci maddelerde yazılı hadler hariç olmak üzere, 2 nci fıkrada yazılı yetkilerini kullanmadığı takdirde, her bir takvim yılında uygulanacak maktu had ve tutarlar, önceki yılda uygulanan maktu had ve tutarlara bu yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında artış yapılmak suretiyle tespit edilir.\" hükmü yer almıştır. Bu hükümlerin verdiği yetkiye dayanılarak çıkartılan ve 27.12.1994 gün ve 22154 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 94/6300 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile sözü edilen maddelerde yazılı maktu had ve tutarlar yeniden belirlenmiştir. Ayrıca, yine mükerrer 123 üncü maddenin 4 numaralı fıkrasında, gelir vergisi tarifesinin, her bir takvim yılında uygulanacak gelir dilimlerinin önceki yılda uygulanan gelir dilimi tutarlarına bu yıla ait yeniden değerleme oranında artış yapılarak belirleneceği hükme bağlanmıştır. Öte yandan, Gelir Vergisi Kanununun geçici 35 inci maddesinin 5 numaralı bendinde, hayat standardı temel gösterge tutarlarının asgari ücret tutarının değiştirildiği yıllarda bu ücrete göre hesaplanacağı, ancak asgari ücrete göre hesaplanan tutarlardaki artışın, önceki yıla göre yeniden değerleme oranına göre hesaplanan tutarlardan düşük olması halinde, temel gösterge tutarlarında yeniden değerleme oranında artış yapılacağı hükmü yer almıştır. 94/6300 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen maktu had ve tutarlar ile yukarıda yer alan hükümlere göre yeniden değerleme oranında artan tutarlar aşağıda açıklanmıştır. 1. Küçük Çiftçi Muaflığına İlişkin Yıllık Satış Tutarı Ölçüsü ve Çiftçilerde Götürü Gider Usulünde Vergilendirmeye İlişkin Tutar : a) Küçük Çiftçi Muaflığına İlişkin Yeniden Tespit Edilen Satış Tutarı Ölçüsü : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun küçük çiftçi muaflığına ilişkin 13 üncü maddesinde yer alan ve 100 milyon lira olarak uygulanmakta olan yıllık satış tutarı ölçüsü, 94/6300 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 1994 takvim yılı hasılatına uygulanmak üzere 200 milyon liraya yükseltilmiştir. Buna göre, 1994 yılı satış hasılatı 200 milyon lirayı aşmayan çiftçiler, diğer şartları da taşımaları kaydıyla küçük çiftçi muaflığından yararlanacaklardır. b) Çiftçilerde Götürü Gider Usulünde Vergilendirmeye İlişkin Yeniden Tespit Edilen Tutar : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun zirai kazancın götürü gider usulüne göre. tespitine ilişkin 53 üncü maddesinde yer alan ve 200 milyon lira olarak uygulanmakta olan hasılat tutarı, 94/6300 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 1994 takvim yılı hasılatına uygulanmak üzere 400 milyon liraya yükseltilmiştir. Bu nedenle, 1994 takvim yılı hasılatı 400 milyon lirayı aşmayan çiftçilerin bu yıla ilişkin kazançları, götürü gider usulüne göre tespit edilebilecektir. 2. Göçmen ve Mülteci Muaflığına İlişkin Tutar : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun göçmen ve mülteci muaflığına ilişkin değişik 17 nci maddesinde yer alan ve 4.500.000 lira olarak uygulanmakta olan yıllık muafiyet tutarı, 94/6300 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 1995 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere, yıllık 9 milyon liraya yükseltilmiştir. Buna göre, 1.1.1995 tarihinden itibaren bu muafiyet tutarı uygulanacaktır. 3. Gayrimenkul Sermaye İratlarında İstisna Tutarı : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 21 inci maddesinde yer alan ve 6 milyon lira olarak uygulanmakta olan yıllık istisna tutarı, 94/6300 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 1994 takvim yılı iratlarına uygulanmak üzere 12 milyon liraya yükseltilmiştir. Buna göre, mesken olarak kullanılan binalardan 1994 yılında elde edilen kira gelirlerine bu istisna tutarı uygulanacaktır. 4. Yeniden Tespit Edilen Özel indirim Tutarları : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 31 inci maddesinde yer alan özel indirim tutarları; aynı maddenin verdiği yetkiye dayanılarak, 94/6300 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 1 Ocak 1995 tarihinden itibaren günde (30 000), ayda (900.000), yılda (10.800.000) lira olarak yeniden tespit edilmiştir. Buna göre, 1 Ocak 1995 tarihinden itibaren ödenecek ücretlerin vergi matrahının tespitinde, özel indirim tutarları günde (30.000), ayda (900.000), yılda (10.800.000) lira olarak uygulanacaktır. 5. Yatırım İndirimi Uygulamasında Esas Alınacak Asgari Yatırım Tutarları: 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun ek 2 nci maddesinde yer alan; ticari ve sınai yatırımlara ait 3 milyar liralık tutar, 94/6300 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 6 milyar liraya, zirai yatırımlara ait 500 milyon liralık tutar da 1 milyar liraya yükseltilmiştir. Buna göre, 1.1.1995 tarihinden itibaren verilecek Yatırım Teşvik Belgelerinde bu tutarlar esas alınacaktır. 6. Götürü Usulde Vergilemeye İlişkin İşyeri Emlak Vergi Değeri ve Yıllık İşyeri Kira Tutarı: Gelir Vergisi Kanununun 47 nci maddesinin 2 numaralı bendinde yer alan ve 1.1.1993 tarihi itibariyle uygulanan 12 milyon liralık, götürü usulde vergilendirmeye ilişkin işyeri emlak vergi değeri, 3946 sayılı Kanunla, kanuni had haline getirilmiştir. Aynı bentte yer alan, işyeri emlak vergi değerinin belli olmaması halinde uygulanan yıllık kira tutarı da 3946 sayılı Kanunla 1.800.000 lira olarak tespit edilmiştir. Öte yandan, 93/5146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile de 12 milyon liralık tutar 20 milyon liraya, 1.800.000 liralık tutar da 3 milyon liraya yükseltilmişti. Ancak bu tutarlar, 94/6300 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile işyerine ait emlak vergi değeri için 40 milyon liraya, işyerinin kira tutarı da 6 milyon liraya yükseltilmiştir. Yeni hadler, 31.12.1994 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe girmiştir. Buna göre, 1994 takvim yılı sonu itibariyle işyerlerinin emlak vergisi değeri 40 milyon lirayı, işyeri emlak vergi değerinin belli olmaması halinde uygulanan yıllık kira tutarı da 6 milyon lirayı aşmayan götürü usule tabi mükelleflerin, diğer şartları da taşımaları kaydıyla bu usulde vergilendirilmelerine devam edilecektir. 7. Serbest Meslek Kazançlarında Götürü Gider Tutarı : Gelir Vergisi Kanununun 68 inci maddesinde, serbest meslek kazancının tespitinde indirilecek giderler belirtilmiştir. Aynı maddenin değişik 10 numaralı bendinde ise serbest meslek erbabının, işle ilgili şehir içi nakil vasıtaları ücretleri ile posta, telgraf ve odabaşı ücreti gibi müteferrik giderlerine karşılık belgesiz olarak yazılacak olan ve 500.000 lira olarak uygulanan gider tutarı, 94/6300 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 1994 takvim yılına ait kazançların tespitinde dikkate alınmak üzere 1.000.000 liraya yükseltilmiştir. . Buna göre, 1994 yılına ilişkin serbest meslek kazancının tespitinde gider olarak 1.000.000 liralık tutar dikkate alınacaktır. 8. Değer Artışı Kazançlarında İstisna : Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 80 inci maddesinin birinci fıkrasının 2, 3 ve 4 numaralı bentlerinde yazılı olan ve 800.000'er lira olarak uygulanan istisna tutarlarının her biri, 94/6300 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 1995 takvim yılı kazançlarına uygulanmak üzere, 1.600.000'er liraya yükseltilmiştir. 9. Arızi Kazançlarda İstisna : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 82 nci maddesinde yer alan 50.000 liralık istisna tutarı, 94/6300 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 1995 takvim yılı kazançlarına uygulanmak üzere 100.000 liraya yükseltilmiştir. 10. Gelirlerin Toplanması ve İhtiyari Toplama ve Beyana İlişkin Hadler : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 86 ve 87 nci maddelerinde yer alan toplama yapılmayan hallere ilişkin had ile ihtiyari toplama ve beyana ilişkin 225 milyon liralık hadler, 1.1.1995 tarihinden itibaren elde edilecek gelirlere uygulanmak üzere, 94/6300 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 450 milyon liraya yükseltilmiştir. Ancak, 1994 yılına ilişkin olup 1995 yılında beyan edilecek gelirlere, Gelir Vergisi Kanununun 86 ve 87 nci maddelerinde yer alan 225 milyon liralık tutarlar uygulanacaktır. 11. Gelir Vergisi Tarifesi : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 123 üncü maaddesini 4 numaralı fıkrasına göre, 1994 takvim yılında uygulanan vergi tarifesinın gelir dilimi tutarları, 1995 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere, 233 Sıra no.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile belirlenen 1994 yılına ait yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle aşağıdaki şekilde yeniden hesaplanmıştır. Vergi tarifesinin gelir dilimlerinin tespitinde, mükerrer 123 üncü maddenin 5 numaralı fıkrası uyarınca, 10 milyon liraya kadar olan tutarlar nazara alınmamıştır. 1995 takvim yılına ait gelirler; 150.000.000 liraya kadar......................................................................................%25 310.000.000 liranın 150.000.000 lirası için 37.500.000 1ira, fazlası......................%30 620.000.000 liranın 310.000.000 lirası için 85.500.000 lira, fazlası.......................%35 1.240.000.000 liranın 620.000.000 lirası için 194.000.000 lira, fazlası..................%40 2.490.000.000 liranın l.240.000.000 lirası için 442.000.000 lira, fazlası................%45 4.980.000.000 liranın 2.490.000.000 lirası için l.004.500.000 lira, fazlası.............%50 4.980.000.000 liradan fazlasının 4.980.000.000 lirası için 2.249.500.000 lira, fazlası..................................................................................................................%55 Ancak, 1994 yılına ilişkin olup 1995 yılında beyan edilecek gelirlere, yukarıda yer alan vergi tarifesi uygulanmayacak, Gelir Vergisi Kanununun 3946 sayılı Kanunla değişik 103 üncü maddesinde yer alan vergi tarifesi uygulanacaktır. Öte yandan, ücretlerin vergilendirilmesi konusunda 10.3.1991 gün ve 20810 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 166 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin 1 inci bölümünde gerekli açıklamalar yapılmıştır. Sözü edilen tebliğde de belirtildiği üzere, hizmet erbabına çeşitli ödeme dönemleri itibariyle çeşitli adlar altında ücret ödemeleri yapıldığı gözönünde bulundurularak, vergilemede basitliğin sağlanabilmesi amacıyla hizmet erbabına takvim yılı başından itibaren her türlü ücret ödemelerinin vergi matrahına, vergi tarifesinin aynı gelir dilimi içinde kaldığı sürece o dilime ait vergi oranı, aşması halinde ise aşan kısma sonra gelen dilime ait vergi oranı uygulanacaktır. Diğer taraftan, işverenlerin ücret ödemelerine ilişkin olarak düzenleyecekleri ücret bordrolarında, hizmet erbabına o takvim yılı içinde daha önce yaptıkları ücret ödemelerinin vergi matrahları toplamını da göstermeleri zorunludur. 12. Ortalama Kar Haddi ve Asgari Gayrisafi Hasılat Esası ile Asgari Zirai Kazanç Esasına İlişkin İzah Uygulamasına Ait Tutarlar: Gelir Vergisi Kanununun 111 inci maddesinde yer alan Ortalama Kar Haddi ve Asgari Gayrisafi Hasılat Esası ile 112 nci maddesinde yer alan Asgari Zirai Kazanç Esasında, mükelleflerin düşük kazanç beyan etmeleri halinde, izaha davet etmemeye ilişkin olan 500.000'er liralık tutarların her biri, 1995 yılı kazançlarına uygulanmak üzere, 94/6300 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 1.000.000 liraya yükseltilmiştir. Buna göre, 1994 yılına ilişkin olup, 1995 yılında beyan edilecek kazançların, ortalama kar haddi ve asgari gayrisafi hasılat esası ile asgari zirai kazanç esasına göre bulunan kazançtan 500.000 liradan daha az düşüklük göstermesi halinde, bu düşüklük için mükellefler izaha davet edilmeyecektir. 500.000 liranın üzerinde bir fark bulunması halinde, bu düşüklük için mükelleflerin izaha davet edileceği tabiidir 94/6300 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile tespit edilen 1.000.000'ar liralık tutarlar, 1995 yılına ait olup 1996 yılında beyan edilecek kazançlara uygulanacaktır. 13. 1994 Yılına İlişkin Olup, 1995 Yılında Beyan Edilecek Kazançlara Uygulanacak Olan Hayat Standardı Temel ve İlave Gösterge Tutarları: 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun Geçici 35 inci maddesinin 2 nci fikrasının, (a) bendinde, \"Hayat standardı temel gösterge tutarı; faaliyetin yapıldığı takvim yılı sonunda geçerli olan ve 16 yaşından büyük sanayi kesiminde çalışan işçiler için uygulanan asgari ücretin yıllık brüt tutarının, birinci sınıf tacirler için 3,1 katı, ikinci sınıf tacirler için 1,8 katı, serbest meslek erbabı için de 2,8 katıdır.\" denilmiş, aynı fıkranın (d) bendinde de \"Bu fıkranın (a) ve (c) bentlerinde yer alan gösterge tutarları; 3030 sayılı Kanun uyarınca büyükşehir belediyesi olan illerin, büyükşehir belediye sınırları içinde faaliyette bulunan mükellefler için % 25 oranında artırılarak, kalkınmada öncelikli yörelerde faaliyette bulunan mükelleflerde ise, birinci derecede öncelikli yörelerde % 50 oranında, ikinci derecede öncelikli yörelerde % 40 oranında indirilerek dikkate alınır.\" hükmü yer almıştır. Ayrıca, aynı fıkranın (e) bendinde, bu fıkranın (a), (c) ve (d) bentlerinde yer alan temel gösterge tutarlarının, faaliyetin ifa edildiği yöreler itibariyle altın imalatı ve/veya altın ticareti ile uğraşanlar için % 50 oranında artırılarak uygulanacağı belirtilmiştir. Geçici 35 inci maddenin 5 numaralı bendinde ise, \"Asgari ücret tutarının değiştirilmediği yıllarda esas alınacak temel göstergeleri tutarı, önceki yılda uygulanan temel göstergeler tutarına, faaliyetin yapıldığı yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında ilave yapılmak suretiyle tespit edilir. Şu kadar ki, asgari ücret tutarının değiştirildiği yıllarda asgari ücrete göre hesaplanan temel göstergeler tutarının, yukarıda yazılı esasa göre yeniden değerleme oranı dikkate alınarak belirlenen temel gösterge tutarından daha düşük olması halinde, yukarıda yazılı esasa göre tespit edilen temel gösterge tutarları dikkate alınır. Bu maddenin 2 numaralı fıkrasının (g) bendinde yazılı her bir yılda uygulanacak hayat standardı ilave göstergeler tutarları, temel göstergeler tutarında yapılan artışlar oranında artırılır.\" denilmiştir. Diğer taraftan, Asgari Ücret Tespit Komisyonunun 10.8.1994 tarih ve 22017 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 5.8.1994 gün ve 1994/1 sayılı Kararı ile 16 yaşından büyük olan ve sanayi kesiminde çalışan işçiler için asgari ücret, günlük 139.125 lira, aylık 4.173.750 lira olarak yeniden tespit edilmiştir. 31.12.1994 tarihinde yürürlükte bulunan bu asgari ücretin yıllık brüt tutarı (4.173.750 x 12 =) 50.085.000 liradır. Asgari ücrette, 1994 yılı içinde yapılan artış oranı (4.173.750-2.497.500= 1.676.250/2.497.500=) % 67,11'dir. 1994 yılı için yeniden değerleme oranı ise Bakanlığımızca, 233 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile % 107,6 olarak ilan edilmiştir. Gelir Vergisi Kanununun Geçici 35 inci maddesinin 5 numaralı fıkrasına göre asgari ücretteki artış oranı, yeniden değerleme oranından daha düşük olduğu için, 1993 yılına ait kazançlara uygulanan hayat standardı temel ve ilave gösterge tutarlarına 1994 takvim yılı için yeniden değerleme oranında artış yapılmak suretiyle bu tutarlar yeniden hesaplanmıştır. Buna göre, 1994 yılına ait olup 1995 yılı Mart ayında beyan edilecek ticari ve mesleki kazançlara uygulanacak olan hayat standardı temel ve ilave gösterge tutarları, Gelir Vergisi Kanununun Geçici 35 inci maddesinin 5 numaralı fıkrasının son bendinde yer alan, 100.000 liraya kadar olan tutarların nazara alınmayacağı hükmü de dikkate alınarak aşağıda belirtilmiştir. Ayrıca, büyükşehir belediye sınırları içinde faaliyette bulunan mükelleflear için hesaplanan temel gösterge tutarları; kalkınmada birinci derecede öncelikli yöreler kapsamında bulunan Diyarbakır Büyükşehir Belediye sınırları içinde faaliyette bulunan mükellefler için % 50, Erzurum Büyükşehir Belediye sınırları içinde faaliyette bulunan mükellefler için de % 40 indirimli olarak hesaplanarak aşağıda gösterilmiştir. a) Hayat Standardı Temel Gösterge Tutarları :
Öte yandan, Erzurum ve Diyarbakır İllerinin büyükşehir belediye sınırları dışında kalan yerlerinde faaliyette bulunan mükelleflere kalkınmada öncelikli yörelere ait temel gösterge tutarlarının uygulanacağı tabiidir.
Erzurum ve Diyarbakır İllerinin merkez belediyeleri büşükşehir belediyeleri kapsamına alınmakla birlikte bu İller kalkınmada öncelikli yörelerde olduğundan, bu İllerin büyükşehir belediye sınırları içinde faaliyette bulunan mükelleflere de kalkınmada öncelikli yöreler için tespit edilen ilave gösterge tutarları uygulanacaktır. Öte yandan, mükellefin kendisi, eşi, çocukları ve bakmakla yükümlü olduğu diğer kişiler tarafından bizzat kullanılan birden fazla binalardan, mülkiyeti bu kişilere ait olanların (Bağımsız bölümler, katlar, sayfiye ve dinlenme evleri dahil) her biri için, hayat standardı ilave gösterge tutarı olarak, binaların vergi değerinin % 5'inin (emsal kira bedelinin) yarısı dikkate alınacaktır. Tebliğ olunur. |
| 2.6.1995 tarihli ve 22301 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 4108 sayılı Kanunla Gelir Vergisi Kanununun bazı hükümlerinde değişiklikler yapılmış ve bu değişikliklerden bazıları hakkında daha önce yayımlanan 186, 187, 188 ve 189 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğleri ile gerekli açıklamalar yapılmıştır. 4108 sayılı Kanunla Gelir Vergisi Kanununda yapılan ve yukarıda belirtilen Tebliğlerde yer almayan diğer bazı değişiklikler, 30.12.1995 tarih ve 22509 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 95/7593 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla artırılan veya yeniden değerleme oranında artan maktu had ve tutarlar ile diğer bazı hususlar hakkında aşağıdaki açıklamaların yapılması gerekli görülmüştür. A _ MAKTU HAD VE TUTARLAR : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 31, bu Kanuna 4108 sayılı Kanunla eklenen mükerrer 111 ve değişik mükerrer 123 üncü maddelerinin verdiği yetkiye dayanılarak çıkartılan 95/7593 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yeniden belirlenen maktu had ve tutarlar ile vergi tarifesi aşağıda açıklanmıştır. 1. Küçük Çiftçi Muaflığına İlişkin Yıllık Satış Tutarı Ölçüsü ve Çiftçilerde Götürü Gider Usulünde Vergilendirmeye İlişkin Tutar : a) Küçük Çiftçi Muaflığına İlişkin Yeniden Tespit Edilen Satış Tutarı Ölçüsü : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun küçük çiftçi muaflığına ilişkin 13 üncü maddesinde yer alan ve 200 milyon lira olarak uygulanmakta olan yıllık satış tutarı ölçüsü, 95/7593 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 1995 takvim yılı hasılatına uygulanmak üzere 500 milyon liraya yükseltilmiştir. Buna göre, 1995 takvim yılındaki satış hasılatı 500 milyon lirayı aşmayan çiftçiler, diğer şartları da taşımaları kaydıyla küçük çiftçi muaflığından yararlanacaklar ve 1995 takvim yılına ilişkin olarak 1996 yılı Mart ayında yıllık gelir vergisi beyannamesi vermeyeceklerdir. b) Çiftçilerde Götürü Gider Usulünde Vergilendirmeye İlişkin Yeniden Tespit Edilen Hasılat Tutarı : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun zirai kazancın götürü gider usulüne göre tespitine ilişkin 53 üncü maddesinde yer alan ve 400 milyon lira olarak uygulanmakta olan hasılat tutarı, 95/7593 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 1995 takvim yılı hasılatına uygulanmak üzere bir milyar liraya yükseltilmiştir. Bu nedenle, 1995 takvim yılı hasılatı bir milyar lirayı aşmayan çiftçilerin, 1996 takvim yılına ait kazançları götürü gider, aşanların ise gerçek kazanç esasına göre (defter tutmak suretiyle) tespit edilecektir.(*) 2. Göçmen ve Mülteci Muaflığına İlişkin Tutar : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun göçmen ve mülteci muaflığına ilişkin 17 nci maddesinde yer alan ve yıllık 9 milyon lira olarak uygulanmakta olan muafiyet tutarı, 95/7593 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 18 milyon liraya yükseltilmiştir. Buna göre, 1 Ocak 1996 tarihinden itibaren bu muafiyet tutarı uygulanacaktır. 3. Gayrimenkul Sermaye İratlarında İstisna Tutarı : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 21 inci maddesinde yer alan ve 12 milyon lira olarak uygulanmakta olan yıllık istisna tutarı, 95/7593 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 24 milyon liraya yükseltilmiştir. Buna göre, mesken olarak kullanılan binalardan 1995 yılında elde edilen kira gelirlerine bu istisna tutarı uygulanacaktır. 4. Hizmet Erbabına İşyeri veya İşyerinin Müştemilatı Dışında Kalan Yerlere Yemek Verilme Suretiyle Sağlanan Menfaatlere İlişkin İstisna Tutarı: 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 23 üncü maddesinin 8 numaralı bendinde yer alan; işverenlerce işyeri veya işyerinin müştemilatı dışında kalan yerlerde hizmet erbabına yemek verilmek suretiyle sağlanan günlük 100 bin liralık yemek bedeline ilişkin istisna tutarı, 1996 takvim yılında uygulanmak üzere 95/7593 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 200 bin liraya yükseltilmiştir. Buna göre, işyeri veya işyerinin müştemilatı dışında kalan yerlerde işverenlerce hizmet erbabına yemek verilmek suretiyle sağlanan menfaatlere ilişkin istisna tutarı, 1 Ocak 1996 tarihinden itibaren günlük 200 bin lira olarak uygulanacaktır. 5. Yeniden Tespit Edilen Özel İndirim Tutarları : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 31 inci maddesinde yer alan özel indirim tutarları; 95/7593 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 1 Ocak 1996 tarihinden itibaren günde (60.000), ayda (1.800.000), yılda (21.600.000) lira olarak yeniden tespit edilmiştir. Buna göre, 1 Ocak 1996 tarihinden itibaren ödenecek ücretlerin vergi matrahının tespitinde, özel indirim tutarları günde (60.000), ayda (1.800.000), yılda (21.600.000) lira olarak uygulanacaktır. 6. Yatırım İndirimi Uygulamasında Esas Alınacak Asgari Yatırım Tutarları : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun ek 2 nci maddesinde yer alan teşvik belgeli yatırımlara ait en az yatırım tutarları 95/7593 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile ticari ve sınai yatırımlar için 6 milyar liradan 12 milyar liraya, zirai yatırımlar için de bir milyar liradan 2 milyar liraya yükseltilmiştir. Buna göre, 1 Ocak 1996 tarihinden itibaren verilecek Yatırım Teşvik Belgelerinde bu tutarlar esas alınacaktır. 7. Serbest Meslek Kazançlarında Götürü Gider Tutarı : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 68 inci maddesinde, serbest meslek kazancının tespitinde indirilecek giderler belirtilmiştir. Aynı maddenin değişik 10 numaralı bendinde ise serbest meslek erbabının, işle ilgili şehir içi nakil vasıtaları ücretleri ile posta, telgraf ve odabaşı ücreti gibi müteferrik giderlerine karşılık belgesiz olarak yazılacak olan ve bir milyon lira olarak uygulanan gider tutarı, 95/7593 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 2 milyon liraya yükseltilmiştir. Buna göre, 1995 yılına ilişkin serbest meslek kazancının tespitinde götürü gider olarak 2 milyon liralık tutar dikkate alınacaktır. 8. Değer Artış Kazançlarında İstisna : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 80 inci maddesinin birinci fıkrasının 2, 3 ve 4 numaralı bentlerinde yazılı olan ve 1.600.000'er lira olarak uygulanan istisna tutarlarının her biri, 95/7593 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 1996 takvim yılı kazançlarına uygulanmak üzere 3.200.000'er liraya yükseltilmiştir. 9. Gelirlerin Toplanması ile İhtiyari Toplama ve Beyana İlişkin Haller : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 86 ve 87 nci maddelerinde yer alan toplama yapılmayan hallere ilişkin 450 milyon liralık had ile ihtiyari toplama ve beyana ilişkin 450 milyon liralık had, 1 Ocak 1996 tarihinden itibaren elde edilecek gelirlere uygulanmak üzere, 95/7593 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 900 milyon liraya yükseltilmiştir. Ancak, 1995 takvim yılına ilişkin olup 1996 yılında beyan edilecek gelirlere, 94/6300 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen 450 milyon liralık hadler uygulanacaktır. 10. Gelir Vergisi Tarifesi : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yer alan vergi tarifesi, 1996 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere gelir dilimleri tutarları artırılmak suretiyle 95/7593 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir. 1996 takvim yılına ilişkin gelir vergisine tabi gelirler;
Ancak, 1995 yılına ilişkin olup 1996 yılında beyan edilecek gelirlere; yukarıda yer alan vergi tarifesi uygulanmayacak, Gelir Vergisi Kanununun 3946 sayılı Kanunla değişik 103. üncü maddesinde yer alan vergi tarifesinin gelir dilimlerinin (1994 yılına ait) yeniden değerleme oranı olan (% 107.6) ile artırılan ve 179 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde yer alan vergi tarifesi uygulanacaktır. Öte yandan, ücretlerin vergilendirilmesi konusunda 10.3.1991 gün ve 20810 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 166 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin 1 inci Bölümünde gerekli açıklamalar yapılmıştır. Sözü edilen Tebliğde de belirtildiği üzere, hizmet erbabına çeşitli ödeme dönemleri itibariyle çeşitli adlar altında ücret ödemeleri yapıldığı gözönünde bulundurularak, vergilemede basitliğin sağlanabilmesi amacıyla, hizmet erbabına takvim yılı başından itibaren her türlü ücret ödemelerinin vergi matrahına, vergi tarifesinin aynı gelir dilimi içinde kaldığı sürece o dilime ait vergi oranı, aşması halinde ise aşan kısma, sonra gelen dilime ait vergi oranı uygulanacaktır. Diğer taraftan, işverenlerin ücret ödemelerine ilişkin olarak düzenleyecekleri ücret bordrolarında, hizmet erbabına o takvim yılı içinde daha önce yaptıkları ücret ödemelerinin vergi matrahları toplamını da göstermeleri zorunludur. 11. Talih Oyunları Salon İşletmeciliğinden Elde Edilen Kazançlardaki Asgari Vergiye İlişkin Tutarlar : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 111 inci maddesinde yer alan, talih oyunları salon işletmeciliği faaliyetinde bulunan ticari kazanç sahibi gelir vergisi mükelleflerine ait asgari vergi tutarları, 95/7593 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 1996 takvim yılında uygulanmak üzere bir kat artırılarak yeniden tespit edilmiştir. Buna göre, talih oyunları salonlarında 1 Ocak 1996 tarihinden itibaren asgari vergi; salonlarda bulundurulan ilk 6 oyun masasının her biri için aylık 200.000.000 lira, sonra gelen her oyun masası için ise 150.000.000 lira ve ilk 60 oyun makinasının her biri için 20.000.000 lira, sonra gelen her oyun makinası için de 15.000.000 lira olarak uygulanacaktır. Öte yandan, bu vergi tutarlarının talih oyunları salon işletmeciliği faaliyetinde bulunan kurumlar vergisi mükellefleri için de dikkate alınacağı tabiidir. B _ HAYAT STANDARDI ESASI : 1. 1995 Yılına İlişkin Olup 1996 Yılında Beyan Edilecek Kazançlara Uygulanacak Olan Hayat Standardı Temel ve İlave Gösterge Tutarları: 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun Geçici 35 inci maddesinin 2 nci fıkrasının (a) bendinde, \"Hayat standardı temel gösterge tutarı; faaliyetin yapıldığı takvim yılı sonunda geçerli olan ve 16 yaşından büyük sanayi kesiminde çalışan işçiler için uygulanan asgari ücretin yıllık brüt tutarının, birinci sınıf tacirler için 3,l katı, ikinci sınıf tacirler için 1,8 katı, serbest meslek erbabı için de 2,8 katıdır.\" denilmiş, aynı fıkranın (d) bendinde de \"Bu fıkranın (a) ve (c) bentlerinde yer alan temel gösterge tutarları; 3030 sayılı Kanun uyarınca büyükşehir belediyesi olan illerin, büyükşehir belediye sınırları içinde faaliyette bulunan mükellefler için % 25 oranında artırılarak, kalkınmada öncelikli yörelerde faaliyette bulunan mükelleflerde ise birinci derecede öncelikli yörelerde % 50 oranında, ikinci derecede öncelikli yörelerde % 40 oranında indirilerek dikkate alınır.\" hükmü yer almıştır. Ayrıca, aynı fıkranın (e) bendinde, bu fıkranın (a), (c) ve (d) bentlerinde yer alan temel gösterge tutarlarının, faaliyetin ifa edildiği yöreler itibariyle altın imalatı ve/veya altın ticareti ile uğraşanlar için % 50 oranında artırılarak uygulanacağı belirtilmiştir. Geçici 35 inci maddenin 5 numaralı bendinde ise \"Asgari ücret tutarının değiştirilmediği yıllarda esas alınacak temel göstergeler tutarı, önceki yılda uygulanan temel göstergeler tutarına, faaliyetin yapıldığı yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında ilave yapılmak suretiyle tespit edilir. Şu kadar ki, asgari ücret tutarının değiştirildiği yıllarda asgari ücrete göre hesaplanan temel göstergeler tutarının, yukarıda yazılı esasa göre yeniden değerleme oranı dikkate alınarak belirlenen temel gösterge tutarından daha düşük olması halinde, yukarıda yazılı esasa göre tespit edilen temel gösterge tutarları dikkate alınır. Bu maddenin 2 numaralı fıkrasının (g) bendinde yazılı her bir yılda uygulanacak hayat standardı ilave göstergeler tutarları, temel göstergeler tutarında yapılan artışlar oranında artırılır.\" denilmiştir. Diğer taraftan, Asgari Ücret Tespit Komisyonunun 11.8.1995 tarih ve 22371 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 10.8.1995 gün ve 1995/1 sayılı Kararı ile 16 yaşından büyük olan işçiler için asgari ücret, aylık 8.460.000 lira olarak yeniden tespit edilmiştir. 31.12.1995 tarihinde yürürlükte bulunan bu asgari ücretin yıllık brüt tutarı (8.460.000 x 12 =)101.520.000 liradır. Asgari ücrette 1995 yılı içinde yapılan artış oranı (8.460.000-4.173.750=4.286.250/4.173.750=) % 102.69 dur. 1995 yılı için yeniden değerleme oranı ise Bakanlığımızca yayımlanan 245 sıra no'lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile % 99.5 olarak ilan edilmiştir. Yukarıda yer alan hükümler ve açıklamalara göre, hayat standardı temel gösterge tutarının belirlenmesi, takvim yılı sonunda geçerli olan asgari ücretin yıllık brüt tutarına geçici 35 inci maddenin 2 numaralı fıkrasında yer alan kat sayıların uygulanması suretiyle hesaplanmaktadır. Bu suretle belirlenen hayat standardı temel gösterge tutarları ile önceki yılda uygulanan temel gösterge tutarlarının yeniden değerleme oranında artırılması suretiyle hesaplanan temel gösterge tutarları karşılaştırılmakta ve hangisi yüksek ise o tutarların esas alınması gerekmektedir. Buna göre, Gelir Vergisi Kanununun geçici 35 inci maddesinin 2 numaralı fıkrası uyarınca, 31.12.1995 tarihinde geçerli olan asgari ücretin yıllık brüt tutarına (101.520.000 liraya), baz olarak alınan diğer yörelerde faaliyette bulunan ikinci sınıf tacirlere ait 1,8 kat sayısı uygulanmak suretiyle temel gösterge tutarı (101.520.000 x 1,8 =) 182.736.000 lira; 1994 yılına ilişkin olan 111.800.000 liralık temel gösterge tutarının yeniden değerleme oranında artırılması halinde ise, temel gösterge tutarı [111.800.000 + (111.800.000 x % 99.5) =] 223.041.000 lira olarak hesaplanmaktadır. 1995 yılında asgari ücretteki artış oranı yeniden değerleme oranından daha yüksek olmakla birlikte, geçici 35 inci maddenin 2 ve 5 numaralı fıkralarına göre yapılan hesaplamada yeniden değerleme oranına göre artırılan tutarlar, daha yüksek olarak ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle, 1994 yılına ait kazançlara uygulanan hayat standardı temel ve ilave gösterge tutarlarına, 1995 takvim yılı için belirlenen yeniden değerleme oranında artış yapılmak suretiyle, bu tutarlar yeniden hesaplanmıştır. Buna göre, 1995 yılına ait olup 1996 yılı Mart ayında beyan edilecek ticari ve mesleki kazançlara uygulanacak olan hayat standardı temel ve ilave gösterge tutarları yöreler itibariyle, Gelir Vergisi Kanununun geçici 35 inci maddesinin 5 numaralı fıkrasının son bendinde yer alan 100.000 liraya kadar olan tutarların nazara alınmayacağı hükmü de dikkate alınarak aşağıda belirtilmiştir. a) Hayat Standardı Temel Gösterge Tutarları :
Öte yandan, Erzurum ve Diyarbakır İllerinin büyükşehir belediye sınırları dışında kalan yerlerinde faaliyette bulunan mükelleflere kalkınmada öncelikli yörelere ait, diğer büyükşehir belediye sınırları dışında kalan yerlerde faaliyette bulunan mükelleflerde ise diğer yörelere ait temel gösterge tutarlarının uygulanacağı tabiidir.
Erzurum ve Diyarbakır İllerinin merkez belediyeleri büyükşehir belediyeleri kapsamına alınmakla birlikte bu İller, kalkınmada öncelikli yörelerden olduğundan, bu İllerin büyükşehir belediye sınırları içinde faaliyette bulunan mükelleflere de kalkınmada öncelikli yöreler için tespit edilen ilave gösterge tutarları uygulanacaktır. Öte yandan, mükellefin kendisi, eşi, çocukları ve bakmakla yükümlü olduğu diğer kişiler tarafından bizzat kullanılan birden fazla binalardan, mülkiyeti bu kişilere ait olanların (Bağımsız bölümler, katlar, sayfiye ve dinlenme evleri dahil) her biri için, hayat standardı ilave gösterge tutarı olarak, binaların vergi değerinin % 5'inin (emsal kira bedelinin) yarısı dikkate alınacaktır. 2. Nakliyecilik Faaliyetinde Bulunan Mükelleflerde Hayat Standardı Uygulaması: a) 11 ve Daha Yukarı Yaşta Olan Bir Taşıtla Münhasıran Nakliyecilik Yapan Mükelleflerle İlgili Temel Gösterge Tutarları: 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun hayat standardı esasına ilişkin geçici 35 inci maddesinin 2 numaralı fıkrasına, 4108 sayılı Kanunla 1 Ocak 1995 tarihinden geçerli olmak üzere (h) bendi eklenmiştir. Bu bent ile 11 ve daha yukarı yaşta olan bir taşıtla münhasıran nakliyecilik faaliyetinde bulunan mükellefler hakkında, faaliyetin ifa edildiği yöreler itibariyle hayat standardı temel gösterge tutarını, % 75'e kadar indirme konusunda Bakanlar Kuruluna yetki verilmiştir. Bu yetki çerçevesinde çıkartılan 95/7593 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla 1995 ve müteakip takvim yıllarına ilişkin hayat standardı esasına göre kazancın tespitinde dikkate alınmak üzere söz konusu indirim oranları; 11 ila 20 yaş arası bir taşıtla nakliyecilik faaliyetinde bulunan mükellefler hakkında % 25, 21 ve daha yukarı yaşta olan bir taşıtla faaliyette bulunan mükelleflerde ise % 50 olarak tespit edilmiştir. Buna göre münhasıran bir taşıtla nakliyecilik faaliyetinde bulunan mükelleflerin, 1995 takvim yılına ilişkin olup 1996 yılında beyan edecekleri kazançlarının tespitinde esas alınacak temel gösterge tutarları aşağıda belirtilmiştir.
Mükelleflerin yukarıda yer alan indirimli temel gösterge tutarlarından yararlanabilmeleri için, münhasıran bir taşıtla nakliyecilik faaliyetinde bulunmaları gerekmektedir. Birden fazla taşıtla nakliyecilik yapanlar ile bir taşıtla nakliyecilik yapmakla birlikte bunun yanısıra başkaca gerçek usule tabi ticari veya mesleki faaliyeti bulunanlar söz konusu indirimli uygulamadan yararlanamayacaklardır. Bu gibi mükelleflere, nakliyecilikte kullandıkları taşıtların yaşına bakılmaksızın temel gösterge tutarı tam olarak uygulanacaktır. İndirimli uygulamadan yararlanmak için, bir taşıtla nakliyecilik faaliyetinde bulunma şartı takvim yılının bütünü için aranacak olup, takvim yılı içinde herhangi bir süreyle birden fazla taşıtla nakliyecilik faaliyetinde bulunulduğu takdirde temel gösterge tutarında bir indirime gidilmeyecektir. Diğer taraftan, temel gösterge tutarı yukarıda belirtilen şekilde indirimli olarak uygulanacak mükelleflerle ilgili olarak, hayat standardı ilave gösterge tutarlarında herhangi bir indirim söz konusu olmayacak, bu Tebliğin (B-1/b) Bölümünde yer alan ilave gösterge tutarları bunlar için de uygulanacaktır. ÖRNEK 1 : Niğde ilinde ikinci sınıf tacir olarak mükellef bulunan (A), nakliyecilik faaliyetini 15 yaşında olan bir taşıtla yapmakta ve başka bir faaliyeti bulunmamaktadır. Mükellef (A)'nın ayrıca hayat standardı ilave gösterge tutarına esas olmak üzere 1600 cc motor silindir hacminde özel bir binek otomobili bulunmaktadır. Bu mükellefin 1995 yılına ait ticari kazancı, hayat standardı esasına göre aşağıdaki şekilde tespit edilecektir.
ÖRNEK 2 : Bursa Büyükşehir Belediye sınırları içinde nakliyecilik yapan ve kazancını işletme hesabı esasına göre defter tutmak suretiyle tespit eden mükellef (B), bu faaliyetini biri 10 yaş, diğeri 18 yaşında olmak üzere 2 adet kamyonla sürdürmektedir. Nakliyecilik faaliyetinde bulunan mükelleflerin taşıtların yaşlarına göre hayat standardı esasındaki indirimli temel gösterge uygulamasından yararlanabilmeleri için, münhasıran bir taşıtla nakliyecilik faaliyetinde bulunmaları gerekmektedir. Birden fazla taşıtla nakliyecilik yapan mükelleflerin bu uygulamadan yararlanmaları söz konusu olmayacaktır. Örneğimizdeki mükellef, iki adet taşıtla nakliyecilik yaptığından indirimli uygulamadan yararlanması söz konusu değildir. b) Ortak Olarak Bir Araçla Nakliyecilik Yapan Mükelleflerde Temel Gösterge Tutarı: Gelir Vergisi Kanununun 35 inçi maddesine 4108 sayılı Kanunla 1 Ocak 1995 tarihinden geçerli olmak üzere eklenen (h) bendinde ayrıca \"...Bir araçtan yaşına bakmaksızın yalnız bir hayat standardı vergisi tahsil edilir.\" hükmü de yer almaktadır. Bilindiği üzere, Gelir Vergisi Kanununun geçici 35 inci maddesinin 2/c fıkrasında, ticari faaliyette bulunan adi ortaklıklar ile kollektif şirketlerde ortakların, komandit şirketlerde komandite ortakların bu ortaklık veya şirkete ilişkin temel gösterge tutarlarının, ortakların birisi için temel gösterge tutarı, diğer ortakların her biri için temel gösterge tutarının % 50 si dikkate alınmak suretiyle tespit edilen toplam tutarın, ortaklık ve şirket mukavelelerinde yazılı hisse oranlarında, hisse oranları belli edilmemiş ise, her bir ortağa eşit olarak ortak sayısına bölünmek suretiyle uygulanacağı hükme bağlanmıştır. Konuya ilişkin açıklamalar ise 165 seri no'lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde yapılmıştır. 4108 sayılı Kanunun 27 nci maddesi ile Gelir Vergisi Kanununun geçici 35 inci maddesinin 2 numaralı fıkrasına eklenen (h) bendi hükmüne göre, adi ortaklık, kollektif şirket ve komandit şirketlerde tek bir araçla nakliyecilik yapılması halinde, ortaklardan birisi için hayat standardına ilişkin temel gösterge tutarı esas alınacak olup, diğer ortaklar için herhangi bir artırım yapılmayacaktır. Ortaklardan birisi için esas alınan temel gösterge tutarı ortaklık ve şirket mukavelelerinde yazılı oranlara, hisse oranları belli edilmemişse ortak sayısına bölünmek suretiyle, her bir ortağa uygulanacak temel gösterge tutarı hesaplanacaktır. Bu uygulamada, nakliyecilikte kullanılan taşıtın 11 yaşından büyük olması durumu değiştirmemekte olup, bu mükelleflerin bu Tebliğin (B/2-a) Bölümünde yer alan indirimli uygulamadan yararlanmaları söz konusu değildir. Diğer taraftan, adi ortaklık, kollektif ve komandit şirketlerde, ortaklık veya şirket sözleşmesinde faaliyet konusunun nakliyecilik olduğunun açıkça yer alması gerekmekte olup, nakliyecilik faaliyetinin yanısıra başkaca faaliyeti bulunanlar ile birden fazla taşıtla nakliyecilik yapan mükellefler hakkında 165 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde yer alan açıklamalar çerçevesinde işlem yapılacağı tabiidir. ÖRNEK : Kalkınmada ikinci derecede öncelikli yörelerden olan Sinop İlinde kazancı işletme hesabı esasına göre defter tutmak suretiyle tespit edilen (B) Adi Ortaklığı, nakliyecilik faaliyetinde bulunmaktadır. Söz konusu adi ortaklığın eşit hisseye sahip iki ortağı olup, nakliyeciliği 15 yaşında olan bir taşıtla yapmaktadır. Buna göre, adi ortaklığın ortaklarına ait hayat standardı temel gösterge tutarları;
olarak hesaplanacaktır. Nakliyecilikte kullanılan taşıt 10 yaşından büyük olmasına rağmen, ortaklara uygulanacak temel gösterge tutarında ayrıca bir indirime gidilmeyecektir. 3. Hac Seyahatleri ile Tedavi Amacıyla Yapılan Yurt Dışı Seyahatlerin Hayat Standardı Karşısındaki Durumu : Gelir Vergisi Kanununun geçici 35 inci maddesine. 1 Ocak 1995 tarihinden geçerli olmak üzere eklenen (ı) bendi ile ticari ve mesleki kazanç sahiplerinin tedavi maksadıyla yapacağı yurt dışı seyahatleri ile bir defaya mahsus olmak üzere yapılan hac seyahatleri için hayat standardı ilave göstergelerinin uygulanmayacağı, ancak tedavi maksadıyla yapılan seyahatlerin ilgili sağlık kurullarından alınacak raporlarla tevsik edilmesi gerektiği hükme bağlanmıştır. Hayat standardı uygulamasında yurt dışı seyahatleri ilave gösterge olarak dikkate alınmakta olup, sözkonusu (ı) bendi ile yapılan düzenlemeden önce hac seyahatleri ile tedavi maksadıyla yapılan yurt dışı seyahatleri için herhangi bir ayırım yapılmadığından, bu seyahatler de ilave gösterge olarak dikkate alınmaktaydı. Bu düzenlemeyle dini vecibelerin yerine getirilmesi amacıyla bir defaya mahsus olmak üzere yapılan hac seyahatleri ile tedavi maksadıyla yapılan yurt dışı seyahatleri (tedavi amaçlı seyahatin birden fazla olması da dahil), hayat standardı uygulamasında ilave gösterge kapsamı dışında tutulmuştur. Ancak, umre için yapılan yurt dışı seyahatlerinin hayat standardı uygulamasında ilave gösterge tutarı olarak dikkate alınacağı tabiidir. Diğer taraftan, tedavi maksadıyla yapılan yurt dışı seyahatlerin, hayat standardı uygulamasında ilave gösterge olarak dikkate alınmaması için, yurt dışında tedavi ihtiyacının veya tedavi görüldüğünün mükelleflerce tam teşekküllü hastanelerden alınacak heyet raporu ile tevsik edilmesi şarttır. 4. Faaliyetin Kıst Dönemde Olması Halinde, Hayat Standardı Esasında İzah Nedeni Gelir Uygulaması : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun geçici 35 inci maddesinde gerçek usulde gelir vergisine tabi ticari kazanç sahipleri ile serbest meslek erbabının hayat standardı esasına tabi tutulacağı hükme bağlanmış, mükelleflerin gerçek usulde tespit edilen ticari ve mesleki kazançlarının hayat standardı esasına göre hesaplanan kazançtan daha düşük olması halinde, düşüklüğün bu maddede yazılı gelirlerle izah edilebileceği belirtilmiştir. Diğer taraftan, 30.12.1993 tarih ve 21804 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 3946 sayılı Kanunla, Gelir Vergisi Kanununun geçici 35 inci maddesine eklenen 7 numaralı fıkrada, 1993 yılı gelirlerine de uygulanmak üzere, mükellefler kendilerine, eşlerine ve çocuklarına ait ve üzerinden gelir vergisi ödenen gelirleri (hamiline yazılı mevduat ve hamiline yazılı menkul kıymetlerden elde edilen gelirler hariç) ile mükelleflerin kendilerine ve eşlerine ait emekli, maluliyet, dul ve yetim aylığı bulunduğunu belgelendirdikleri takdirde, bu gelirlerin hayat standardı esasına göre kazancın tespitinde izah nedeni gelir olarak kabul edileceği belirtilmiştir. Konuya ilişkin açıklamalar 19.2.1994 gün ve 21854 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 173 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde yapılmıştır. Bu açıklamalara göre, yıl içinde işe başlayan veya işi bırakan ve dolayısıyla kıst dönemde faaliyette bulunan mükelleflere ilişkin hayat standardı esasının kıst dönem olarak uygulanması suretiyle tespit edilen kazancın izahında, yukarıda sayılan izah nedeni gelirlerin yıllık toplamı esas alınacak, kıst uygulaması yapılmayacaktır. Kıst dönem kazancın izahında, izah nedeni gelirlerin yıllık toplamının esas alınması uygulamasının, 1993 yılı gelirlerine de uygulanmak üzere 1 Ocak 1994 tarihinden itibaren geçerli olacağı tabiidir. C _ ZİRAİ ÜRÜN BEDELLERİ ÜZERİNDEN YAPILAN GELİR VERGİSİ TEVKİFATI VE AĞAÇ YETİŞTİRİCİLİĞİNDE GİDERLERİN ARTIRILMAS1 : Bilindiği üzere, 27.06.1995 tarihli ve 22326 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 557 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 5590 sayılı Kanunun bazı maddelerinde değişiklikler yapılmış ve Kararnamenin 8 inci maddesi ile değişik 5590 sayılı Kanunun 50 nci maddesinin ikinci fıkrasında da kotasyon listesine dahil olmayan ürünlerin talebe bağlı olarak ticaret borsalarında tescil ettirilebileceği, ayrıca aynı Kanun Hükmünde Kararname ile 5590 sayılı Kanuna eklenen ek 10 uncu madde ile de borsalarda tescil edilecek alivre muamelelerin yazılı sözleşme ile yapılacağı hükme bağlanmıştır. Konu ile ilgili olarak 13.07.1995 tarihli ve 22342 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 185 seri no'lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde gerekli açıklamalar yapılmıştı. Ancak, söz konusu Kanun Hükmünde Kararname 29.09.1995 tarihli ve 22419 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Esas No: 1995/43, Karar No: 1995/46 sayılı Anayasa Mahkemesi Kararı ile iptal edilmiştir. Bu iptal kararı karşısında aşağıdaki açıklamaların yapılması gerekli görülmüştür. 1. Ticaret Borsalarının Kotasyon Listesinde Yer Almayan Zirai Ürünlerin (İşlenmiş Olanlar Dahil) Tescil Edilmesi : Bakanlığımıza intikal eden olaylardan, 5590 sayılı Kanunun 50 nci maddesinin 557 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişik hükmü, Anayasa Mahkemesi Kararı ile iptal edilmiş olmakla birlikte, ticaret borsalarının kotasyon listesine dahil olmayan ürünlerin bedelleri üzerinden indirimli oranlarda vergi tevkifatının yapılıp yapılmayacağı konusunda tereddütlerin olduğu anlaşılmaktadır. 188 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde yer alan indirimli tevkifat oranı uygulamasından yararlanılabilmesi için, zirai ürünün ticaret borsalarının kotasyon listesinde yer alıp almamasının bir önemi olmayıp, ürünün ticaret borsasında tescil edilmesi yeterlidir. Bu nedenle ticaret borsalarının kotasyon listesine dahil olmayan ürünlerin ticaret borsalarında tescil edilmesi halinde, bu ürün bedelleri üzerinden de 185 ve 188 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğlerinde belirtilen şekilde indirimli vergi tevkifatı uygulamasına aynen devam edilmesi gerekmektedir. 2. Borsaya Tescil Ettirilerek Yapılan Alivre Satışlarda Gelir Vergisi Tevkifatı : Bakanlığımıza intikal eden olaylardan, alivre satış sözleşmelerinin yazılı olarak yapılmaması durumunda, bu sözleşmelerle yapılan alivre işlemlerin ticaret borsalarında tescilinde 185 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde yer alan esasların uygulanıp uygulanmayacağı konusunda tereddüte düşüldüğü anlaşılmıştır: 185 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde yer alan alivre işlemlerle ilgili uygulamadan yararlanılabilmesi için, borsada tescil edilecek alivre işlemin yazılı bir sözleşme ile tevsik edilmesi gerekmektedir. Buna göre, yazılı olarak yapılan alivre satış sözleşmelerinin ticaret borsalarına tescili, alivre işlemlerini sona erdiren ürün tescillerinde ve ürün bedelleri üzerinden yapılacak vergi tevkifatı konusunda, 185 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin 6. Bölümünde yer alan açıklamalara göre işlem yapılacaktır. Yazılı olmayan sözleşmelere göre tescil işleminin yapılması halinde, bu işlem söz konusu Tebliğ kapsamında alivre işlem olarak kabul edilmeyecektir. 3. Kesilip Satılmak Üzere Yetiştirilen Ağaçların Giderlerinin Yeniden Değerleme Oranında Arttırılması : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 57 nci maddesinin sonuna 4108 sayılı Kanunun 21 inci maddesi ile \"Yetişmesi uzun zaman alan ve kesilip satılmak üzere yetiştirilen ağaçların bu maddede yazılı giderlerinden, Vergi Usul Kanununun 283 üncü maddesi uyarınca aktifleştirilen kısmı, ağaçların satıldığı yıl hariç olmak üzere her takvim yılı için Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre belirlenen yeniden değerleme oranında artırılarak kazancın tespitinde dikkate alınır.\" hükmü eklenmiş ve aynı Kanunun 40 ıncı maddesinin (c) fıkrası ile de bu hükmün 1 Ocak 1995 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yürürlüğe gireceği belirtilmiştir. 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 283 üncü maddesinde de \"Gelecek bir hesap dönemine ait olarak peşin ödenen giderler ile cari hesap dönemine ait olup da henüz tahsil edilmemiş olan hasılat, mukayyet değerleri üzerinden aktifleştirilmek suretiyle değerlenir. Zirai işletmelerde henüz idrak edilmemiş olan mahsuller için yapılan giderler (Hazırlık işleri giderleri gibi) de bu madde hükmüne göre aktifleştirilerek değerlenir.\" hükmü yer almıştır. Bu hükümlere göre, ağaç yetiştiriciliği faaliyetinde bulunan zirai işletmelerin, aktifleştirilen giderlerinin her yıl yeniden değerleme oranında artırılması uygulamasından yararlanabilmesi için bilanço esasına göre defter tutması, artırıma konu giderlerin kesilip satılmak üzere yetiştirilen kavak, okaliptüs ve benzeri nitelikte ağaçlarla ilgili bulunması zorunludur. İşletme hesabı esasına göre defter tutan mükellefler, zirai kazancı götürü gider usulüne göre tespit edilen mükellefler ve küçük çiftçi muaflığından yararlanan çiftçiler ile kesilip satılmak üzere yetiştirilmeyen meyve ağaçları ile benzeri ağaçları yetiştiren çiftçiler, bu uygulamadan yararlanamayacaklardır. Aktifleştirilen giderlerin yeniden değerleme oranında arttırılması sonucu pasifte meydana gelen artış, sermaye yedekleri içinde \"Gider Artışı Fonu\" hesabında izlenecektir. Bu fon gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin sermayelerinin bir cüzü olup, kurumlar vergisi mükelleflerince istendiği takdirde sermayeye ilave edilmesi mümkündür. Kurumların, aktifleştirilen giderlerin arttırılması sonucu vergilendirilecek kazanca dahil edilmeyen kısmı, kurumlar vergisine tabi tutulmayacağı gibi Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin 6 numaralı bendinin (b) alt bendine göre gelir vergisi tevkifatına da tabi tutulmayacaktır. Ancak, kurumlar tarafından bu \"Gider Artış Fonu\"nun ortaklara kâr payı olarak dağıtılması, gider artırımı uygulamasından yararlanmama anlamına gelmekte olup, daha önce vergilendirilmeyen kazanç kısmı, işletmeden çekildiği yılın kazancına dahil edilerek vergiye tabi tutulacaktır. Bilanço esasına göre defter tutan ve kesilip satılmak üzere ağaç yetiştiren mükelleflerin gider arttırımı uygulamasından yararlanacak olan giderleri, Gelir Vergisi Kanununun 57 nci maddesinde yer alan ve Vergi Usul Kanununun 283 üncü maddesi uyarınca aktifleştirilmesi gereken giderlerdir. Aktifleştirilmiş olmakla birlikte ağaç yetiştiriciliği ile ilgili bulunmayan giderlerin arttırılması mümkün bulunmamaktadır. Giderlerin arttırılması uygulaması ihtiyari olup, bu uygulamadan dileyen mükellefler yararlanacaktır. Mükelleflerin bazı yıllarda gider arttırımı uygulaması yapmamaları da mümkün bulunmaktadır. Ancak, gider arttırımı uygulamasının yapılmadığı yıllar için, daha sonra bu uygulamadan yararlanılması mümkün değildir. Ağaç yetiştiriciliği ile ilgili olarak yapılan giderlerin yeniden değerleme oranında artırılması uygulamasına, 1 Ocak 1995 tarihinden itibaren başlanması gerekmekte olup, 1995 takvim yılından önceki dönemler ile 1995 takvim yılı içinde yapılan ve aktifleştirilen giderler toplamı, bu yıla ilişkin olarak 245 sıra no.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile belirlenen yeniden değerleme oranı olan % 99.5 oranında artırılacaktır. İzleyen yıllarda ise o yıl içinde yapılan ve aktifleştirilen giderler ile daha önce aktifleştirilen giderler toplamı, o yıla ait yeniden değerleme oranında artırılacak olup, artırım uygulaması kümülatif esasa göre yapılacaktır. Gider artırma uygulaması ağaçların satıldığı yılda yapılmayacaktır. ÖRNEK : Kavak yetiştiriciliği faaliyetiyle uğraşan çiftçi (A), bilanço esasına göre defter tutmaktadır. Bu çiftçi, 1990 yılında kavak yetiştiriciliğine başlamış ve yetiştirdiği ağaçları 1998 yılında 900.000.000 liraya satmıştır. Bu çiftçinin, 1995 takvim yılına kadar aktifleştirdiği giderler toplamı 150.000.000 liradır. İzleyen yıllardaki giderleri; 1995 yılında 15.000.000, 1996 yılında 25.000.000, 1997 yılında 30.000.000 ve 1998 yılında da 20.000.000 liradır. Giderlerinin artırılması uygulaması aşağıdaki şekilde yapılacaktır.
Çiftçi (A), söz konusu ağaç yetiştiriciliği faaliyetine ilişkin zirai kazancını, aktifleştirilen giderleri olan 240.000.000 lirayı değil, bu tutarın, ağaçların satıldığı yıl hariç her yıl yeniden değerleme oranında arttırılması suretiyle hesaplanan 721.578.100 lirayı esas alarak, (900.000.000 - 721.578.100=) 178.421.900 lira olarak tespit edecektir. Ağaç yetiştiriciliğine ilişkin giderlerin artırılması uygulamasından zarar doğması halinde, bu zarar vergilendirilecek kazancın tespitinde dikkate alınmayacak, satış karı sıfır olarak kabul edilecektir. Zira Gelir Vergisi Kanununun 57 nci maddesine eklenen fıkra hükmü ile mükelleflerin enflasyondan kaynaklanan fiktif kazançlarının vergilendirilmemesi amaçlanmış olup, anılan hükmün zarar doğuran veya artıran bir işlevi bulunmamaktadır. Ancak, gider artırımı dikkate alınmaksızın ağaçların satışından zarar doğması halinde kazancın tespitinde bu zararın dikkate alınacağı tabiidir. Öte yandan, kesilip satılmak üzere ağaç yetiştiriciliği faaliyetinin yanısıra, diğer zirai faaliyet ile de iştigal eden çiftçilerin, gider artırımı uygulaması sadece kesilip satılmak üzere yetiştirilen ağaçlara yapılan giderlere münhasırdır. Diğer zirai faaliyete ilişkin giderlerin artırıma konu edilmesi mümkün değildir. D _ ÖZEL GİDER İNDİRİMİNE ESAS OLACAK TUTARIN HESAPLAN-MASINDA ÜCRETİN VERGİ MATRAHINA UYGULANACAK ORAN : Bakanlığımıza intikal eden olaylardan; özel gider indirimine esas olacak tutarın hesaplanmasında, ücretin yıllık vergi matrahına uygulanacak oranın 1994 yılı için 5.4.1994 gün ve 21896 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 94/5371 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile % 23 olarak belirlendiği, 1995 yılında ise böyle bir belirlemenin yapılmadığı ve bu nedenle söz konusu oranın, Kanunda yer alan % 35'mi, yoksa 94/5371 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen % 23'mü olarak uygulanacağı konusunda tereddütlerin doğduğu anlaşılmıştır. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 63 üncü maddesine 3946 sayılı Kanunla eklenen 5 numaralı bentte, \"Mükellefin kendisi, eşi ve çocukları ile ilgili eğitim, sağlık, gıda, giyim ve kira harcamalarının yıllık toplam tutarının 1/3 ü. Şu kadar ki indirim konusu harcamaların Türkiye'de yapılması, gelir veya kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunan gerçek veya tüzel kişilerden alınacak belgelerle tevsik edilmesi ve bu belgeleri işverene verilmesi şarttır. Bu suretle hesaplanan indirim tutarı, harcamanın yapıldığı yıla ait ücretin yıllık vergi matrahının % 35'ini geçemez. Bu indirim de dikkate alınmak suretiyle hesaplanan vergi ile mükellefi o yıl içinde teklif suretiyle ödediği vergi tutarı arasındaki fark, ücretlinin ertesi yılda ödeyeceği gelir vergisinden mahsup edilir veya işverenler aracılığı ile kendisine nakden iade edilir. Bakanlar Kurulu bu bentte yer alan % 35 nispetini sıfıra kadar indirmeye kanuni oranına kadar artırmaya veya harcama konuları, harcama ve ücret tutarları itibariyle farklı oranlar tespit etmeye yetkilidir.\" hükmü yer almıştır. Bakanlar Kurulu, yukarıda yer alan bent hükmündeki yetkisini, 94/5371 sayılı Kararı ile sadece 1994 yılı için kullanmış olup, 1995 ve izleyen yıllar için bu yetkisini kullanmamıştır. Bu nedenle, 1995 yılına ilişkin olup 20 Ocak 1996 tarihine kadar \"özel gider indirimine ait bildirim\" ile işverenlere beyan edilen harcamaların özel gider indirimine esas olacak tutarının, ücretin vergi matrahı esas alınarak belirlenmesinde, ücretin yıllık vergi matrahına % 35 oranı uygulanacaktır. Diğer bir ifade ile özel gider indirimi tutarı, harcamalar toplamının 1/3'ü olarak dikkate alınacak ve bu tutar, aynı zamanda ücretin yıllık vergi matrahının % 35'ini de aşmayacaktır. Öte yandan, özel gider indirimi konusunda daha önce yayımlanan 176, 178 ve 182 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğlerinde belirtilen açıklamalara göre işlem yapılacaktır. E _ ORTALAMA KAR HADDİ VE ASGARİ GAYRİSAFİ HASILAT ESASI KALDIRILMIŞTIR : 4108 sayılı Kanunun 39 uncu maddesinin 1 inci fıkrasının (b) bendi ile Gelir Vergisi Kanununun \"Ortalama Kâr Haddi ve Asgari Gayrisafi Hasılat Esasına\" ilişkin 111 inci maddesi, 1995 yılı kazançlarına da uygulanmak üzere 1 Ocak 1996 tarihinden itibaren yürürlükten kaldırılmıştır. Buna göre, mükelleflerin 1995 yılı kazançları da dahil olmak üzere 1996 ve müteakip yıllara ilişkin kazançlarına \"Ortalama Kâr Haddi ve Asgari Gayrisafi Hasılat Esası\" uygulanmayacaktır. Bu nedenle, 1995 yılına ait olup, 1996 yılı Mart ayında verilecek olan yıllık gelir vergisi beyannamesine \"Ortalama Kâr Haddi ve Asgari Gayrisafi Hasılat Esasına Ait Bildirim\" eklenmeyecektir. F _ EŞE AİT BAZI GELİRLERİN AİLE REİSİ BEYANI DIŞINDA BIRAKILMASINA İHTİYARİLİK VEREN HÜKÜM KALDIRILMIŞTIR : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun geçici 39 uncu maddesinin 4 numaralı fıkrasında yer alan \"Gerçek usulde tespit edilen ticari kazancı olan eşin, bu kazançlarının safi tutarı ve ücretlerinin brüt tutarının yıllık toplamı, 16 yaşından büyük sanayi kesiminde çalışan işçiler için uygulanan asgari ücretin yıllık brüt tutarının 4 katını aşmaması şartıyla, bu kazanç ve ücretlerin aile reisi beyanına dahil edilmesi ihtiyaridir. Bu fıkra hükümleri 1994-1999 takvim yılı gelirlerine uygulanır. Bu fıkranın uygulanmasında asgari ücretin takvim yılı sonunda geçerli olan tutarı esas alınır.\" hükmü, 4108 sayılı Kanunun 39 uncu maddesinin 1 inci fıkrasının (c) bendi ile 1995 yılı kazançlarına da uygulanmak üzere, yürürlükten kaldırılmıştır. Buna göre, ticari kazancı olan eşin ticari kazancının ve ücretinin aile reisi beyanı dışında tutulabilmesine ihtiyarilik veren hüküm kaldırıldığı için, eşin 1995 ve takip eden yıllara ait gelirlerinin beyanında genel hükümler uygulanacaktır. Tebliğ olunur. |
| 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 123 üncü maddesinin 2 numaralı fıkrasında, \"Bu Kanunun 13, 17, 21, 23/8, ek 2, 47, 53, 68, mükerrer 80, 82, 86, 87, 111 ve 112 nci maddelerinde yer alan maktu had ve tutarların her birini ayrı ayrı veya topluca 10 katına kadar artırmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.\" denilmiş, aynı maddenin 3 numaralı fıkrasında da \"Bakanlar Kurulu, 47, 86 ve 87 nci maddeler de yazılı hadler hariç olmak üzere, 2 nci fıkrada yazılı, yetkilerini kullanmadığı takdirde, her bir takvim yılında uygulanacak maktu had ve tutarlar, önceki yılda uygulanan maktu had ve tutarlara bu yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında artış yapılmak suretiyle tespit edilir.\" hükmü yer almıştır. Bu hükümlerin ve anılan Kanunun 31 inci maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 31, ek 2, 86, 87, 103 ve mükerrer 111 inci maddelerinde yazılı maktu had ve tutarlar 29 Aralık 1996 tarih ve 22862 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 96/8955 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile artırılmış, aynı Kanunun 13, 17, 21, 23/8, 53, 68/10, mükerrer 80 ve 112 nci maddelerinde yer alan maktu had ve tutarlar da, yeniden değerleme oranında yeniden tespit edilmiştir. Ayrıca, 94 üncü maddede yazılı bazı tevkifat oranları, bu maddenin Bakanlar Kurulu'na verdiği yetkiye istinaden yeniden belirlenmiştir. Diğer taraftan, yine aynı Kanunun mükerrer 123 üncü maddesinin 4 numaralı fıkrasında, \"Bu Kanunun 103'üncü maddesinde yer alan vergi tarifesinin ilk gelir dilimi tutarını 10 katına kadar artırmaya ve tarifenin diğer gelir dilimlerini de ilk dilim tutarının katları şeklinde belirlemeye Bakanlar Kurulu yetkilidir. Bu yetki kullanılmadığı takdirde, tarifenin ilk dilim tutarı hakkında bu maddenin 3 numaralı fıkrası uygulanır ve tarifenin diğer gelir dilimlerinin tutarları ilk dilimin katları şeklinde yeniden düzenlenir. Vergi tarifesinin gelir dilimlerine karşılık gelen vergi oranlarını, her bir dilim için ayrı ayrı veya topluca on puana kadar artırmaya veya indirmeye Bakanlar Kurulu yetkilidir.\" denilmiştir. Öte yandan, aynı Kanunun geçici 35 inci maddesinin 2 nci fıkrasının (a) bendinde, \"Hayat standardı temel gösterge tutarı; faaliyetin yapıldığı takvim yılı sonunda geçerli olan ve 16 yaşından büyük sanayi kesiminde çalışan işçiler için uygulanan asgarî ücretin yıllık brüt tutarının, birinci sınıf tacirler için 3,1 katı, ikinci sınıf tacirler için 1,8 katı, serbest meslek erbabı için de 2,8 katıdır.\" denilmiş, aynı fıkranın (d) bendinde de \"Bu fıkranın (a) ve (c) bentlerinde yer alan temel gösterge tutarları; 3030 sayılı Kanun uyarınca büyükşehir belediyesi olan illerin, büyükşehir belediye sınırları içinde faaliyette bulunan mükellefler için % 25 oranında artırılarak, kalkınmada öncelikli yörelerde faaliyette bulunan mükelleflerde ise, birinci derecede öncelikli yörelerde % 50 oranında, ikinci derecede öncelikli yöreler de % 40 oranında indirilerek dikkate alınır.\" hükmü yer almıştır. Ayrıca, aynı fıkranın (e) bendinde, bu fıkranın (a), (c) ve (d) bentlerinde yer alan temel gösterge tutarlarının, faaliyetin ifa edildiği yöreler itibariyle altın imalatı ve/veya altın ticareti ile uğraşanlar için % 50 oranında artırılarak uygulanacağı belirtilmiştir. Aynı maddenin 5 numaralı fıkrasında ise \"Asgari ücret tutarının değiştirilmediği yıllarda esas alınacak temel göstergeler tutarı, önceki yılda uygulanan temel göstergeler tutarına, faaliyetin yapıldığı yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında ilave yapılmak suretiyle tespit edilir. Şu kadar ki, asgari ücret tutarının değiştirildiği yıllarda, asgari ücrete göre hesaplanan temel göstergeler tutarının, yukarıda yazılı esasa göre yeniden değerleme oranı dikkate alınarak belirlenen temel gösterge tutarından daha düşük olması halinde, yukarıda yazılı esasa göre tespit edilen temel gösterge tutarları dikkate alınır. Bu maddenin 2 numaralı fıkrasının (g) bendinde yazılı, her bir yılda uygulanacak hayat standardı ilave gösterge tutarları, temel göstergeler tutarında yapılan artışlar oranında artırılır.\" hükmü yer almıştır. Bu hükümler çerçevesinde, 96/8955 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile arttırılan maktu had ve tutarlar ile yeniden değerleme oranı (% 72.8) dikkate alınarak hesaplanan maktu had ve tutarlar ile 1996 takvim yılına ilişkin olup, 1997 yılında beyan edilecek kazançlara uygulanacak olan hayat standardı temel ve ilave göstergeler tutarları aşağıda açıklanmıştır. A _ YENİDEN TESPİT EDİLEN MAKTU HAD VE TUTARLAR : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 31, mükerrer 111 ve değişik mükerrer 123 üncü maddelerinin verdiği yetkiye dayanılarak çıkarılan 96/8955 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile artırılan veya yeniden değerleme oranında artan maktu had ve tutarlar ile vergi tarifesi aşağıda açıklanmıştır. Yeniden değerleme oranına göre hesaplanan maktu had ve tutarlarda 100 bin liraya kadar olan kesirler aynı Kanunun mükerrer 123 üncü maddesinin 5 inci fıkrası uyarınca dikkate alınmamıştır. 1. Küçük Çiftçi Muaflığına İlişkin Yıllık Satış Tutarı Ölçüsü ve Çiftçilerde Götürü Gider Usulünde Vergilendirmeye İlişkin Tutar : a) Küçük Çiftçi Muaflığına İlişkin Satış Tutarı Ölçüsü : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun küçük çiftçi muaflığına ilişkin 13 üncü maddesinde yer alan ve 500 milyon lira olarak uygulanmakta olan yıllık satış tutarı ölçüsü, yeniden değerleme oranında artırılarak 19 96 takvim yılı hasılatına uygulanmak üzere 864 milyon liraya yükseltilmiştir. Buna göre, 1996 takvim yılındaki satış hasılatı 864 milyon lirayı aşmayan çiftçiler, diğer şartları da taşımaları kaydıyla küçük çiftçi muaflığından yararlanacaklar ve 1996 takvim yılına ilişkin olarak 1997 yılı Mart ayında yıllık gelir vergisi beyannamesi vermeyeceklerdir. b) Çiftçilerde Götürü Gider Usulünde Vergilendirmeye İlişkin Hasılat Tutarı : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun zirai kazancın götürü gider usulüne göre tespitine ilişkin 53 üncü maddesinde yer alan ve bir milyar lira olarak uygulanmakta olan hasılat tutarı, yeniden değerleme oranında artırılarak 1996 takvim yılı hasılatına uygulanmak üzere 1 milyar 728 milyon liraya yükseltilmiştir. Bu nedenle, 1996 takvim yılı hasılatı 1 milyar 728 milyon lirayı aşmayan çiftçilerin, 1997 takvim yılına ait kazançları götürü gider, aşanların ise gerçek kazanç esasına göre (defter tutmak suretiyle) tespit edilecektir.(*) 2. Göçmen ve Mülteci Muaflığına İlişkin Tutar : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun göçmen ve mülteci muaflığına ilişkin 17 nci maddesinde yer alan ve yıllık 18 milyon lira olarak uygulanmakta olan muafiyet tutarı, yeniden değerleme oranında artırılarak 31 milyon 100 bin liraya yükseltilmiştir. Buna göre, 1 Ocak 1997 tarihinden itibaren bu muafiyet tutarı uygulanacaktır. 3. Gayrimenkul Sermaye İratlarında İstisna Tutarı : 193 saylı Gelir Vergisi Kanununun 21 inci maddesinde yer alan ve 24 milyon lira olarak uygulanmakta olan yıllık istisna tutarı, yeniden değerleme oranında artırılarak 41 milyon 400 bin liraya yükseltilmiştir. Buna göre, mesken olarak kullanılan binalardan 1996 yılında elde edilen kira gelirlerine bu istisna tutarı uygulanacaktır. 4. Hizmet Erbabına İşyeri veya İşyerinin Müştemilatı Dışında Kalan Yerlerde Yemek Verilmek Suretiyle Sağlanan Menfaatlere İlişkin İstisna Tutarı : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 23 üncü maddesinin 8 numaralı bendinde yer alan; işverenlerce işyeri veya işyerinin müştemilatı dışında kalan yerlerde hizmet erbabına yemek verilmek suretiyle sağlanan günlük 200 bin liralık yemek bedeline ilişkin istisna tutarı, 1997 takvim yılında uygulanmak üzere yeniden değerleme oranında artırılarak 300 bin liraya yükseltilmiştir. Buna göre, işyeri veya işyerinin müştemilatı dışında kalan yerlerde işverenlerce hizmet erbabına yemek verilmek suretiyle sağlanan menfaatlere ilişkin istisna tutarı, 1 Ocak 1997 tarihinden itibaren günlük 300 bin lira olarak uygulanacaktır. 5. Yeniden Tespit Edilen Özel İndirim Tutarları : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 31 inci maddesinde yer alan özel indirim tutarları; 96/8955 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 1 Ocak 1997 tarihinden itibaren günde (105.000), ayda (3.150.000), yılda (37.800.000) lira olarak yeniden tespit edilmiştir. Buna göre, 1 Ocak 1997 tarihinden itibaren ödenecek ücretlerin vergi matrahının tespitinde, özel indirim tutarları günde (105.000), ayda (3.150.000), yılda (37.800.000) lira olarak uygulanacaktır. 6. Yatırım İndirimi Uygulamasında Esas Alınacak Asgari Yatırım Tutarları : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun ek 2 nci maddesinde yer alan teşvik belgeli yatırımlara ait en az yatırım tutarları 96/8955 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile ticari ve sınai yatırımlar için 12 milyar liradan 18 milyar liraya, zirai yatırımlar için de 2 milyar liradan 3 milyar liraya yükseltilmiştir. Buna göre, 1 Ocak 1997 tarihinden itibaren verilecek Yatırım Teşvik Belgelerinde bu tutarlar esas alınacaktır. 7. Serbest Meslek Kazançlarında Götürü Gider Tutarı : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 68 inci maddesinde, serbest meslek kazancının tespitinde indirilecek giderler belirtilmiştir. Aynı maddenin değişik 10 numaralı bendinde ise serbest meslek erbabının, işle ilgili şehir içi nakil vasıtaları ücretleri ile posta, telgraf ve odabaşı ücreti gibi müteferrik giderlerine karşılık belgesiz olarak yazılacak olan ve 2 milyon lira olarak uygulanan götürü gider tutarı, yeniden değerleme oranında artırılarak 3 milyon 400 bin liraya yükseltilmiştir. Buna göre, 1996 yılına ilişkin serbest meslek kazancının tespitinde götürü gider olarak 3 milyon 400 bin liralık tutar dikkate alınacaktır. 8. Değer Artış Kazançlarında İstisna : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 80 inci maddesinin birinci fıkrasının 2, 3 ve 4 numaralı bentlerinde yazılı olan ve 3 milyon 200 bin'er lira olarak uygulanan istisna tutarlarının her biri, yeniden değerleme oranında artırılarak 1997 takvim yılı kazançlarına uygulanmak üzere 5 milyon 500 bin'er liraya yükseltilmiştir. 9. Gelirlerin Toplanması İle İhtiyari Toplama ve Beyana İlişkin Hadler : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 86 ve 87 nci maddelerinde yer alan toplama yapılmayan hallere ilişkin 900 milyon liralık had ile ihtiyari toplama ve beyana ilişkin 900 milyon liralık had, 1 Ocak 1997 tarihinden itibaren elde edilecek gelirlere uygulanmak üzere, 96/8955 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 1 milyar 500 milyon liraya yükseltilmiştir. 10. Gelir Vergisi Tarifesi : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yer alan vergi tarifesi, 1997 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere, gelir dilimleri tutarları artırılmak suretiyle 96/8955 sayılı Bakanlar Kururlu Kararı ile aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir. 1997 takvim yılına ilişkin gelir vergisine tabi gelirler; nispetinde vergilendirilir Öte yandan, ücretlerin vergilendirilmesi, konusunda; 10.03.1991 gün ve 20810 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 166 seri no.lu Gelir Vergisi Tebliğinin l inci Bölümünde gerekli açıklamalar yapılmıştır. Sözü edilen Tebliğde de belirtildiği üzere; hizmet erbabına çeşitli ödeme dönemleri itibariyle çeşitli adlar altında ücret ödemeleri yapıldığı gözönünde bulundurularak, vergilemede basitliğin sağlanabilmesi amacıyla; hizmet erbabına takvim yılı başından itibaren her türlü ücret ödemelerinin vergi matrahına vergi tarifesinin aynı gelir dilimi içinde kaldığı sürece vergi dilime ait vergi oranı, aşması halinde ise aşan kısma sonra gelen dilime ait vergi oranı uygulanacaktır: İşverenlerin ücret ödemelerine ilişkin olarak düzenleyecekleri ücret, bordrolarında, hizmet erbabına o takvim yılı içinde daha önce yaptıkları ücret ödemelerinin vergi matrahları toplamını da göstermeleri zorunludur. Diğer taraftan, 1996 takvim yılına ilişkin olup 1997 yılında beyan edilecek gelirlere; yukarıda yer alan vergi tarifesi uygulanmayacak ve 11.01.1996 tarih ve 22520 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 190 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde yer alan vergi tarifesi uygulanacaktır. 11. Talih Oyunları Salon İşletmeciliğinden Elde Edilen Kazançlardaki Asgari Vergiye İlişkin Tutarlar: 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun mükerrer 111 inci maddesinde yer alan, talih oyunları salon işletmeciliği faaliyetinde bulunan ticari kazanç sahibi gelir vergisi mükelleflerine ait asgari vergi tutarları, 96/8955 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 1997 takvim yılında uygulanmak üzere bir kat artırılarak yeniden tespit edilmiştir. Buna göre, talih oyunları salonlarında 1 Ocak 1997 tarihinden itibaren asgari vergi; salonlarda bulundurulan ilk 6 oyun masasının her biri için aylık 400 milyon lira, sonra gelen her oyun masası için ise 300 milyon lira ve ilk 60 oyun makinasının her biri için 40 milyon lira, sonra gelen her oyun makinası için de 30 milyon lira olarak uygulanacaktır Öte yandan, bu vergi tutarlarının talih oyunları salon işletmeciliği faaliyetinde bulunan kurumlar vergisi mükellefleri için de dikkate alınacağı tabidir. 12. Asgari Zirai Kazanç Esasına İlişkin Tutar : Gelir Vergisi Kanununun 112 nci maddesinde yer alan asgari zirai kazanç esasında, mükelleflerin düşük kazanç beyan etmeleri halinde, izaha davet etmemeye ilişkin olan 2 milyon liralık tutar, yeniden değerleme oranında artırılarak 1996 takvim yılı kazançlarına uygulanmak üzere 3 milyon 400 bin liraya yükseltilmiştir. Buna göre, 1996 yılına ilişkin olup, 1997 yılında beyan edilecek kazançların, asgari zirai kazanç esasına göre bulunan kazançtan 3 milyon 400 bin liradan daha az düşüklük göstermesi halinde, bu düşüklük için mükellefler izaha davet edilmeyecektir. 3 milyon 400 bin liranın üzerinde bir fark bulunması halinde ise bu düşüklük için mükellefler izaha davet edileceklerdir. Yeniden değerleme oranında artırılan 3 milyon 400 bin liralık tutar, 1996 yılına ait olup 1997 yılında beyan edilecek kazançlara uygulanacaktır. B _ HAYAT STANDARDI ESASI : 1. 1996 Yılına İlişkin Olup, 1997 Yılında Beyan Edilecek Kazançlara Uygulanacak Olan Hayat Standardı Temel ve İlave Gösterge Tutarları : a) Hayat Standardı Temel Gösterge Tutarları : 1996 takvim yılı sonunda geçerli olan asgari ücretin yıllık brüt tutarı dikkate alınarak hesaplanan hayat standardı temel gösterge tutarları, önceki yılda uygulanan temel gösterge tutarlarına 1996 yılına ait yeniden değerleme oranında ilave yapılmak suretiyle hesaplanan tutarlardan daha düşük olduğundan, 1996 yılına ilişkin olarak 1997 yılında beyan edilecek kazançlara uygulanacak temel gösterge tutarları, % 72.8 olan yeniden değerleme oranı dikkate alınarak aşağıdaki şekilde tespit edilmiştir.
Öte yandan, Erzurum ve Diyarbakır İllerinin büyükşehir belediye sınırları dışında kalan yerlerinde faaliyette bulunan mükelleflere kalkınmada öncelikli yörelere ait, diğer büyükşehir belediye sınırları dışında kalan yerlerde faaliyette bulunan mükelleflere ise diğer yörelere ait temel gösterge tutarlarının uygulanacağı tabiidir. b) Hayat Standardı İlave Gösterge Tutarları : 1996 yılına ilişkin olup 1997 yılında beyan edilecek kazançlara uygulanacak ilave gösterge tutarları da temel gösterge tutarları artış oranında (% 72.8) artırılarak aşağıdaki şekilde tespit edilmiştir.
Öte yandan, mükellefin kendisi, eşi, çocukları ve bakmakla yükümlü olduğu diğer kişiler tarafından bizzat kullanılan birden fazla binalardan, mülkiyeti bu kişilere ait olanların (Bağımsız bölümler, katlar, sayfiye ve dinlenme evleri dahil) her biri için, hayat standardı ilave gösterge tutarı olarak, binaların vergi değerinin % 5'inin (emsal kira bedelinin) yarısı dikkate alınacaktır. 2. 11 ve Daha Yukarı Yaşta Olan Bir Taşıtla Münhasıran Nakliyecilik Yapan Mükelleflere Ait Hayat Standardı Temel Gösterge Tutarları : Münhasıran bir taşıtla nakliyecilik faaliyetinde bulunan mükelleflerin 1996 yılına ilişkin olup, 1997 yılında beyan edecekleri kazançların belirlenmesinde esas alınacak temel gösterge tutarları da 1996 yılı için % 72.8 olan yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle aşağıdaki gibi tespit edilmiştir.
C _ 96/8955 BAKANLAR KURULU KARARI İLE 193 SAYILI GELİR VERGİSİ KANUNUNUN 94 ÜNCÜ MADDESİNDE YAPILAN DÜZENLEME : Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin 5 numaralı bendine (a) ve (c) alt bentlerinde yer alan kira ödemelerinde yapılacak vergi tevkifatı ile ilgili olarak yayımlanan 96/8955 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca ; a) 70 inci maddede yazılı mal ve hakların kiralanması karşılığında yapılan ödemelerden % 20, c) Kooperatiflere ait gayrimenkullerin kiralanması karşılığında bunlara yapılan kira ödemelerinden % 20, oranında tevkifat yapılacaktır. Aynı Kararname gereğince yeni tevkifat oranları, 01.01.1997 tarihinden sonra yapılacak kira ödemeleri ile ilgili olarak uygulanacaktır. Tebliğ olunur. (*) Güncelliği kalmamıştır. |
| 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 111 ve mükerrer 123 üncü maddelerinin verdiği yetkiye dayanılarak çıkartılan 9/12/1997 tarih ve 97/10351 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile aynı Kanunun 23/8, Ek 2, 47/2, 86, 87, 103, Mükerrer 111 inci maddelerinde belirtilen maktu had ve tutarları arttırılmıştır. Sözü edilen Bakanlar Kurulu Kararı ile yapılan düzenlemelere ilişkin aşağıdaki açıklamaların yapılması gerekli görülmüştür 1. Hizmet Erbabına İşyeri veya İşyerinin Müştemilatı Dışarda Kalan Yerlerde Yemek Verilmek Suretiyle Sağlanan Menfaatlere İlişkin İstisna Tutarı : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 23 üncü maddesinin 8 numaralı bendinde yer alan; işverenlerce işyeri veya işyerinin müştemilatı dışında kalan yerlerde hizmet erbabına yemek verilmek suretiyle sağlanan günlük 300 bin liralık yemek bedeline ilişkin istisna tutarı, 1998 takvim yılında uygulanmak üzere 9/12/1997 tarih ve 97/10351 Bakanlar Kurulu Kararı ile 600 bin liraya yükseltilmiştir. Buna göre, işyeri veya işyerinin müştemilatı dışında kalan yerlerde işverenlerce hizmet erbabına yemek verilmek suretiyle sağlanan menfaatlere ilişkin istisna tutarı, 1 Ocak 1998 tarihinden itibaren günlük 600 bin lira olarak uygulanacaktır. 2. Yatırım İndirimi Uygulamasında Esas Alınacak Asgari Yatırım Tutarları : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun ek 2 nci maddesinde yer alan teşvik belgeli yatırımlara ait en az yatırım tutarları, 9/12/1997 tarih ve 97/10351 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile ticari ve sınai yatırımlar için 18 milyar liradan 30 milyar liraya, zirai yatırımlar için de 3 milyar liradan 5 milyar liraya yükseltilmiştir. Buna göre; 1 Ocak 1998 tarihinden itibaren verilecek Yatırım Teşvik Belgelerinde bu tutarlar esas alınacaktır 3. Götürü Usule Tabi Olmanın Genel Şartlarından Olan İşyeri Emlak Vergi Değeri ile İşyeri Kira Bedeline İlişkin Tutarlar : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 47'nci maddesinin 2 numaralı bendinde yer alan işyeri emlak vergi değerine ait tutar, 9/12/1997 tarih ve 97/10351 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 31.12.1997 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 120.000.000 liraya, işyeri kira bedeline ait tutar 18.000.000 liraya yükseltilmiştir. 4. Gelirlerin Toplanması İle İhtiyari Toplama ve Beyana İlişkin Hadler : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 86 ve 87 nci maddelerinde yer alan toplama yapılmayan hallere ilişkin 1.500.000.000 liralık had ile ihtiyari toplama ve beyana ilişkin 1.500.000.000 liralık had, 1 Ocak 1998 tarihinden itibaren elde edilecek gelirlere uygulanmak üzere, 9/12/1997 tarih ve 97/10351 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 2 milyar 250 milyon liraya yükseltilmiştir. Ancak, 1997 takvim yılına ilişkin olup 1998 yılında beyan edilecek gelirlere, 96/8955 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen 1 milyar 500 milyon liralık hadler uygulanacaktır. 5. Gelir Vergisi Tarifesi : 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yer alan vergi tarifesi, 1998 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere, gelir dilimleri tutarları artırılmak suretiyle 9/12/1997 tarih ve 97/10351 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir. 1998 takvim yılına ilişkin gelir vergisine tabi gelirler ; 750.000.000 liraya kadar ............................................................................% 25, 1.500.000.000 liranın 750.000.000 lirası için 187.500.000 lira, fazlası................% 30, 3.000.000.000 liranın 1.500.000.000 lirası için 412.500.000 lira, fazlası.............% 35, 6.000.000.000 liranın 3.000.000.000 lirası için 937.500.000 lira, fazlası.............% 40, 12.000.000.000 liranın 6.000.000.000 lirası için 2.137.500.000 lira, fazlası........% 45, 24.000.000.000 liranın 12.000.000.000 lirası için 4.837.500.000 lira, fazlası......% 50, 24.000.000.000 liradan fazlasının 24.000.000.000 lirası için 10.837.500.000 lira, fazlası ...................................................................................................... % 55, nispetinde vergilendirilir Öte yandan, ücretlerin vergilendirilmesi konusunda, 10.03.1991 gün ve 20810 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 166 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin l inci Bölümünde gerekli açıklamalar yapılmıştır. Sözü edilen Tebliğde de belirtildiği üzere, hizmet erbabına çeşitli ödeme dönemleri itibariyle çeşitli adlar altında ücret ödemeleri yapıldığı gözönünde bulundurularak, vergilemede basitliğin sağlanabilmesi amacıyla, hizmet erbabına takvim yılı başından itibaren her türlü ücret ödemelerinin vergi matrahına, vergi tarifesinin aynı gelir dilimi içinde kaldığı sürece o dilime ait vergi oranı, aşması halinde ise aşan kısma, sonra gelen dilime ait vergi oranı uygulanacaktır: İşverenlerin ücret ödemelerine ilişkin olarak düzenleyecekleri ücret bordrolarında, hizmet erbabına o takvim yılı içinde daha önce yaptıkları ücret ödemelerinin vergi matrahları toplamını da göstermeleri zorunludur. Diğer taraftan, 1997 takvim yılına ilişkin olup 1998 yılında beyan edilecek gelirlere; yukarıda yer alan vergi tarifesi uygulanmayacak ve 31.12.1996 tarih ve 22864 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 200 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde yer alan vergi tarifesi uygulanacaktır. 6. Talih Oyunları Salon İşletmeciliğinden Elde Edilen Kazançlardaki Asgari Vergiye İlişkin Tutarlar: 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun mükerrer 111 inci maddesinde yer alan, talih oyunları salon işletmeciliği faaliyetinde bulunan ticari kazanç sahibi gelir vergisi mükelleflerine ait asgari vergi tutarları, 9/12/1997 tarih ve 97/10351 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 1998 takvim yılında uygulanmak üzere bir kat artırılarak yeniden tespit edilmiştir. Buna göre, talih oyunları salonlarında 1 Ocak 1998 tarihinden itibaren asgari vergi; salonlarda bulundurulan ilk 6 oyun masasının her biri için aylık 800 milyon lira, sonra gelen her oyun masası için ise 600 milyon lira ve ilk 60 oyun makinasının her biri için 80 milyon lira, sonra gelen her oyun makinası için de 60 milyon lira olarak uygulanacaktır Öte yandan, bu vergi tutarlarının talih oyunları salon işletmeciliği faaliyetinde bulunan kurumlar vergisi mükellefleri için de dikkate alınacağı tabidir. Tebliğ olunur. |
| Gelir Vergisi Kanununun 31 ve 103 üncü maddelerinde yer alan maktu had ve tutarlar aynı Kanunun 31 ve mükerrer 123 üncü maddelerinin verdiği yetkiye istinaden Bakanlar Kurulunca artırılmıştır. Gelir Vergisi Kanununun 21, 23/8 ve ek 2 nci maddelerinde yer alan ve 1999 yılında uygulanan maktu had ve tutarlar ise aynı Kanunun mükerrer 123 üncü maddesi hükmü uyarınca, 1/1/2000 tarihinden itibaren Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre 1999 yılı için tespit edilen yeniden değerleme oranında (1) artırılarak uygulanacaktır.(2) Yukarıda belirtilen maddelerde yer alan maktu had ve tutarlara ilişkin olarak aşağıdaki açıklamaların yapılması gerekli görülmüştür. 1. Gayrimenkul Sermaye İratlarında Uygulanan İstisna Tutarı Gelir Vergisi Kanununun 21 inci maddesinde yer alan ve 1999 yılında elde edilen mesken kira gelirleri için 420 milyon lira olarak uygulanan istisna tutarı, 2000 yılında elde edilen kira gelirleri için 630 milyon lira olarak uygulanacaktır. 2. Hizmet Erbabına İşyeri veya İşyerinin Müştemilatı Dışında Kalan Yerlerde Yemek Verilmek Suretiyle Sağlanan Menfaatlere İlişkin İstisna Tutarı Gelir Vergisi Kanununun 23 üncü maddesinin 8 numaralı bendinde yer alan; işverenlerce işyeri veya işyerinin müştemilatı dışında kalan yerlerde hizmet erbabına yemek verilmek suretiyle sağlanan günlük 1.400.000 liralık yemek bedeline ilişkin istisna tutarı, 1/1/2000 tarihinden itibaren 2.100.000 lira olarak uygulanacaktır. 3. Yatırım İndirimi Uygulamasında Esas Alınacak Asgari Yatırım Tutarları Gelir Vergisi Kanununun ek 2 nci maddesinde yer alan teşvik belgeli yatırımlara ait en az yatırım tutarları; 1/1/2000 tarihinden itibaren ticari ve sınai yatırımlar için 76 milyar, zirai yatırımlar için 15 milyar lira olarak uygulanacaktır. 4. Özel İndirim Tutarları Gelir Vergisi Kanununun 31 inci maddesinde yer alan özel indirim tutarları 27.11.1999 tarih ve 99/13645 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı (3) ile 1/1/2000 tarihinden itibaren uygulanmak üzere günde 625.000, ayda 18.750.000, yılda 225.000.000 lira olarak yeniden tespit edilmiştir. Özel indirim tutarları; Adıyaman, Batman, Bingöl, Bitlis, Diyarbakır, Elazığ, Hakkari, Mardin, Muş, Siirt, Şırnak, Tunceli ve Van İllerinde günde 875.000, ayda 26.250.000, yılda 315.000.000 lira olarak uygulanacaktır. 5. Gelir Vergisi Tarifesi Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yer alan vergi tarifesi, 2000 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere, gelir dilimleri tutarları artırılmak suretiyle 27/11/1999 tarih ve 99/13645 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yeniden düzenlenmiştir. Diğer yandan, 4444 sayılı Kanun(4) ile Gelir Vergisi Kanununa eklenen geçici 57 nci madde hükmü uyarınca, 2000 yılı gelirlerinin (ücretler hariç) vergilendirilmesinde 103 üncü maddede yer alan tarifenin mükerrer 123 üncü maddeye göre belirlenen gelir dilimlerine karşılık gelen vergi oranları beş puan artırılmak suretiyle uygulanacaktır. Buna göre, 2000 takvim yılına ilişkin gelir vergisine tabi ücretler, oranında vergilendirilecektir. 1999 takvim yılına ilişkin olup 2000 yılında beyan edilecek gelirlere, Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yazılı tarife uygulanacaktır. Ancak, 1999 yılı gelirleri için de (ücretler hariç) bu tarifenin gelir dilimlerine karşılık gelen vergi oranları, Gelir Vergisi Kanununun geçici 57 nci maddesi hükmü uyarınca, beş puan artırılmak suretiyle dikkate alınacaktır. Tebliğ olunur. |
| Gelir Vergisi Kanununun 21, 23/8, 31, Ek 2, 47, 48 ve 103 üncü maddelerinde yer alan maktu had ve tutarlar, aynı Kanunun 31 ve mükerrer 123 üncü maddelerinin verdiği yetkiye istinaden Bakanlar Kurulu'nca artırılmıştır.Yukarıda belirtilen maddelerde yer alan maktu had ve tutarlar ile basit usule tabi mükelleflerin belge düzeni ve kıyaslamada esas alınacak götürü safi kazanç tutarlarının belirlenmesine ilişkin olarak aşağıdaki açıklamaların yapılması gerekli görülmüştür. 1.Gayrimenkul Sermaye İratlarında Uygulanan İstisna Tutarı
Belirtilen bu malların alım satımı ile uğraşanlar hakkında, basit usulün özel şartları bakımından yukarıdaki hadler dikkate alınmak suretiyle, 136 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğindeki (2) hesaplamalar doğrultusunda işlem yapılacaktır. 8. Basit Usule Tabi Mükelleflerin Beyanları ile Karşılaştırılacak Götürü Safi Kazanç Tutarları Gelir Vergisi Kanununun geçici 44 üncü maddesi hükmüne göre, basit usule tabi mükelleflerin 2001 yılı sonuna kadar, ilgili vergilendirme dönemleri için beyan edecekleri safi kazanç tutarlarının, Gelir Vergisi Kanununun 4369 Sayılı Kanunla değişmeden önceki 46 ncı maddesine göre intibak ettirildikleri derecelerin bulundukları yöreler itibariyle belirlenen ve 1998 yılında uygulanan götürü safi kazanç tutarlarının, 1999, 2000 ve 2001 yıllarında yeniden değerleme oranında artırılan tutarları aşması halinde; beyan edilen tutarlar yerine bu tutarlar vergilemeye esas alınır. Bu hüküm uyarınca, basit usule tabi mükelleflerin 2000 yılı vergilendirme dönemi beyanları, 230 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde (3) belirlenen ve 1999 yılında uygulanan götürü safi kazanç tutarlarının yeniden değerleme oranında artırılması sonucu bulunacak tutarlar ile karşılaştırılacaktır. 1999 yılında uygulanan götürü matrahların yeniden değerleme oranı olan % 56 (4) ile artırılması sonucu bulunan tutarlar yöreler ve götürülük dereceleri itibariyle aşağıdaki tabloda yer almaktadır. Bu hesaplamalarda Gelir Vergisi Kanununun değişmeden önceki 46 ncı maddesi uyarınca, 100.000 liraya kadar olan tutarlar dikkate alınmamıştır.
Yukarıda belirtilen safi kazanç tutarları, 98/10885 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı (5) uyarınca, münhasıran belediye teşkilatı bulunmayan köylerde (belediyelerin mücavir alan sınırları hariç) işyeri bulunan ve faaliyet gösteren mükelleflere % 70 oranında indirimli olarak uygulanacaktır. Buna göre, belediye ve belediyelerin mücavir alan sınırları dışında kalan yerlerde (yani köylerde) faaliyette bulunan ve işyeri olan mükelleflere uygulanacak safi kazanç tutarları aşağıdaki gibi olacaktır.
Öte yandan, Gelir Vergisi Kanununun geçici 44 üncü maddesi hükmü uyarınca, 1.1.1999-31.12.2003 tarihleri arasındaki kazançlara uygulanmak üzere, münhasıran belediye teşkilatı bulunmayan köylerdeki (belediyelerin mücavir alan sınırları hariç) işyerlerinde faaliyet gösteren ve basit usulde vergilendirilen mükelleflerin anılan Kanunun 103 üncü maddesinde yazılı tarifenin birinci gelir diliminin yarısını aşmayan kazançları için beyanname verilmeyecektir. Bu nedenle, münhasıran belediye teşkilatı bulunmayan köylerdeki (belediyelerin mücavir alan sınırları hariç) işyerlerinde faaliyet gösteren ve basit usulde vergilendirilen mükellefler 2000 yılı vergilendirme dönemi ile ilgili olarak beyanname vermeyeceklerdir. 9. Basit Usule Tabi Mükelleflerde Gün Sonunda Toplu Belge Düzenleme Uygulaması Basit usulde vergilendirilen mükelleflerle ilgili 215 Seri No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile getirilen, belge vermedikleri günlük hasılatları için gün sonunda tek bir fatura düzenlemesine ilişkin uygulamanın, 31/12/2001 tarihine kadar devam etmesi Vergi Usul Kanununun mükerrer 257 nci maddesindeki yetkiye istinaden uygun görülmüştür. 10.Gelir Vergisi Tarifesi Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yer alan vergi tarifesi, 2001 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere, gelir dilimleri tutarları artırılmak suretiyle, 30/11/2000 tarih ve 2000/1689 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yeniden düzenlenmiştir. Gelir Vergisi Kanununun geçici 57 nci maddesi hükmü uyarınca, 2001 yılı gelirlerinin (ücretler hariç) vergilendirilmesinde 103 üncü madde de yer alan tarifenin mükerrer 123 üncü maddeye göre belirlenen gelir dilimlerine karşılık gelen vergi oranlarının beş puan artırılmak suretiyle uygulanması gerekmektedir. Buna göre, 2001 takvim yılına ilişkin gelir vergisine tabi ücretler,
Oranında; 2001 takvim yılına ilişkin ücret dışındaki gelir vergisine tabi gelirler ise,
Oranında vergilendirilecektir. Tebliğ olunur. (1) 8/12/2000 tarih ve 24254 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır. (2) 5/2/1982 tarihli ve 17682 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır. (3) 30/12/1999 tarihli ve 23922 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır. (4) 8/12/2000 tarihli ve 24254 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 288 seri no.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile belirlenmiştir. (5) 16/4/1998 tarihli ve 23315 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır. |
| Gelir Vergisi Kanununun 21, 23/8, 31, Ek 2, 47, 48 ve 103 üncü maddelerinde yer alan maktu had ve tutarlar, hayat standardı temel ve ilave gösterge tutarları, basit usule tabi mükelleflerin beyanları ile karşılaştırılacak götürü safi kazanç tutarları ve belge düzeni ile ilgili olarak aşağıdaki açıklamaların yapılması gerekli görülmüştür. 1. Bakanlar Kurulu Kararı ile Artırılan Had ve Tutarlar Gelir Vergisi Kanununun 31 ve mükerrer 123 üncü maddesindeki yetkiye istinaden, aynı Kanunun 21, 23/8, 31 ve 103 üncü maddelerinde yazılı maktu had ve tutarlar 27/11/2001 tarih ve 2001/3398 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı(1) ile 1.1.2002 tarihinden itibaren uygulanmak üzere yeniden tespit edilmiştir. 1.1. Gayrimenkul Sermaye İratlarında Uygulanan İstisna Tutarı Gelir Vergisi Kanununun 21 inci maddesinde yer alan ve 2001 yılında elde edilen mesken kira gelirleri için 700 milyon lira olarak uygulanan istisna tutarı, 2002 yılında elde edilen kira gelirleri için 950 milyon lira olarak tespit edilmiştir. 1.2.Hizmet Erbabına İşyeri veya İşyerinin Müştemilatı Dışında Kalan YerlerdeYemek Verilmek Suretiyle Sağlanan Menfaatlere İlişkin İstisna Tutarı Gelir Vergisi Kanununun 23 üncü maddesinin 8 numaralı bendinde yer alan, işverenlerce işyeri veya işyerinin müştemilatı dışında kalan yerlerde hizmet erbabına yemek verilmek suretiyle sağlanan menfaatlere ilişkin istisna tutarı olan günlük 2.350.000 lira, 1.1.2002 tarihinden itibaren uygulanmak üzere 4.500.000 lira olarak tespit edilmiştir. 1.3. Özel İndirim Tutarları Gelir Vergisi Kanununun 31 inci maddesinde yer alan özel indirim tutarları, 1.1.2002 tarihinden itibaren uygulanmak üzere günde 1.000.000, ayda 30.000.000, yılda 360.000.000 lira olarak yeniden tespit edilmiştir. Özel indirim tutarları; Adıyaman, Batman, Bingöl, Bitlis, Diyarbakır, Elazığ, Hakkari, Mardin, Muş, Siirt, Şırnak, Tunceli ve Van İlleri için günde 1.400.000, ayda 42.000.000, yılda 504.000.000 lira olarak tespit edilmiştir. 1.4. Gelir Vergisi Tarifesi Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yer alan vergi tarifesi, 2002 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere, gelir dilimleri tutarları artırılmak suretiyle yeniden düzenlenmiştir. Gelir Vergisi Kanununun geçici 57 nci maddesi hükmü uyarınca, 2002 yılı gelirlerinin (ücretler hariç) vergilendirilmesinde 103 üncü maddede yer alan tarifenin mükerrer 123 üncü maddeye göre belirlenen gelir dilimlerine karşılık gelen vergi oranlarının beş puan artırılmak suretiyle uygulanması gerekmektedir. Buna göre, 2002 takvim yılına ilişkin gelir vergisine tabi ücretler,
Oranında; 2002 takvim yılına ilişkin ücret dışındaki gelir vergisine tabi gelirler ise,
Oranında vergilendirilecektir. 2. Yeniden Değerleme Oranında Artırılan Had ve Tutarlar 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 123 üncü maddesinin 2 numaralı fıkrasında, \"Bu Kanunun 21, 23/8, Ek 2, 47 ve 48 inci maddelerinde yer alan maktu had ve tutarlar, her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre belirlenen yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle uygulanır. Bu şekilde hesaplanan maktu had ve tutarların yüzde 5'ini aşmayan kesirler dikkate alınmaz ...\" hükmü yer almaktadır. Bu hüküm uyarınca, Gelir Vergisi Kanununun Ek 2, 47/2 ve 48 inci maddelerinde yazılı maktu had ve tutarların yeniden değerleme oranında artırılması gerekmektedir. Bu oran 301 Seri No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği(2) ile % 53,2 olarak açıklanmış bulunmaktadır. 2.1.Yatırım İndirimi Uygulamasında Esas Alınacak Asgari Yatırım Tutarları Gelir Vergisi Kanununun Ek 2 nci maddesinde yer alan teşvik belgeli yatırımlara ait en az yatırım tutarları; 1/1/2002 tarihinden itibaren, ticari ve sınai yatırımlar için 180 milyar, zirai yatırımlar için 36 milyar lira olarak uygulanacaktır. 2.2.Basit Usule Tabi Olmanın Genel Şartlarından Olan İşyeri Kira Bedeline İlişkin Tutar Gelir Vergisi Kanununun 47 nci maddesinin 2 numaralı bendinde yer alan yıllık kira bedeli toplamı 1.1.2002 tarihinden itibaren, büyükşehir belediye sınırları içinde 1.500.000.000 lira, diğer yerlerde 1.100.000.000 lira olarak uygulanacaktır. 2.3. Basit Usule Tabi Olmanın Özel Şartlarını Belirleyen Hadler Gelir Vergisi Kanununun 48 inci maddesinde yer alan hadler, 1.1.2002 tarihinden itibaren, - 1 numaralı bent için 22 milyar ve 30 milyar lira, - 2 numaralı bent için 11 milyar lira, - 3 numaralı bent için 22 milyar lira, olarak uygulanacaktır. 2.4. Kar Hadleri Emsallerine Göre Düşük Olarak Tespit Edilmiş Bulunan Emtia İçin Özel Hadler Tekele tabi maddelerle, damga pulu, milli piyango bileti, akaryakıt, şeker ve bunlar gibi kar hadleri emsallerine göre düşük olarak tespit edilmiş bulunan emtia için özel hadler belirleme yetkisi Gelir Vergisi Kanununun 48 inci maddesi ile Maliye Bakanlığına verilmiştir. Bu yetki kullanılarak daha önce 238 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği(3) ile belirlenen tutarlar yeniden artırılmıştır. Buna göre, anılan maddelerin ticaretini yapanlar 2002 yılında basit usulden yararlanabilmeleri için alış, satış veya hasılatlarının 31.12.2001 tarihi itibariyle aşağıda belirtilen hadleri aşmaması gerekmektedir.
Belirtilen bu malların alım satımı ile uğraşanlar hakkında, basit usulün özel şartları bakımından yukarıdaki hadler dikkate alınmak suretiyle, 136 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğindeki açıklamalar doğrultusunda işlem yapılacaktır. 3. Basit Usule Tabi Mükelleflerin Beyanları ile Karşılaştırılacak Götürü Safi Kazanç Tutarları Gelir Vergisi Kanununun geçici 44 üncü maddesi hükmüne göre, basit usule tabi mükelleflerin 2001 yılı sonuna kadar, ilgili vergilendirme dönemleri için beyan edecekleri safi kazanç tutarlarının, Gelir Vergisi Kanununun 4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki 46 ncı maddesine göre intibak ettirildikleri derecelerin bulundukları yöreler itibariyle belirlenen ve 1998 yılında uygulanan götürü safi kazanç tutarlarının, 1999, 2000 ve 2001 yıllarında yeniden değerleme oranında artırılan tutarları aşması halinde; beyan edilen tutarlar yerine bu tutarlar vergilemeye esas alınır. Bu hüküm uyarınca, basit usule tabi mükelleflerin 2001 vergilendirme dönemi beyanları, 238 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde açıklanan 2000 yılı götürü safi kazanç tutarlarının yeniden değerleme oranında artırılması sonucu bulunacak tutarlar ile karşılaştırılacaktır. 2000 yılına ait götürü safi kazanç tutarlarının yeniden değerleme oranında (% 53,2) artırılması sonucu bulunan tutarlar, yöreler ve götürülük dereceleri itibariyle aşağıda tablo halinde belirtilmiştir. Bu hesaplamalarda Gelir Vergisi Kanununun değişmeden önceki 46 ncı maddesi uyarınca, 100.000 liraya kadar olan tutarlar dikkate alınmamıştır.
Yukarıda belirtilen safi kazanç tutarları, 98/10885 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca, münhasıran belediye teşkilatı bulunmayan köylerde (belediyelerin mücavir alan sınırları hariç) işyeri bulunan ve faaliyet gösteren mükelleflere % 70 oranında indirimli olarak uygulanacaktır. Buna göre, belediye ve belediyelerin mücavir alan sınırları dışında kalan yerlerde (yani köylerde) faaliyette bulunan ve işyeri olan mükelleflere uygulanacak safi kazanç tutarları aşağıdaki gibi olacaktır.
Öte yandan, Gelir Vergisi Kanununun geçici 44 üncü maddesi hükmü uyarınca, 1.1.1999-31.12.2003 tarihleri arasındaki kazançlara uygulanmak üzere, münhasıran belediye teşkilatı bulunmayan köylerdeki (belediyelerin mücavir alan sınırları hariç) işyerlerinde faaliyet gösteren ve basit usulde vergilendirilen mükelleflerin anılan Kanunun 103 üncü maddesinde yazılı tarifenin birinci gelir diliminin yarısını aşmayan kazançları için beyanname verilmeyecektir. Bu nedenle, münhasıran belediye teşkilatı bulunmayan köylerdeki (belediyelerin mücavir alan sınırları hariç) işyerlerinde faaliyet gösteren ve basit usulde vergilendirilen mükellefler 2001 vergilendirme dönemi ile ilgili olarak beyanname vermeyeceklerdir. 4- Hayat Standardı Esasının Uygulamasında Dikkate Alınacak Temel ve İlave Gösterge Tutarları Gelir Vergisi Kanununun geçici 58 inci maddesinin 4 numaralı bendinde \"Hayat standardı temel ve ilave göstergeler tutarları, faaliyette bulunulan yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre belirlenen yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle tespit edilir. Bu şekilde hesaplanan tutarların % 5 ini aşmayan kesirleri dikkate alınmaz. Bakanlar Kurulu, bu surette tespit edilen tutarları % 50 fazlasına kadar artırmaya veya yarısına kadar indirmeye yetkilidir.\" hükmü yer almaktadır. Bu hüküm uyarınca hesaplanan ve 2001 yılına ilişkin olarak 2002 yılında beyan edilecek gelirlerin tespitinde dikkate alınacak hayat standardı temel ve ilave gösterge tutarları aşağıda yer almaktadır. 4.1. Gerçek Usulde Tespit Edilen Ticari Kazançlar ile Serbest Meslek Kazançlarının Beyanında Esas Alınacak Tutarlar 2001 yılına ilişkin olarak 2002 yılı Mart ayında beyan edilecek gerçek usulde tespit edilen ticari kazançlar ile serbest meslek kazançları için esas alınacak temel ve ilave gösterge tutarları, faaliyet türleri ve yöreler itibariyle aşağıda gösterilmiştir. Hayat Standardı Temel Gösterge Tutarları
Hayat Standardı İlave Göstergeleri
4.2. Basit Usulde Tespit Edilen Ticari Kazançların Beyanında Esas Alınacak Temel Gösterge Tutarları 2001 yılına ilişkin olarak 2002 yılında beyan edilecek basit usulde tespit edilen ticari kazançlar için uygulanacak olan temel gösterge tutarları aşağıda gösterilmiştir.
4.3- Basit Usulde Vergilendirilen Mükelleflerin 2001 Yılına İlişkin Kazançlarının Beyanı Kazancı basit usulde tespit edilen ticari kazanç sahipleri zarar beyanı da dahil olmak üzere, bu faaliyetleri ile ilgili olarak beyan edecekleri kazançları, hayat standardı temel gösterge tutarından düşük olduğu takdirde, temel gösterge tutarı vergi tarhına esas kazanç tutarı olarak dikkate alınır. Gelir Vergisi Kanununun geçici 44 üncü maddesi hükmü uyarınca, basit usulde vergilendirilen mükellefler 2001 yılında alış, satış ve hasılat tutarları ile elde ettikleri safi kazanç tutarları ne olursa olsun en fazla intibak ettirildikleri derecelere göre belirlenen safi kazançları üzerinden vergilendirilirler. Bu durumda, beyan edilen safi kazanç tutarı; - Hayat standardı temel gösterge tutarının altında ise hayat standardı temel gösterge tutarının, - Hayat standardı temel gösterge tutarının üzerinde, ancak götürü safi kazanç tutarının altında ise beyanının, - Götürü safi kazanç tutarının üzerinde ise götürü safi kazanç tutarının, vergi tarhına esas alınması gerekmektedir. 5- Basit Usule Tabi Mükelleflerde Gün Sonunda Toplu Belge Düzenleme Uygulaması Basit usulde vergilendirilen mükelleflerle ilgili 215 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği(4) ile getirilen, belge vermedikleri günlük hasılatları için gün sonunda tek bir fatura düzenlemesine ilişkin uygulamanın, 31/12/2002 tarihine kadar devam etmesi Vergi Usul Kanununun mükerrer 257 nci maddesindeki yetkiye istinaden uygun görülmüştür. Tebliğ olunur. |
| 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin sonuna 12/6/2002 tarihli ve 4761 sayılı Kanunla \"Maliye Bakanlığı, vergiye tabi işlemlere taraf veya aracı olanları verginin ödenmesinden sorumlu tutabilir.\" hükmü eklenmiştir. Bu yetkiye dayanılarak Türkiye Jokey Kulübü'nce organize edilen at yarışlarında, yarışmalara katılan atlara binen jokeyler ile jokey yamakları, antrenör ve seyislere at sahipleri adına Türkiye Jokey Kulübü tarafından yapılacak ücret ve ikramiye ödemelerinden, Gelir Vergisi Kanununun 61, 94, 103 ve 104 ncü maddelerine göre yapılacak gelir vergisi tevkifatının Türkiye Jokey Kulübü tarafından yapılması uygun bulunmuştur. Buna göre, söz konusu ücret ödemelerinden gerekli vergi tevkifatının, sorumlu sıfatıyla Türkiye Jokey Kulübü tarafından yapılması ve ilgili vergi dairesine beyan edilerek ödenmesi gerekir. Tebliğ olunur. |
Gelir Vergisi Kanununa 5281 sayılı Kanunun 30 uncu maddesiyle eklenen Geçici 67 nci maddede, menkul kıymetler ve diğer sermaye piyasası araçlarının elden çıkarılması ve elde tutulması sürecinde elde edilen gelirler ile mevduat faizleri, repo gelirleri ve katılım bankalarından elde edilen gelirlerin vergilendirilmesine yönelik düzenlemelere yer verilmiş olup, söz konusu maddede yer alan hükümlere ilişkin ayrıntılı açıklamalar, 257 seri numaralı Gelir Vergisi Genel Tebliğinde(1) yapılmıştır.
Öte yandan, tasarrufların vergilendirilmesi konusunda ortaya çıkan gelişmeler ve genel trendler dikkate alınarak hazırlanan 5527 sayılı Kanunla(2) Gelir Vergisi Kanununun Geçici 67 nci maddesinde yer alan vergileme esasları yeniden düzenlenmiş, 22/07/2006 tarih ve 2006/10731 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile de anılan maddede yer alan bazı kazanç ve iratlardan yapılacak tevkifat oranları belirlenmiştir.
Bu Tebliğde, 5527 sayılı Kanunla Geçici 67 nci maddede yapılan değişiklikler, Bakanlar Kurulu Kararıyla belirlenen tevkifat oranları, Geçici 67 nci maddenin uygulanması ve Eurobondların itfası ile alım-satımından elde edilen getirilerin gerçek kişiler yönünden vergilendirilmesine yönelik olarak Bakanlığımıza iletilen sorunlara ilişkin açıklamalara yer verilmektedir.
1- Yasal Düzenlemeler
Menkul kıymetler ve diğer sermaye piyasası araçlarının elden çıkarılması ve elde tutulması sürecinde elde edilen gelirler ile ilgili olarak 5527 sayılı Kanunla yapılan düzenlemeleri de içeren Geçici 67 nci madde aşağıda yer almaktadır.
\"Geçici Madde 67 - 1) Bankalar ve aracı kurumlar takvim yılının üçer aylık dönemleri itibarıyla;
a) Alım satımına aracılık ettikleri menkul kıymetler ile diğer sermaye piyasası araçlarının alış ve satış bedelleri arasındaki fark,
b) Alımına aracılık ettikleri menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası araçlarının itfası halinde alış bedeli ile itfa bedeli arasındaki fark,
c) Menkul kıymetlerin veya diğer sermaye piyasası araçlarının tahsiline aracılık ettikleri dönemsel getirileri (herhangi bir menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası aracına bağlı olmayan),
d) Aracılık ettikleri menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası araçlarının ödünç işlemlerinden sağlanan gelirler
Üzerinden % 15 oranında vergi tevkifatı yaparlar. Dar mükellef gerçek kişi ve kurumlar için bu oran % 0 olarak uygulanır.
Aynı menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası aracından değişik tarihlerde alımlar yapıldıktan sonra bunların bir kısmının elden çıkarılması halinde, ilk giren ilk çıkar yöntemi kullanılmak suretiyle, tevkifat matrahının tespitinde dikkate alınacak alış bedeli belirlenir. Bir menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası aracının alımından önce elden çıkarılması halinde, elden çıkarılma tarihinden sonra yapılan ilk alım işlemi esas alınarak üzerinden tevkifat yapılacak tutar tespit edilir. Aynı gün içerisindeki işlemlerde ağırlıklı ortalama yöntemi kullanılabilir. Alış ve satış işlemleri dolayısıyla ödenen komisyonlar ile Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi tevkifat matrahının tespitinde dikkate alınır.
Üç aylık dönem içerisinde aynı türden menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası aracı ile ilgili olarak birden fazla alım satım işlemi yapılması halinde tevkifatın gerçekleştirilmesinde bu işlemler tek bir işlem olarak dikkate alınır. Aynı türden menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası aracı alım satımından doğan zararlar takvim yılı aşılmamak kaydıyla izleyen dönemlerin tevkifat matrahından mahsup edilir. Dövize, altına veya başka bir değere endeksli menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası aracının alış ve satış bedeli olarak işlem tarihindeki Yeni Türk Lirası karşılıkları esas alınarak tevkifat matrahı tespit edilir. Menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası aracının yabancı bir para cinsinden ihraç edilmiş olması halinde ise tevkifat matrahının tespitinde kur farkı dikkate alınmaz.
Menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası aracı sahibinin, bu kıymetleri başka bir banka veya aracı kuruma aktarması halinde, söz konusu menkul kıymetlerin alış bedeli ve alış tarihi aktarma yapılan kuruma bildirilir. Aktarmanın başka bir kişi veya kurum adına yapılması halinde, alış bedeli ve alış tarihinin ilgili banka veya aracı kuruma bildirilmesinin yanı sıra işlem Maliye Bakanlığına da bildirilir. Bu bildirimler, başka bir kişi veya kurum adına naklin aynı banka veya aracı kurumun bünyesinde gerçekleştirilmesi veya kıymetin sahibi tarafından fiziken teslim alınması halinde de yapılır.
Menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası aracının fiziken bir banka veya aracı kuruma teslim edilmesi halinde alış bedeli olarak, tevsik edilmesi kaydıyla, kıymet sahibinin beyanı esas alınır ve yapılan işlem Maliye Bakanlığına bildirilir.
Hazine tarafından yurt dışında ihraç edilen menkul kıymetlerin alım satımı, itfası sırasında elde edilen getirileri ile bunların dönemsel getirilerinin tahsilinde, tam mükellef kurumlara ait olup, İstanbul Menkul Kıymetler Borsasında işlem gören ve bir yıldan fazla süreyle elde tutulan hisse senetleri ile sürekli olarak portföyünün en az % 51'i İstanbul Menkul Kıymetler Borsasında işlem gören hisse senetlerinden oluşan yatırım fonlarının bir yıldan fazla süreyle elde tutulan katılma belgelerinin elden çıkarılmasında ve hisse senetleri kâr paylarının hisse sahipleri adına tahsilinde bu fıkra hükümleri uygulanmaz. Tam mükellef kurumlara ait olup, İstanbul Menkul Kıymetler Borsasında işlem gören ve bir yıldan fazla süreyle elde tutulan hisse senetlerinin elden çıkarılmasından elde edilen gelirler için, Gelir Vergisi Kanununun Mükerrer 80 inci madde hükümleri uygulanmaz.
Bu fıkra kapsamında yapılan tevkifat tutarları, verilecek muhtasar beyannameye dahil edilmez. Banka ve aracı kurumlar, tevkif ettikleri vergileri şekli ve muhteviyatı Maliye Bakanlığınca belirlenecek bir beyanname ile tevkifat dönemini izleyen ayın yirminci günü akşamına kadar bağlı oldukları vergi dairesine beyan eder ve yirmialtıncı günü akşamına kadar öderler.
Bu maddenin uygulaması bakımından banka veya aracı kurumlar (işleme taraf olanlar) kendilerinde bulunan veya ulaştırılan bilgi ve belgeler kapsamında tarhiyattan sorumlu tutulurlar. Bilgilerin eksik veya yanlış olması nedeniyle eksik beyan edilen kısım için bildirimi yapan adına gerekli tarhiyat yapılır.
2) Bu Kanunun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının (5) numaralı bendinde yazılı menkul sermaye iratlarından (Hazine tarafından yurt dışında ihraç edilen menkul kıymetlerden elde edilenler hariç), ödemeyi yapanlarca, banka veya aracı kurumlara veya bunlar aracılığıyla diğer gerçek ve tüzel kişilere ödenenler hariç, % 15 oranında vergi tevkifatı yapılır. Bankalara veya aracı kurumlara alış bedeli tevsik edilmeksizin teslim edilmiş olan menkul kıymetlerin gelirlerinin ödenmesinde ise ödeme banka veya aracı kurumlar aracılığıyla yapılsa dahi tevkifat yapılır. Menkul kıymetin bir banka veya aracı kurum aracılığıyla alınmış olması halinde tevkifatta, bu işlemdeki itfa bedeli ile alış bedeli arasındaki fark esas alınır. Bu iratlar üzerinden 94 üncü madde veya Kurumlar Vergisi Kanununun 24 üncü maddesi kapsamında ayrıca tevkifat yapılmaz.
3) Bankalar ile aracı kurumlar, bir menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası aracını (hisse senetleri ile (1) numaralı fıkranın altıncı paragrafında belirtilen menkul kıymetler ve diğer sermaye piyasası araçları hariç) (1) numaralı fıkra kapsamında tevkifata tâbi tutulmaksızın almaları halinde, kendilerine satış yapanlar adına satış bedeli ile alış bedeli arasındaki fark üzerinden % 15 oranında tevkifat yaparlar. Menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası aracının daha önce bir banka veya aracı kurumdan alınmamış olması halinde, tevkifatın yapılmasında alış bedeli yerine ihraç bedeli esas alınır. Tevkif edilen vergiler (1) numaralı fıkra kapsamında verilecek beyannameye dahil edilmek suretiyle beyan edilir ve ödenir.
4) Bankalar arası mevduat ile aracı kurumların borsa para piyasasında değerlendirdikleri kendilerine ait paralarına yürütülen faizler hariç olmak üzere, 75 inci maddenin ikinci fıkrasının (7), (12) ve (14) numaralı bentlerinde yazılı menkul sermaye iratlarından ödemeyi yapanlarca % 15 oranında vergi tevkifatı yapılır. Bu fıkra kapsamında yapılan tevkifat tutarları 98 inci ve 119 uncu maddelerde belirtilen sürelerde beyan edilir ve ödenir. Bu iratlar üzerinden 94 üncü madde veya Kurumlar Vergisi Kanununun 24 üncü maddesi kapsamında ayrıca tevkifat yapılmaz.
5) Gelir sahibinin gerçek veya tüzel kişi ya da dar veya tam mükellef olması, vergi mükellefiyeti bulunup bulunmaması, vergiden muaf olup olmaması ve elde edilen kazancın vergiden istisna olup olmaması (1), (2), (3) ve (4) numaralı fıkra hükümleri uyarınca yapılacak tevkifatı etkilemez. Şu kadar ki, Sermaye Piyasası Kanununa göre kurulan borsa yatırım fonları ve emeklilik yatırım fonlarının elde ettikleri kazançlar üzerinden (1) ve (4) numaralı fıkralar uyarınca tevkifat yapılmaz.
6) Bu maddenin (1), (2), (3) ve (4) numaralı fıkralarında belirtilen tevkifat oranlarını yabancı para cinsinde ihraç edilen menkul kıymetlerden sağlanan getiriler ile döviz cinsinden açılmış hesaplardan elde edilen faiz gelirleri için beş puana kadar artırmaya veya kanunî oranına kadar indirmeye Bakanlar Kurulu yetkilidir.
7) (1), (2), (3) ve (4) numaralı fıkra hükümleri uyarınca tevkifata tâbi tutulan kazançlar için gerçek kişilerce yıllık veya münferit beyanname verilmez. Diğer gelirler dolayısıyla verilecek yıllık beyannameye bu gelirler dahil edilmez. Söz konusu fıkra hükümleri uyarınca tevkifata tabi tutulsun tutulmasın dar mükellef gerçek kişi veya kurumlarca Hazine tarafından yurt dışında ihraç edilen menkul kıymetlerden sağlanan kazanç ve iratlar için münferit veya özel beyanname verilmez. Ticarî faaliyet kapsamında elde edilen gelirler ticarî kazanç hükümleri çerçevesinde kazancın tespitinde dikkate alınır ve tevkif suretiyle ödenmiş olan vergiler, 94 üncü madde kapsamında tevkif edilen vergilerin tâbi olduğu hükümler çerçevesinde tevkifata tâbi kazançların beyan edildiği beyannamelerde hesaplanan vergiden mahsup edilir. Şu kadar ki, (2) ve (3) numaralı fıkralar kapsamında tevkif suretiyle ödenen verginin, işlemden doğan kazancın tâbi olduğu tevkifat oranı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarı aşan kısmı yıllık beyannamede hesaplanan vergiden mahsup edilmez.
8) Sermaye Piyasası Kanununa göre kurulan menkul kıymetler yatırım fonları (borsa yatırım fonları ile konut finansman fonları ve varlık finansman fonları dahil) ile menkul kıymetler yatırım ortaklıklarının Kurumlar Vergisinden istisna edilmiş olan portföy kazançları, dağıtılsın veya dağıtılmasın % 15 oranında vergi tevkifatına tâbi tutulur. Bu kazançlar üzerinden 94 üncü madde uyarınca ayrıca tevkifat yapılmaz. Bu fon veya ortaklıklarının katılma belgelerinin ilgili fona iadesinden elde edilen gelirler ile hisse senetlerinin alım satımından elde edilen kazançlar için yıllık beyanname verilmez. Diğer gelirler nedeniyle beyanname verilmesi halinde de bu gelirler beyannameye dahil edilmez. Ticarî işletmeye dahil olan bu nitelikteki gelirler, bu fıkra kapsamı dışındadır.
9) Bu maddenin yürürlük tarihinden önce ihraç edilmiş olan her nevi tahvil ve Hazine bonoları ile Toplu Konut İdaresi ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul kıymetlerin elde tutulması veya elden çıkarılması suretiyle sağlanan gelirlerin vergilendirilmesinde bu madde hükümleri uygulanmaz. Bu gelirlerin vergilendirilmesinde, 31/12/2005 tarihi itibarıyla geçerli olan hükümler uygulanır.
10) Bu maddenin yürürlüğe girmesinden önce iktisap edilmiş olan menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası araçlarının elden çıkarılmasından veya elde tutulma sürecinde elde edilen gelirler için bu madde hükümleri uygulanmaz. Bu gelirlerin vergilendirilmesinde 31/12/2005 tarihi itibarıyla geçerli olan hükümler uygulanır.
11) Dar mükellefler de dahil olmak üzere, bu madde kapsamında tevkifata tabi tutulan ve yıllık veya münferit beyanname ile beyan edilmeyeceği belirtilen menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarının elden çıkarılmasından doğan kazançları için takvim yılı itibarıyla yıllık beyanname verilebilir. Beyan edilen gelirden, aynı türden menkul kıymetler için yıl içinde oluşan zararların tamamı mahsup edilebilir. Beyan edilen gelir üzerinden % 15 oranında vergi hesaplanır.(2006/10731 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına göre bu oran % 10 olarak uygulanır. Yürürlük; 23/07/2006) Hesaplanan vergiden yıl içinde tevkif edilen vergiler mahsup edilir, mahsup edilemeyen tutar genel hükümler çerçevesinde red ve iade edilir. Şu kadar ki, mahsup edilemeyen zararlar izleyen takvim yıllarına devredilemez.
12) Bu maddede geçen, \"banka\" kavramı 18/6/1999 tarihli ve 4389 sayılı Bankalar Kanunu kapsamında Türkiye'de faaliyette bulunan bankalar ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasını \"aracı kurum\" kavramı ise 28/7/1981 tarihli ve 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu kapsamında Türkiye'de faaliyette bulunan aracı kurumları ifade eder.
13) Bu maddede geçen menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası aracı ifadesi, özel bir belirleme yapılmadığı sürece Türkiye'de ihraç edilmiş ve Sermaye Piyasası Kurulunca kayda alınmış ve/veya Türkiye'de kurulu menkul kıymet ve vadeli işlem ve opsiyon borsalarında işlem gören menkul kıymetler veya diğer sermaye piyasası araçları ile kayda alınmamış olsa veya menkul kıymet ve vadeli işlem borsalarında işlem görmese dahi Hazinece veya diğer kamu tüzel kişilerince ihraç edilecek her türlü menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası aracını ifade eder.
Bankaların ve aracı kurumların taraf olduğu veya bunlar aracılığıyla yapılan; belirli bir vadede, önceden belirlenen fiyat, miktar ve nitelikte, ekonomik veya finansal göstergeye dayalı olarak düzenlenenler de dahil olmak üzere, para veya sermaye piyasası aracını, malı, kıymetli madeni ve dövizi alma, satma, değiştirme hak ve/veya yükümlülüğünü veren vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri bu madde uygulamasında diğer sermaye piyasası aracı addolunur.
14) Türkiye'de kurulu vadeli işlem ve opsiyon borsalarında 2006 yılında yapılan işlemlerden elde edilen kazançlar için (1) numaralı fıkrada belirtilen tevkifat oranı sıfır olarak uygulanır. Tam ve dar mükellef kurumların (Türkiye'de işyeri veya daimi temsilci aracılığıyla faaliyette bulunmayanlar hariç) aralarında yaptıkları vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinden doğan kazançları bakımından bu madde hükümleri uygulanmaz. Şu kadar ki banka ve benzeri finans kurumları için Türkiye'de işyeri veya daimi temsilci aracılığıyla faaliyette bulunma şartı aranmaz.
15) Kurumlar Vergisi Kanununun 2 nci maddesinin 5281 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki 2 numaralı fıkrasında, \"Sermaye Piyasası Kanununa göre kurulan yatırım fonu\" olarak addolunmuş dar mükellefiyete tabi yatırım fonlarının vergilendirilmeye ilişkin 31/12/2005 tarihindeki bu statüleri;
a) 31/12/2005 tarihinden önce ihraç edilen menkul kıymetlerle (hisse senetleri hariç) sınırlı olmak üzere bu menkul kıymetlerin tamamı itfa edilinceye kadar,
b) 31/12/2005 tarihinde portföylerinde bulunan hisse senetleri için ise bu menkul kıymetlerin bu tarihten sonra portföyden ilk çıkış tarihine kadar,
devam eder.
16) Bu madde kapsamına girmeyen ve 01/1/2006 tarihinden önce iktisap edilmiş olan menkul kıymetlerin elden çıkarılmasından sağlanan gelirlerin vergilendirilmesinde 31/12/2005 tarihi itibarıyla geçerli olan hükümler uygulanır.
17) Bakanlar Kurulu bu maddede yer alan oranları her bir kazanç ve irat türü ile bunları elde edenler itibarıyla, yatırım fonlarının katılma belgelerinin fona iade edilmesinden elde edilen kazançlar için fonun portföy yapısına göre, ayrı ayrı sıfıra kadar indirmeye veya % 15'e kadar artırmaya yetkilidir.
18) Bu madde hükümlerinin uygulanmasına ilişkin esas ve usulleri belirlemeye, vergiye tabi işlemlere taraf veya aracı olanları verginin ödenmesinden sorumlu tutmaya Maliye Bakanlığı yetkilidir.
19) Bu madde hükümleri 31/12/2015 tarihine kadar uygulanır.\"
1.1- 5527 Sayılı Kanunla Yapılan Değişikliklere İlişkin Açıklamalar
5527 sayılı Kanunla Gelir Vergisi Kanununun Geçici 67 nci maddesinde yapılan değişikliklere ilişkin açıklamalar aşağıda gösterilmiştir.
1.1.1- Dar Mükellef Gerçek Kişi ve Kurumlardan Yapılacak Vergi Tevkifatı
Gelir Vergisi Kanununun Geçici 67 nci maddesinin (1) numaralı fıkrasında, banka ve aracı kurumların menkul kıymetler ve diğer sermaye piyasası araçlarından elde edilen gelirler üzerinden yapmakla yükümlü oldukları % 15 oranındaki tevkifat, dar mükellef gerçek kişi ve kurumlar tarafından elde edilen gelirlere uygulanmak üzere % 0 olarak belirlenmiştir.
Dolayısıyla, Geçici 67 nci maddenin (1) numaralı fıkrası gereğince, dar mükellef gerçek kişi ve kurumların menkul kıymetler ile diğer sermaye piyasası araçlarından 07/07/2006 tarihinden itibaren Türkiye'de elde ettikleri kazanç ve iratlarına sıfır oranında tevkifat uygulanacaktır.
1.1.2- Geçici 67 nci Maddenin (1) Numaralı Fıkra Hükümlerinin Uygulanmayacağı
Gelirler
Gelir Vergisi Kanununun Geçici 67 nci maddesinin (1) numaralı fıkrası kapsamında bankalar ve aracı kurumlarca tevkifata tabi tutulacak menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarından elde edilen gelirlere yer verilmiş, anılan fıkranın altıncı paragrafında ise bu fıkra hükümlerinin uygulanmayacağı gelirler belirlenmiştir.
5527 sayılı Kanunla yapılan düzenlemeyle, Sermaye Piyasası Kanununa göre kurulan menkul kıymetler yatırım fonlarının katılma belgelerinin ilgili olduğu fona iadesi ile menkul kıymetler yatırım ortaklıklarının hisse senetlerinin alım satımından elde edilen gelirler Geçici 67 nci maddenin (1) numaralı fıkrası kapsamında tevkifat uygulamasına dahil edilmiş, sürekli olarak portföyünün en az % 51'i İstanbul Menkul Kıymetler Borsasında işlem gören hisse senetlerinden oluşan yatırım fonlarının bir yıldan fazla süreyle elde tutulan katılma belgelerinin elden çıkarılmasından elde edilen gelirler ise tevkifat kapsamı dışına çıkarılmıştır.
5527 sayılı Kanunla yapılan düzenlemeler çerçevesinde, Geçici 67 nci maddenin (1) numaralı fıkra hükümlerinin uygulanmayacağı gelirler aşağıda gösterilmiştir:
-Hazine tarafından yurt dışında ihraç edilen menkul kıymetlerin (Eurobond) alım-satımı, itfası sırasında elde edilen getirileri ve bunların dönemsel getirilerinin tahsili,
-Hisse senetleri kar payları,
-Tam mükellef kurumlara ait olup, İstanbul Menkul Kıymetler Borsasında işlem gören ve bir yıldan fazla süreyle elde tutulan hisse senetlerinin elden çıkarılmasından elde edilen gelirler,
-Sürekli olarak portföyünün en az % 51'i İstanbul Menkul Kıymetler Borsasında işlem gören hisse senetlerinden oluşan yatırım fonlarının bir yıldan fazla süreyle elde tutulan katılma belgelerinin elden çıkarılmasından elde edilen gelirler
tevkifat kapsamında olmayacaktır.
Ancak, yatırım fonu katılma belgelerinin elden çıkarılmasından elde edilen gelirlerin tevkifat kapsamı dışında tutulabilmesi için, satışı yapılan yatırım fonu katılma belgesinin satış tarihi ile alım tarihi arasında geçen 1 yıllık sürede, söz konusu fon katılma belgesinin fon iç tüzüğüne göre sürekli olarak portföyünün en az % 51'inin İstanbul Menkul Kıymetler Borsasında işlem gören hisse senetlerinden oluşması gerekmektedir.
Değişken fonlarla ilgili olarak ise, Takasbank tarafından günlük olarak açıklanan bilgiler çerçevesinde, fon portföyünün % 51'inin İstanbul Menkul Kıymetler Borsasında işlem gören hisse senetlerinden oluşması şartının ihlal edilmesi durumunda, ertesi günden itibaren söz konusu katılma belgelerinin elden çıkarılmasından elde edilen gelirler üzerinden tevkifat yapılacaktır. Bu uygulamada, açıklanan bilgilerle ilgili olarak Takasbank'ın sorumluluğu kendisine gelen bilgi-belge ile sınırlıdır.
Ayrıca, Geçici 67 nci maddeye 5527 sayılı Kanunla getirilen hüküm gereğince, tevkifata tabi tutulsun tutulmasın dar mükellef gerçek kişi ve kurumlarca Hazine tarafından yurt dışında ihraç edilen menkul kıymetlerden sağlanan kazanç ve iratlar için münferit veya özel beyanname verilmeyecektir.
1.1.3- Portföy Kazançları Üzerinden Yapılacak Vergi Tevkifatı
Gelir Vergisi Kanununun Geçici 67 nci maddesinin (8) numaralı fıkrasında yapılan değişiklikle, Sermaye Piyasası Kanununa göre kurulan menkul kıymetler yatırım fonları ile menkul kıymetler yatırım ortaklıklarının kurumlar vergisinden istisna edilmiş olan portföy kazançları üzerinden yapılacak tevkifat uygulamasına borsa yatırım fonları, konut finansman fonları ve varlık finansman fonları da dahil edilmiştir.
1.1.4- Vadeli İşlem ve Opsiyon Sözleşmeleri
Gelir Vergisi Kanununun Geçici 67 nci maddesinin (14) numaralı fıkrasında yapılan değişiklikle, tam mükellef kurumlar ile Türkiye'de işyeri veya daimi temsilcisi aracılığıyla faaliyette bulunan dar mükellef kurumların (Banka ve benzeri finans kurumları için Türkiye'de işyeri veya daimi temsilci aracılığıyla faaliyette bulunma şartı aranmaz) aralarında yaptıkları vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinden doğan kazançlar için tevkifat yapılmamasına ilişkin uygulama sürekli hale getirilmiştir.
Öte yandan, Türkiye'de kurulu vadeli işlem ve opsiyon borsalarında tam ve dar mükellef gerçek/tüzel kişiler tarafından 2006 yılında yapılan işlemlerden elde edilen kazançlar için tevkifat oranı sıfır olarak uygulanacaktır. 2007 ve izleyen yıllarda ise 5527 sayılı Kanun ve 2006/10731 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı gereğince tevkifat yapılacağı tabiidir.
1.1.5- Yetki
Bakanlar Kurulu, Geçici 67 nci maddede yer alan tevkifat oranlarını her bir kazanç ve irat türü ile bunları elde edenler itibarıyla, yatırım fonlarının katılma belgelerinin fona iade edilmesinden elde edilen kazançlar için fonun portföy yapısına göre ayrı ayrı sıfıra kadar indirmeye veya % 15'e kadar artırmaya yetkili kılınmıştır.
Söz konusu yetkiye dayanılarak hazırlanan Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen tevkifat oranlarına ilişkin açıklamalara aşağıda yer verilmiştir.
2- 2006/10731 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Belirlenen Tevkifat Oranlarına
İlişkin Açıklamalar
2.1- Tam Mükellef Gerçek Kişi ve Kurumlar Tarafından Elde Edilen Gelirlerin
Vergilendirilmesi
Tam mükellef gerçek kişi ve kurumlarca elde edilen Geçici 67 nci maddenin (1), (2) ve (3) numaralı fıkralarında yer alan gelirlere yönelik olarak uygulanmakta olan % 15 oranındaki tevkifat, 23/07/2006 tarihinden itibaren % 10'a indirilmiştir.
Üç Aylık Dönem İçinde Farklı Tevkifat Oranı Uygulanması Durumunda Zarar Mahsubu
257 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin \"2.4.1.11. Alım-Satım İşlemlerinin Bir Kısmının Zararla Sonuçlanması\" başlıklı bölümünde, alım-satıma konu menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası aracının aynı türden olması kaydıyla, üç aylık dönem içerisinde yapılan işlemlerin konsolide edilmesiyle beyan edilip ödenmesi gereken verginin hesaplanacağı belirtilmiştir.
2006/10731 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı gereğince, 23/07/2006 tarihinden önce gerçekleşen işlemler % 15, bu tarihten itibaren gerçekleşen işlemler ise % 10 oranında tevkifata tabi tutulacaktır.
Dolayısıyla, alım-satıma konu menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası aracının aynı türden olması şartıyla, üç aylık dönem içerisinde yapılan işlemler 2006/10731 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının Resmi Gazete'de yayımlandığı tarih olan 23/07/2006 öncesi ve sonrası ayrı ayrı konsolide edilmek suretiyle, zarar mahsubu yapılacaktır. Mahsup sonrası kalan tutara, ilgili olduğu dönem kazancına ilişkin tevkifat oranı uygulanarak vergi hesaplanacaktır.
Örnek 1:
Bay (A)'nın, (X) Bankası aracılığıyla yaptığı alım-satım işleminden elde ettiği kar ve zarar aşağıda gösterilmiştir.
| (YTL) | ||||
| Tarih | Açıklama | Tevkifat Matrahı | Tevkifat Oranı (%) | Vergi |
| 10/07/2006 | Kar | 100 | 15 | 15 |
| 25/07/2006 | Zarar | -70 | 10 | - |
| 28/07/2006 | Kar | 70 | 10 | 7 |
| B.K.K. öncesi dönem kümülatif karı | : 100 YTL |
| Tevkifat oranı | : %15 |
| B.K.K.sonrası dönem kümülatif karı | : 0 |
| Tevkifat oranı | : %10 |
| Kümülatif kar | : 100 YTL |
| Hesaplanan Vergi (100 YTL x % 15=) | : 15 YTL |
Örneğimizde, Bay (A)'nın alım-satıma konu menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası aracının aynı türden olması nedeniyle, üç aylık dönem içerisinde yapılan işlemlerin konsolide edilmesi sonucu, 2006/10731 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının Resmi Gazete'de yayımlandığı tarih olan 23/07/2006 tarihi öncesindeki karlı durumu dikkate alınarak 100 YTL üzerinden % 15 oranında tevkifat yapılacaktır.
Örnek 2:
Bay (A)'nın, (X) Bankası aracılığıyla yaptığı alım-satım işleminden elde ettiği kar ve zarar aşağıda gösterilmiştir.
| (YTL) | ||||
| Tarih | Açıklama | Tevkifat Matrahı | Tevkifat Oranı (%) | Vergi |
| 10/07/2006 | Kar | 100 | 15 | 15 |
| 15/07/2006 | Zarar | -100 | 15 | - |
| 25/07/2006 | Kar | 70 | 10 | 7 |
| 28/07/2006 | Kar | 60 | 10 | 6 |
| B.K.K. öncesi dönem kümülatif karı | : 0 YTL |
| Tevkifat oranı | : %15 |
| B.K.K. sonrası dönem kümülatif karı | : 130 YTL |
| Tevkifat oranı | : %10 |
| Kümülatif kar | : 130 YTL |
| Hesaplanan Vergi (130 YTL x % 10=) | : 13 YTL |
Örneğimizde, Bay (A)'nın alım-satıma konu menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası aracının aynı türden olması nedeniyle, üç aylık dönem içerisinde yapılan işlemlerin konsolide edilmesi sonucu, 2006/10731 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının Resmi Gazete'de yayımlandığı tarih olan 23/07/2006 tarihi sonrası karlı durumu dikkate alınarak dönem kümülatif karı olan 130 YTL üzerinden % 10 oranında tevkifat yapılacaktır.
Örnek 3:
Bay (A)'nın, (X) Bankası aracılığıyla yaptığı alım-satım işleminden elde ettiği kar ve zarar aşağıda gösterilmiştir.
| (YTL) | ||||
| Tarih | Açıklama | Tevkifat Matrahı | Tevkifat Oranı (%) | Vergi |
| 10/07/2006 | Kar | 100 | 15 | 15 |
| 15/07/2006 | Zarar | -70 | 15 | - |
| 25/07/2006 | Zarar | -20 | 10 | - |
| 28/07/2006 | Kar | 60 | 10 | 6 |
| B.K.K. öncesi dönem kümülatif karı | : 30 YTL |
| Tevkifat oranı | : %15 |
| B.K.K. sonrası dönem kümülatif karı | : 40 YTL |
| Tevkifat oranı | : %10 |
| Hesaplanan Vergi (30 YTL x %15)+(40 YTL x %10)= | : 8,5 YTL |
Örneğimizde, Bay (A)'nın alım-satıma konu menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası aracının aynı türden olması nedeniyle, üç aylık dönem içerisinde yapılan işlemlerin 2006/10731 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının Resmi Gazete'de yayımlandığı tarih olan 23/07/2006 öncesi ve sonrası ayrı ayrı konsolide edilmesi sonucu, yukarıda açıklandığı şekilde vergi hesaplanacaktır.
Örnek 4:
Bay (A)'nın (X) Bankası aracılığıyla yaptığı alım-satım işleminden elde ettiği kar ve zarar aşağıda gösterilmiştir.
| (YTL) | ||||
| Tarih | Açıklama | Tevkifat Matrahı | Tevkifat Oranı (%) | Vergi |
| 10/07/2006 | Kar | 200 | 15 | 30 |
| 15/07/2006 | Zarar | -70 | 15 | - |
| 25/07/2006 | Kar | 20 | 10 | 2 |
| 28/07/2006 | Zarar | -60 | 10 | - |
| B.K.K. öncesi dönem kümülatif karı | : 130 YTL |
| Tevkifat oranı | : %15 |
| B.K.K. sonrası dönem kümülatif zararı | : -40 YTL |
| Tevkifat oranı | : %10 |
| Kümülatif kar | : 90 YTL |
| Hesaplanan Vergi (90 YTL x %15=) | : 13,5 YTL |
Örnek 5:
Bay (A)'nın (X) Bankası aracılığıyla yaptığı alım-satım işleminden elde ettiği kar ve zarar aşağıda gösterilmiştir.
| (YTL) | ||||
| Tarih | Açıklama | Tevkifat Matrahı | Tevkifat Oranı (%) | Vergi |
| 10/07/2006 | Zarar | -20 | 15 | - |
| 15/07/2006 | Zarar | -70 | 15 | - |
| 25/07/2006 | Kar | 120 | 10 | 12 |
| 28/07/2006 | Kar | 60 | 10 | 6 |
| B.K.K.öncesi dönem kümülatif zararı | : -90 YTL |
| Tevkifat oranı | : %15 |
| B.K.K. sonrası dönem kümülatif karı | : 180 YTL |
| Tevkifat oranı | : %10 |
| Kümülatif kar | : 90 YTL |
| Hesaplanan Vergi (90 YTL x %10=) | : 9 YTL |
Örnek 6:
Bay (A)'nın (X) Bankası aracılığıyla yaptığı alım-satım işleminden elde ettiği kar ve zarar aşağıda gösterilmiştir.
| (YTL) | ||||
| Tarih | Açıklama | Tevkifat Matrahı | Tevkifat Oranı (%) | Vergi |
| 10/07/2006 | Kar | 100 | 15 | 15 |
| 15/07/2006 | Zarar | -170 | 15 | - |
| 25/07/2006 | Zarar | -120 | 10 | - |
| 28/07/2006 | Kar | 60 | 10 | 6 |
| B.K.K.öncesi dönem kümülatif zararı | : -70 YTL |
| B.K.K. sonrası dönem kümülatif zararı | : -60 YTL |
| Kümülatif zarar | : -130 YTL |
Örneğimizde, Bay (A)'nın alım-satıma konu menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası aracının aynı türden olması nedeniyle, üç aylık dönem içerisinde yapılan işlemlerin 2006/10731 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının Resmi Gazete'de yayımlandığı tarih olan 23/07/2006 öncesi ve sonrası ayrı ayrı konsolide edilmesi sonucu oluşan zarar için vergi hesaplanmayacak olup, kümülatif zarar tutarı olan 130 YTL bir sonraki döneme aktarılarak bu dönemde mahsup edilebilecektir.
2.2- Menkul Kıymetler Yatırım Fonları ile Ortaklıklarının Portföy Kazançları
Üzerinden Yapılacak Vergi Tevkifatı
Gelir Vergisi Kanununun Geçici 67 nci maddesinin (8) numaralı fıkrası uyarınca, Sermaye Piyasası Kanununa göre kurulan menkul kıymetler yatırım fonları (borsa yatırım fonları hariç) ile menkul kıymetler yatırım ortaklıklarının kurumlar vergisinden istisna edilmiş olan portföy kazançları, dağıtılsın veya dağıtılmasın % 15 oranında vergi tevkifatına tâbi tutulmakta idi.
Söz konusu tevkifat oranı, 2006/10731 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 1 inci maddesinin (b) bendi gereğince yeniden düzenlenmiştir.
Bu düzenleme çerçevesinde; Sermaye Piyasası Kanununa göre kurulan menkul kıymetler yatırım fonları ile menkul kıymetler yatırım ortaklıklarının kurumlar vergisinden istisna edilmiş olan portföy kazançları üzerinden 01/01/2006 tarihinden 2006/10731 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının Resmi Gazete'de yayımlandığı 23/07/2006 tarihine kadar % 15 oranında, 23/07/2006 tarihinden 01/10/2006 tarihine kadar % 10 oranında, 01/10/2006 tarihinden itibaren ise % 0 oranında tevkifat yapılacaktır.
Dolayısıyla, bu fon ve ortaklıkların portföy kazançlarına, yukarıda belirtilen tarihler itibarıyla belirlenecek kıst dönemler dikkate alınarak, bu kıst dönemlere ilişkin tevkifat oranları uygulanacaktır.
Ancak, portföy kazançları üzerinden yapılacak tevkifat uygulamasına \"borsa yatırım fonları, konut finansman fonları ve varlık finansman fonları\" 5527 sayılı Kanun gereğince 01/10/2006 tarihinden itibaren dahil edileceğinden, söz konusu fonların portföy kazançları üzerinden de 01/10/2006 tarihinden itibaren % 0 oranında tevkifat yapılacaktır.
Sermaye Piyasası Kanununa göre kurulan menkul kıymetler yatırım fon ve ortaklıklarının gerek 01/01/2006 tarihinden önce, gerekse bu tarihten sonra oluşan portföy kazançları üzerinden 01/10/2006 tarihinden itibaren % 0 oranında tevkifat yapılacaktır. Öte yandan, söz konusu fon/ortaklıkların 31/12/2005 tarihinde mevcut olan portföyleri ile ilgili olarak 01/01/2006- 01/10/2006 tarihleri arasında oluşan portföy kazançları üzerinden 257 Seri No.lu Tebliğin \"7. Menkul kıymet yatırım fon ve ortaklıklarının vergilendirilmesi\" başlıklı bölümünde açıklandığı üzere, eski hükümler çerçevesinde tevkifat yapılacağı tabiidir.
Diğer taraftan, 257 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin \"7.2 Dar mükellefiyete tabi yatırım fonlarının vergilendirilmesi\" başlıklı bölümünde açıklandığı üzere, 31/12/2005 tarihine kadar Sermaye Piyasası Kanununa göre kurulan yatırım fonu olarak addolunan dar mükellefiyete tabi yatırım fonlarının vergilendirme açısından bu statülerinin 31/12/2005 tarihli portföyleri ile ilgili olarak devam edeceği, mezkur fonlarca elde edilen gelirler üzerinden Geçici 67 nci madde kapsamında tevkifat yapılmayacağı, vergilendirmenin 31/12/2005 tarihinde geçerli olan hükümlere göre yapılacağı belirtilmiştir.
Geçiş dönemi için fon statüleri devam ettirilen dar mükellefiyete tabi yatırım fonlarının Sermaye Piyasası Kanununa göre kurulan menkul kıymetler yatırım fonu olarak değerlendirilmesi söz konusu olmadığından, bu portföy boşalıncaya kadar 257 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde belirtildiği şekilde, eski hükümlere göre vergilendirme devam edecektir.
2.3- Menkul Kıymetler Yatırım Fonları ile Ortaklıklarının Gelirleri Üzerinden
Yapılacak Vergi Tevkifatı
Sermaye Piyasası Kanununa göre kurulan menkul kıymetler yatırım fonları ile menkul kıymetler yatırım ortaklıklarının, Geçici 67 nci maddenin (1), (2), (3) ve (4) numaralı fıkralarında belirtilen gelirleri üzerinden % 15 oranında tevkifat yapılmakta idi.
Söz konusu tevkifat oranı, 2006/10731 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 1 inci maddesinin (c) bendi gereğince yeniden düzenlenmiştir.
Bu düzenleme çerçevesinde; Sermaye Piyasası Kanununa göre kurulan menkul kıymetler yatırım fonları ile menkul kıymetler yatırım ortaklıklarının Geçici 67 nci maddenin (1), (2), (3) ve (4) numaralı fıkralarında belirtilen gelirleri üzerinden 01/01/2006 tarihinden 2006/10731 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının Resmi Gazete'de yayımlandığı 23/07/2006 tarihine kadar % 15 oranında, 23/07/2006 tarihinden 01/10/2006 tarihine kadar % 10 oranında, 01/10/2006 tarihinden itibaren ise % 0 oranında tevkifat yapılacaktır.
Ancak, portföy kazançları üzerinden yapılacak tevkifat uygulamasına \"borsa yatırım fonları, konut finansman fonları ve varlık finansman fonları\" 5527 sayılı Kanun gereğince 01/10/2006 tarihinden itibaren dahil edileceğinden, söz konusu fonların portföy kazançları üzerinden 01/10/2006 tarihinden itibaren yapılacak % 0 oranındaki tevkifat uygulamasına paralel olarak, bu fon/ortaklıkların Geçici 67 nci maddenin (1), (2), (3) ve (4) numaralı fıkralarında belirtilen gelirleri üzerinden de 01/10/2006 tarihinden itibaren % 0 oranında tevkifat yapılacaktır.
Emeklilik yatırım fonları Geçici 67 nci madde kapsamında vergilendirilmediğinden, öteden beri devam ettiği şekilde, gerek fon bünyesinde, gerekse fonun gelirleri üzerinden söz konusu madde kapsamında tevkifat yapılmayacaktır.
2.4- Menkul Kıymetler Yatırım Fonları Katılma Belgeleri ile Yatırım Ortaklıkları Hisse Senetlerinden Elde Edilen Gelirler
Bilindiği üzere 5527 sayılı Kanunla, Gelir Vergisi Kanununun Geçici 67 nci maddesinin (1) numaralı fıkrasının altıncı paragrafında yapılan değişiklikle, 01/10/2006 tarihinden itibaren Sermaye Piyasası Kanununa göre kurulan menkul kıymetler yatırım fonlarının katılma belgelerinin ilgili olduğu fona iadesi ve menkul kıymetler yatırım ortaklıklarının hisse senetlerinin alım satımı tevkifat kapsamına alınmıştır.
Mevcut durumda bu fonların katılma belgelerinin ilgili olduğu fona iadesinden elde edilen gelirler ile yatırım ortaklıklarının hisse senetlerinin alım-satımından elde edilen kazançların katılımcı nezdinde vergilendirilmediği göz önüne alındığında, 01/10/2006 tarihinden itibaren yapılacak % 10'luk tevkifat uygulamasında, yatırımcıların bu tarihten önce iktisap ettikleri yatırım fonları katılma belgeleri için; Eylül ayının son işlem gününde ilgili yatırım fonu katılma belgesinin kapanış fiyatı, yatırım ortaklığı hisse senetleri için ise; bu hisse senetlerinin Eylül ayının son işlem gününde borsada oluşan ağırlıklı ortalama fiyatı, alış maliyeti olarak dikkate alınacaktır.
Sürekli olarak portföyünün en az % 51'i İstanbul Menkul Kıymetler Borsasında işlem gören hisse senetlerinden oluşan yatırım fonlarının bir yıldan fazla süreyle elde tutulan katılma belgelerinin elden çıkarılması ile ilgili olarak, bir yıllık sürenin hesaplanmasında, katılma belgesinin iktisap tarihinin esas alınması gerekmektedir.
2.5- İhtiyari Beyanda Uygulanacak Vergi Oranı
5527 sayılı Kanunla, Gelir Vergisi Kanununun Geçici 67 nci maddesinin (11) numaralı fıkrasında yer alan oran 23/07/2006 tarihinden geçerli olmak üzere % 10'a indirilmiştir.
Bilindiği üzere, Geçici 67 nci madde kapsamında tevkifata tabi tutulan ve yıllık veya münferit beyanname ile beyan edilmeyeceği belirtilen menkul kıymetler ve diğer sermaye piyasası araçlarının elden çıkarılmasından doğan kazançlar için takvim yılı itibarıyla verilecek yıllık beyannamede beyan edilen gelire % 15'lik tek oran uygulanmaktaydı.
Yapılan düzenlemeyle, söz konusu oran % 10'a indirilmiş olup, 2006 yılına ilişkin olarak verilecek beyannamede, beyan edilen gelir kıst dönemler itibarıyla hesaplanarak, 23/07/2006 tarihi öncesi kıst döneme ilişkin % 15'lik oran, söz konusu tarih sonrası kıst döneme ilişkin olarak da % 10'luk oran uygulanacaktır.
Örnek 1:
Bay (A)'nın, 2006 yılında (X) Bankası aracılığıyla yapmış olduğu menkul kıymet alım-satımına ilişkin bilgiler aşağıdaki gibidir.
| (YTL) | |||||
| Tarih | Menkul Kıymet Türü | Kar/Zarar | Tevkifat Matrahı | Tevkifat Oranı (%) | Vergi |
| Şubat 2006 | Hisse Senedi | 100 | 100 | 15 | 15 |
| Mart 2006 | Tahvil | 200 | 200 | 15 | 30 |
| Nisan 2006 | Hisse Senedi | 50 | 50 | 15 | 7,5 |
| Mayıs 2006 | Tahvil | -150 | - | 15 | - |
| Ağustos 2006 | Hisse Senedi | 150 | 150 | 10 | 15 |
| Eylül 2006 | Tahvil | -100 | - | 10 | - |
| Ekim 2006 | Hisse Senedi | -100 | - | 10 | - |
| Kasım 2006 | Tahvil | -100 | - | 10 | - |
Örneğimizde, Bay (A)'nın ihtiyari beyanname vermesi durumunda; aynı türden menkul kıymetlere ilişkin yıl içinde oluşan zararlar mahsup edilebilecektir. Dolayısıyla, değişken getirili hisse senetleri ile sabit getirili tahvillerin alım-satımından doğan kar/zarar işlemlerinin kendi içerisinde mahsubu sonucu vergiye tabi kazanç belirlenecek olup, bu kazancın 23/07/2006 tarihine kadar olan kısmına % 15, bu tarihten sonraki kısmına ise % 10 oranı uygulanarak, hesaplanan vergiden yıl içinde tevkif edilen vergiler mahsup edilecektir.
Bu durumda hesaplama aşağıdaki gibi olacaktır.
| (YTL) | |||||||
| Menkul Kıymetin Türü | Kar Zarar | Beyan Edilen Gelir | Vergi Oranı (%) | Hesapla-nan Vergi | Toplam | Yıl İçinde Tevkif Edilen Vergi | İade Tutarı |
| Hisse Senedi | 200 | 150 | 15 | 22,5 | 27,5 | 37,5 | 10 |
| 50 | 10 | 5 | |||||
| Tahvil | - 150 | 0 | - | - | - | 30 | 30 |
Bay (A)'nın 2006 yılında hisse senetlerinin alım-satımından elde ettiği 200 YTL tutarındaki karın 150 YTL'lik kısmının söz konusu Bakanlar Kurulu Kararının Resmi Gazete'de yayımlandığı 23/07/2006 öncesi döneme, 50 YTL'lik kısmının ise bu tarihten sonraki döneme ilişkin olması nedeniyle farklı vergi oranları uygulanmıştır.
Örnek 2:
Bay (A)'nın, 2006 yılında (X) Bankası aracılığıyla yapmış olduğu menkul kıymet alım-satımına ilişkin bilgiler aşağıdaki gibidir.
| (YTL) | |||||
| Tarih | Menkul Kıymet Türü | Kar/Zarar | Tevkifat Matrahı | Tevkifat Oranı (%) | Vergi |
| Şubat 2006 | Hisse Senedi | 180 | 180 | 15 | 27 |
| Mart 2006 | Tahvil | 200 | 200 | 15 | 30 |
| Nisan 2006 | Hisse Senedi | 50 | 50 | 15 | 7,5 |
| Mayıs 2006 | Tahvil | -150 | - | 15 | - |
| Ağustos 2006 | Hisse Senedi | 100 | 100 | 10 | 10 |
| Eylül 2006 | Tahvil | -100 | - | 10 | - |
| Ekim 2006 | Hisse Senedi | -100 | - | 10 | - |
| Kasım 2006 | Tahvil | 100 | - | 10 | - |
Bu durumda benzer hesaplama aşağıdaki gibi olacaktır.
| (YTL) | ||||||
| Menkul Kıymetin Türü | Kar Zarar | Beyan Edilen Gelir | Vergi Oranı (%) | Hesaplanan Vergi | Yıl İçinde Tevkif Edilen Vergi | İade Tutarı |
| Hisse Senedi | 230 | 230 | 15 | 34,5 | 44,5 | 10 |
| Tahvil | 50 | 50 | 15 | 7,5 | 30 | 22,5 |
Bay (A)'nın 2006 yılında tahvil alım-satımından elde ettiği 50 YTL'lik karın, Bakanlar Kurulu Kararının Resmi Gazete'de yayımlandığı 23/07/2006 öncesi döneme ilişkin olması nedeniyle beyan edilen gelire % 15'lik oran uygulanmıştır.
Öte yandan, 257 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin \"2.4.1.12. İhtiyari beyan\" bölümünde yer alan açıklamalar gereğince, beyan edilen gelir üzerinden hesaplanan vergiden yıl içinde tevkif edilen vergilerin mahsubu sonucunda kalan tutarlar genel hükümler çerçevesinde red ve iade edilecektir. Mahsup ve iadenin yapılabilmesi için tevkif yoluyla kesilen vergilerin beyannameye dahil edilen kazançlara ilişkin olması şarttır.
3- Gelir Vergisi Kanununun Geçici 67 nci Maddesinin Uygulanmasına İlişkin
Açıklamalar
3.1- Veraset Yoluyla veya İvazsız Olarak Edinilen Menkul Kıymetlerde Alış Bedeli
Olarak Dikkate Alınacak Tutar
Gelir Vergisi Kanununun Geçici 67 nci maddesinin (1) numaralı fıkra hükmü ile bankalar ve aracı kurumlar, alım-satımına aracılık ettikleri menkul kıymetler ve diğer sermaye piyasası araçlarının alış ve satış bedelleri arasındaki fark üzerinden vergi tevkifatı yapmakla sorumlu tutulmuşlardır.
Veraset ve İntikal Vergisi Kanununun 10 uncu maddesinde, veraset ve intikal vergisi matrahının, intikal eden malların Vergi Usul Kanununa göre bulunan değerleri olduğu belirtilmiştir.
Vergi Usul Kanununun 294 üncü maddesine göre bir vergiye matrah olan servet veya servet unsuru mahiyetindeki hisse senetleri ve tahviller borsa rayici ile, borsada kayıtlı olmayanlar ise emsal bedeliyle değerlenmektedir.
Bu durumda, mirasçılara veraset yoluyla intikal eden hisse senedi ve tahviller ölüm tarihinde, diğer suretle vuku bulan bedelsiz intikallerde ise bu kıymetler hukuken iktisap edildiği tarihte elde edilmiş kabul edilecek ve söz konusu kıymetlerin alış bedeli olarak da miras bırakanın ölümü veya hukuki iktisabın gerçekleştiği tarihteki borsa rayici, borsaya kayıtlı olmayanlar için ise bu tarihteki emsal bedeli esas alınacaktır.
Buna göre, veraset yoluyla iktisap edilen Geçici 67 nci madde kapsamındaki menkul kıymetlerin varislerce satılması halinde, satış bedeli ile yukarıda belirtilen şekilde hesaplanan alış bedeli arasındaki fark üzerinden, Geçici 67 nci madde kapsamında tevkifat yapılması gerekmektedir.
Hisse senetlerinin 01/01/2006 tarihinden önce intikal etmiş olması halinde ise, mirasçılar tarafından elde edilen değer artışı kazançları için 31/12/2005 tarihinde geçerli olan hükümler uygulanacaktır.
Veraset yoluyla iktisap edilen tahvil ve Hazine bonolarının 01/01/2006 tarihinden önce ihraç edilmiş olması halinde, bu kıymetlerin iktisap edildiği tarihe bakılmaksızın 31/12/2005 tarihinde geçerli olan hükümlere göre vergilendirme yapılacaktır.
3.2- Ödünç İşlemlerinden Elde Edilen Gelirler Üzerinden Yapılacak Tevkifat
Bilindiği üzere, Geçici 67 nci maddenin uygulamasıyla ilgili olarak yayımlanan 257 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin \"2.4.4. Ödünç işlemlerinde tevkifat matrahı\" başlıklı bölümünde, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarının ödünç işlemine konu olması halinde ödünç veren tarafın lehine kalan tutar üzerinden tevkifat yapılacağı belirtilmiştir.
Ödünç işlemine konu olan ve ödünç alanın da elden çıkarmış olduğu hisse senetlerine ilişkin olarak bir temettü dağıtımı yapılması durumunda, ödünç sözleşmesi uyarınca, ödünç alan tarafından ödünç verene, temettü kaybını telafi etmek amacıyla ödeme yapılabilmektedir. Temettü ödemeleri Geçici 67 nci madde kapsamına girmemekle birlikte söz konusu gelir (temettü telafi tazminatı), ödünç veren tarafın lehine kalan bir gelir niteliği taşıdığından Geçici 67 nci madde kapsamında tevkifata tabi tutulacaktır.
3.3- Menkul Kıymetler Yatırım Fon ve Ortaklıklarında Giderlerin Dağıtımı
Sermaye Piyasası Kanununa göre kurulan menkul kıymetler yatırım fon ve ortaklıkları 31/12/2005 tarihinde mevcut olan portföylerini, bu tarihten sonra alıp satacakları menkul kıymetlerden ayrı olarak izlemek zorundadırlar.
Bu durumda, fon ve ortaklıkların genel giderleri (fon yönetim ücretleri vb.) yukarıdaki şekilde izlenen portföy kısımlarının toplam portföy bileşimi ağırlığına göre dağıtılacaktır. İlgili portföy bileşiminde yer alan menkul kıymetlerle doğrudan ilişkilendirilen giderler ise, sadece ilgili kısım portföy kazançlarından indirilecektir.
Örnek:
(X) menkul kıymetler yatırım fonunun 15/03/2006 tarihinde, 31/12/2005 tarihinden önce ihraç/iktisap edilmiş menkul kıymetlerle ilgili I. Kısım portföyü 4.000.000 YTL, 01/10/2006 tarihine kadar alım-satımı yapılan menkul kıymetlerden oluşan II. Kısım portföyü 6.000.000 YTL olmak üzere toplam 10.000.000 YTL'lik portföy bileşimi bulunmaktadır.
Anılan Fon, ilgili dönemde 50.000 YTL fon yönetim ücreti ödemiş ve II. Kısım portföyde bulunan menkul kıymetlerle ilgili olarak 1.000 YTL gider yapmıştır.
Bu durumda, I. Kısım toplam portföy bileşiminin % 40'ını, II. Kısım ise % 60'ını oluşturmaktadır. Dolayısıyla, fon yönetim ücretinin 20.000 YTL'si Portföyün I. Kısmı; 30.000 YTL'si ise II. Kısmı ile ilişkilendirilecektir.
(YTL)
| Portföy Bileşimi | Oran(%) | Genel Giderler | |
| I.Kısım Portföy | 4.000.000 | 40 | 20.000 |
| II.Kısım Portföy | 6.000.000 | 60 | 30.000 |
| TOPLAM | 10.000.000 | 100 | 50.000 |
II. Kısım portföyde bulunan menkul kıymetlerle ilgili olarak yapılan 1.000 YTL gider ise sadece ilgili portföyle ilişkilendirilecektir.
3.4- İlk Giren İlk Çıkar ve Ağırlıklı Ortalama Maliyet Yöntemlerinin Uygulanması
257 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin \"2.4.1.2. Aynı menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası aracından değişik tarihlerde alımlar yapıldıktan sonra bunların bir kısmının elden çıkarılması\" başlıklı bölümünde, aynı menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası aracından değişik tarihlerde alımlar yapıldıktan sonra bunların bir kısmının elden çıkarılması durumunda ilk giren ilk çıkar yöntemi kullanılmak suretiyle, tevkifat matrahının tespitinde dikkate alınacak alış bedelinin belirleneceği, aynı gün içinde yapılan alım-satım işlemlerinde ağırlıklı ortalama fiyat bilgisinin dikkate alınabileceği, ancak tevkifat matrahının ilk giren ilk çıkar yöntemine göre belirleneceği açıklanmıştır.
Söz konusu maliyet yöntemleri, sadece 01/01/2006 tarihinden sonra iktisap edilen menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarının elden çıkarılması durumunda uygulanacak olup, 31/12/2005 tarihinden önce iktisap edilen menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarının maliyet hesaplama yöntemine dahil edilmemesi ve bu kıymetlerden elde edilen gelirlerin vergilendirilmesinde 31/12/2005 tarihi itibarıyla geçerli olan hükümlerin uygulanması gerekmektedir.
3.4.1- Ağırlıklı Ortalama Yöntemine Göre Maliyeti Hesaplanan Menkul Kıymetlerin
Ertesi Güne Devri
Tevkifat matrahının tespitinde dikkate alınacak alış bedelinin tespitinde, ağırlıklı ortalama yönteminin seçildiği ve menkul kıymetlerin tamamının aynı gün içinde satılmayarak ertesi güne devredildiği durumlarda, menkul kıymetlerin maliyet bilgisi olarak izleyen günlere, ağırlıklı ortalama maliyet yöntemine göre hesaplanan tutarlar aktarılacaktır.
3.4.2- İşlemden Sonra Eski Tarihli Menkul Kıymetlerin Virmanlanması
Tevkifat matrahı hesaplanarak işlemin tamamlanmasından sonra, bu hesaplamayı etkileyecek olan geçmiş tarihli bir menkul kıymetin müşteri portföyüne dahil olması veya virmanın geç ulaşması durumunda, geriye dönülerek düzeltme işlemi yapılmasına, yani tevkifat matrahının portföye dahil olan menkul kıymetler de dikkate alınmak suretiyle yeniden hesaplanmasına gerek bulunmamaktadır.
3.4.3- Hatalı İşlemler ve Düzeltilmesi
Tevkifat matrahının belirlenmesinde yanlış müşteri hesabına kayıt, hatalı fiyat veya miktar girişi gibi hatalı işlemlerin tespit edilmesi durumunda söz konusu işlemlerin geriye dönük olarak düzeltilmesi, izleyen işlemlerin bu düzeltilmiş bilgiler doğrultusunda yapılması gerekmektedir.
Hatalı işlemin ilgili döneme ilişkin beyanname verildikten sonra tespit edilmesi durumunda ise Vergi Usul Kanunu hükümleri çerçevesinde düzeltme beyannamesi verilmesi mümkün bulunmaktadır.
3.4.4- Maliyet Hesaplama Yönteminin Değiştirilmesi
Bir banka veya aracı kurumda gün içinde yapılan alım-satım işlemleri için seçilmiş olan maliyet hesaplama yönteminin, müşterinin ilgili banka/aracı kurumdaki portföyünde yer alan menkul kıymetler tamamen elden çıkarılıncaya kadar değiştirilmesi mümkün bulunmamaktadır.
3.4.5- Virman İşlemlerinde İlk Giren İlk Çıkar Yönteminin Uygulanması
Menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası aracının bir banka veya aracı kurumdaki bir hesaptan herhangi bir banka veya aracı kuruma naklinin istenmesi durumunda (virman işlemleri) nakli gerçekleştirilecek olan kıymet ilk giren ilk çıkar yöntemine göre tespit edilecektir.
3.4.6- Virman İşlemlerinde Tevkifat
Bilindiği üzere, Geçici 67 nci maddenin uygulamasıyla ilgili olarak yayımlanan 257 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin \"2.8. Maliye Bakanlığına yapılacak bildirimler\" başlıklı bölümünde, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarının müşterilerin talimatıyla mülkiyet devrini öngörecek şekilde diğer bir müşteri hesabına aktarılması işlemlerinin vergilendirme açısından alım-satım işlemi kabul edilerek tevkifata tabi tutulacağı, tevkifata tabi tutulan bu işlemlerin ayrıca Maliye Bakanlığına bildirilmesine gerek bulunmadığı belirtilmiştir.
Buna göre, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarının, bir sözleşmeye dayanarak teminat gösterilmesi veya ödünç işlemlerine konu olması durumları dışında, müşterilerin talimatıyla diğer bir müşteri hesabına aktarılması işlemleri mülkiyetin devri kabul edilerek tevkifat yapılacaktır.
3.5- Aynı Tür Menkul Kıymet ve Diğer Sermaye Piyasası Araçları Sınıflandırması
257 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin \"2.4.1.11. Alım-Satım İşlemlerinin Bir Kısmının Zararla Sonuçlanması\" başlıklı bölümünde, Geçici 67 nci maddenin (1) numaralı fıkrasında, üç aylık dönem içerisinde aynı türden menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası aracı ile ilgili olarak birden fazla alım-satım işlemi yapılması halinde tevkifatın gerçekleştirilmesinde bu işlemlerin tek bir işlem olarak dikkate alınacağı belirtilerek, aynı tür menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarının gruplandırılmasında esas alınmak üzere üç sınıf ihdas edilmiştir.
Söz konusu sınıflandırmanın yapılmasında dövize, altına veya başka bir değere endeksli olma niteliği göz ardı edilerek, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası aracının temelde ne tür getiriye (sabit/değişken) sahip olduğu dikkate alınmıştır.
Dolayısıyla, literatürde \"Sabit Getirili Menkul Kıymetler\" içerisinde yer alan tahvil ve bonoların değişken faizli, dövize, altına veya başka bir değere endeksli olması durumu değiştirmeyeceğinden, söz konusu tahvil ve bonoların da sabit getirili menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları çerçevesinde değerlendirilmesi gerekmektedir.
Ayrıca, 5527 sayılı Kanun ve 2006/10731 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yapılan düzenlemeler çerçevesinde, aynı tür menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları sınıflandırmasında, \"Yatırım Fonları Katılma Belgeleri\" ayrı bir sınıf olarak değerlendirilecektir.
3.6- Yabancı Para Cinsinden İhraç Edilen Menkul Kıymetlerde Tevkifat Matrahının
Tespiti
257 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin \"2.4.1.9. Yabancı para cinsinden ihraç edilen menkul kıymetler ve diğer sermaye piyasası araçları\" başlıklı bölümünde; tevkifat matrahı belirlenirken kur olarak, işlem anında kullanılan kurun, böyle bir kurun bulunmadığı hallerde ise T.C. Merkez Bankası (TCMB) döviz alış kurunun esas alınacağı belirtilmiştir.
Dolayısıyla, yabancı para cinsinden ihraç edilen menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları ile ilgili olarak yapılan ve işlem anında kuru bulunmayan alış ve satış işlemlerinde, TCMB döviz alış kurunun dikkate alınması gerekmektedir.
3.7- Fiziken Teslimlerde Maliyet Bildirimi
257 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin \"2.4.1.14. Menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası aracının fiziken bir banka veya aracı kuruma teslim edilmesi\" başlıklı bölümünde; menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası aracının fiziken bir banka veya aracı kuruma teslim edilmesi halinde alış bedeli olarak, tevsik edilmesi kaydıyla, kıymet sahibinin beyanının esas alınacağı ve kıymetin alış tarihi veya bedelinin tevsik edilmesinde, aracı kurum veya bankalar tarafından ya da ihracı gerçekleştiren kurum tarafından düzenlenen belgelerin kullanılacağı belirtilmiştir.
Ancak, alış bedelinin tevsik edilemediği fiziken teslimlerde menkul kıymetin alış bedeli olarak, bu kıymetin teslim alındığı yılda, fiziken teslim tarihine kadar borsada işlem gördüğü günün son seansında alındığı kabul edilecek olup, bu seansta oluşan ağırlıklı ortalama fiyat bilgisi, borsada işlem görmemesi durumunda ise bir yıl önce alındığı kabul edilerek yine bu yıl içinde işlem gördüğü son seansta oluşan ağırlıklı ortalama fiyat bilgisi esas alınacaktır.
Diğer taraftan, söz konusu menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası aracı ile ilgili olarak alış bedelinin, yukarıdaki şekilde belirlenememiş olması durumunda, yargı mercilerince bilirkişi raporuna göre tespit edilmiş bir değerin bulunması halinde alış bedeli olarak bu değer esas alınabilecektir.
3.8- Tezgah üstü İşlemlerde Maliyet Bildirimi
Menkul kıymetlerin tezgah üstü işlemlerde tevkifat uygulamasında esas alınacak alış maliyeti ve işlem fiyatı konusunda 257 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin \"2.1.1.4 Tezgah üstü işlemlerde tevkifat\" başlıklı bölümünde gerekli açıklamalar yapılmıştır.
Buna göre, yapılacak virmanlarda müşterinin yazılı olarak bildirdiği fiyat, söz konusu menkul kıymetin işlem fiyatı (alıcı için ise alış maliyeti) olarak kabul edilecektir. Söz konusu fiyat, menkul kıymetin virman işleminin gerçekleştiği günden önceki günde oluşan ağırlıklı ortalama fiyatının % 10 altında/üzerinde olabilecektir. Ancak, yazılı olarak bildirilen fiyatın % 10'luk marjı aşması halinde, söz konusu menkul kıymetin virman işleminin gerçekleştiği günden önceki günde oluşan ağırlıklı ortalama fiyatı esas alınacaktır.
Diğer taraftan, müşterilerin herhangi bir fiyat bildirmediği virman işlemlerinde, ilgili menkul kıymetin o gün işlem görmemesi halinde, virman gününden bir önceki günde İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB) ikinci seansta (ikinci seansta işlem görmemesi halinde ilk seansta) oluşan ağırlıklı ortalama fiyat bilgilerinin dikkate alınması gerekmektedir. Menkul kıymetin, İMKB' de bir önceki gün içinde de işlem görmemesi halinde hisse senetleri için son işlem gördüğü günde oluşan ağırlıklı ortalama fiyat bilgisinin, Devlet tahvili ve hazine bonoları için ise T.C. Merkez Bankasınca açıklanan fiyatların dikkate alınması gerekmektedir.
3.9- Mukimlik Belgesinin İbrazı
257 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin \"10. Çifte Vergilemeyi Önleme Anlaşmalarının Uygulanması\" başlıklı bölümünde, dar mükellef gerçek kişi ve kurumların, Geçici 67 nci madde kapsamında Türkiye'deki finansal araçlara kendileri veya yurt dışındaki portföy yönetim şirketleri vasıtasıyla yatırım yapabilmeleri ve çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları hükümlerinden yararlanabilmeleri için vergi kimlik numarası almaları gerektiği belirtilmiş ve vergi kimlik numarası alınabilmesi için ilgili vergi dairesine ibraz edilmesi gereken belgeler açıklanmıştır.
Öte yandan, 5527 sayılı Kanunla, 07/07/2006 tarihinden itibaren, dar mükellef kişi ve kurumların finansal araçlardan Türkiye'de elde ettikleri kazanç ve iratlarına uygulanacak tevkifat oranı % 0 (sıfır) olarak belirlenmiştir.
Dolayısıyla, dar mükellef gerçek kişilerin anılan Tebliğin (10) numaralı bölümünde yapılan açıklamalar çerçevesinde vergi kimlik numarası almalarının yanısıra, söz konusu gelirlerine % 0 oranında tevkifat uygulanabilmesi için, ilgili ülkenin yetkili makamları tarafından düzenlenerek imzalanmış mukimlik belgesinin aslının ve tercüme bürolarınca tercüme edilmiş örneğinin, banka ve aracı kurumlar vasıtasıyla veya doğrudan ilgili vergi dairesine (Boğaziçi Vergi Dairesi) ibraz edilmesi gerekmektedir.
Ancak, dar mükellef kurumların söz konusu gelirlerine % 0 oranında tevkifat uygulanabilmesi için 01/01/2007 tarihine kadar uygulanmak üzere, bu kurumların kendi ülkelerinde geçerli kuruluş belgesinin Türkiye'nin o ülkede bulunan temsilciliğince onaylı Türkçe bir örneğini veya yabancı dilde onaylı kuruluş belgesinin tercüme bürolarınca tercüme edilmiş Türkçe bir örneğinin ibrazı yeterli olup, bu tarihten itibaren ise mukimlik belgesinin ibraz edilmesi gerekmektedir.
Bu çerçevede, 01/01/2007 tarihinden itibaren mukimlik belgesi ibraz eden dar mükellef kurumlar için yeniden vergi kimlik numarası alınmasına gerek bulunmayıp, mevcut numaralar kurumun hangi ülkenin mukimi olduğunu gösterecek şekilde kodlama yapılmak suretiyle revize edilecektir.
Öte yandan, anılan Tebliğin (10) numaralı bölümünde; bir takvim yılına ilişkin mukimlik belgesinin, izleyen yılın dördüncü ayına kadar geçerli olduğu ve söz konusu belgenin her yıl yenilenmesi gerektiği belirtilmiştir. Bu belge, dar mükellef gerçek kişiler tarafından her yıl yenilenecek olup, dar mükellef kurumlar tarafından ise üç yılda bir yenilenecektir.
3.10- Tevkifat Oranının Uygulamasında Esas Alınacak Tarih
257 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin \"2.6. Tevkifat Dönemi\" başlıklı bölümünde, Geçici 67 nci maddenin (1) numaralı fıkrası uyarınca, bankalar ve aracı kurumlar tarafından takvim yılının üçer aylık dönemleri itibarıyla tevkifat yapılacağı, tevkifat matrahı tespit edilirken işlem günündeki bilgilerin esas alınacağı, ancak tevkifatın alım-satıma ilişkin takas tarihinde yapılacağı belirtilmiştir.
Dolayısıyla, tevkifat matrahı tespit edilirken işlem günündeki bilgiler esas alındığından, uygulanacak tevkifat oranının belirlenmesinde de işlem tarihinde yürürlükte olan oranın dikkate alınması gerekmektedir.
4- Diğer Hususlar
4.1- 257 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği'nin \"2.4.1.13 Virman İşlemlerinde Tarih ve Maliyet Bildirimi\" başlıklı bölümünün üçüncü paragrafında, kuponlu menkul kıymetlerde bildirilecek bedelin kirli alış fiyatı olacağı, söz konusu menkul kıymetlerle ilgili olarak virmandan sonra yapılacak işlemlerde işleme aracılık yapan banka veya aracı kurumun, kendisine virman edilen kirli fiyat üzerinden temiz işlem fiyatı ve varsa kupon başına fazla ödeme tutarını hesaplamak suretiyle tevkifat matrahına ulaşacağı belirtilmiştir.
Menkul kıymetlerin virman edilmesi halinde tevkifat matrahı hesaplanırken, kupon başına indirilen fazla ödeme tutarlarının 257 Seri No.lu Tebliğ eki \"Menkul Kıymet ve Diğer Sermaye Piyasası Aracının Başka Banka veya Aracı Kuruma Aktarım Bildirimi\" ndeki \"Aktarılan Menkul Kıymetin Tutarı\" sütununda ayrıca belirtilmesi gerekmekte olup, söz konusu bildirim, kupon başına indirilen fazla ödeme tutarlarını da içerecek şekilde bu Tebliğ ekinde yeniden düzenlenmiştir.
4.2- 257 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği'nin \"8. 01/01/2006 Tarihinden Önce İhraç Edilen Tahvil ve Bonolardan Elde Edilen Gelirlerin Vergilendirilmesi\" başlıklı bölümünün üçüncü paragrafında, 01/01/2006 tarihinden önce ihraç edilmiş olan her nevi tahvil ve Hazine bonoları ile Toplu Konut İdaresi ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul kıymetlerin elden çıkarılması suretiyle sağlanan gelirlerin, dar mükellef kurumlar tarafından özel beyanname ile beyan edileceği ve söz konusu menkul kıymetlerin elde tutulma sürecinde elde edilen gelirlerin de bu beyannameye dahil edilmesinin zorunlu olduğu belirtilmiştir.
Bu kapsamda, beyannameye dahil edilmesi zorunlu olan \"elde tutulma sürecinde elde edilen gelirler\" ifadesinden anlaşılması gereken; söz konusu menkul kıymetlerden elde edilen faiz gelirleridir. Dolayısıyla, dar mükellef kurumlar tarafından verilecek özel beyannamelere henüz satışı gerçekleşmemiş olan menkul kıymetlerin elde tutulması nedeniyle oluşan değer farklılığının eklenmesi söz konusu değildir.
4.3- 257 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği'nin \"2.1.1.5 Takasbank- Merkezi Kayıt Kuruluşu dışındaki saklamacı kuruluşlardan saklama hizmeti alan yatırımcı talimatlarını yerine getiren banka ve aracı kurumların yapacağı işlemler\" başlıklı bölümünün son paragrafında, işlem talimatı veren müşterinin, işlem talimatı verirken veya bu tarihten önce yapacağı bir sözleşme ile bundan böyle kendisi adına yapılacak tüm işlemleri için Takasbank-Merkezi Kayıt Kuruluşu dışında bir saklamacı kuruluştan saklama hizmeti aldığını ve bu işleme ilişkin tevkifatın kendisinin saklamacı kuruluşunca yerine getirileceğini yazılı olarak belirtmemesi halinde, söz konusu işleme ilişkin tevkifat yükümlülüğünün, 257 Seri No.lu Tebliğde belirtilen genel esaslara göre banka veya aracı kurum tarafından yerine getirileceği belirtilmiştir. Müşteri tarafından bildirimin yapılmadığı durumlarda, söz konusu yazılı bildirimin bu müşteriye saklama hizmeti veren saklamacı kuruluş tarafından yapılması da mümkün bulunmaktadır.
4.4- Gelir Vergisi Kanununun Geçici 67 nci maddesi, bu maddenin uygulanmasına ilişkin olarak yayımlanan 257 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ve bu Tebliğde yer alan \"alım-satım kazançları\" ifadesinden; Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmalarında söz edilen \"sermaye değer artış kazançları\" anlaşılacaktır.
4.5- Geçici 67 nci maddenin (1) numaralı fıkrası kapsamında, bankalar veya aracı kurumlarca yapılacak tevkifat, elde edilmesine aracılık ettikleri kazançlar ile ilgilidir. Dolayısıyla, bu kurumların kendi portföylerinde bulunan menkul kıymetler veya diğer sermaye piyasası araçlarından elde ettikleri kazançlar tevkifat kapsamında olmayacaktır.
Bu çerçevede, bir bankanın kurucusu olduğu yatırım fonlarının satımına başka bir banka/aracı kurumun aracılık etmesi halinde, tevkifat yapma sorumluluğu aracı banka/kurumlar tarafından yerine getirilecektir. Dolayısıyla, fon kurucusu banka tarafından aracı bankalara fon satışında tevkifat yapılmayacak, ancak aracı bankalar aracılığıyla fon alan yatırımcıların alım-satımlarında aracı bankalar tarafından tevkifat yapılacaktır.
4.6- 18/06/1999 tarihli ve 4389 sayılı Bankalar Kanunu 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanunu ile yürürlükten kaldırıldığından, Geçici 67 nci maddenin 12 numaralı fıkrasında geçen banka kavramı, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu kapsamında faaliyette bulunan bankalar ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasını ifade etmektedir.
5- Hazine Tarafından Yurt Dışında İhraç Edilen Menkul Kıymetlerden Elde Edilen
Gelirlerin Vergilendirilmesi
5.1- Yasal Düzenlemeler
Gelirin toplanması ve beyanı ile yıllık beyanname verilmeyen haller, diğer gelirler için beyanname verilmesi halinde bir kısım gelirlerin beyannameye dahil edilip edilmeyeceği hususları, Gelir Vergisi Kanununun 85 ve 86 ncı maddelerinde, Devlet tahvili ve Hazine bonosu faiz gelirleri ile bu kıymetlerin elden çıkarılmasından sağlanan kazançlara yönelik hükümler ise aynı Kanunun 75, 76, mükerrer 80 ve 81 ile Geçici 59 uncu maddelerinde düzenlenmiştir.
Söz konusu maddelerdeki düzenlemelere aşağıda yer verilmiştir:
\"Gelirin toplanması ve beyan
Madde 85- Mükellefler, ikinci maddede yazılı kaynaklardan bir takvim yılı içinde elde ettikleri kazanç ve iratları için bu Kanunda aksine hüküm olmadıkça yıllık beyanname verirler. Bu Kanuna göre beyanı gereken gelirlerin yıllık beyannamede toplanması zorunludur.
Tacirlerle çiftçiler ve serbest meslek erbabı ticari, zirai ve mesleki faaliyetlerinden kazanç temin etmemiş olsalar bile, yıllık beyanname verirler. Bu hüküm şirketlerin faaliyet ve tasfiye dönemlerine şamil olmak üzere kollektif şirket ortakları ile komanditeler hakkında da uygulanır.
Yabancı memleketlerde elde edilen kazanç ve iratlar:
1.Mükellefin bunları Türkiye'de hesaplarına intikal ettirdiği yılda;
2.Türkiye'de hesaplara intikal ettirilmemesinin mükellefin iradesi dışındaki sebeplerden ileri geldiği tevsik olunan hallerde, mükellefin bunlara tasarruf edebildiği yılda;
elde edilmiş sayılır.
Toplama yapılmayan haller
Madde 86- Aşağıda belirtilen gelirler için yıllık beyanname verilmez, diğer gelirler için beyanname verilmesi halinde bu gelirler beyannameye dahil edilmez.
1.Tam mükellefiyette;
a) Gerçek usulde vergilendirilmeyen zirai kazançlar, bu Kanunun 75 inci maddesinin (15) numaralı bendinde yazılı menkul sermaye iratları, kazanç ve iratların istisna hadleri içinde kalan kısmı,
b) Tek işverenden alınmış ve tevkif suretiyle vergilendirilmiş ücretler (birden fazla işverenden ücret almakla beraber birden sonraki işverenden aldıkları ücretlerinin toplamı, 103 üncü maddede yazılı tarifenin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı (2006 yılı beyan haddi 18.000 YTL) aşmayan mükelleflerin, tamamı tevkif suretiyle vergilendirilmiş ücretleri dahil),
c) Vergiye tabi gelir toplamının [(a) ve (b) bentlerinde belirtilenler hariç] 103 üncü maddede yazılı tarifenin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı aşmaması koşuluyla, Türkiye'de tevkifata tabi tutulmuş olan; birden fazla işverenden elde edilen ücretler, menkul sermaye iratları ve gayrimenkul sermaye iratları,
d) Bir takvim yılı içinde elde edilen ve toplamı 600 milyon lirayı (2005/9826 sayılı B.K.K. ile 2006 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere 875 YTL) aşmayan, tevkifata ve istisna uygulamasına konu olmayan menkul ve gayrimenkul sermaye iratları.
2. Dar mükellefiyette, tamamı Türkiye'de tevkif suretiyle vergilendirilmiş olan; ücretler, serbest meslek kazançları, menkul ve gayrimenkul sermaye iratları ile diğer kazanç ve iratlar.
Geçici Madde 59- 31/12/2007 tarihine kadar, 26/07/2001-31/12/2005 tarihleri arasında ihraç edilen Devlet tahvilleri ve Hazine bonolarının faiz gelirleri ve elden çıkarılmasından sağlanan diğer kazançlar toplamının; 2001 yılında 50 milyar lirası, 2002 ve izleyen yıllarda bu tutarın veya artırılmış tutarın her yıl için belirlenen yeniden değerleme oranında artırılmasıyla bulunacak tutar gelir vergisinden müstesnadır. Bu istisnadan yararlananlar, mükerrer 80 inci ve geçici 56 ncı maddelerde yer alan istisnalardan ayrıca yararlanamaz.
Ticari işletmelere ait olan bu tür gelirler hakkında bu madde hükmü uygulanmaz.\"
Ayrıca Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının 5 numaralı bendinde, her nevi tahvil ve Hazine bonosu faizleri ile Toplu Konut İdaresi, Kamu Ortaklığı İdaresi ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul kıymetlerden sağlanan gelirlerin menkul sermaye iradı olduğu belirtilmiştir.
Yine aynı Kanunun \"İrat sayılmayan haller\" başlıklı 76 ncı maddesinde de 75 inci maddenin ikinci fıkrasının 5, 6, 7, 12 ve 14 numaralı bentlerinde yer alan menkul sermaye iratlarına (döviz cinsinden açılan hesaplara ödenen faiz ve kar payları, dövize, altına veya başka bir değere endeksli menkul kıymetler ile döviz cinsinden ihraç edilen menkul kıymetlerden elde edilenler hariç) indirim oranının uygulanması suretiyle bulunacak kısmın, bu iratların beyanı sırasında indirim olarak dikkate alınacağı belirtilmiştir.
Değer artış kazançlarının vergilendirilmesine ilişkin hükümler ise Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 80 ve müteakip maddelerinde yer almaktadır.
Bu hükümler çerçevesinde Eurobondlardan elde edilen itfa gelirleri ile alım-satım kazançlarının vergilendirilmesi aşağıdaki şekilde yapılacaktır.
5.2- Faiz Gelirlerinin Vergilendirilmesi
Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinde; ticari, zirai veya mesleki faaliyet dışında nakdi sermaye veya para ile temsil edilen değerlerden oluşan sermaye dolayısıyla elde edilen kar payı, faiz, kira ve benzeri iratlar menkul sermaye iradı olarak değerlendirilmekte olup, yukarıda da belirtildiği üzere, her nevi tahvil ve Hazine bonosu faizleri menkul sermaye iradı olarak kabul edilmektedir.
Vergi uygulaması bakımından, Hazine tarafından yurt dışında ihraç edilen menkul kıymetler de (Eurobond) Devlet tahvili ve Hazine bonosu gibi değerlendirilmektedir.
Bu kapsamda, Eurobondlardan elde edilen faiz gelirleri, Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin 7/a bendine göre % 0 (Sıfır) oranında tevkifata tabi tutulmakta olup, vergi uygulamasında tevkifat oranı sıfır olarak belirlenmiş kazançlar tevkifatlı kabul edilmektedir.
Eurobondların döviz cinsinden ihraç edilmesi nedeniyle elde edilen faiz gelirlerine indirim oranı uygulanmamaktadır.
Geçici 59 uncu madde hükmüne göre, 31/12/2007 tarihine kadar uygulanmak üzere, 26/07/2001-31/12/2005 tarihleri arasında ihraç edilen Devlet tahvilleri ve Hazine bonolarının faiz gelirleri ve elden çıkarılmasından sağlanan kazançlar toplamının 2006 yılında 191.089,20 YTL'si, 2007 yılında ise bu tutarın yeniden değerleme oranında artırılmasıyla bulunacak tutar gelir vergisinden istisna edilmiştir. İstisna kapsamına giren kazançlar için yıllık beyanname verilmeyeceği gibi, diğer gelirler dolayısıyla verilecek beyannameye bu kazançlar dahil edilmeyecektir.
Bu durumda, gerek 01/01/2006 tarihinden önce gerekse bu tarihten sonra ihraç edilen Eurobondların elde tutulması sürecinde elde edilen faiz gelirlerinin tam ve dar mükellef gerçek kişiler yönünden vergilendirilmesi aşağıdaki gibi olacaktır.
5.2.1- Tam Mükellef Gerçek Kişiler
Gelir Vergisi Kanununun 3 üncü maddesine göre, tam mükellef gerçek kişiler Türkiye içinde ve dışında elde ettikleri kazanç ve iratların tamamı üzerinden vergilendirilmektedir.
Tam mükellef gerçek kişilerce elde edilen faiz gelirinin 26/07/2001 tarihinden önce ihraç edilen Eurobondlara ilişkin olması halinde, bu gelirlere Geçici 59 uncu maddedeki istisna uygulanmayacak olup, faiz gelirinin 103 üncü maddede yazılı tarifenin ikinci gelir diliminde yer alan beyan sınırını aşması halinde, tamamının yıllık beyanname ile beyan edilmesi gerekmektedir.
31/12/2007 tarihine kadar uygulanmak üzere, 26/07/2001-31/12/2005 tarihleri arasında ihraç edilen Eurobondlardan faiz geliri elde edilmesi durumunda ise, Geçici 59 uncu maddeye göre ilgili yıl için belirlenmiş istisna tutarı düşülecek olup, kalan tutarın beyan sınırını aşması halinde bu tutarın tamamı beyan edilecektir.
Tam mükellef gerçek kişilerce elde edilen faiz gelirinin 01/01/2006 tarihinden sonra ihraç edilen Eurobondlara ilişkin olması halinde, bu gelirlere Geçici 59 uncu maddedeki istisna uygulanmayacak, beyan sınırının aşılması halinde, tamamı yıllık beyanname ile beyan edilecektir.
Eurobondların döviz cinsinden ihraç edilmesi nedeniyle, bu kıymetlerin itfası sırasında oluşan değer artışları irat sayılmadığı gibi, elde edilen gelirlere indirim oranı uygulaması da söz konusu değildir. Bu uygulamada Eurobondların ihraç tarihinin herhangi bir önemi bulunmamaktadır.
5.2.2- Dar Mükellef Gerçek Kişiler
Gelir Vergisi Kanununun 6 ncı maddesine göre, Türkiye'de yerleşik olmayan gerçek kişiler (dar mükellefler) sadece Türkiye içinde elde ettikleri kazanç ve iratlar üzerinden vergilendirilmekte olup, aynı Kanunun 7 nci maddesinde de kazancın Türkiye'de elde edilmesi, sermayenin Türkiye'de yatırılmış olmasına bağlanmıştır.
Diğer taraftan, Gelir Vergisi Kanununun 86 ncı maddesinin 2 numaralı fıkrasına göre, dar mükellef gerçek kişiler tarafından elde edilen ve tamamı Türkiye'de tevkif suretiyle vergilendirilmiş olan menkul sermaye iratları için yıllık beyanname verilmemekte, diğer gelirler için beyanname verilmesi halinde de bu gelirler beyannameye dahil edilmemektedir.
Dolayısıyla, dar mükellef gerçek kişilerce Eurobondlardan elde edilen faiz gelirleri, Türkiye'de tevkif suretiyle vergilendirilmiş kabul edildiğinden, bu kıymetlerden elde edilen faiz gelirleri tutarı ne olursa olsun beyan edilmeyeceği gibi, diğer gelirlerin beyanı halinde de beyannameye dahil edilmeyecektir.
5.3- Değer Artış Kazançlarının Vergilendirilmesi
Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 80 inci maddesine göre, menkul kıymetler ve diğer sermaye piyasası araçlarının elden çıkarılmasından sağlanan kazançlar değer artış kazancı olarak vergilendirilmektedir.
Söz konusu menkul kıymetlerin alım-satımından elde edilen değer artış kazançlarında vergilendirmeye esas alınacak kazanç, Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 81 inci maddesine göre elden çıkarma karşılığında alınan para ve ayınlarla sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerin tutarından, elden çıkarılan kıymetin maliyet bedeli ile elden çıkarılma dolayısıyla yapılan giderlerin ve ödenen vergi ve harçların indirilmesi suretiyle bulunacaktır.
Eurobondların elden çıkarılmasından doğan kazanç, elden çıkarma karşılığında elde edilen yabancı para tutarının Yeni Türk Lirası karşılığından, bunların alımında ödenen yabancı para tutarının Yeni Türk Lirası karşılığı ve varsa alım-satım giderlerinin düşülmesi suretiyle hesaplanacaktır.
Gelir Vergisi Kanunun Geçici 67 nci maddesinin (1) numaralı fıkrasına göre, bankalar ve aracı kurumlar tarafından menkul kıymetler ve diğer sermaye piyasası araçlarının alış ve satış bedelleri arasındaki fark ile alış ve itfa bedelleri arasındaki fark ve dönemsel getiriler üzerinden tevkifat yapılması gerekmekte ancak, Hazine tarafından ihraç edilen Eurobondların itfası ve alım-satımı neticesinde elde edilen gelirler madde kapsamında yer almamaktadır.
Bu durumda, gerek 01/01/2006 tarihinden önce gerekse bu tarihten sonra Hazine tarafından yurt dışında ihraç edilen menkul kıymetlerin alım-satımından elde edilen değer artış kazançlarının tam ve dar mükellef gerçek kişiler yönünden vergilendirilmesi aşağıdaki gibi olacaktır.
5.3.1- Tam Mükellef Gerçek Kişiler
Tam mükellef gerçek kişilerce, 26/07/2001 tarihinden önce ihraç edilen Eurobondlardan değer artış kazancı elde edilmiş olması halinde, Gelir Vergisi Kanununun Geçici 59 uncu maddesinde yer alan istisna uygulanmayacak olup, maliyet bedeli endekslemesi yapıldıktan sonra bulunacak kazançtan anılan Kanunun mükerrer 80 inci maddesinde yer alan istisna (2006 yılı için 14.000 YTL) düşüldükten sonra kalan tutar ne olursa olsun beyan edilecektir.
Kazancın tespitinde maliyet bedeli, menkul kıymetin elden çıkarıldığı ay hariç olmak üzere Türkiye İstatistik Kurumunca belirlenen toptan eşya fiyat endeksindeki artış oranında artırılarak tespit edilecektir. 2006 yılının Ocak ayından itibaren toptan eşya fiyat endeksi yerine, üretici fiyat endeksi yayımlanmaktadır. Bu nedenle 01/01/2006 tarihinden sonra yapılan endekslemelerde toptan eşya fiyat endeksi yerine, üretici fiyat endeksi dikkate alınacaktır.
31/12/2007 tarihine kadar uygulanmak üzere, 26/07/2001-31/12/2005 tarihleri arasında ihraç edilen Eurobondlarla ilgili olarak değer artış kazancı elde edilmesi durumunda, maliyet bedeli endekslemesi yapıldıktan sonra bulunacak kazanç tutarından Geçici 59 uncu maddede yer alan istisna tutarı düşülecek ve kalan tutar ne olursa olsun beyan edilecektir.
Öte yandan, 5281 sayılı Kanunla mükerrer 81 inci maddeye eklenen hükümle, 01/01/2006 tarihinden itibaren elde edilen gelirlere uygulanmak üzere, endekslemenin yapılabilmesi için artış oranının % 10 veya üzerinde olması şartı getirilmiş olmakla birlikte, 01/01/2006 tarihinden önce ihraç edilen eurobondların elden çıkarılması durumunda, artış oranı % 10'dan az olsa dahi kazancın tespiti sırasında endeksleme yapılabilecektir.
01/01/2006 tarihinden sonra ihraç edilen Eurobondlardan alım-satım kazancı elde edilmesi durumunda da Geçici 59 uncu ve mükerrer 80 inci maddelerdeki istisna uygulanmayacak, maliyet bedeli endekslemesi yapıldıktan sonra bulunacak kazanç, tutarı ne olursa olsun beyan edilecektir.
5.3.2- Dar Mükellef Gerçek Kişiler
Gelir Vergisi Kanununun 7 nci maddesine göre, diğer kazanç ve iratlar için bu kazancı doğuran işin veya muamelenin Türkiye'de ifa edilmesi veya Türkiye'de değerlendirilmesi, kazanç ve iradın Türkiye'de elde edildiğini göstermektedir. Aynı maddede değerlendirmeden maksadın, ödemenin Türkiye'de yapılması veya ödeme yabancı memlekette yapılmışsa, Türkiye'de ödeyenin veya nam ve hesabına ödeme yapılanın hesaplarına intikal ettirilmesi veya karından ayrılması olduğu belirtilmektedir.
Bu kapsamda, yurt dışında ihraç edilen Eurobondların yine yurt dışında yerleşik kişiler tarafından Türkiye'de yerleşik bir kuruluşta hesap açılması suretiyle Türkiye'de alım-satımının yapılması halinde elde edilen değer artış kazançları Türkiye'de vergiye tabi bulunmaktaydı.
Gelir Vergisi Kanununun 101 inci maddesine göre; menkul malların ve hakların elden çıkarılmasından doğan diğer kazanç ve iratların mal ve hakların Türkiye'de elden çıkarıldığı yerin vergi dairesine, kazancın iktisap olunduğu tarihten itibaren 15 gün içinde münferit beyanname ile beyan edilmesi zorunluydu.
Bu çerçevede, dar mükelleflerin değer artış kazancı elde etmeleri halinde vergilendirmeye esas kazanç, dar mükellef gerçek kişi veya daimi temsilcisi tarafından kazancın elde edildiği tarihten itibaren 15 gün içerisinde münferit beyanname ile beyan edilmekteydi.
Kanunun 107 nci maddesinde ise dar mükellefiyette; mükellefin Türkiye'de daimi temsilcisi mevcutsa mükellef hesabına daimi temsilci (Türkiye'de birden fazla daimi temsilcisinin mevcudiyeti halinde, mükellefin tayin edeceği, tarhiyat tarihine kadar böyle bir tayin yapılmamışsa temsilcilerden herhangi birisi), daimi temsilci mevcut değilse kazanç ve iratları yabancı kişiye sağlayanlar, tarhiyata muhatap tutulmaktaydılar.
Hazine tarafından yurt dışında ihraç edilen borçlanma senetlerinin (Eurobondların) yurt dışında yerleşik ve dar mükellefiyet esasında vergilendirilen gerçek kişi veya kurumlarca, Türkiye'de yerleşik kurumlara satış işleminin yapılmış olması durumunda; alım yapan, kendisine satışı yapan dar mükellef gerçek kişi veya kurumun bu işlemden ne kadar kazanç elde ettiğini bilecek durumda olmayan Türkiye'de yerleşik kurumların, yabancı gerçek kişi veya kuruma kazanç sağlayan kişi olarak kabul edilmesi ve bu çerçevede bu alış işlemi nedeniyle tarhiyata muhatap tutulması söz konusu değildi.
07/07/2006 tarihinden itibaren yürürlüğe giren 5527 sayılı Kanunla, Gelir Vergisi Kanununun Geçici 67 nci maddesinin (7) numaralı fıkrasına eklenen cümlede, anılan maddenin (1), (2), (3) ve (4) numaralı fıkraları uyarınca tevkifata tabi tutulsun tutulmasın, dar mükellef gerçek kişi veya kurumlarca Hazine tarafından yurt dışında ihraç edilen menkul kıymetlerden sağlanan kazanç ve iratlar için münferit veya özel beyanname verilmeyeceği belirtilmiştir. Bu çerçevede dar mükellef gerçek kişi veya kurumların Hazine tarafından yurt dışında ihraç edilen menkul kıymetlerin elden çıkarılmasından sağladıkları kazançlar münferit veya özel beyan konusu yapılmayacaktır.
Bu uygulamada, Hazine tarafından yurt dışında ihraç edilen menkul kıymetlerin ihraç tarihinin bir önemi bulunmamaktadır.
5.4- Konu ile İlgili Özellik Arzeden Hususlar
Tebliğin (5) numaralı bölümünde, sadece Hazine tarafından yurt dışında ihraç edilen menkul kıymetlerin (Eurobond) elde tutulması ve elden çıkarılması durumunda yapılacak vergilendirme işlemleri konusunda açıklama yapılmış olup birden fazla gelir unsurundan gelir elde edilmesi durumunda, 11/02/2004 tarih ve 16 numaralı Gelir Vergisi Sirkülerinde yapılan açıklamaların dikkate alınması gerekmektedir.
Tam mükellefiyete tabi mükelleflerin yabancı memleketlerde elde ettikleri kazanç ve iratlar için mahallinde ödedikleri benzer vergiler Gelir Vergisi Kanununun 123 üncü madde hükümleri çerçevesinde, Türkiye'de tarh edilen gelir vergisinin yabancı memleketlerde elde edilen kazanç ve iratlara isabet eden kısmından indirilebilecektir.
Dar mükellef gerçek kişiler için yapılan vergilendirmede, çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları da dikkate alınacaktır.
Hazine tarafından yurt dışında ihraç edilen menkul kıymetlerden (Eurobond) ticari işletmelerce elde edilen faiz geliri ve değer artış kazancının tespitinde ise ticari kazanç hükümleri uygulanacaktır.
Tebliğ olunur.
(1) 30/12/2005 tarihli ve 26039 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.
(2) 07/07/2006 tarihli ve 26221 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.
EK 1 : TABLO
","resmiGazeteSayi":"26305","resmiGazeteTarih":"2006-09-30T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tebligGuncelType":1,"tag":null,"priority":15030,"fileNames":null,"tebligGroupId":null,"tebligGrubu":null,"kanunId":433,"siteLink":null,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"deleted":false,"userid":781,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:28:16.672388","updated_at":"2025-05-22T12:01:19.812254","id":6729,"title":"259 SERİ NO'LU GELİR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ","summary":null,"description":"193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 21, 23/8, 31, 47, 48, mükerrer 80, 82, 86, 103 ve mükerrer 121 inci maddelerinde yer alan maktu had ve tutarlar hakkında aşağıdaki açıklamaların yapılması gerekli görülmüştür.
1.Yeniden Değerleme Oranında Artırılan Had ve Tutarlar
Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 123 üncü maddesinin 2 numaralı fıkrasında, Kanunun 21, 23/8, 31, 47, 48, mükerrer 80, 82, 86 ve mükerrer 121 inci maddelerinde yer alan maktu had ve tutarların, her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre belirlenen yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle uygulanacağı, bu şekilde hesaplanan maktu had ve tutarların yüzde 5'ini aşmayan kesirlerinin dikkate alınmayacağı, Bakanlar Kurulunun, bu surette tespit edilen had ve tutarları yarısına kadar artırmaya veya indirmeye yetkili olduğu hükmü yer almaktadır. Aynı maddenin 3 numaralı fıkrasında da 103 üncü maddede yer alan vergi tarifesinin gelir dilimi tutarları hakkında da yukarıdaki hükmün uygulanacağı öngörülmüştür.
Bu hüküm göz önüne alınarak Gelir Vergisi Kanununun 21, 23/8, 31, 47, 48, mükerrer 80, 82, 86, 103 ve mükerrer 121 inci maddelerinde yer alıp, 2006 yılında uygulanan had ve tutarların 2006 yılı için %7,8 (yüzde yedi virgül sekiz) olarak tespit edilen yeniden değerleme oranında(1) arttırılması suretiyle belirlenen ve 2007 takvim yılında uygulanacak olan had ve tutarlar aşağıdaki şekilde tespit edilmiştir.
1.1. Gayrimenkul Sermaye İratlarında Uygulanan İstisna Tutarı
Gelir Vergisi Kanununun 21 inci maddesinde yer alan mesken kira gelirleri için uygulanan istisna tutarı, 2007 takvim yılında elde edilen kira gelirleri için 2.300 YTL olarak tespit edilmiştir.
1.2. Hizmet Erbabına İşyeri veya İşyerinin Müştemilatı Dışında Kalan Yerlerde Yemek Verilmek Suretiyle Sağlanan Menfaatlere İlişkin İstisna Tutarı
Gelir Vergisi Kanununun 23 üncü maddesinin 8 numaralı bendinde yer alan, işverenlerce işyeri veya işyerinin müştemilatı dışında kalan yerlerde hizmet erbabına yemek verilmek suretiyle sağlanan menfaatlere ilişkin istisna tutarı, 2007 takvim yılında uygulanmak üzere 8,80 YTL olarak tespit edilmiştir.
1.3. Sakatlık İndirimi Tutarları
Gelir Vergisi Kanununun 31 inci maddesinde yer alan sakatlık indirimi tutarları, 2007 takvim yılında uygulanmak üzere; birinci derece sakatlar için 570 YTL, ikinci derece sakatlar için 280 YTL, üçüncü derece sakatlar için 140 YTL olarak tespit edilmiştir.
1.4. Basit Usule Tabi Olmanın Genel Şartlarından Olan İşyeri Kira Bedeline İlişkin Tutar
Gelir Vergisi Kanununun 47 nci maddesinin 2 numaralı bendinde yer alan yıllık kira bedeli toplamı, 2007 takvim yılında uygulanmak üzere büyükşehir belediye sınırları içinde 3.700 YTL, diğer yerlerde 2.600 YTL olarak uygulanacaktır.
1.5. Basit Usule Tabi Olmanın Özel Şartlarını Belirleyen Hadler
Gelir Vergisi Kanununun 48 inci maddesinde yer alan hadler, 2007 takvim yılında uygulanmak üzere yeniden değerleme oranında artırılmıştır.
Buna göre;
- 1 numaralı bent için 53.000 YTL ve 77.000 YTL,
- 2 numaralı bent için 26.000 YTL,
- 3 numaralı bent için 53.000 YTL ,
olarak uygulanacaktır.
1.6. Değer Artışı Kazançlarına İlişkin İstisna Tutarı
Mükerrer 80 inci maddede yer alan değer artışı kazançlarına ilişkin istisna tutarı, 2007 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere 6.400 YTL olarak tespit edilmiştir.
1.7. Arızi Kazançlara İlişkin İstisna Tutarı
Gelir Vergisi Kanununun 82 nci maddesinde yer alan arızi kazançlara ilişkin istisna tutarı, 2007 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere 15.000 YTL olarak tespit edilmiştir.
1.8. Tevkifata ve İstisnaya Konu Olmayan Menkul ve Gayrimenkul Sermaye İratlarına İlişkin Beyanname Verme Sınırı
Gelir Vergisi Kanununun 86 ncı maddesinde yer alan tevkifata ve istisnaya konu olmayan menkul ve gayrimenkul sermaye iratlarına ilişkin beyanname verme sınırı, 2007 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere 900 YTL olarak tespit edilmiştir.
1.9. Gelir Vergisine Tabi Gelirlerin Vergilendirilmesinde Esas Alınan Tarife
Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yer alan gelir vergisine tabi gelirlerin vergilendirilmesinde esas alınan tarife, 2007 takvim yılı gelirlerinin vergilendirilmesinde esas alınmak üzere aşağıdaki şekilde yeniden belirlenmiştir.
| 7.500 YTL'ye kadar | % 15 |
| 19.000 YTL'nin 7.500 YTL'si için 1.125 YTL, fazlası | % 20 |
| 43.000 YTL'nin 19.000 YTL'si için 3.425 YTL, fazlası | % 27 |
| 43.000 YTL'den fazlasının 43.000 YTL'si için 9.905 YTL, fazlası | % 35 |
1.10. Ücretlilerde Vergi İndirimi Uygulamasında Esas Alınan Tarife
Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 121 inci maddesinde yer alan ücretlilerde vergi indirimi uygulamasında esas alınan tarife 2007 takvim yılı harcamalarına uygulanmak üzere aşağıdaki şekilde yeniden belirlenmiştir.
3.800 Yeni Türk Lirasına kadar %8'i
7.700 Yeni Türk Lirasının 3.800 Yeni Türk Lirası için %8'i, aşan kısmı için %6'sı
7.700 Yeni Türk Lirasından fazlasının, 7.700 Yeni Türk Lirası için %7'si, aşan kısmı için %4'ü.
2. Kâr Hadleri Emsallerine Göre Düşük Olarak Tespit Edilmiş Bulunan Emtia İçin Özel Hadler
Milli piyango bileti, akaryakıt, şeker ve bunlar gibi kâr hadleri emsallerine göre düşük olarak tespit edilmiş bulunan emtia için özel hadler belirleme yetkisi Gelir Vergisi Kanununun 48 inci maddesi ile Maliye Bakanlığına verilmiştir. Bu yetki kullanılarak 2006 yılı için 41 ve 43 Seri No.lu Gelir Vergisi Sirküleri ile belirlenen tutarlar yeniden artırılmıştır.
Buna göre, anılan maddelerin ticaretini yapanların, 2007 takvim yılında da basit usulden yararlanabilmeleri için; alış, satış veya hasılatlarının 31/12/2006 tarihi itibariyle aşağıda belirtilen hadleri aşmaması gerekmektedir.
| Emtianın Cinsi | Büyükşehir Belediye Sınırları Dışında Kalan Yerlerde | Büyükşehir Belediye Sınırları İçinde Kalan Yerlerde | ||
| Yıllık Alım Ölçüsü (TL.) | Yılık Satış Ölçüsü (TL.) | Yıllık Alım Ölçüsü (TL.) | Yılık Satış Ölçüsü (TL.) | |
| Değerli Kağıt | 80.000 | 90.000 | 110.000 | 129.000 |
| Şeker -Çay | 64.000 | 80.000 | 75.000 | 100.000 |
| Milli Piy. Bileti, Hemen Kazan, Süper Toto vb. | 64.000 | 80.000 | 75.000 | 100.000 |
| İçki (Bira ve Şarap Hariç) - İspirto- Sigara-Tütün | 64.000 | 80.000 | 75.000 | 100.000 |
| Akaryakıt (LPG hariç) | 90.000 | 105.000 | 129.000 | 140.000 |
Belirtilen bu malların alım satımı ile uğraşanlar hakkında, basit usulün özel şartları bakımından yukarıdaki hadler dikkate alınmak suretiyle, 136 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğindeki(2) hesaplamalar doğrultusunda işlem yapılacaktır.
3-Basit Usule Tabi Mükelleflerde Gün Sonunda Toplu Belge Düzenleme Uygulaması
Basit usulde vergilendirilen mükelleflerle ilgili 215 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği(3) ile getirilen, belge vermedikleri günlük hasılatları için gün sonunda tek bir fatura düzenlemesine ilişkin uygulamanın, 31/12/2007 tarihine kadar devam etmesi Vergi Usul Kanununun mükerrer 257 nci maddenin Bakanlığımıza verdiği yetkiye istinaden uygun görülmüştür.
Tebliğ olunur.
(1) 28/11/2006 tarih ve 26360 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 363 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile açıklanmıştır.
(2) 2/5/1982 tarih ve 17682 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.
(3) 6/12/1998 tarih ve 23545 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.
4/4/2007 gün ve 26483 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 5615 sayılı Kanunla, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun Esnaf Muaflığı başlıklı 9 uncu ve Değer Artışı Kazançları başlıklı mükerrer 80 inci maddelerinde yapılan değişikliklerle, yürürlükten kaldırılmış bulunan Ücretlilerde Vergi İndirimi başlıklı mükerrer 121 inci maddesine ilişkin olarak aşağıdaki açıklamalar yapılmıştır.
1. Yasal Düzenleme
5615 sayılı Kanunla, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun;
- 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendi, \"6. Evlerde kullanılan dikiş, nakış, mutfak robotu, ütü ve benzeri makine ve aletler hariç olmak üzere, muharrik kuvvet kullanmamak ve dışarıdan işçi almamak şartıyla; oturdukları evlerde imal ettikleri havlu, örtü, çarşaf, çorap, halı, kilim, dokuma mamûlleri, kırpıntı deriden üretilen mamûller, örgü, dantel, her nevi nakış işleri ve turistik eşya, hasır, sepet, süpürge, paspas, fırça, yapma çiçek, pul, payet, boncuk işleme, tığ örgü işleri, ip ve urganları, tarhana, erişte, mantı gibi ürünleri işyeri açmaksızın satanlar. Bu ürünlerin, pazar takibi suretiyle satılması ile ticarî, ziraî veya meslekî faaliyetleri dolayısıyla gelir ve kurumlar vergisi mükellefi olanların düzenledikleri hariç olmak üzere; düzenlenen kermes, festival, panayır ile kamu kurum ve kuruluşlarınca geçici olarak belirlenen yerlerde satılması muaflıktan faydalanmaya engel değildir.\" şeklinde,
- Anılan maddenin mülga ikinci fıkrasından sonra gelen üçüncü fıkrası, \"Ticarî, ziraî veya meslekî kazancı dolayısı ile gerçek usûlde Gelir Vergisine tâbi olanlar ile yukarıda sayılan işleri Gelir ve Kurumlar Vergisi mükelleflerine bağlılık arz edecek şekilde yapanlar esnaf muaflığından faydalanamazlar.\" şeklinde,
- Mükerrer 80 inci maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendinde yer alan \"dört yıl içinde\" ibaresi \"beş yıl içinde\" olarak,
Değiştirilmiş ve ücretlilerde vergi indirimi başlıklı mükerrer 121 inci maddesi yürürlükten kaldırılmıştır.
2. Gelir Vergisi Kanununun 9 uncu Maddesiyle İlgili Düzenlemeler
2.1. Evlerde Kullanılması Esnaf Muaflığının Kaybedilmesine
Engel Olmayacak Makine Ve Aletler
Gelir Vergisi Kanununun Esnaf Muaflığı başlıklı 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendinde yapılan değişiklikle, evlerde kullanılan dikiş, nakış, mutfak robotu, ütü ve benzeri makine ve aletler, muharrik kuvvet kapsamından çıkartılmış ve böylece söz konusu makine ve aletlerin kullanılmasının muafiyetten yararlanmaya engel olmaması sağlanmıştır.
Örneğin Bayan (A)'nın, evinde dikiş ve nakış makinesini kullanmak suretiyle imal ettiği örgü ve nakış işlerini satması faaliyeti, esnaf muaflığı kapsamında değerlendirilecektir.
Ancak, evlerde sanayi tipi veya seri üretim yapabilen makine ve aletleri kullanmak suretiyle kazanç elde edenler esnaf muaflığı kapsamında değerlendirilmeyecektir.
2.2. Esnaf Muaflığı Kapsamında Evlerde Üretilebilecek Ürünler
Gelir Vergisi Kanununun Esnaf Muaflığı başlıklı 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendinde yapılan diğer bir düzenlemeyle, esnaf muaflığı kapsamında evlerde üretilebilecek malların sayısı artırılmış bulunmaktadır.
Mevcut bentte yer alan ürün çeşitlerine ilave olarak, kırpıntı deriden üretilen mamuller, tarhana, erişte, mantı, her nevi pul, payet, boncuk işleme, tığ örgü işleri gibi ürün ve mamullerin üretim ve satışıyla iştigal edenler de esnaf muaflığı kapsamına alınmıştır.
Muafiyet kapsamındaki ürünler, bentte yer alan ürünlerle sınırlı olmayıp bu ürünlere benzerlik gösteren diğer ürünleri aynı şartlarla üretip satanlar da esnaf muaflığı kapsamında değerlendirilecektir.
Örneğin Bayan (B) nin, evinde ürettiği tarhanayı, kurumlar vergisi mükellefi (Z) A.Ş.'ne satması halinde Bayan (B), elde ettiği bu gelir dolayısıyla esnaf muaflığı kapsamında değerlendirilecektir. Ancak (Z) A.Ş., Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan vergi tevkifatı yapacaklar arasında sayılmış olduğundan, Bayan (B)'ye yaptığı ödeme nedeniyle gider pusulası düzenlemek ve anılan maddenin (13) numaralı bendinin (a) alt bendi uyarınca da gelir vergisi tevkifatı yapmak zorundadır.
Diğer taraftan, anılan bentte sayılan emtianın imali için ödenen hizmet bedelleri de (ücrete ilişkin unsurları taşımamak kaydıyla) bu bent kapsamında değerlendirilecektir.
2.3. Evlerde Üretilen Ürünlerin Satışının Yapılacağı Yerler
Söz konusu bentte yapılan başka bir düzenlemeyle de emeğe dayalı ürünlerin esnaf muaflığından yararlananlarca pazarlanmasında kolaylık sağlanmıştır. Muafiyet kapsamında bulunanlar, evlerde Kanunun öngördüğü makine ve aletler dışında başka makine ve alet kullanmadan kendi el emekleriyle imal ettikleri ürünleri;
- Bir işyeri açmaksızın,
- Dernekler, vakıflar, sendikalar ve meslek odalarınca düzenlenenler dahil olmak üzere düzenlenen kermes, festival ve panayırlarda (Gelir ve Kurumlar Vergisi mükelleflerince düzenlenenler hariç),
-Kamu kurum ve kuruluşlarınca geçici olarak belirlenen yerlerde
satabilecekler ve esnaf muaflığından yararlanmaya devam edebileceklerdir.
Öte yandan evlerde üretilen ürünlerin; pazar takibi suretiyle satışını yapanlar, Gelir ve Kurumlar Vergisi mükelleflerince düzenlenen kermes, festival ve panayırlarda satışını yapanlar ile Kamu kurum ve kuruluşlarınca devamlılık arz edecek şekilde belirlenen yerlerde satışını yapanlar, esnaf muaflığından faydalanamayacaktır.
2.4. Gelir Vergisi Kanununun 9 uncu Maddesinin Uygulamasında Devamlılık Unsurunun Kaldırılması
Gelir Vergisi Kanununun 9 uncu maddesinin üçüncü fıkrasında, 5615 sayılı Kanunla değişiklik yapılmadan önce, esnaf muaflığı kapsamında sayılan işlerin gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerine devamlılık ve bağlılık arz edecek şekilde yapılması halinde muafiyetin kaybedileceği hükmü yer almaktaydı. 5615 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle \"devamlılık\" ibaresi fıkra metninden çıkartılmıştır.
Buna göre, esnaf muaflığı kapsamında sayılan işlerin gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerine bağlılık arz etmeyecek şekilde devamlı olarak yapılması muafiyetten yararlanmaya engel teşkil etmeyecektir.
Örneğin Bayan (F), evinde tığ ile ürettiği dantelleri (X) firmasına satmakta ve bu faaliyeti (X) firmasına devamlı olarak yapmaktadır. Bayan (F), bu faaliyetinden dolayı esnaf muaflığından yararlanacak olup, (X) firması, Bayan (F)'ye yaptığı ödeme nedeniyle gider pusulası düzenlemek ve Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin (13) numaralı bendinin (a) alt bendi uyarınca da gelir vergisi tevkifatı yapmak zorundadır.
2.5. Vergi Tevkifatı
Gelir Vergisi Kanununun 9 uncu maddesinin son fıkrasında, \"Bu muaflığın, 94 üncü madde uyarınca tevkif suretiyle kesilen vergiye şümulü yoktur.\" hükmü yer almakta olup, anılan kanunun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasında sayılanlar, esnaf muaflığından yararlananlara yaptıkları ödemeler üzerinden vergi tevkifatı yapmak zorundadırlar.
3. Ücretlilerde Vergi İndirimi Uygulamasının Kaldırılması
5615 sayılı Kanunun 31 inci maddesiyle Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 121 inci maddesi 01/01/2007 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmış olduğundan, ücretliler bu tarihten geçerli olmak üzere, almış oldukları belgeleri vergi iadesi amacıyla saklamayacaklardır.
Ücretlilerde vergi indirimi uygulaması yürürlükten kaldırılmış olmakla birlikte, mükellef olmayanların, satın aldıkları mallar ve hizmetler için belge almamaları halinde, adlarına 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 353 üncü maddesinin (3) numaralı bendi uyarınca özel usulsüzlük cezası kesilecektir.
5615 sayılı Kanunun geçici 2 nci maddesi uyarınca, ücretlilerin 2006 yılına ilişkin olarak 2007 yılında ödeyecekleri gelir vergisinden mahsup edilecek vergi indirimiyle ilgili işlemler, Gelir Vergisi Kanununun yürürlükten kaldırılan mükerrer 121 inci maddesi hükümlerine göre sonuçlandırılacaktır.
Öte yandan, yürürlükten kaldırılan ücretlilerde vergi indirimi yerine 5615 sayılı Kanunun 2 nci maddesiyle 01/01/2008 tarihinden itibaren elde edilecek gelirlere uygulanmak üzere asgarî geçim indirimi esası getirilmiştir. Yapılan düzenlemeye göre; ücretin elde edildiği takvim yılı başında geçerli olan ve sanayi kesiminde çalışan 16 yaşından büyük işçiler için uygulanan asgarî ücretin yıllık brüt tutarının; mükellefin kendisi için % 50'si, çalışmayan ve herhangi bir geliri olmayan eşi için % 10'u, çocukların her biri için ayrı ayrı olmak üzere; ilk iki çocuk için % 7,5 diğer çocuklar için % 5'i olarak belirlenen tutarın, 103 üncü maddedeki gelir vergisi tarifesinin birinci gelir dilimine uygulanan oranla çarpılmasıyla bulunan tutar (asgari geçim indirimi tutarı), hesaplanan vergiden mahsup edilebilecektir.
4. Mal ve Hakların 5 Yıl İçinde Elden Çıkarılmasında Değer Artış Kazancı
Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 80 inci maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendinde yer alan düzenlemeye göre; iktisap şekli ne olursa olsun ( ivazsız olarak iktisap edilenler hariç) 70 inci maddenin 1, 2, 4 ve 7 numaralı bentlerinde yazılı mal (gerçek usulde vergiye tabi çiftçilerin zirai istihsalde kullandıkları gayrimenkuller dahil) ve hakların, iktisap tarihinden başlayarak dört yıl içinde elden çıkarılmasından doğan kazançlar değer artışı kazancı olarak gelir vergisine tabi tutulmaktaydı.
5615 sayılı Kanunun 5 inci maddesiyle anılan Kanunun mükerrer 80 inci maddesinin (6) numaralı bendinde yapılan değişiklikle, anılan bentte sayılan mal ve hakların elden çıkarılmasında değer artışı kazancı olarak değerlendirilecek süre, iktisap tarihinden itibaren, 4 yıldan 5 yıla çıkarılmıştır.
Ancak, Gelir Vergisi Kanununa eklenen geçici 71 inci maddeyle, 01/01/2007 tarihinden önce iktisap edilmiş olan anılan mal ve hakların elden çıkarılmasından doğan kazançların vergilendirilmesinde dört yıllık süre esas alınacaktır.
Tebliğ olunur.
","resmiGazeteSayi":"26509","resmiGazeteTarih":"2007-05-01T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tebligGuncelType":1,"tag":null,"priority":15490,"fileNames":null,"tebligGroupId":null,"tebligGrubu":null,"kanunId":433,"siteLink":null,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:28:16.669387","updated_at":"2025-03-24T19:28:16.669387","id":6723,"title":"265 SERİ NO'LU GELİR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ","summary":null,"description":"1. Giriş
5615 sayılı Kanunla 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununda yapılan değişiklikler sonucu vergi sistemimize giren gerçek ücretlerin vergilendirilmesinde asgarî geçim indirimi uygulaması ile ilgili açıklama ve düzenlemeler bu Tebliğin konusunu oluşturmaktadır.
2. Yasal Düzenleme
5615 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun1 2 nci maddesi ile 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun mülga 32 nci maddesi 01/01/2008 tarihinden geçerli olmak üzere başlığıyla birlikte aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir.
\"Asgari geçim indirimi
Madde 32- Ücretin gerçek usûlde vergilendirilmesinde asgarî geçim indirimi uygulanır.
Asgarî geçim indirimi; ücretin elde edildiği takvim yılı başında geçerli olan ve sanayi kesiminde çalışan 16 yaşından büyük işçiler için uygulanan asgarî ücretin yıllık brüt tutarının; mükellefin kendisi için % 50'si, çalışmayan ve herhangi bir geliri olmayan eşi için % 10'u, çocukların her biri için ayrı ayrı olmak üzere; ilk iki çocuk için % 7,5 diğer çocuklar için % 5'idir. Gelirin kısmî döneme ait olması halinde, ay kesirleri tam ay sayılmak suretiyle bu süreye isabet eden indirim tutarları esas alınır. Asgarî geçim indirimi, bu fıkraya göre belirlenen tutar ile 103 üncü maddedeki gelir vergisi tarifesinin birinci gelir dilimine uygulanan oranın çarpılmasıyla bulunan tutarın, hesaplanan vergiden mahsup edilmesi suretiyle uygulanır. Mahsup edilecek kısmın fazla olması halinde iade yapılmaz.
İndirimin uygulamasında \"çocuk\" tabiri, mükellefle birlikte oturan veya mükellef tarafından bakılan (nafaka verilenler, evlat edinilenler ile ana veya babasını kaybetmiş torunlardan mükellefle birlikte oturanlar dâhil) 18 yaşını veya tahsilde olup 25 yaşını doldurmamış çocukları, \"eş\" tabiri ise, aralarında yasal evlilik bağı bulunan kişileri ifade eder.
İndirim tutarının tespitinde mükellefin, gelirin elde edildiği tarihteki medenî hali ve aile durumu esas alınır. İndirim, yukarıdaki oranlara göre hesaplanan tutarları aşmamak kaydıyla, ücret geliri elde eden aile fertlerinden her biri için ayrı ayrı, çocuklar için eşlerden yalnızca birisinin gelirine uygulanır. Boşananlar için indirim tutarının hesabında, nafakasını sağladıkları çocuk sayısı dikkate alınır.
Bakanlar Kurulu, indirim konusu yapılacak toplam tutarın asgarî ücretin yıllık brüt tutarını aşmaması şartıyla ikinci fıkrada belirtilen asgarî geçim indirimi oranlarını artırmaya veya kanunî oranına kadar indirmeye yetkilidir.
Asgarî geçim indiriminin uygulama dönemleri ve mahsup şekli ile diğer hususlara ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığınca belirlenir.\"
3. Uygulamanın Esasları
Asgari geçim indirimi uygulamasından ücretleri gerçek usulde vergilendirilen gerçek kişiler yararlanabilecektir.
Asgari geçim indirimi, ücretin elde edildiği takvim yılı başında belirlenen 16 yaşından büyük işçiler için uygulanan asgari ücretin yıllık brüt tutarına;
olmak üzere ücretlinin şahsi ve medeni durumu dikkate alınarak hesaplanan indirim oranlarının uygulanması sonucu bulunacak tutarın, Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yer alan Gelir Vergisi tarifesinin birinci gelir dilimine uygulanan oranla çarpılması sonucu bulunacak indirim tutarının 1/12'sinin aylık olarak hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilmesi suretiyle bulunacaktır.
Peşin olarak ödenen ücretler, asgari geçim indirimi uygulaması yönünden, nakden veya hesaben ödemenin yapıldığı dönemin geliri sayılacaktır. Örneğin, 01/01/2008 tarihinden önceki dönemde ücretlerin peşin olarak ödenmesi nedeniyle, bu tarihten sonraki döneme isabet eden ücret gelirleri, tahakkuk esasının geçerliliği nedeniyle, 01/01/2008 tarihinden önce elde edilmiş sayıldığından söz konusu ücretler için asgari geçim indirimi uygulanmayacaktır.
Asgari geçim indirimi tutarının, ücretlinin aylık hesaplanan vergisinden fazla olması halinde, fazlası dikkate alınmayacaktır.
Asgari geçim indiriminden, ücret gelirlerini yıllık beyanname ile bildirenler de yararlanabilecektir.
Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesi kapsamında değerlendirilen ücret geliri elde edenler, örneğin sosyal güvenlik destekleme primi ödemek suretiyle çalışanlar ile kurumların yönetiminde görevli olanlar da genel hükümlere göre asgari geçim indiriminden yararlanacaklardır.
Aşağıda sayılan ücret geliri elde edenler asgari geçim indirimi uygulamasından yararlanamayacaklardır.
4. Uygulamanın Yürürlüğe Giriş Tarihi
Asgari geçim indirimi uygulaması, 2008 yılından itibaren elde edilecek ücret gelirlerine uygulanmak üzere, 01/01/2008 tarihinden itibaren yürürlüğe girecektir.
5. Asgari Geçim İndirimi Tutarının Hesaplanması
Asgari geçim indirimi (A.G.İ.) tutarı, ücretin elde edildiği takvim yılı başında geçerli olan ve sanayi kesiminde çalışan 16 yaşından büyük işçiler için uygulanan asgarî ücretin yıllık brüt tutarına bu Tebliğin \"3. Uygulamanın Esasları\" başlıklı bölümünde yer alan oranların uygulanması ile bulunan tutarın, gelir vergisi tarifesinin birinci gelir dilimine karşılık gelen oranla çarpımı sonucu bulunur.
A.G.İ. Yıllık Tutarı = (Asgari Ücretin Yıllık Brüt Tutarı x A.G.İ. Oranı) x %15 2
Asgari geçim indirimi yıllık tutarı, ücretlinin asgari geçim indiriminden bir yıl boyunca faydalanacağı net menfaattir. Aylık yapılan ücret ödemelerinde ise asgari geçim indirimi, hesaplanan yıllık tutarın 12'ye bölünmesi suretiyle uygulanacak ve bir ay içerisinde yararlanılabilecek asgari geçim indirimi tutarı, yıllık olarak hesaplanan tutarın 1/12'sini geçemeyecektir.
Asgari geçim indiriminin yıllık tutarı, her ücretli için asgarî ücret üzerinden hesaplanan yıllık vergi tutarını aşamayacak ve yılı içerisinde asgari ücret tutarında meydana gelen değişiklikler, asgari geçim indirimi uygulamasında dikkate alınmayacaktır.
Ücretlinin faydalanacağı azami indirim tutarı, elde ettiği ücret geliri üzerinden hesaplanan gelir vergisi ile sınırlı olduğundan, mahsup edilecek kısmın fazla olması halinde ücretliye herhangi bir iade yapılmayacaktır.
Onsekiz yaşını doldurmuş çocuklardan öğrenimi sona erenler, öğrenimin sona erdiği ayı takip eden aydan itibaren anne veya babasının asgari geçim indirimi hesabında dikkate alınmayacaklardır.
Yıl içinde işyeri veya işvereni değişen ücretliler, yeni işyerlerinde veya işverenleri nezdinde çalışmaya başladıkları aydan itibaren asgari geçim indiriminden yararlanmaya devam edeceklerdir.
Örnek 13:
Çalışmayan ve herhangi bir geliri olmayan eşi ile dört çocuğu bulunan bir asgari ücretlinin 2008 yılının Ocak ayında yararlanabileceği asgari geçim indirimi tutarı aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır. (Ücretlinin 2008/Ocak Ayında Hesaplanan Gelir Vergisi 71,72 YTL'dir.)
| 2008 yılında Asgari Ücretin Yıllık Brüt Tutarı (562,50x12=) | : 6.750,00 YTL | |
| Mükellefin Asgari Geçim İndirimi Oranı | : % 85 | |
| - Mükellefin kendisi için % 50 | ||
| - Mükellefin eşi için % 10 | ||
| - Mükellefin çocukları için % 25 | ||
| Asgari Geçim İndirimine Esas Tutar (6.750,00x% 85=) | : 5.737,50 YTL | |
| Asgari Geçim İndiriminin Yıllık Tutarı (5.737,50x% 15=) | : 860,62 YTL |
Hesaplanan yıllık tutarın 1/12'si olan (860,62/12=) 71,72 YTL, aylık olarak hesaplanan gelir vergisi tevkifatı tutarından mahsup edilecektir.
Bu ücretlinin Ocak ayı için, asgari geçim indirimi mahsup işlemi aşağıdaki şekilde gerçekleştirilecektir.
| - 2008 yılı Ocak Ayı Brüt Ücreti | : 562,50 YTL |
| - 2008 yılı Ocak Ayı Tevkifat Matrahı | : 478,13 YTL |
| - 2008 yılı Ocak Ayı Ücretinden Hesaplanan Gelir Vergisi | : 71,72 YTL |
| - 2008 yılı Ocak Ayı Mahsup Edilecek Asgari Geçim İndirimi Tutarı | : 71,72 YTL |
| - 2008 yılı Ocak Ayı Ödenecek Gelir Vergisi | : 0,00 YTL'dir |
Buna göre, işveren mahsup edilen asgari geçim indirimi tutarı kadar yani 71,72 YTL ücretliye daha fazla ödeme yapacaktır. Diğer bir ifadeyle ücretlinin net eline geçen tutar 403,03 YTL iken 474,75 YTL olmaktadır.
Net ücret üzerinden anlaşmak suretiyle çalışanlar da asgari geçim indiriminden yaralanacak olup, hesaplanan vergiden mahsup edilen asgari geçim indirimi tutarları net ücretleri ile birlikte ücretliye ödenecektir.
Örnek 2:
Üç çocuğu için nafaka vermekte olan bir baba 01/04/2008 tarihinden itibaren 695 YTL net ücret sözleşmesi ile özel sektörde çalışmaya başlamıştır. Bu durumda babanın, 2008/Nisan ayı asgari geçim indirimi tutarı şu şekilde hesaplanacaktır.
| 2008 yılında Asgari Ücretin Yıllık Brüt Tutarı (562,50 x 12) | : 6.750,00 YTL | |
| Mükellefin Asgari Geçim İndirimi Oranı | : % 70 | |
| - Mükellefin kendisi için % 50 | ||
| - Mükellefin çocukları için % 20 | ||
| Asgari Geçim İndirimine Esas Tutar (6.750,00 x % 70) | : 4.725,00 YTL | |
| Asgari Geçim İndiriminin Yıllık Tutarı ( 4.725,00 x % 15 ) | : 708,75 YTL'dir. |
Hesaplanan yıllık tutarın 1/12'si olan (708,75 YTL/12=) 59,06 YTL, aylık olarak hesaplanan gelir vergisi tevkifat tutarından mahsup edilecektir.
Bu ücretlinin Nisan ayı için, asgari geçim indirimi mahsup işlemi aşağıdaki şekilde gerçekleştirilecektir.
| - 2008 yılı Nisan Ayı Net Ücreti | : 695,00 YTL |
- 2008 yılı Nisan Ayı Brüt Ücreti | : 970,00 YTL |
| - 2008 yılı Nisan Ayı Tevkifat Matrahı | : 824,49 YTL |
| - 2008 yılı Nisan Ayı Ücretinden Hesaplanan Gelir Vergisi | : 123,67 YTL |
| - 2008 yılı Nisan Ayı Mahsup Edilecek A.G.İ. Tutarı : | : 59,06 YTL |
| - 2008 yılı Nisan Ayı Ödenecek Gelir Vergisi (123,67-59,06=) | : 64,61 YTL'dir |
Buna göre, işveren Nisan ayından itibaren mahsup edilen asgari geçim indirimi tutarı kadar yani 59,06 YTL ücretliye daha fazla ödeme yapacaktır. Diğer bir ifadeyle ücretlinin net eline geçen tutar 695,00 YTL iken 754,06 YTL olmaktadır.
Ancak, ücretli Nisan ayında işe başladığı için yıl içinde ücret geliri elde etmediği Ocak, Şubat ve Mart ayları için asgari geçim indirimi tutarından yararlanamayacaktır.
Örnek 3:
Eşi çalışan ve iki çocuğu olan bir asgari ücretlinin 2008 yılı asgari geçim indirimi tutarı şu şekilde hesaplanacaktır.
| 2008 yılında Asgari Ücretin Yıllık Brüt Tutarı (562,50x12=) | : 6.750,00 YTL | |
| Mükellefin Asgari Geçim İndirimi Oranı | : % 65 | |
| - Mükellefin kendisi için % 50 | ||
| - Mükellefin çocukları için % 15 | ||
| Asgari Geçim İndirimine Esas Tutar (6.750,00x% 65=) | : 4.387,50 YTL | |
| Asgari Geçim İndiriminin Yıllık Tutarı ( 4.387,50x% 15=) | : 658,13 YTL'dir. |
Hesaplanan yıllık tutarın 1/12'si olan (658,13/12=) 54,84 YTL, aylık olarak hesaplanan gelir vergisi tevkifatı tutarından mahsup edilecektir.
Bu ücretlinin ocak ayı için, asgari geçim indirimi mahsup işlemi aşağıdaki şekilde gerçekleştirilecektir.
| - 2008 yılı Ocak Ayı Brüt Ücreti | : 562,50 YTL |
| - 2008 yılı Ocak Ayı Tevkifat Matrahı | : 478,13 YTL |
| - 2008 yılı Ocak Ayı Ücretinden Hesaplanan Gelir Vergisi | : 71,72 YTL |
| - 2008 yılı Ocak Ayı Mahsup Edilecek Asgari Geçim İndirimi Tutarı : | : 54,84 YTL |
| - 2008 yılı Ocak Ayı Ödenecek Gelir Vergisi (71,72-54,84=) | : 16,88 YTL'dir |
Buna göre, işveren mahsup edilen asgari geçim indirimi tutarı kadar yani 54,84 YTL ücretliye daha fazla ödeme yapacaktır. Diğer bir ifadeyle ücretlinin net eline geçen tutar 403,03 YTL iken 457,87 YTL olmaktadır.
Örnek 4:
Bekar olan ve ikinci derece (aylık 280 YTL4) sakatlık indiriminden faydalanmakta olan bir ücretlinin 2008 yılı asgari geçim indirimi tutarı şu şekilde hesaplanacaktır.
| 2008 yılında Asgari Ücretin Yıllık Brüt Tutarı (562,50x12=) | : 6.750,00 YTL | |
| Mükellefin Asgari Geçim İndirimi Oranı | : % 50 | |
| - Mükellefin kendisi için % 50 | ||
| Asgari Geçim İndirimine Esas Tutar (6.750,00x% 50=) | : 3.375,00 YTL | |
| Asgari Geçim İndiriminin Yıllık Tutarı ( 3.375,00 x% 15=) | : 506,25 YTL'dir. |
Bu ücretlinin ocak ayı için, asgari geçim indirimi mahsup işlemi aşağıdaki şekilde gerçekleştirilecektir.
| - 2008 yılı Ocak Ayı Brüt Ücreti | : 562,50 YTL |
| - 2008 yılı Ocak Ayı Tevkifat Matrahı | : 478,13 YTL |
| - İkinci Derece Sakatlık İndirimi | : 280,00 YTL |
- Sakatlık İndirimi Düşüldükten Sonra Kalan Tevkifat Matrahı | : 198,13 YTL |
| - 2008 yılı Ocak Ayı Ücretinden Hesaplanan Gelir Vergisi | : 29,72 YTL |
| - 2008 yılı Ocak Ayı Mahsup Edilecek A.G.İ. Tutarı : | : 42,19 YTL |
| - 2008 yılı Ocak Ayı Ödenecek Gelir Vergisi | : 0,00 YTL |
- 2008 yılı Ocak Ayında yararlanılacak A.G.İ. Tutarı | : 29,72 YTL'dir. |
Bu ücretlinin gelir vergisi matrahı hesaplanırken sakatlık indirimi de mahsup edilecek, sakatlık indiriminin mahsubundan sonra kalan gelir vergisi matrahı üzerinden hesaplanan gelir vergisi tutarından da yıllık asgari geçim indirimi tutarının 1/12'si olan (506,25/12=) 42,19 YTL mahsup edilecektir. Ancak mahsup edilecek tutar, kalan gelir vergisi tutarını aşamayacağından yalnızca 29,72 YTL'lik kısmı ücretliye ödenecek ve (42,19-29,72=) 12,47 YTL asgari geçim indirimi farkı diğer dönemlerde de değerlendirilmeyecektir.
Buna göre, işveren mahsup edilen asgari geçim indirimi tutarı kadar yani 29.72 YTL ücretliye daha fazla ödeme yapacaktır. Diğer bir ifadeyle ücretlinin net eline geçen tutar sakatlık indirimi tutarı ile birlikte 445,03 YTL iken 474,75 YTL olmaktadır.
Örnek 5:
Eşi çalışan ve bir çocuğu bulunan bir asgari ücretlinin, 2008 Ocak ayında 15 günlük süre çalışması halinde, asgari geçim indirimi tutarı şu şekilde hesaplanacaktır.
| 2008 yılında Asgari Ücretin Yıllık Brüt Tutarı (562,50 x 12) | : 6.750,00 YTL | |
| Mükellefin Asgari Geçim İndirimi Oranı | : % 57,5 | |
| - Mükellefin kendisi için % 50 | ||
| - Mükellefin çocuğu için % 7,5 | ||
| Asgari Geçim İndirimine Esas Tutar (6.750,00 x % 57,5) | : 3.881,25 YTL | |
| Asgari Geçim İndiriminin Yıllık Tutarı ( 3.881,25 x % 15=) | : 582,19 YTL'dir |
Bu ücretlinin ocak ayı için, asgari geçim indirimi mahsup işlemi aşağıdaki şekilde gerçekleştirilecektir.
| - 2008 yılı Ocak Ayı Brüt Ücreti | : 281,25 YTL |
| - 2008 yılı Ocak Ayı Tevkifat Matrahı | : 239,06 YTL |
| - 2008 yılı Ocak Ayı Ücretinden Hesaplanan Gelir Vergisi | : 35,86 YTL |
| - 2008 yılı Ocak Ayı Mahsup Edilecek Asgari Geçim İndirimi Tutarı : | : 48,52 YTL |
| - 2008 yılı Ocak Ayı Ödenecek Gelir Vergisi | : 0,00 YTL'dir |
Gelirin kısmî döneme ait olması halinde, ay kesirleri tam ay sayılmak suretiyle bu süreye isabet eden indirim tutarları esas alınacağından hesaplanan yıllık tutarın 1/12'si olan (582,19/12=) 48,52 YTL'si Ocak ayına ait gelir vergisi tutarından (35,86 YTL) mahsup edilecektir.
Asgari geçim indirimi tutarı, hesaplanan gelir vergisi tutarından fazla olamayacağından bu ücretli, asgari geçim indiriminden 48,52 YTL yerine gelir vergisi tutarı olan 35,86 YTL kadar yararlanacak olup mahsup edilecek kısmın fazla olması nedeniyle iade yapılmayacaktır.
Buna göre, işveren mahsup edilen asgari geçim indirimi tutarı kadar yani 35,86 YTL ücretliye daha fazla ödeme yapacaktır. Diğer bir ifadeyle ücretlinin net eline geçen tutar 201,52 YTL iken 237,38 YTL olmaktadır.
Örnek 6:
Eşi çalışmayan ve çocuğu bulunmayan 850 YTL brüt maaşla çalışmakta olan bir ücretlinin, 2008 yılı asgari geçim indirimi tutarı şu şekilde hesaplanacaktır.
| 2008 yılında Asgari Ücretin Yıllık Brüt Tutarı (562,50x12=) | : 6.750,00 YTL | |
| Mükellefin Asgari Geçim İndirimi Oranı | : % 60 | |
| - Mükellefin kendisi için % 50 | ||
| - Mükellefin eşi için % 10 | ||
| Asgari Geçim İndirimine Esas Tutar (6.750,00x% 60=) | : 4.050,00 YTL | |
| Asgari Geçim İndiriminin Yıllık Tutarı ( 4.050 x % 15=) | : 607,50 YTL'dir. |
Bu ücretlinin ocak ayı için, asgari geçim indirimi mahsup işlemi aşağıdaki şekilde gerçekleştirilecektir.
| - 2008 yılı Ocak Ayı Brüt Ücreti | : 850,00 YTL |
| - 2008 yılı Ocak Ayı Tevkifat Matrahı | : 722,50 YTL |
| - 2008 yılı Ocak Ayı Ücretinden Hesaplanan Gelir Vergisi | : 108,38 YTL |
- 2008 yılı Ocak Ayı Mahsup Edilecek Asgari Geçim İndirimi Tutarı | : 50,63 YTL |
| - 2008 yılı Ocak Ayı Ödenecek Gelir Vergisi (108,38-50,63=) | : 57,75 YTL'dir. |
Buna göre, işveren mahsup edilen asgari geçim indirimi tutarı kadar yani 50,63 YTL ücretliye daha fazla ödeme yapacaktır. Diğer bir ifadeyle ücretlinin net eline geçen tutar 609,02 YTL iken 659,65 YTL olmaktadır.
6. Medeni Durum ve Eşin Gelirinin Olmadığının Tespiti
Ücretliler, medeni durumları ve çocuk sayıları ile eşinin iş ve gelir durumu hakkında Tebliğ ekinde yer alan \"Aile Durumu Bildirimi\" (EK:1) ile işverenlerine bildirimde bulunacaklardır. Durumlarında herhangi bir değişiklik olması halinde (evlenme, boşanma, ölüm, doğum vb.) bu değişiklikleri işverene bir ay içerisinde bildireceklerdir. Asgari geçim indirimi oranını etkileyen değişiklikler, söz konusu değişikliğin işverene bildirildiği tarih itibariyle uygulanacak olup, eşlerin her ikisinin de ücretli olması halinde çocuklar yalnızca sosyal güvenlik yönünden tabi oldukları eşin bildirimine dahil edilecektir.
Bu uygulamada eşin çalışmadığı ve herhangi bir gelirinin olmadığına ilişkin olarak (aksi tespit edilmediği sürece) ücretlinin beyanı yeterli olacaktır.
Sadece ücret geliri elde eden eş, \"çalışmayan ve herhangi bir geliri olmayan eş\" kapsamında değerlendirilmeyecektir. Bunlar dışındakiler ise çalışmayan ve herhangi bir geliri olmayan eş kapsamında değerlendirilecek olup, münhasıran emekli maaşı alanlar da çalışmayan ve herhangi bir geliri olmayan eş olarak kabul edilecektir.
Örnek 7:
Eşi çalışan ve bir çocuğu bulunan bir baba, aylık 48,52 YTL asgari geçim indiriminden yararlanmaktadır. 05/04/2008 tarihinde bir çocuğu dünyaya geldiğini işverenine bildiren bu ücretlinin 2008 yılı Nisan ayı ve takip eden aylara ilişkin asgari geçim indirimi şu şekilde hesaplanacaktır.
| 2008 yılında Asgari Ücretin Yıllık Brüt Tutarı (562,50x12=) | : 6.750,00 YTL | |
| Mükellefin Asgari Geçim İndirimi Oranı | : % 65 | |
| - Mükellefin kendisi için % 50 | ||
| - Mükellefin çocukları için % 15 | ||
| Asgari Geçim İndirimine Esas Tutar (6.750,00x% 65=) | : 4.387,50 YTL | |
| Asgari Geçim İndiriminin Yıllık Tutarı (3.375,00 x % 15=) | : 658,13 YTL'dir. |
Ocak ayı itibariyle hesaplanan yıllık tutarın 1/12'si olan 48,52 YTL, ilk 3 ay (Ocak-Şubat ve Mart ayları) için aylık olarak hesaplanan gelir vergisi tevkifatı tutarından mahsup edilirken, doğum nedeniyle yeni indirim tutarı olan aylık (658,13/12=) 54,84 YTL, kalan 9 ay için aylık olarak hesaplanan gelir vergisi tevkifatı tutarından mahsup edilecektir.
Aynı şekilde annenin elde ettiği ücret gelirine ilişkin asgari geçim indirimi ise; (örneğimizdeki çocukların sosyal güvenlik yönünden babaya tabi olmaları ve babanın çalışması nedeniyle) aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır.
| 2008 yılında Asgari Ücretin Yıllık Brüt Tutarı (562,50x12=) | : 6.750,00 YTL | |
| Mükellefin Asgari Geçim İndirimi Oranı | : % 50 | |
| - Mükellefin kendisi için % 50 | ||
| Asgari Geçim İndirimine Esas Tutar (6.750,00x% 50=) | : 3.375,00 YTL | |
| Asgari Geçim İndiriminin Yıllık Tutarı ( 3.375,00 x% 15=) | : 506,25 YTL'dir. |
Hesaplanan yıllık tutarın 1/12'si olan (506,25/12=) 42,19 YTL, aylık olarak hesaplanan gelir vergisi tevkifat tutarından mahsup edilecektir.
Bu durumda, annenin asgari ücretli olarak çalışması halinde ocak ayı için, asgari geçim indirimi mahsup işlemi aşağıdaki şekilde gerçekleştirilecektir.
| - 2008 yılı Ocak Ayı Brüt Ücreti | : 562,50 YTL |
| - 2008 yılı Ocak Ayı Tevkifat Matrahı | : 478,13 YTL |
| - 2008 yılı Ocak Ayı Ücretinden Hesaplanan Gelir Vergisi | : 71,72 YTL |
- 2008 yılı Ocak Ayı Mahsup Edilecek Asgari Geçim İndirimi Tutarı | : 42,19 YTL |
| - 2008 yılı Ocak Ayı Ödenecek Gelir Vergisi (71,72-42,19=) | : 29,53 YTL'dir. |
Buna göre, işveren mahsup edilen asgari geçim indirimi tutarı kadar yani 42,19 YTL Anneye daha fazla ödeme yapacaktır. Diğer bir ifadeyle ücretlinin net eline geçen tutar 403,03 YTL iken 445,22 YTL olmaktadır.
7. Asgari Geçim İndirimine Ait Bordronun Düzenlenmesi
Asgari geçim indirimi bordrosunun düzenlenmesine ilişkin ilkeler aşağıda gösterilmiştir.
8. İşverenlerce Yapılacak İşlemler
8.1. Muhtasar Beyanname Veren İşverenlerce Yapılacak İşlemler
İşverenler, her yılın Ocak ayında düzenleyecekleri asgari geçim indirimine ait bordroda, her aya ilişkin ücretliler için hesaplayacakları asgari geçim indirimi tutarını göstereceklerdir. Mevcut bilgilere göre hesaplanan yıllık asgari geçim indirimi tutarının her aya isabet eden kısmı, ücret üzerinden hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilecektir.
Ücretliye yansıtılacak tutar ücret ödemesinin yapıldığı dönemde ücret bordrosunda açılan \"Asgari Geçim İndirimi\" satırında gösterilecek ve işveren tarafından ilgili aya ilişkin verilecek muhtasar beyannamede tevkif suretiyle kesilen vergiler toplamından mahsup edilerek kalan tevkifat tutarı ödenecektir.
Mahsup edilecek asgari geçim indirimi, ücretlinin o aydaki ücretinden kesilen gelir vergisinden fazla olamayacaktır. Aşması halinde ise aşan kısım için herhangi bir iade uygulaması yapılmayacaktır.
Muhtasar beyanname üzerinde asgari geçim indirimi tutarının mahsup edilebilmesi için, söz konusu tutarın mutlak suretle ücretlilere ödenmiş olması gerekmektedir. Ücretlilere ödenmeyen tutarların mahsup edilmesi halinde bu tutar işverenlerce muhtasar beyanname üzerinden eksik beyan edilmiş ve ödenmemiş gelir vergisi tevkifatı olarak addolunacaktır.
Üç aylık dönemler halinde muhtasar beyanname veren işverenler de her yılın Ocak ayından itibaren asgari geçim indirimi tutarını her ay ücret ödemesi sırasında ücretliye peşin olarak ödeyeceklerdir. Örneğin, Ocak-Şubat-Mart dönemine ilişkin asgari geçim indirimi tutarı, Nisan ayında verilecek muhtasar beyannamede mahsup konusu yapılacaktır.
8.2. Muhtasar Beyanname Vermek Zorunda Olmayan İşverenlerce Yapılacak İşlemler
Genel bütçeye dahil olan daireler, yaptıkları gelir vergisi tevkifatı için Gelir Vergisi Kanununun 100 üncü maddesine göre muhtasar beyanname vermemektedir. İşverenler, her yılın Ocak ayında düzenleyecekleri asgari geçim indirimine ait bordroda, her aya ilişkin ücretliler için hesaplayacakları asgari geçim indirimi tutarını göstereceklerdir. Bu daireler, hak kazanılan asgari geçim indirimi tutarını, çalışanlarına ödeyecekleri ücretler üzerinden tevkif edecekleri vergiden mahsup edecekler, böylece de ücretlilere, mahsup edilen vergi tutarı kadar ödeme yapılmış olacaktır.
9. Yıllık Beyanname Veren Ücretlilerde Asgari Geçim İndirimi Uygulaması
9.1. Tevkifata Tabi Olmayan Ücret Geliri İçin Yıllık Beyanname Verilmesi
Gelir Vergisi Kanununun 95 inci maddesi gereği ücretlerinden vergi tevkif usulü cari olmayan ve bu nedenle ücretlerini yıllık beyanname ile beyan etmek zorunda olan ücretlilerde asgari geçim indirimi, yıllık beyannamede hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilmek suretiyle gerçekleştirilecektir.
Asgari geçim indiriminden faydalanmak isteyen ücretli; Tebliğ ekinde yer alan \"Aile Durumu Bildirimi\"ni (EK: 1) doldurarak yıllık beyannameye ekleyecektir.
Öte yandan, tevkifata tabi olmayan ücretlerini yıllık beyanname ile beyan etmek zorunda olan ücretliler bu beyannameye diğer gelir unsurlarını da dahil etmeleri halinde asgari geçim indirimi, yıllık beyannamede beyan edilen ücret gelirlerine isabet eden vergiden mahsup edilecektir.
Örnek 8:
Yabancı bir ülke konsolosluğunda çalışan ve ücret istisnasından yararlanmayan Türk uyruklu bir hizmet erbabı 2008 yıllında 30.000 YTL ücret geliri elde etmektedir. Bu mükellef aynı zamanda 20.000 YTL işyeri kira geliri elde etmiştir. Hizmet erbabının eşi çalışmamakta ve bir çocuğu bulunmaktadır.
Bu gelirleri için 2009 yılında vereceği yıllık beyannamede asgari geçim indirimi aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır.
| 2008 yılında Asgari Ücretin Yıllık Brüt Tutarı (562,50x12=) | : 6.750,00 YTL | |
| Mükellefin Asgari Geçim İndirimi Oranı | : % 67,5 | |
| - Mükellefin kendisi için % 50 | ||
| - Mükellefin eşi için % 10 | ||
| - Mükellefin çocukları için % 7,5 | ||
| Asgari Geçim İndirimine Esas Tutar (6.750,00 x % 67,5=) | : 4.556,25 YTL | |
| Asgari Geçim İndiriminin Yıllık Tutarı (4.556,25 x % 15=) | : 683,44 YTL'dir. |
Ücret geliri ve işyeri kira geliri nedeniyle verilen yıllık beyanname üzerinden hesaplanan gelir vergisi tutarı 9.230,00 YTL'dir5. Yıllık beyannamede hesaplanan vergi toplamından ücret gelirine isabet eden vergi tutarı olan 5.811,50 YTL'den asgari geçim indirimi tutarı olan 683,44 YTL beyanname üzerinden mahsup edilecektir. Böylece yıllık beyanname ile bildirilen ücret gelirine isabet eden vergiden, asgari geçim indirimi tutarı mahsup edilerek indirim tutarı ücretliye yansıtılacaktır.
Diğer taraftan, ücret gelirine isabet eden vergi tutarının, asgari geçim indirimi tutarından az olması halinde sadece ücret gelirine isabet eden vergi kadar kısım mahsup edilecek olup, aşan kısım diğer gelirlere isabet eden vergiden mahsup edilmeyecektir.
9.2. Birden Fazla İşverenden Ücret Alınması Dolayısıyla Ücret Gelirinin Yıllık Beyanname İle Beyan Edilmesi
Asgari geçim indirimi uygulaması işverenler aracılığıyla gerçekleştirileceğinden tevkifata tabi ücretlerini yıllık beyanname ile beyan eden ücretliler yıllık beyannamelerinde indirim uygulamasına ilişkin olarak herhangi bir bildirimde bulunmayacaklardır.
Ücretlerinden vergi tevkifatı yapılan ve işverenler aracılığıyla yıl içinde asgari geçim indiriminden yararlanan mükelleflerin, tevkifata tabi ücret gelirlerini yıllık beyannameye dahil etmeleri halinde, beyan edilen gelir üzerinden hesaplanan vergiden, yıl içinde kendisine ödenen ücret üzerinden kesilen gelir vergisinin asgari geçim indirimi mahsup edilmeden önceki tutarı mahsup edilecektir. Böylelikle kaynakta vergileme sırasında ücretliye ödenmiş olan asgari geçim indirimi tutarlarının, yıllık beyanname üzerinden yapılan vergileme sonucunda da ücretlide kalması sağlanmış olacaktır.
Örnek 9:
Eşi çalışan ve üç çocuğu olan bir ücretli; birinci işverenden 2008 yılında 24.000 YTL, ikinci işverenden ise 21.000 YTL ücret geliri elde etmiştir. Ücretlerin tamamı tevkif yoluyla vergilendirilmiş bulunmaktadır.
Birden sonraki işverenden alınan ücret (21.000 YTL), 2008 yılı için geçerli olduğu varsayılan 20.000 YTL'lik beyan sınırını aştığı için, 45.000 YTL'lik ücret gelirinin tamamı beyan edilecektir.
| 2008 yılında Asgari Ücretin Yıllık Brüt Tutarı (562,50x12=) | : 6.750,00 YTL | |
| Mükellefin Asgari Geçim İndirimi Oranı | : % 70 | |
| - Mükellefin kendisi için % 50 | ||
| - Mükellefin çocukları için % 20 | ||
| Asgari Geçim İndirimine Esas Tutar (6.750,00x% 70=) | : 4.725,00 YTL | |
| Asgari Geçim İndiriminin Yıllık Tutarı (4.725,00 x % 15=) | : 708,75 YTL |
Asgari geçim indirimi tutarı, ücretlinin yıl içinde net ücreti hesaplanırken tevkif edilecek vergi tutarından mahsup edilmek suretiyle mükellefe yansıtılmıştır.
Yıllık gelir vergisi beyannamesi verilmesi nedeniyle beyanname üzerinden hesaplanan 8.622,50 YTL'lik6 ödenecek gelir vergisinden, asgari geçim indirimi mahsup edilmeden önceki vergi tevkifatı tutarları toplamı olan (3.803,00 + 3.195,03=) 6.998,00 YTL beyanname üzerinden mahsup edilecektir. Böylece mükellef, 1.624,50 YTL gelir vergisi ödeyecektir.
10. Asgari Geçim İndirimi Uygulamasına İlişkin Diğer Hususlar
10.1. Birden Fazla İşverenden Ücret Alan Ücretlilerde Asgari Geçim İndirimi Uygulaması
Aynı zamanda birden fazla işverenden ücret alınması halinde, asgari geçim indirimi uygulaması, en yüksek ücretin elde edildiği işveren tarafından gerçekleştirilecektir.
Ücretliler medeni durumu ve çocuk sayısı hakkında bildirimlerini, en yüksek ücret geliri elde ettikleri işverene vererek uygulamanın ilgili işverence yerine getirilmesini sağlayacaklardır. En yüksek ücretin hangi işverenden alınacağının belli olmaması halinde, indirimden yaralanacağı işvereni ücretli kendisi belirleyecektir. Ücretlinin aynı anda birden fazla işverenden dolayı asgari geçim indiriminden faydalandığının tespiti halinde; oluşan vergi ziyaı, ücretliden cezalı olarak tahsil edilecektir.
10.2. Ödenmesi Gereken Gelir Vergisinin Eksik Hesaplanması Halinde Uygulanacak Cezai Müeyyideler
213 sayılı Vergi Usul Kanununun 341 inci maddesinde aşağıdaki hükme yer verilmiştir.
\"Vergi ziyaı, mükellefin veya sorumlunun vergilendirme ile ilgili ödevlerini zamanında yerine getirmemesi veya eksik yerine getirmesi yüzünden verginin zamanında tahakkuk ettirilmemesini veya eksik tahakkuk ettirilmesini ifade eder.
Şahsi, medeni haller veya aile durumu hakkında gerçeğe aykırı beyanlar ile veya sair suretlerle verginin noksan tahakkuk ettirilmesine veya haksız yere geri verilmesine sebebiyet vermek de vergi ziyaı hükmündedir.
Yukarıdaki fıkralarda yazılı hallerde verginin sonradan tahakkuk ettirilmesi veya tamamlanması veyahut haksız iadenin geri alınması ceza uygulanmasına mani teşkil etmez.\"
Buna göre, işverenler tarafından hizmet erbabının ücret gelirlerinden kesilen gelir vergisinden mahsup edilen asgari geçim indirimi tutarının, o ayki ücretiyle birlikte ücretliye nakden ödenmesi gerekir. Aksi takdirde, ücretliye nakden ödenmeyen asgari geçim indirimi, işverenler tarafından haksız yere yapılan bir mahsup işlemi niteliği taşıyacak ve tevkif suretiyle kesilen verginin bu tutar kadar olan kısmı, muhtasar beyanname ile eksik beyan edilmiş olacaktır.
Bu nedenle, yukarıda belirtilen şekilde ücretliye nakden ödenmeyen asgari geçim indirimi o ayda eksik beyan edilmiş vergi tevkifatı olarak kabul edilerek, bu vergiler için de işverenler hakkında cezalı tarhiyat yapılacaktır.
Tebliğ olunur.
Ekler
2: Asgari Geçim İndirimine Ait Bordro
------------------------------
1 04/04/2007 tarih ve 26483 sayılı Resmi Gazete de yayımlanmıştır.
2 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yazılı tarifenin birinci gelir dilimine karşılık gelen orandır.
3 Tebliğde yer alan örneklerde, 2008 takvim yılı için asgarî ücret tutarı, tebliğin yayımı tarihinde resmi olarak ilan edilmediğinden, 2007 yılı takvim yılı başında belirlenen asgari ücret tutarı olan 562,50-YTL dikkate alınmıştır. 2008 takvim yılı için, yılbaşında geçerli olacak yeni asgarî ücret tutarının dikkate alınacağı tabiidir.
Ücretin net tutarı tespit edilirken SSK primleri ile damga vergisi de dikkate alınmıştır.
4 2008 yılı için belirlenen sakatlık indirimi tutarları tebliğin yayımı tarihinde resmi olarak belirlenmemiş olduğundan, 2007 yılında uygulanan sakatlık indirimi tutarları dikkate alınmıştır.
5 (Ücret matrahı: 25.500 YTL + GMSİ Matrahı: 15.000 YTL=) 40.500 YTL gelir vergisi matrahı üzerinden Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yer alan vergi tarifesi esas alınarak 9.230,00 YTL gelir vergisi hesaplanmıştır.
6 İki ücret içinde SSK primi ödendiği dikkate alınarak gelir vergisi hesap edilmiştir.
","resmiGazeteSayi":"26720","resmiGazeteTarih":"2007-12-04T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tebligGuncelType":1,"tag":null,"priority":15700,"fileNames":null,"tebligGroupId":null,"tebligGrubu":null,"kanunId":433,"siteLink":null,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:28:16.669387","updated_at":"2025-03-24T19:28:16.669387","id":6722,"title":"266 SERİ NO'LU GELİR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ","summary":null,"description":"
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 21, 23/8, 31, 47, 48, mükerrer 80, 82, 86 ve 103 üncü maddelerinde yer alan maktu had ve tutarlar ile 2007 takvim yılında elde edilen bazı menkul sermaye iratlarının vergilendirilmesinde dikkate alınacak indirim oranı ve istisna tutarının tespiti ile indirim oranı uygulanarak beyan edilecek menkul sermaye iratları hakkında aşağıdaki açıklamaların yapılması gerekli görülmüştür.
1. Yeniden Değerleme Oranında Artırılan Had ve Tutarlar
Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 123 üncü maddesinin 2 numaralı fıkrasında, Kanunun 21, 23/8, 31, 47, 48, mükerrer 80, 82 ve 86 ncı maddelerinde yer alan maktu had ve tutarların, her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre belirlenen yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle uygulanacağı, bu şekilde hesaplanan maktu had ve tutarların yüzde 5'ini aşmayan kesirlerinin dikkate alınmayacağı, Bakanlar Kurulunun, bu surette tespit edilen had ve tutarları yarısına kadar artırmaya veya indirmeye yetkili olduğu hükmü yer almaktadır. Aynı maddenin 3 numaralı fıkrasında da 103 üncü maddede yer alan vergi tarifesinin gelir dilimi tutarları hakkında da yukarıdaki hükmün uygulanacağı öngörülmüştür.
Bu hüküm göz önüne alınarak Gelir Vergisi Kanununun 21, 23/8, 31, 47, 48, mükerrer 80, 82, 86 ve 103 üncü maddelerinde yer alıp, 2007 yılında uygulanan had ve tutarların 2007 yılı için % 7,2 (yüzde yedi virgül iki) olarak tespit edilen yeniden değerleme oranında[1] arttırılması suretiyle belirlenen ve 2008 takvim yılında uygulanacak olan had ve tutarlar aşağıdaki şekilde tespit edilmiştir.
1.1. Gayrimenkul Sermaye İratlarında Uygulanan İstisna Tutarı
Gelir Vergisi Kanununun 21 inci maddesinde yer alan mesken kira gelirleri için uygulanan istisna tutarı, 2008 takvim yılında elde edilen kira gelirleri için 2.400 YTL olarak tespit edilmiştir.
1.2. Hizmet Erbabına İşyeri veya İşyerinin Müştemilatı Dışında Kalan Yerlerde Yemek Verilmek Suretiyle Sağlanan Menfaatlere İlişkin İstisna Tutarı
Gelir Vergisi Kanununun 23 üncü maddesinin 8 numaralı bendinde yer alan, işverenlerce işyeri veya işyerinin müştemilatı dışında kalan yerlerde hizmet erbabına yemek verilmek suretiyle sağlanan menfaatlere ilişkin istisna tutarı, 2008 takvim yılında uygulanmak üzere 9,00 YTL olarak tespit edilmiştir.
1.3. Sakatlık İndirimi Tutarları
Gelir Vergisi Kanununun 31 inci maddesinde yer alan sakatlık indirimi tutarları, 2008 takvim yılında uygulanmak üzere; birinci derece sakatlar için 600 YTL, ikinci derece sakatlar için 300 YTL, üçüncü derece sakatlar için 150 YTL olarak tespit edilmiştir.
1.4. Basit Usule Tabi Olmanın Genel Şartlarından Olan İşyeri Kira Bedeline İlişkin Tutar
Gelir Vergisi Kanununun 47 nci maddesinin 2 numaralı bendinde yer alan yıllık kira bedeli toplamı, 2008 takvim yılında uygulanmak üzere büyükşehir belediye sınırları içinde 3.900 YTL, diğer yerlerde 2.700 YTL olarak uygulanacaktır.
1.5. Basit Usule Tabi Olmanın Özel Şartlarını Belirleyen Hadler
Gelir Vergisi Kanununun 48 inci maddesinde yer alan hadler, 2008 takvim yılında uygulanmak üzere yeniden değerleme oranında artırılmıştır.
Buna göre;
- 1 numaralı bent için 56.000 YTL ve 80.000 YTL,
- 2 numaralı bent için 27.000 YTL,
- 3 numaralı bent için 56.000 YTL,
olarak uygulanacaktır.
1.6. Değer Artışı Kazançlarına İlişkin İstisna Tutarı
Mükerrer 80 inci maddede yer alan değer artışı kazançlarına ilişkin istisna tutarı, 2008 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere 6.800 YTL olarak tespit edilmiştir.
1.7. Arızi Kazançlara İlişkin İstisna Tutarı
Gelir Vergisi Kanununun 82 nci maddesinde yer alan arızi kazançlara ilişkin istisna tutarı, 2008 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere 16.000 YTL olarak tespit edilmiştir.
1.8. Tevkifata ve İstisnaya Konu Olmayan Menkul ve Gayrimenkul Sermaye İratlarına İlişkin Beyanname Verme Sınırı
Gelir Vergisi Kanununun 86 ncı maddesinde yer alan tevkifata ve istisnaya konu olmayan menkul ve gayrimenkul sermaye iratlarına ilişkin beyanname verme sınırı, 2008 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere 960 YTL olarak tespit edilmiştir.
2. Kâr Hadleri Emsallerine Göre Düşük Olarak Tespit Edilmiş Bulunan Emtia İçin Özel Hadler
Milli piyango bileti, akaryakıt, şeker ve bunlar gibi kâr hadleri emsallerine göre düşük olarak tespit edilmiş bulunan emtia için özel hadler belirleme yetkisi Gelir Vergisi Kanununun 48 inci maddesi ile Maliye Bakanlığına verilmiştir. Bu yetki kullanılarak 2007 yılı için 259 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği[2] ile belirlenen tutarlar yeniden artırılmıştır.
Buna göre, anılan maddelerin ticaretini yapanların, 2008 takvim yılında da basit usulden yararlanabilmeleri için; alış, satış veya hasılatlarının 31/12/2007 tarihi itibariyle aşağıda belirtilen hadleri aşmaması gerekmektedir.
Emtianın Cinsi | Büyükşehir Belediye Sınırları Dışında Kalan Yerlerde | Büyükşehir Belediye Sınırları İçinde Kalan Yerlerde | ||
Yıllık Alım Ölçüsü (YTL.) | Yılık Satış Ölçüsü (YTL.) | Yıllık Alım Ölçüsü (YTL.) | Yılık Satış Ölçüsü (YTL.) | |
Değerli Kağıt |
85.000 |
96.000 |
117.000 |
138.000 |
Şeker -Çay |
68.000 |
85.000 |
80.000 |
107.000 |
Milli Piy. Bileti, Hemen Kazan, Süper Toto vb. |
68.000 |
85.000 |
80.000 |
107.000 |
İçki (Bira ve Şarap Hariç) - İspirto- Sigara-Tütün |
68.000 |
85.000 |
80.000 |
107.000 |
Akaryakıt ( LPG hariç ) |
96.000 |
110.000 |
138.000 |
150.000 |
Belirtilen bu malların alım satımı ile uğraşanlar hakkında, basit usulün özel şartları bakımından yukarıdaki hadler dikkate alınmak suretiyle, 136 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğindeki[3] hesaplamalar doğrultusunda işlem yapılacaktır.
3. Basit Usule Tabi Mükelleflerde Gün Sonunda Toplu Belge Düzenleme Uygulaması
Basit usulde vergilendirilen mükelleflerle ilgili 215 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği[4] ile getirilen, belge vermedikleri günlük hasılatları için gün sonunda tek bir fatura düzenlemesine ilişkin uygulamanın, 31/12/2008 tarihine kadar devam etmesi Vergi Usul Kanununun mükerrer 257 nci maddenin Bakanlığımıza verdiği yetkiye istinaden uygun görülmüştür.
4. 2007 Takvim Yılında Elde Edilen Menkul Sermaye İratlarının Beyanında Dikkate Alınacak İndirim Oranı
Gelir Vergisi Kanununun 76 ncı maddesinin 5281 sayılı Kanunun 44 üncü maddesiyle kaldırılan ikinci fıkrasında, Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının 5, 6, 7, 12 ve 14 numaralı bentlerinde yer alan menkul sermaye iratlarına (döviz cinsinden açılan hesaplara ödenen faiz ve kâr payları, dövize, altına veya başka bir değere endeksli menkul kıymetler ile döviz cinsinden ihraç edilen menkul kıymetlerden elde edilenler hariç) fıkrada belirtilen indirim oranının uygulanması suretiyle bulunacak kısmın, bu iratların beyanı sırasında indirim olarak dikkate alınacağı belirtilmişti.
Gelir Vergisi Kanununun indirim oranı uygulamasına yönelik 76 ncı maddesinin ikinci fıkrası 1/1/2006 tarihinden itibaren elde edilen gelirlere uygulanmak üzere 5281 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmakla birlikte, anılan Kanunun Geçici 67 nci maddesinin 9 numaralı fıkrası hükmü gereğince 1/1/2006 tarihinden önce ihraç edilen her nevi tahvil ve Hazine bonolarından elde edilen gelirlerin vergilendirilmesinde 31/12/2005 tarihinde yürürlükte olan hükümler esas alınacağından, indirim oranı uygulaması ile ilgili olarak aşağıdaki açıklamaların yapılmasında yarar görülmüştür.
İndirim oranı; Vergi Usul Kanununa göre o yıl için tespit edilmiş olan yeniden değerleme oranının, aynı dönemde Devlet tahvili ve Hazine bonosu ihalelerinde oluşan bileşik ortalama faiz oranına bölünmesi suretiyle tespit edilmektedir.
Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre 2007 yılı için tespit edilmiş olan yeniden değerleme oranı % 7,2'dir. Bu dönemde Devlet tahvili ve Hazine bonosu ihalelerinde oluşan bileşik ortalama faiz oranı ise %19,11'dir.
Buna göre, 2007 yılı gelirlerine uygulanacak indirim oranı (% 7,2 / % 19,11 =) % 37,7 olmaktadır.
4.1. İndirim Oranı Uygulanarak Beyan Edilecek Menkul Sermaye İratları
Gelir Vergisi Kanununa 5281 sayılı Kanunla eklenen Geçici 67 nci maddede, menkul kıymetler ve diğer sermaye piyasası araçlarının elden çıkarılması ve elde tutulması sürecinde elde edilen gelirler ile mevduat faizleri, repo gelirleri ve katılım bankalarından elde edilen gelirlerin vergilendirilmesine yönelik düzenlemelere yer verilmiş ve mevduat faizleri, repo gelirleri ve katılım bankalarından elde edilen gelirler üzerinden yapılacak tevkifata ilişkin açıklamalar 45 numaralı Gelir Vergisi Sirkülerinde de ayrıntılı olarak açıklanmıştır.
Bu çerçevede, Geçici 67 nci maddenin (4) numaralı fıkrası uyarınca, 75 inci maddenin ikinci fıkrasının (7), (12) ve (14) numaralı bentlerinde yazılı menkul sermaye iratlarından 1/1/2006 tarihinden itibaren ödemeyi yapanlarca % 15 oranında vergi tevkifatı yapılmakta olup, bu gelirlerin beyanı ve indirim oranı uygulanması söz konusu değildir.
Diğer taraftan, anılan maddenin (9) numaralı fıkrası gereğince, Geçici 67 nci maddenin yürürlük tarihinden önce ihraç edilmiş olan her nevi tahvil ve Hazine bonoları ile Toplu Konut İdaresi ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul kıymetlerin elde tutulması veya elden çıkarılması suretiyle sağlanan gelirlerin vergilendirilmesinde bu madde hükümlerinin uygulanmayacağı, bu gelirlerin vergilendirilmesinde 31/12/2005 tarihi itibarıyla geçerli olan hükümlerin uygulanacağı belirtilmiştir.
Bu kapsamda, 2007 takvim yılında elde edilen menkul sermaye iratlarından, 1/1/2006 tarihinden önce ihraç edilmiş olan ve Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının 5 numaralı bendinde sayılan her nevi tahvil ve Hazine bonosu faizleri ile Toplu Konut İdaresi ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul kıymetlerden sağlanan gelirler indirim oranı uygulanmak suretiyle beyan edilecektir.
Dövize, altına veya başka bir değere endeksli menkul kıymetler ile döviz cinsinden ihraç edilen menkul kıymetlerden elde edilen menkul sermaye iratlarının beyanında indirim oranı uygulanmayacaktır.
Ticari işletmelere dahil kazanç ve iratlar için de indirim oranı uygulanması söz konusu değildir.
4.2. 1/1/2006 Tarihinden Önce İhraç Edilen Devlet Tahvili ve Hazine Bonolarından Elde Edilen Gelirlerde İstisna Uygulaması
Gelir Vergisi Kanununun Geçici 59 uncu madde hükmü ile 31/12/2007 tarihine kadar, 26/7/2001-31/12/2005 tarihleri arasında ihraç edilen Devlet tahvilleri ve Hazine bonolarının faiz gelirleri ve elden çıkarılmasından sağlanan diğer kazançlar toplamının 2001 yılında 50 milyar lirası, 2002 ve izleyen yıllarda bu tutarın veya artırılmış tutarın her yıl için belirlenen yeniden değerleme oranında artırılması ile bulunacak tutar gelir vergisinden istisna edilmiştir.
Bu hükme göre, 2007 yılında söz konusu gelirlere uygulanacak istisna tutarı; 2006 yılı istisna tutarı olan 191.089,20 YTL' nin 2006 yılı için belirlenen yeniden değerleme oranında[5] artırılması sonucu (191.089,20 YTL)+(191.089,20 YTL x % 7,8 =) 205.994,16 YTL olmaktadır. İstisna kapsamına giren söz konusu kazançlar için yıllık beyanname verilmeyeceği gibi, diğer gelirler dolayısıyla verilecek yıllık beyannameye de bu kazançlar dahil edilmeyecektir.
Tebliğ olunur.
_______________________
[1] 17/11/2007 tarih ve 26703 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 377 Seri No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile açıklanmıştır.
[2] 20/12/2006 tarih ve 26382 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.
[3] 2/5/1982 tarih ve 17682 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.
[4] 6/12/1998 tarih ve 23545 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.
[5] 28/11/2006 tarih ve 26360 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 363 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile açıklanmıştır.
","resmiGazeteSayi":"26740","resmiGazeteTarih":"2007-12-28T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tebligGuncelType":1,"tag":null,"priority":15800,"fileNames":null,"tebligGroupId":null,"tebligGrubu":null,"kanunId":433,"siteLink":null,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:28:16.668389","updated_at":"2025-03-24T19:28:16.668389","id":6721,"title":"267 SERİ NO'LU GELİR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ","summary":null,"description":"1. Giriş
5766 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunda ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunla1 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununda yapılan değişikliklere ilişkin açıklamalar bu Tebliğin konusunu oluşturmaktadır.
2. Kapı kapı dolaşmak suretiyle hurda toplayanların vergi muafiyeti
2.1. Yasal düzenleme
5766 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin (a) bendi ile 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasına (6) numaralı bentten sonra gelmek üzere aşağıdaki (7) numaralı bent eklenmiş ve sonraki bentte yer alan \"1-6 numaralı\" ibaresi \"1-7 numaralı\" şeklinde değiştirilerek bent numarası buna göre teselsül ettirilmiştir.
\"7.Ticari işletmelere ait atıkları mutad olarak veya belli aralıklarla satın alanlar hariç olmak üzere bir işyeri açmaksızın kendi nam ve hesabına münhasıran kapı kapı dolaşmak suretiyle her türlü hurda maddeyi toplayarak veya satın alarak bu malların ticaretini yapanlara veya tekrar işleyenlere satanlar;\"
2.2. Muafiyetin kapsamı
Gelir Vergisi Kanununun 9 uncu maddesine eklenen bent hükmü uyarınca, hurda metal, hurda plastik, hurda naylon, atık kağıt, hurda cam ile atık şişeleri ve benzerlerini geçimini sağlamak üzere bir işyeri açmaksızın kendi nam ve hesabına münhasıran kapı kapı dolaşmak suretiyle toplayan veya satın alan kişiler esnaf muaflığından yararlanacaklardır. Söz konusu işlerin devamlı olarak yapılması ya da motorlu araç kullanılarak faaliyette bulunulması muafiyetten yararlanmaya engel teşkil etmeyecektir.
Ancak söz konusu mükelleflerden;
- Ticari işletmelere ait atıkları mutad olarak veya belli aralıklarla satın alanlar veya anlaşma yapmak suretiyle toplayıp satan kişiler,
- Gelir ve Kurumlar Vergisi mükelleflerine bağlılık arz edecek şekilde yapanlar
esnaf muaflığından yararlanamayacaktır.
2.3. Hurda alımlarında vergi tevkifatı
Gelir Vergisi Kanununun 9 uncu maddesinin son fıkrasında, \"Bu muaflığın, 94 üncü madde uyarınca tevkif suretiyle kesilen vergiye şümulü yoktur.\" hükmü yer almaktadır.
Söz konusu hüküm uyarınca, esnaf muaflığından yararlananlardan hurda mal alımlarında Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasının (13) numaralı bendinin (b) alt bendi uyarınca, öteden beri % 2 oranında vergi tevkifatı yapılmaktadır.
Buna göre, Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasında belirtilen kişi veya kurumlar, aynı Kanunun 9 uncu maddesinin (7) numaralı bendi uyarınca esnaf muaflığından yararlananlara yaptıkları ödemeler üzerinden, önceden olduğu gibi % 2 oranında vergi tevkifatı yapmaya devam edeceklerdir.
Örnek 1: Bay (A), kamyoneti ile kapı kapı dolaşmak suretiyle evlerden veya sokaklardan topladığı veya satın aldığı hurdaları devamlı olarak hurda ticareti ile uğraşan (B) firmasına satmaktadır. Bay (A), bu faaliyetinden dolayı esnaf muaflığından yararlanacak olup (B) firması, Bay (A)'ya hurda bedeli karşılığı olarak yapacağı ödemeler nedeniyle gider pusulası düzenlemesi ve Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasının (13) numaralı bendinin (b) alt bendi uyarınca da % 2 oranında gelir vergisi tevkifatı yapması gerekmektedir.
Bay (A) mal alış ve satışına ilişkin belgeleri istenildiği zaman ibraz etmek üzere saklamak zorundadır.
3.Uçuş tazminatlarının vergilendirilmesinde istisna uygulaması
3.1. Yasal düzenleme
5766 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin (b) bendiyle Gelir Vergisi Kanununun 29 uncu maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı bendinde yer alan \"kanuni ve iş merkezi Türkiye'de bulunan müesseselerde uçuş maksadıyla görevlendirilenlere; uçuş hizmetleri, deniz altına dalış yapanlara dalış hizmetleri dolayısıyla yapılan aynı mahiyetteki ödemeler;\" ibaresi \"kanuni veya iş merkezi Türkiye'de bulunan müesseselerde uçuş maksadıyla görevlendirilen, hava aracının sevk ve idaresiyle görevli pilotlar ile uçuş esnasında uçak içinde hizmet veren yetkili sivil havacılık otoritesince sertifikalandırılmış personele; fiilen uçuş hizmeti, denizaltına dalış yapanlara fiilen dalış hizmetleri dolayısıyla yapılan aynı mahiyetteki ödemeler;\" şeklinde değiştirilmiş olup söz konusu değişikliğin yürürlük tarihi 6/6/2008'dir.
3.2. Uçuş ve dalış hizmetleri istisnasının kapsamı
Gelir Vergisi Kanununun 29 uncu maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı bendinde yer alan \"Subay, astsubay, erbaş ve erlere ve Ordu hizmetinde bulunan sivil makinistlere, uçuş, dalış gibi hizmetleri dolayısıyla verilen tazminatlar, gündelikler, ikramiyeler, zamlar\" hükmü, 5766 sayılı Kanunla herhangi bir değişikliğe uğramadığından bu ödemelerin vergilendirilmesi hakkında mevcut uygulama devam etmektedir.
Söz konusu bentte yer alan ikinci cümlecikte yapılan düzenlemeye göre, uçuş maksadıyla görevlendirilenlere uçuş hizmetleri, deniz altına dalış yapanlara dalış hizmetleri dolayısıyla verilen tazminatlar, gündelikler, ikramiyeler ve zamlar aşağıdaki koşulları taşıması kaydıyla gelir vergisinden müstesna tutulmuştur:
• Ödemeyi yapanın Türk Hava Kurumu ya da kanuni veya iş merkezi Türkiye'de bulunan müesseselerden olması,
• Ödeme yapılanın uçuş maksadıyla görevlendirilen, hava aracının sevk ve idaresiyle görevli pilotlar ile uçuş esnasında uçak içinde hizmet veren yetkili sivil havacılık otoritesince sertifikalandırılmış personel olması,
• Ödemenin, uçuş ve dalış gibi hizmetler dolayısıyla fiilen gerçekleştirilen uçuş ve dalış süreleri ile sınırlı bulunması.
Türk Hava Kurumu ya da kanuni veya iş merkezi Türkiye'de bulunan müesseselerce yapılan ancak, anılan bentte yer alan şartların tamamını bir arada taşımayan ücret ve ücret sayılan ödemeler, Gelir Vergisi Kanununun 29 uncu maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı bendi kapsamında olmadığından anılan Kanunun 94, 103 ve 104 üncü maddelerine göre vergiye tabi tutulacaktır.
Türk Hava Kurumu ya da kanuni veya iş merkezi Türkiye'de bulunan kurumların gerek hizmet sözleşmelerini düzenlerken gerekse uçuş hizmeti satın alırken yapacakları uçuş tazminatı ödemelerini, fiilen uçuş maksadıyla görevlendirilen hava aracının sevk ve idaresiyle görevli pilotlar ile uçuş esnasında uçak içinde hizmet veren yetkili sivil havacılık otoritesince sertifikalandırılmış personele yapmaları ve tahakkuk belgelerinde bu hususa açıkça yer vermeleri gerekmektedir.
3.3. Yasa değişikliği öncesi uygulama ve yapılacak işlemler
Yasa değişikliği öncesi 128 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde yer alan düzenleme uyarınca, uçuş tazminatlarının vergilendirilmesinde fiili uçuş süreleri esas alınarak bu sürelere isabet eden ve uçuş hizmetleri dolayısıyla verilen tazminatlar, gündelikler, ikramiyeler ve zamlar gelir vergisinden istisna edilmekte, fiili uçuş süreleri dışındaki hizmetler dolayısıyla yapılan ödemeler ise gelir vergisine tabi bulunmaktadır.
Müstakar hal alan Danıştay kararlarında; istisnanın fiilen uçuşun yapıldığı sürelere ilişkin ödemelere uygulanacağı yolunda açık bir düzenlemenin yer almadığı, buna karşın tebliğ ile istisna şartından yararlanabilmek için fiilen uçuşun yapılması gibi ek bir şart getirilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığına hükmedilmektedir. Bu kararlar uyarınca 128 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin I/k-1 bölümünün ikinci paragrafı tebliğin yayım tarihi itibarıyla yürürlükten kaldırılmıştır.
Yeni dava açılmasında ve mevcut ihtilafların sürdürülmesinde Hazine yararı görülmediğinden, yasa değişikliğinin yürürlüğe girdiği tarihten önceki dönemde uçuş hizmetleri dolayısıyla ödenen tazminatların vergilendirilmesinde,
• Türk Hava Kurumu ya da kanuni veya iş merkezi Türkiye'de bulunan müesseselerde uçuş maksadıyla görevlendirilenlere,
• Ödemenin uçuş veya dalış hizmetleri dolayısıyla yapılması,
• Ödeme yapılanın ilgili mevzuatta tanımlanan \"uçucu ekip\" kapsamında olması,
kaydıyla fiili uçuş süreleri dikkate alınmaksızın gelir vergisinden istisna edilmesi gerekmektedir. Uçuşun gerçekleşebilmesinde fiilen hiçbir katkısı bulunmayan ve idari veya yer hizmetlerinde görevli olanlara (uçucu ekibe dahil olmayanlara) yapılan ödemeler, uçuş tazminatı adı altında yapılsa dahi, yargı kararları da bu yönde olduğundan, gelir vergisinden istisna tutulmayacaktır.
Buna göre, yasa değişikliğinin yürürlüğe girdiği tarihten önceki dönemlerle ilgili olarak bu şartların tamamını bir arada taşıyanlardan;
a) Uçuş tazminatı olarak yapılan ödemelerden kesilen gelir vergisini dava konusu yapmayanların dilekçe ile ilgili vergi dairesine başvurmaları halinde, zamanaşımı süresi dikkate alınarak Vergi Usul Kanununun düzeltmeye ilişkin hükümleri uyarınca tahakkuk etmiş olan gelir vergisinin tahakkuktan terkin edilmesi, tahsil edilen gelir vergisinin ise red ve iade işlemlerinin yapılması,
b) Mahkemelerde ihtilafı devam eden (henüz mahkeme aşaması sonuçlanmayan) mükelleflerin, davalarından feragat etmeleri ve buna ilişkin ilgili mahkemeden feragat ettiklerini gösterir şerhli dilekçe örneğini veya bu belge temin edilemediği takdirde mahkemenin feragat nedeniyle davanın reddine dair vereceği karar örneğini tarha yetkili vergi dairesine ibraz etmeleri kaydıyla, görülmekte olan dava sonucunda verilecek yargı kararı beklenmeksizin haklarında zamanaşımı süresi de dikkate alınarak Vergi Usul Kanununun düzeltmeye ilişkin hükümleri uyarınca tahsil edilen gelir vergisinin red ve iade işlemlerinin yapılması
uygun görülmüştür.
İade işleminin yapılabilmesi için dilekçe ile birlikte, mükelleflerin çalıştıkları kurumlardan alacakları; yukarıdaki şartları taşıdıklarına ve söz konusu dönemlere ilişkin vergi tevkifatı tutarları ile ücretlilere vergi indirimi (vergi iadesi) tutarlarına ilişkin bilgileri içeren bir belgeyi de vermeleri zorunludur.
Öte yandan, uçuş tazminatı olarak yapılan ödemelerden gelir vergisi tevkifatı yapılması nedeniyle dava açanlardan, haklarında lehlerine veya aleyhlerine kesinleşmiş yargı kararı bulunanların ise konu hakkında verilen yargı kararları uyarınca işlem yapılması gerekmektedir.
Yapılacak iade işlemi sırasında, Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 121 inci maddesinde yer alan ücretlilere vergi indirimi tutarlarının mahsup edilmesi gerekmektedir.
4. Sporculara yapılan ücret ve ücret sayılan ödemelerin vergilendirilmesi
4.1. Yasal düzenleme
Gelir Vergisi Kanununun geçici 64 üncü maddesine göre, sporculara yapılan ücret ve ücret sayılan ödemelerde % 15 oranında tevkifat yapmak suretiyle vergilendirilmesine ilişkin hükmün uygulama süresi 31/12/2007 tarihinde sona ermiştir.
Kanuna eklenen geçici 72 nci maddeyle sporcu ücretlerinin vergilendirilmesi aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir.
\"GEÇİCİ MADDE 72- (1) 31/12/2017 tarihine kadar sporculara yapılan ücret ve ücret sayılan ödemelerden aşağıdaki oranlarda gelir vergisi tevkifatı yapılır.
a) Lig usulüne tabi spor dallarında;
1) En üst ligdekiler için % 15,
2) En üst altı ligdekiler için % 10,
3) Diğer liglerdekiler için % 5,
b) Lig usulüne tabi olmayan spor dallarındaki sporculara yapılan ödemeler ile milli sporculara uluslararası müsabakalara katılmaları karşılığında yapılan ödemelerden % 5.
(2) Bu ödemeler üzerinden 94 üncü madde kapsamında ayrıca tevkifat yapılmaz. Bu gelirler için yıllık beyanname verilmez, diğer gelirler dolayısıyla beyanname verilmesi halinde de bu gelirler beyannameye dahil edilmez.
(3) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce yapılmış olan ücret ve ücret sayılan ödemelerin vergilendirilmesinde 31/12/2007 tarihinde yürürlükte olan hükümler uygulanır.
(4) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslarını belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.\"
4.2. Ödemelere uygulanacak vergi oranları ve beyan
31/12/2017 tarihine kadar sporculara yapılan ücret ve ücret sayılan ödemeler üzerinden;
a) Lig usulüne tabi spor dallarında;
1) En üst ligdekiler için % 15,
2) En üst altı ligdekiler için % 10,
3) Diğer liglerdekiler için % 5,
b) Lig usulüne tabi olmayan spor dallarındaki sporculara yapılan ödemeler ile milli sporculara uluslararası müsabakalara katılmaları karşılığında yapılan ödemelerden % 5.
oranları dikkate alınarak 1/7/2008 tarihinden itibaren gelir vergisi tevkifatı yapılacaktır.
Bu ödemeler nihai vergileme niteliğinde olduğundan ayrıca Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü madde kapsamında tevkifat yapılmayacak ve ücret gelirini elde edenler tarafından bu gelirleri için yıllık beyanname verilmeyecek, diğer gelirleri için beyanname verilmesi halinde de bu gelirler beyannameye dahil edilmeyecektir.
4.3. Ücretlerin nakit dışındaki ödeme araçları vasıtasıyla yapılması
Sporcu ücretleri, nakit olarak ödenebildiği gibi ayın olarak da ödenebilmektedir.
Sporcu ücretlerine ilişkin ödemelerin nakit dışında örneğin gayrimenkul veya taşıt ve benzeri ayın şekilde yapılması halinde, Gelir Vergisi Kanununun 63 üncü maddesinin son fıkrası uyarınca ücretin safi tutarı;
• Verilen ayınlar, verildiği gün ve yerdeki ortalama perakende fiyatlarına göre,
• Konut tedariki ve sair suretle sağlanan menfaatler ise, konutun emsal kirasına veya menfaatin emsal bedeline göre
tespit edilmek suretiyle değerlenecek ve bu ödeme tutarları toplamı üzerinden gelir vergisi tevkifatı yapılacaktır.
4.4. 1/7/2008 tarihine kadar sporculara yapılan ücret ödemeleri
Kanuna eklenen geçici 72 nci maddenin üçüncü fıkrasında yer alan \"Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce yapılmış olan ücret ve ücret sayılan ödemelerin vergilendirilmesinde 31/12/2007 tarihinde yürürlükte olan hükümler uygulanır.\" hükmü uyarınca, 01/01/2008 tarihinden geçici 72 nci maddenin yürürlüğe girdiği 1/7/2008 tarihine kadar sporculara yapılan ücret ve ücret sayılan ödemeler üzerinden, geçici 64 üncü maddedeki hükümler çerçevesinde % 15 oranında tevkifat yapılmak suretiyle vergilendirilecektir.
Bu dönem içinde yapılan ücret ödemelerinden genel hükümlerin uygulanması nedeniyle fazla kesilen verginin, ödenmiş olması kaydıyla, hak sahibi olan sporcuların talebi üzerine Vergi Usul Kanununun düzeltmeye ilişkin hükümleri uyarınca red ve iade edileceği tabiidir.
İade işleminin yapılabilmesi için dilekçe ile birlikte, mükelleflerin çalıştıkları kurumlardan alacakları söz konusu dönemlere ilişkin vergi tevkifatı tutarları ile ücretlilere vergi indirimi (vergi iadesi) tutarlarına ilişkin bilgileri içeren bir belgeyi de vermeleri zorunludur.
5. 5084 sayılı Kanun kapsamında gelir vergisi stopajı teşvikinden yararlanan işverenlerce istihdam edilen ücretlilerin asgari geçim indirimi karşısındaki durumu
5.1. Yasal düzenleme
5615 sayılı Kanunun2 2 nci maddesiyle 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun yeniden düzenlenen mülga 32 nci maddesinde 1/1/2008 tarihinden geçerli olmak üzere asgari geçim indirimine ilişkin hükümlere yer verilmiştir.
Asgari geçim indirimi uygulaması ile ilgili açıklamalar 265 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde3 yapılmıştır.
5766 sayılı Kanunla Gelir Vergisi Kanununa eklenen geçici 73 üncü maddede;
\"GEÇİCİ MADDE 73 - (1) 29/1/2004 tarihli ve 5084 sayılı Yatırımların ve İstihdamın Teşviki ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 3 üncü maddesi kapsamında gelir vergisi stopajı teşviki uygulanan ücretlerin vergilendirilmesinde, öncelikle Kanunun 32 nci maddesinde yer alan asgari geçim indirimi dikkate alınır.
(2) Bu madde hükümlerinin uygulanmasına ilişkin esas ve usulleri belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.\"
hükmüne yer verilmiştir.
5.2. Uygulamanın esasları
5084 sayılı Kanunun 3 üncü maddesi kapsamında istihdam edilen ücretlilerle ilgili asgari geçim indirimi, 265 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde belirtilen usul ve esaslara göre hesaplanacaktır.
Asgari geçim indirimi tutarı, yapılan düzenleme uyarınca ücret üzerinden hesaplanan gelir vergisinden öncelikle mahsup edilecektir. Asgari geçim indirimi mahsubu yapıldıktan sonra kalan gelir vergisi tutarı işveren tarafından terkin edilecek tutar olacaktır.
Ancak, terkin edilecek tutar, 5084 sayılı Kanunun 3 üncü maddesi uyarınca asgari ücret üzerinden hesaplanan gelir vergisi tutarından fazla olamayacağından asgari ücret üzerinden hesaplanan tutardan asgari geçim indiriminin mahsup edilmesi sonucu kalan tutar terkine konu edilecektir.
Öte yandan, Yatırımların ve İstihdamın Teşviki Genel Tebliğleri ekinde yer alan bildirim yerine bu Tebliğin yayım tarihinden itibaren Tebliğ ekinde yer alan \"Gelir Vergisi Stopajı Teşvikine İlişkin Bildirim\" doldurulacaktır. İlgili tebliğlerin ekinde yer alan \"Gelir Vergisi Stopajı Teşviki Kapsamında İstihdam Edilen Ücretlilere İlişkin Bilgiler\" tablosu ise doldurulmaya devam edilecektir.
Örnek 2:
Nevşehir ili Organize Sanayi Bölgesinde (OSB) 11 kişi istihdam eden Kurumlar Vergisi mükellefi (A) Ltd. Şti.'nin Ocak 2008 döneminde çalışanlarından tevkif ettiği gelir vergisi tutarı 953 YTL'dir. 11 işçi için Asgari Geçim İndirimi Bordrosunda hesaplanan asgari geçim indirimi ise 663,93 YTL'dir.
Buna göre, (A) Ltd. Şti.'nin 11 işçi için yararlanacağı terkin tutarı şöyle hesaplanacaktır:
- Ücretler üzerinden hesaplanan gelir vergisi 953,00 YTL
- Asgari ücret üzerinden hesaplanan gelir vergisi (11 x 77,57=) 853,27 YTL
- Hesaplanan asgari geçim indirimi4 663,93 YTL
- 5084 sayılı Kanun kapsamında terkin edilebilecek tutar (853,27-663,93=) 189,34 YTL
- Vergi dairesine ödenecek tutar [953-(663,93+189,34)=] 99,73 YTL
Örnekte, ücretlilerin yararlanabileceği asgari geçim indirimi tutarları toplamı, asgari ücret üzerinden hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilmiştir. Asgari ücret üzerinden tevkif edilen vergi tutarından; asgari geçim indirimi tutarının mahsubu sonucu kalan tutar, asgari ücret üzerinden hesaplanan gelir vergisinin organize sanayi veya endüstri bölgelerinde kurulu iş yerleri için tamamından, diğer yerlerdeki iş yerleri için ise yüzde sekseninden fazla olmamak kaydıyla 5084 sayılı Kanun uyarınca terkin edilecektir.
Gerçek ücretler üzerinden tevkif edilen vergi tutarından, asgari geçim indirimi ile 5084 sayılı Kanun uyarınca terkin edilecek tutarın toplamı arasındaki fark vergi dairesine ödenecektir.
Örnek 3:
Mardin ilinde organize sanayi bölgesi dışında faaliyet gösteren (B) A.Ş. 30 işçi istihdam etmektedir. Ocak 2008 döneminde çalışanlarından tevkif ettiği Gelir Vergisi tutarı 3.000 YTL'dir. 30 işçi için Asgari Geçim İndirimi Bordrosunda hesaplanan asgari geçim indirimi ise 1.900 YTL'dir.
Buna göre, (B) A.Ş.'nin 30 işçi için yararlanacağı terkin tutarı şöyle hesaplanacaktır.
- Ücretler üzerinden hesaplanan gelir vergisi 3.000,00 YTL
- Asgari ücret üzerinden hesaplanan gelir vergisi (30 x 77,57=) 2.327,10 YTL
- Hesaplanan asgari geçim indirimi5 1.900,00 YTL
- 5084 sayılı Kanun kapsamında terkin edilebilecek tutar (2.327,10-1.900=)6 427,10 YTL
- Vergi dairesine ödenecek tutar [3.000-(1.900+427,1)=] 672,90 YTL
Örnekte, ücretlilerin yararlanabileceği asgari geçim indirimi tutarları toplamı, asgari ücret üzerinden hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilmiştir. Asgari ücret üzerinden tevkif edilen vergi tutarından; asgari geçim indirimi tutarının mahsubu sonucu kalan tutar, asgari ücret üzerinden hesaplanan gelir vergisinin organize sanayi veya endüstri bölgelerinde kurulu iş yerleri için tamamından, diğer yerlerdeki iş yerleri için ise yüzde sekseninden fazla olmamak kaydıyla 5084 sayılı Kanun uyarınca terkin edilecektir.
Gerçek ücretler üzerinden tevkif edilen vergi tutarından (3.000 YTL); asgari geçim indirimi (1.900 YTL) ile 5084 sayılı Kanun uyarınca terkin edilecek tutarın (427,10 YTL) toplamı arasındaki fark olan 672,90 YTL vergi dairesine ödenecek tutardır.
5.3. Ocak, Şubat, Mart ve Nisan 2008 dönemlerine ilişkin uygulama
Gelir Vergisi Kanununa eklenen geçici 73 üncü madde hükmü 1/1/2008 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe girmiştir. Anılan maddede yer alan yetkiye istinaden Ocak ila Nisan 2008 dönemleri aşağıdaki şekilde düzeltilecektir.
Asgari geçim indirimi uygulamasının yürürlüğe girdiği 1/1/2008 tarihinden geçici 73 üncü maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar geçen sürede 5084 sayılı Kanun kapsamındaki yerlerde uygulanan asgari geçim indirimi işlemleri, bu Tebliğde yapılan açıklamalar dikkate alınarak düzeltilecektir.
Mükelleflerin yapacakları düzeltme işlemi, 5084 sayılı Kanun kapsamında terkine konu edilen tutarların terkin kapsamından çıkartılarak asgari geçim indirimi mahsubuna dönüştürülmesi suretiyle hak sahibi ücretlilere ödenmesini gerektirmektedir. Dolayısıyla söz konusu düzeltme işlemi, ilgili dönemlerin tahakkuk tutarlarını etkilemeyeceğinden bu dönemlere ilişkin düzeltme beyannamesi verilmesine gerek bulunmamaktadır.
Buna göre, işverenler tarafından 1/1/2008 tarihinden itibaren işçilere ait asgari geçim indirimi tutarı; ödenmesi gereken asgari geçim indirimi tutarı, ödenen tutar ve ödenecek fark tutar olarak tespit edilerek fark tutarların hak sahiplerine ödendiğine ilişkin ilgililerin imzasını taşıyan bir bordro düzenlenecektir. Aylık dönemler itibarıyla düzenlenecek bordronun istenildiğinde ibraz edilmek üzere \"Asgari geçim indirimi bordrosu\" ekinde saklanması gerekir. Geçmiş döneme ilişkin asgari geçim indirimi tutarları, ilgili aydaki ücrete ilave olarak bir defada hak sahiplerine ödenebileceği gibi 31/12/2008 tarihine kadar eşit tutarlar halinde ödenmesi de mümkün bulunmaktadır.
Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, çalışanlara ilişkin eksik ödenmiş olan asgari geçim indirimi tutarlarını belirtilen süreler içinde çalışanlara yansıtmayan işverenler hakkında, 265 Seri Numaralı Gelir Vergisi Genel Tebliğinin \"10.2. Ödenmesi Gereken Gelir Vergisinin Eksik Hesaplanması Halinde Uygulanacak Cezai Müeyyideler\" başlıklı bölümünde yer alan hükümler uyarınca işlem yapılacaktır.
6. 5706 sayılı Kanun kapsamında indirilecek bağış ve yardımlar ile sponsorluk harcamaları
5766 sayılı Kanun ile Gelir Vergisi Kanununa eklenen geçici 74 üncü maddede;
\"GEÇİCİ MADDE 74- (1) 2/11/2007 tarihli ve 5706 sayılı İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti Hakkında Kanun uyarınca kurulan Ajansa yapılan her türlü nakdî ve aynî bağış ve yardımlar ile sponsorluk harcamalarının tamamı; gelir vergisi beyannamesinde bildirilecek gelirlerden, kurumlar vergisi beyannamesi üzerinde ayrıca gösterilmek şartıyla kurum kazancından indirilir.\"
hükmüne yer verilmiştir.
Gelir Vergisi Kanununa eklenen geçici 74 üncü madde ile, 5706 sayılı Kanun uyarınca 1/1/2008 tarihinden itibaren, İstanbul'un 2010 yılı Avrupa kültür başkenti olarak hazırlamasına yönelik yapılacak proje ve etkinliklere destek sağlamak amacıyla her türlü aynî ya da nakdî bağış ve yardımlarla sponsorluk harcamalarının tamamı, yıllık gelir vergisi beyannamesinde bildirilecek gelirlerden indirim konusu yapılabilecektir.
Tebliğ olunur.
EK: Gelir Vergisi Stopajı Teşvikine İlişkin Bildirim
---------------
1 6/6/2008 tarihli ve mükerrer 26898 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.
2 4/4/2007 tarihli ve 26483 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.
3 4/12/2007 tarihli ve 26720 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.
4 265 seri numaralı Gelir Vergisi Genel Tebliğine göre hesaplanan tutar (Asgari Geçim İndirimi Bordrosunda yer alan tutar)
5 265 seri numaralı Gelir Vergisi Genel Tebliğine göre hesaplanan tutar
6 4 seri numaralı Yatırımların ve İstihdamın Teşviki Genel Tebliğine göre hesaplanan tutar, (5084 sayılı Kanun uyarınca terkin edilecek tutar, işçi sayısı ile asgari ücret üzerinden ödenmesi gereken gelir vergisinin çarpımı sonucu bulunacak değer üzerinden organize sanayi veya endüstri bölgelerinde kurulu iş yerleri için tamamı, diğer yerlerdeki iş yerleri için yüzde seksenidir.)
","resmiGazeteSayi":"26916","resmiGazeteTarih":"2008-06-24T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tebligGuncelType":1,"tag":null,"priority":16010,"fileNames":null,"tebligGroupId":null,"tebligGrubu":null,"kanunId":433,"siteLink":null,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:28:16.667389","updated_at":"2025-03-24T19:28:16.667389","id":6718,"title":"271 SERİ NO'LU GELİR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ","summary":null,"description":"
Gelir Vergisi Genel Tebliği
(Seri No:271)
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yer alan gelir vergisine tabi gelirlerin vergilendirilmesinde esas alınan tarifenin yeniden belirlenmesine ilişkin aşağıdaki açıklamanın yapılması gerekli görülmüştür.
1. Yeniden Değerleme Oranında Artırılan Vergi Tarifesi Gelir Dilimi Tutarları
Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 123 üncü maddesinin (2) numaralı fıkrasında, Kanunun 21, 23/8, 31, 47, 48, mükerrer 80, 82 ve 86 ncı maddelerinde yer alan maktu had ve tutarların, her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre belirlenen yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle uygulanacağı, bu şekilde hesaplanan maktu had ve tutarların yüzde 5'ini aşmayan kesirlerinin dikkate alınmayacağı, Bakanlar Kurulunun, bu surette tespit edilen had ve tutarları yarısına kadar artırmaya veya indirmeye yetkili olduğu hükmü yer almaktadır. Aynı maddenin (3) numaralı fıkrasında, 103 üncü maddede yer alan vergi tarifesinin gelir dilimi tutarları hakkında da yukarıdaki hükmün uygulanacağı öngörülmüştür.
Bu hüküm göz önüne alınarak Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yer alıp, 2008 yılında uygulanan vergi tarifesinin gelir dilimi tutarları, 2008 yılı için % 12 (yüzde oniki) olarak tespit edilen yeniden değerleme oranında1 arttırılması suretiyle tespit edilmiştir.
2. Gelir Vergisine Tabi Gelirlerin Vergilendirilmesinde Esas Alınan Tarife
Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yer alan gelir vergisine tabi gelirlerin vergilendirilmesinde esas alınan tarife, 2009 takvim yılı gelirlerinin vergilendirilmesinde esas alınmak üzere aşağıdaki şekilde yeniden belirlenmiştir.
8.700 TL'ye kadar | % 15 |
22.000 TL'nin 8.700 TL'si için 1.305 TL, fazlası | % 20 |
50.000 TL'nin 22.000 TL'si için 3.965 TL, fazlası | % 27 |
50.000 TL'den fazlasının 50.000 TL'si için 11.525 TL, fazlası | % 35 |
Tebliğ olunur.
[1] 20.11.2008 tarih ve 27060 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 387 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile açıklanmıştır.
","resmiGazeteSayi":"27097 (6. Mükerrer)","resmiGazeteTarih":"2008-12-31T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tebligGuncelType":1,"tag":null,"priority":16440,"fileNames":null,"tebligGroupId":null,"tebligGrubu":null,"kanunId":433,"siteLink":null,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:28:16.666432","updated_at":"2025-03-24T19:28:16.666432","id":6716,"title":"273 SERİ NO'LU GELİR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ","summary":null,"description":"
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 21, 23/8, 31, 47, 48, mükerrer 80, 82, 86 ve 103 üncü maddelerinde yer alan ve yeniden değerleme oranında artırılan maktu had ve tutarlar ile 01/01/2006 tarihinden önce ihraç edilen bir kısım menkul kıymetten 2009 takvim yılında elde edilen menkul sermaye iradının beyanında dikkate alınacak indirim oranı ve istisna uygulamasına ilişkin açıklamalar bu Tebliğin konusunu oluşturmaktadır.
1. Yeniden Değerleme Oranında Artırılan Had ve Tutarlar
Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 123 üncü maddesinin (2) numaralı fıkrasında, Kanunun 21, 23/8, 31, 47, 48, mükerrer 80, 82 ve 86 ncı maddelerinde yer alan maktu had ve tutarların, her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre belirlenen yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle uygulanacağı, bu şekilde hesaplanan maktu had ve tutarların yüzde 5'ini aşmayan kesirlerinin dikkate alınmayacağı, Bakanlar Kurulunun, bu surette tespit edilen had ve tutarları yarısına kadar artırmaya veya indirmeye yetkili olduğu hükmü yer almaktadır. Aynı maddenin (3) numaralı fıkrasında da 103 üncü maddede yer alan vergi tarifesinin gelir dilimi tutarları hakkında (2) numaralı fıkranın uygulanacağı belirtilmiştir.
Bu hüküm göz önüne alınarak Gelir Vergisi Kanununun 21, 23/8, 31, 47, 48, mükerrer 80, 82 ve 86 ve 103 üncü maddelerinde yer alıp, 2009 yılında uygulanan had ve tutarların 2009 yılı için % 2,2 (yüzde iki virgül iki) olarak tespit edilen yeniden değerleme oranında1 artırılması suretiyle belirlenen ve 2010 takvim yılında uygulanacak olan had ve tutarlar aşağıdaki şekilde tespit edilmiştir.
1.1. Gayrimenkul Sermaye İratlarında Uygulanan İstisna Tutarı
Gelir Vergisi Kanununun 21 inci maddesinde yer alan mesken kira gelirleri için uygulanan istisna tutarı, 2010 takvim yılında elde edilen kira gelirleri için 2.600 TL olarak tespit edilmiştir.
1.2. Hizmet Erbabına İşyeri veya İşyerinin Müştemilatı Dışında Kalan Yerlerde Yemek Verilmek Suretiyle Sağlanan Menfaatlere İlişkin İstisna Tutarı
Gelir Vergisi Kanununun 23 üncü maddesinin (8) numaralı bendinde yer alan, işverenlerce işyeri veya işyerinin müştemilatı dışında kalan yerlerde hizmet erbabına yemek verilmek suretiyle sağlanan menfaatlere ilişkin istisna tutarı, 2010 takvim yılında uygulanmak üzere 10 TL olarak tespit edilmiştir.
1.3. Sakatlık İndirimi Tutarları
Gelir Vergisi Kanununun 31 inci maddesinde yer alan sakatlık indirimi tutarları, 2010 takvim yılında uygulanmak üzere; birinci derece sakatlar için 680 TL, ikinci derece sakatlar için 330 TL, üçüncü derece sakatlar için 160 TL olarak tespit edilmiştir.
1.4. Basit Usule Tabi Olmanın Genel Şartlarından Olan İşyeri Kira Bedeline İlişkin Tutar
Gelir Vergisi Kanununun 47 nci maddesinin (2) numaralı bendinde yer alan yıllık kira bedeli toplamı, 2010 takvim yılında uygulanmak üzere büyükşehir belediye sınırları içinde 4.300 TL, diğer yerlerde 3.000 TL olarak uygulanacaktır.
1.5. Basit Usule Tabi Olmanın Özel Şartlarını Belirleyen Hadler
Gelir Vergisi Kanununun 48 inci maddesinde yer alan hadler, 2010 takvim yılında uygulanmak üzere yeniden değerleme oranında artırılmıştır.
Buna göre;
- (1) numaralı bent için 60.000 TL ve 90.000 TL,
- (2) numaralı bent için 30.000 TL,
- (3) numaralı bent için 60.000 TL,
olarak uygulanacaktır.
1.6. Değer Artışı Kazançlarına İlişkin İstisna Tutarı
Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 80 inci maddesinde yer alan değer artışı kazançlarına ilişkin istisna tutarı, 2010 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere 7.700 TL olarak tespit edilmiştir.
1.7. Arızi Kazançlara İlişkin İstisna Tutarı
Gelir Vergisi Kanununun 82 nci maddesinde yer alan arızi kazançlara ilişkin istisna tutarı, 2010 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere 18.000 TL olarak tespit edilmiştir.
1.8. Tevkifata ve İstisnaya Konu Olmayan Menkul ve Gayrimenkul Sermaye İratlarına İlişkin Beyanname Verme Sınırı
Gelir Vergisi Kanununun 86 ncı maddesinde yer alan tevkifata ve istisnaya konu olmayan menkul ve gayrimenkul sermaye iratlarına ilişkin beyanname verme sınırı, 2010 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere 1.090 TL olarak tespit edilmiştir.
1.9. Gelir Vergisine Tabi Gelirlerin Vergilendirilmesinde Esas Alınan Tarife
Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yer alan gelir vergisine tabi gelirlerin vergilendirilmesinde esas alınan tarife, 2010 takvim yılı gelirlerinin vergilendirilmesinde esas alınmak üzere aşağıdaki şekilde yeniden belirlenmiştir.
8.800 TL'ye kadar | % 15 |
22.000 TL'nin 8.800 TL'si için 1.320 TL, fazlası | % 20 |
50.000 TL'nin 22.000 TL'si için 3.960 TL, fazlası | % 27 |
50.000 TL'den fazlasının 50.000 TL'si için 11.520 TL, fazlası | % 35 |
2. Kâr Hadleri Emsallerine Göre Düşük Olarak Tespit Edilmiş Bulunan Emtia İçin Özel Hadler
Milli piyango bileti, akaryakıt, şeker ve bunlar gibi kâr hadleri emsallerine göre düşük olarak tespit edilmiş bulunan emtia için özel hadler belirleme yetkisi Gelir Vergisi Kanununun 48 inci maddesi ile Maliye Bakanlığına verilmiştir. Bu yetki kullanılarak 2009 yılı için 270 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği2 ile açıklanan tutarlar yeniden belirlenmiştir.
Buna göre, anılan maddelerin ticaretini yapanların, 2010 takvim yılında da basit usulden yararlanabilmeleri için; alış, satış veya hasılatlarının 31/12/2009 tarihi itibariyle aşağıda belirtilen hadleri aşmaması gerekmektedir.
Emtianın Cinsi | Büyükşehir Belediye Sınırları Dışında Kalan Yerlerde | Büyükşehir Belediye Sınırları İçinde Kalan Yerlerde | ||
Yıllık Alım Ölçüsü (TL) | Yıllık Satış Ölçüsü (TL) | Yıllık Alım Ölçüsü (TL) | Yıllık Satış Ölçüsü (TL) | |
Değerli Kağıt |
97.000 |
109.000 |
130.000 |
150.000 |
Şeker -Çay |
77.000 |
97.000 |
90.000 |
120.000 |
Milli Piy. Bileti, Hemen Kazan, Süper Toto vb. |
77.000 |
97.000 |
90.000 |
120.000 |
İçki (Bira ve Şarap Hariç) - İspirto- Sigara-Tütün |
77.000 |
97.000 |
90.000 |
120.000 |
Akaryakıt ( LPG hariç ) |
109.000 |
120.000 |
150.000 |
170.000 |
Belirtilen bu malların alım satımı ile uğraşanlar hakkında, basit usulün özel şartları bakımından yukarıdaki hadler dikkate alınmak suretiyle, 136 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğindeki3 hesaplamalar doğrultusunda işlem yapılacaktır.
3. Basit Usule Tabi Mükelleflerde Gün Sonunda Toplu Belge Düzenleme Uygulaması
Basit usulde vergilendirilen mükelleflerle ilgili 215 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği4 ile getirilen, belge vermedikleri günlük hasılatları için gün sonunda tek bir fatura düzenlenmesine ilişkin uygulamanın 31/12/2010 tarihine kadar devam etmesi, Vergi Usul Kanununun mükerrer 257 nci maddesinin Bakanlığımıza verdiği yetkiye istinaden uygun görülmüştür.
4. 2009 Takvim Yılında Elde Edilen Bir Kısım Menkul Sermaye İradının Beyanında Dikkate Alınacak İndirim Oranı İle İstisna Uygulaması
Gelir Vergisi Kanununun 76 ncı maddesinin 5281 sayılı Kanunun 44 üncü maddesiyle yürürlükten kaldırılan ikinci fıkrasında, Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının (5), (6), (7), (12) ve (14) numaralı bentlerinde yer alan menkul sermaye iratlarına (döviz cinsinden açılan hesaplara ödenen faiz ve kâr payları, dövize, altına veya başka bir değere endeksli menkul kıymetler ile döviz cinsinden ihraç edilen menkul kıymetlerden elde edilenler hariç) fıkrada belirtilen indirim oranının uygulanması suretiyle bulunacak kısmın, bu iratların beyanı sırasında indirim olarak dikkate alınacağı belirtilmişti.
Gelir Vergisi Kanununun indirim oranı uygulamasına yönelik 76 ncı maddesinin ikinci fıkrası 1/1/2006 tarihinden itibaren elde edilen gelirlere uygulanmak üzere 5281 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmakla birlikte, anılan Kanunun geçici 67 nci maddesinin (9) numaralı fıkrası hükmü gereğince 1/1/2006 tarihinden önce ihraç edilen her nevi tahvil ve Hazine bonolarından elde edilen gelirlerin vergilendirilmesinde 31/12/2005 tarihinde yürürlükte olan hükümler esas alınacağından, indirim oranı uygulaması ile ilgili olarak aşağıdaki açıklamaların yapılmasında yarar görülmüştür.
İndirim oranı; Vergi Usul Kanununa göre o yıl için tespit edilmiş olan yeniden değerleme oranının, aynı dönemde Devlet tahvili ve Hazine bonosu ihalelerinde oluşan bileşik ortalama faiz oranına bölünmesi suretiyle tespit edilmektedir.
Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre 2009 yılı için tespit edilmiş olan yeniden değerleme oranı % 2,2'dir. Bu dönemde Devlet tahvili ve Hazine bonosu ihalelerinde oluşan bileşik ortalama faiz oranı ise % 13,15' dir.
Buna göre, 2009 yılında elde edilen bir kısım menkul sermaye iradının beyanında uygulanacak indirim oranı (% 2,2 / % 13,15 =) % 16,7 olmaktadır.
4.1. İndirim Oranı Uygulanarak Beyan Edilecek Menkul Sermaye İratları
Gelir Vergisi Kanununa 5281 sayılı Kanunla eklenen geçici 67 nci maddede, menkul kıymetler ve diğer sermaye piyasası araçlarının elden çıkarılması ve elde tutulması sürecinde elde edilen gelirler ile mevduat faizleri, repo gelirleri ve katılım bankalarından elde edilen gelirlerin vergilendirilmesine yönelik düzenlemelere yer verilmiş, mevduat faizleri, repo gelirleri ve katılım bankalarından elde edilen gelirler üzerinden yapılacak tevkifata ilişkin açıklamalara 45 numaralı Gelir Vergisi Sirkülerinde ayrıntılı olarak yer verilmiştir.
Bu çerçevede, geçici 67 nci maddenin (4) numaralı fıkrası uyarınca, 75 inci maddenin ikinci fıkrasının (7), (12) ve (14) numaralı bentlerinde yazılı menkul sermaye iratlarından 1/1/2006 tarihinden itibaren ödemeyi yapanlarca % 15 oranında vergi tevkifatı yapılmakta olup, bu gelirlerin beyanı ve indirim oranı uygulanması söz konusu değildir.
Diğer taraftan, anılan maddenin (9) numaralı fıkrası gereğince, geçici 67 nci maddenin yürürlük tarihinden önce ihraç edilmiş olan her nevi tahvil ve Hazine bonoları ile Toplu Konut İdaresi ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul kıymetlerin elde tutulması veya elden çıkarılması suretiyle sağlanan gelirlerin vergilendirilmesinde bu madde hükümlerinin uygulanmayacağı, bu gelirlerin vergilendirilmesinde 31/12/2005 tarihi itibarıyla geçerli olan hükümlerin uygulanacağı belirtilmiştir.
Bu kapsamda, 2009 takvim yılında elde edilen menkul sermaye iratlarından, 1/1/2006 tarihinden önce ihraç edilmiş olan ve Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının (5) numaralı bendinde sayılan her nevi tahvil ve Hazine bonosu faizleri ile Toplu Konut İdaresi ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul kıymetlerden sağlanan gelirler indirim oranı uygulanmak suretiyle beyan edilecektir.
Dövize, altına veya başka bir değere endeksli menkul kıymetler ile döviz cinsinden ihraç edilen menkul kıymetlerden elde edilen menkul sermaye iratlarının beyanında indirim oranı uygulanmayacaktır.
Ayrıca, ticari işletmelere dahil kazanç ve iratlar için indirim oranı uygulanması söz konusu değildir.
4.2. 01/01/2006 Tarihinden Önce İhraç Edilen Devlet Tahvili ve Hazine Bonolarından Elde Edilen Gelirlerde İstisna Uygulaması
Gelir Vergisi Kanununun geçici 59 uncu madde hükmü ile 31/12/2007 tarihine kadar, 26/7/2001-31/12/2005 tarihleri arasında ihraç edilen Devlet tahvilleri ve Hazine bonolarının faiz gelirleri ve elden çıkarılmasından sağlanan diğer kazançlar toplamının 2001 yılında 50 milyar lirası, 2002 ve izleyen yıllarda bu tutarın veya artırılmış tutarın her yıl için belirlenen yeniden değerleme oranında artırılması ile bulunacak tutar gelir vergisinden istisna edilmiştir.
Bu hüküm uyarınca, 1/1/2006 tarihinden önce ihraç edilmiş olan Devlet tahvili ve Hazine bonolarından elde edilen gelirlere ilişkin istisna uygulaması 31/12/2007 tarihinde son bulduğundan, söz konusu menkul kıymetlerden 2009 takvim yılında elde edilen faiz gelirleri ile alım-satım kazançlarıyla ilgili olarak yukarıda bahsi geçen geçici 59 uncu maddede yer alan istisnanın uygulanması söz konusu değildir.
Tebliğ olunur.
------------------------------
1 14/11/2009 tarih ve 27406 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 392 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile açıklanmıştır.
2 23/12/2008 tarih ve 27089 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.
3 2/5/1982 tarih ve 17682 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.
4 6/12/1998 tarih ve 23545 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.
","resmiGazeteSayi":"27447","resmiGazeteTarih":"2009-12-29T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tebligGuncelType":1,"tag":null,"priority":16690,"fileNames":null,"tebligGroupId":null,"tebligGrubu":null,"kanunId":433,"siteLink":null,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:28:16.665388","updated_at":"2025-03-24T19:28:16.665388","id":6715,"title":"274 SERİ NO'LU GELİR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ","summary":null,"description":"1. Giriş
6009 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunla1, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yer alan gelir vergisi tarifesi 1/1/2010 tarihinden geçerli olmak üzere değiştirilmiş olup, 1/1/2010 tarihi ile 6009 sayılı Kanunun Resmî Gazete'de yayımlandığı tarih olan 1/8/2010 arasındaki ücret ödemeleri için 6009 sayılı Kanunun yayımından önceki tarifeye göre yapılmış olan ancak, yeni tarifeye göre fazla kesilen gelir vergisi tevkifat tutarlarının ödenecek vergilerden mahsubu veya red ve iadesi ile eksik kesildiği tespit edilen vergilerin ilave olarak kesilmek suretiyle ödenmesi işlemlerinin nasıl yerine getirileceği hususları bu Tebliğin konusunu oluşturmaktadır.
2. Konu ile İlgili Mevzuat
6009 sayılı Kanunla Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesi yeniden düzenlenmiş ve yapılan değişiklikle gelir vergisine tabi gelirlerin;
8.800 TL'ye kadar
| %15 |
22.000 TL'nin 8.800 TL'si için 1.320 TL, fazlası
| %20 |
50.000 TL'nin 22.000 TL'si için 3.960 TL (ücret gelirlerinde 76.200 TL'nin 22.000 TL'si için 3.960 TL), fazlası
| %27 |
50.000 TL'den fazlasının 50.000 TL'si için 11.520 TL (ücret gelirlerinde 76.200 TL'den fazlasının 76.200 TL'si için 18.594 TL), fazlası | %35 |
oranında vergilendirileceği belirtilmiştir.
Öte yandan, 6009 sayılı Kanunla Gelir Vergisi Kanununa eklenen Geçici 78 inci maddede, \"2010 takvim yılına ilişkin olarak yapılmış ücret ödemeleri için bu Kanunun yayımlandığı tarihe kadar yapılmış olan gelir vergisi tevkifat tutarlarının, 103 üncü maddede bu Kanunla yapılan değişiklik hükmü uyarınca hesaplanan vergiden fazla olması halinde, fark vergi tutarı terkin edilir, tahsil edilmişse mükelleflerin sonraki dönemlerde ödeyecekleri gelir vergisinden mahsup edilir, mahsup imkânının olmaması halinde ise red ve iade olunur. Eksik olması halinde ise bu fark, vergi sorumluları tarafından bu Kanunun yayımlanmasından sonra yapılacak ilk ücret ödemesinden kesilerek bu ödemenin ait olduğu döneme ilişkin muhtasar beyannamenin verilme ve ödeme süresi içinde topluca (muhtasar beyanname verme yükümlülüğü olmayanlar hariç) verilecek ayrı bir beyanname ile beyan edilir ve ödenir. Bu beyanname için ayrıca damga vergisi hesaplanmaz. Anılan sürede düzeltilen söz konusu fark için gecikme faizi ve vergi cezası aranmaz; eksik tahakkuk etmiş olan verginin bu süre içinde tamamlanmaması halinde bu tarihte vergi ziyaı doğmuş olur. Bu hükmün uygulanmasına ilişkin usûl ve esaslar Maliye Bakanlığınca belirlenir.\" hükmüne yer verilmiş olup, bu hükmün vermiş olduğu yetkiye istinaden aşağıdaki açıklamaların yapılmasına gerek duyulmuştur.
3. Mahsup İşleminin Yapılması
3.1. 2010 Yılı Temmuz Ayına Ait Olup Ağustos Ayında Muhtasar Beyanname Verecek Olan Mükellefler
Temmuz ayına ait olup Ağustos ayında muhtasar beyannameyi verecek olan mükellefler, yeni tarifeye göre 1/1/2010 tarihinden itibaren kendi hesapları üzerinde gerekli düzeltmeyi yaparak, beyanname ekinde toplam çalışan bazındaki tevkifat ve fazla yapılan tevkifat tutarları ile aradaki farkı gösteren Ek-1'deki listeyi ekleyecek ve sadece ödenmiş vergileri, beyannamenin Tablo-1 \"Matrah ve Vergi Bildirimi\" bölümünün \"Mahsup Edilen Vergiler\" kısmının (20) no'lu satırından (KVK 34/8 Mad. Uyarınca KVK 15/3 Maddeye Göre Yapılan Vergi Kesintisinden Mahsup Edilecek Kesinti Tutarları) sonra gelmek üzere \"GVK Geçici 78 inci maddeye göre yapılan mahsuplar\" ifadesi ile göstererek mahsup etmek suretiyle beyannameleri düzeltilmiş tutarlara göre vereceklerdir. Ödenmiş olan verginin ilk muhtasar beyannameden mahsup edilememesi durumunda, kalan tutarın sonraki dönemlerde de aynı şekilde mahsup edilebileceği tabiidir.
Fazla yapılan tevkifat tutarlarının tahakkuk etmesine rağmen ödenmemiş olması halinde ise mahsup söz konusu olmayacak, muhtasar beyanname ekinde verilecek olan her bir aya ilişkin toplam çalışan bazında yapılan tevkifat ile fazla yapılan tevkifat tutarı ve aradaki farkı gösteren Ek-1'deki listeye dayanılarak, vergi dairelerince ilgili dönem tahakkuklarında gerekli düzeltme yapılacaktır.
Örnek:
Aylık muhtasar beyan mükellefiyeti olan (A) Ltd. Şti.'nin çalıştırdığı 2 işçinin ücretlerine ait aylık vergi matrahı tutarları 40.000 TL olup, aylar itibariyle kanuni düzenlemenin yapıldığı tarihten önce ve sonra geçerli olan tarifeler üzerinden yaptığı tevkifat tutarları aşağıdaki gibidir:
|
|
|
|
|
|
| (TL) |
| Ocak | Şubat | Mart | Nisan | Mayıs | Haziran | Temmuz |
Değişiklik öncesi hükme göre kesilen gelir vergisi |
7.120 |
10.520 |
12.400 |
14.000 |
14.000 |
14.000 | - |
Yeni hükme göre hesaplanan gelir vergisi |
7.120 |
10.520 |
10.800 |
11.408 |
14.000 |
14.000 |
14.500 |
FARK | 0 | 0 | 1.600 | 2.592 | 0 | 0 | 0 |
(A) Ltd. Şti. Mart ve Nisan aylarına ilişkin olarak ücretlilerden fazladan kesilip vergi dairesine beyan edilen ve tahakkuk ettirilerek ödenen 4.192 TL'yi, Ağustos ayında verilecek muhtasar beyannamede, ödenecek vergiden mahsup ederek kalan tutar olan (14.000 - 4.192=) 9.808 TL'yi vergi dairesine ödeyecektir. Dolayısıyla, Temmuz ayında ücretlilerden yapılacak tevkifat tutarı toplamı 9.808 TL olacaktır.
3.2. 2010 Yılı Temmuz Ayına Ait Muhtasar Beyannamesini Vermiş Ancak Tahakkuk Eden Vergiyi Henüz Ödememiş Olan Mükellefler
Muhtasar beyannameyi vermiş ancak tahakkuk eden vergiyi henüz ödememiş olan mükellefler tarafından beyanname verme süresinin sonuna kadar düzeltme beyannamesi verilmesi halinde; bu beyannameye Ocak, Şubat, Mart, Nisan, Mayıs ve Haziran 2010 aylarına ilişkin beyannamelerdeki tutarları ayrıntılı olarak gösteren Ek-1'deki liste eklenecek ve bu Tebliğin 3.1. bölümünde açıklandığı şekilde işlem yapılacaktır.
3.3. 2010 Yılı Temmuz Ayına Ait Muhtasar Beyannamesini Vermiş ve Tahakkuk Eden Vergiyi Ödemiş Olan Mükellefler
Muhtasar beyannameyi vermiş ve tahakkuk eden vergiyi ödemiş olan mükelleflerin fazladan ödemiş oldukları vergi tutarları, sonraki dönemlerde verecekleri muhtasar beyannamelere göre ödenecek gelir vergisinden mahsup edilecektir.
Sonraki dönemlerde verilecek muhtasar beyannamelerde, çalışanlara ait ücret matrahları beyan edilerek bunlara ilişkin yeni tarife üzerinden hesaplanan vergilerin tahakkuk ettirilmesi sağlanacaktır. Her bir aya ilişkin toplam çalışan bazında yapılan tevkifat ile fazla yapılan tevkifat tutarı ve aradaki farkı gösteren Ek-1'deki liste muhtasar beyanname ekinde verilecek ve fazla hesaplanması nedeniyle mahsup edilecek tutar, muhtasar beyannamenin Tablo-1 \"Matrah ve Vergi Bildirimi\" bölümünün \"Mahsup Edilen Vergiler\" kısmının (20) no'lu satırından (KVK 34/8 Mad. Uyarınca KVK 15/3 Maddeye Göre Yapılan Vergi Kesintisinden Mahsup Edilecek Kesinti Tutarları) sonra gelmek üzere \"GVK Geçici 78 inci maddeye göre yapılan mahsuplar\" ifadesi ile gösterilecektir.
3.4. Muhtasar Beyannameyi Üç Aylık Olarak Veren Mükellefler
Muhtasar beyannameyi üçer aylık olarak veren mükellefler, fazladan ödenmiş olan vergi tutarlarını Ekim ayında verilecek muhtasar beyannameden, Tebliğin 3.1. bölümünde yapılan açıklamalar çerçevesinde mahsup edeceklerdir.
3.5. Beyannamelerini Elektronik Ortamda Verecek Mükelleflerin Yapacakları İşlemler
Beyannamelerini elektronik ortamda veren mükellefler fazla ödedikleri tutarları Tebliğin 3.1. bölümünde açıklanan şekilde tespit ederek, e-beyannamede bu işleme münhasır olmak üzere açılmış bulunan \"Mahsup Edilen Vergiler\" kısmının \"GVK Geçici 78 inci maddeye göre yapılan mahsuplar\" satırında göstereceklerdir.
Ayrıca, her bir aya ilişkin toplam çalışan bazında yapılan tevkifat ile fazla yapılan tevkifat tutarı ve aradaki farkı gösteren Tebliğ ekinde yer alan liste (EK:1), elektronik ortamda muhtasar beyanname ekinde verilecektir.
4. Yapılmış Olan Gelir Vergisi Tevkifat Tutarının Yeni Hükme Göre Hesaplanan Vergiden Az Olması Durumunda Yapılacak İşlemler
1/1/2010 - 1/8/2010 tarihleri arasındaki ücret ödemelerinden, yeni tarifeye göre hesaplanması gerekenden daha düşük tutarda tevkifat yapılmış olması durumunda oluşan fark tutarlar, vergi sorumluları tarafından 6009 sayılı Kanunun Resmî Gazetede yayımlanmasından sonra yapılacak ilk ücret ödemesinden kesilerek, bu ödemenin ait olduğu döneme ilişkin muhtasar beyannamenin verilme ve ödeme süresi içinde topluca (muhtasar beyanname verme yükümlülüğü olmayanlar hariç) verilecek ayrı bir muhtasar beyanname ile beyan edilecek ve ödenecektir. Söz konusu beyanname e-beyanname vermek zorunda olanlarca elektronik ortamda verilecektir.
Bu düzeltme beyannamelerinde de mevcut muhtasar beyanname kullanılacak ve söz konusu beyanname için ayrıca damga vergisi hesaplanmayacaktır. Süresinde düzeltilen söz konusu fark için gecikme faizi ve vergi cezası aranmayıp, eksik tahakkuk etmiş olan verginin bu süre içinde tamamlanmaması halinde ise bu tarihte vergi ziyaı doğmuş olacaktır.
Birden fazla ayda oluşan farklarda her bir ay için ayrı ayrı muhtasar beyanname verilmeyecek, tek bir beyanname ile kesilen vergiler beyan edilerek ödenecektir.
5. Emeklilik, İşten Ayrılma, İşyerinin Kapanması, Ölüm vb. Durumlarda Fazla Kesilen Vergi Tutarlarının İadesi
Emeklilik, işten ayrılma, işyerinin kapanması, ölüm gibi haller nedeniyle fazla kesilen vergi tutarlarının hak sahiplerine iadesi, vergi dairelerince yerine getirilecektir. Söz konusu mükellefler, işverenden alacakları ve kendilerinden yapılan tevkifat tutarlarını ayrıntılı olarak gösteren bir yazı ile en son çalıştıkları işverenin muhtasar beyanname yönünden bağlı olduğu vergi dairesine başvuracak olup, gerekli düzeltme işlemleri ilgili vergi dairesince yerine getirilecektir.
Tebliğ olunur.
EK-1
GELİR VERGİSİ KANUNUNUN GEÇİCİ 78 İNCİ MADDESİ KAPSAMINDA VERİLECEK LİSTE
Aylar | Yapılan Tevkifat | Yapılması Gereken Tevkifat | Fark |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
------------
1 1/8/2010 tarih ve 27659 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.
","resmiGazeteSayi":"27662","resmiGazeteTarih":"2010-08-04T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tebligGuncelType":1,"tag":null,"priority":16950,"fileNames":null,"tebligGroupId":null,"tebligGrubu":null,"kanunId":433,"siteLink":null,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:28:16.663386","updated_at":"2025-03-24T19:28:16.663386","id":6711,"title":"278 SERİ NO'LU GELİR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ","summary":null,"description":"
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 21, 23/8, 31, 47, 48, mükerrer 80, 82, 86 ve 103 üncü maddelerinde yer alan ve yeniden değerleme oranında artırılan maktu had ve tutarlar ile 01/01/2006 tarihinden önce ihraç edilen bir kısım menkul kıymetten 2010 takvim yılında elde edilen menkul sermaye iradının beyanında dikkate alınacak indirim oranı ve istisna uygulamasına ilişkin açıklamalar bu Tebliğin konusunu oluşturmaktadır.
1.Yeniden Değerleme Oranında Artırılan Had ve Tutarlar
Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 123 üncü maddesinin (2) numaralı fıkrasında, Kanunun 21, 23/8, 31, 47, 48, mükerrer 80, 82 ve 86 ncı maddelerinde yer alan maktu had ve tutarların, her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre belirlenen yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle uygulanacağı, bu şekilde hesaplanan maktu had ve tutarların yüzde 5'ini aşmayan kesirlerinin dikkate alınmayacağı, Bakanlar Kurulunun, bu surette tespit edilen had ve tutarları yarısına kadar artırmaya veya indirmeye yetkili olduğu hükmü yer almaktadır. Aynı maddenin (3) numaralı fıkrasında da 103 üncü maddede yer alan vergi tarifesinin gelir dilimi tutarları hakkında da yukarıdaki hükmün uygulanacağı öngörülmüştür.
Bu hüküm göz önüne alınarak Gelir Vergisi Kanununun 21, 23/8, 31, 47, 48, mükerrer 80, 82, 86 ve 103 üncü maddelerinde yer alıp, 2010 yılında uygulanan had ve tutarların 2010 yılı için % 7,7 (yedi virgül yedi) olarak tespit edilen yeniden değerleme oranında1 arttırılması suretiyle belirlenen ve 2011 takvim yılında uygulanacak olan had ve tutarlar aşağıdaki şekilde tespit edilmiştir.
1.1. Gayrimenkul Sermaye İratlarında Uygulanan İstisna Tutarı
Gelir Vergisi Kanununun 21 inci maddesinde yer alan mesken kira gelirleri için uygulanan istisna tutarı, 2011 takvim yılında elde edilen kira gelirleri için 2.800 TL olarak tespit edilmiştir.
1.2. Hizmet Erbabına İşyeri veya İşyerinin Müştemilatı Dışında Kalan Yerlerde Yemek Verilmek Suretiyle Sağlanan Menfaatlere İlişkin İstisna Tutarı
Gelir Vergisi Kanununun 23 üncü maddesinin 8 numaralı bendinde yer alan, işverenlerce işyeri veya işyerinin müştemilatı dışında kalan yerlerde hizmet erbabına yemek verilmek suretiyle sağlanan menfaatlere ilişkin istisna tutarı, 2011 takvim yılında uygulanmak üzere 10,70 TL olarak tespit edilmiştir.
1.3. Sakatlık İndirimi Tutarları
Gelir Vergisi Kanununun 31 inci maddesinde yer alan sakatlık indirimi tutarları, 2011 takvim yılında uygulanmak üzere; birinci derece sakatlar için 700 TL, ikinci derece sakatlar için 350 TL, üçüncü derece sakatlar için 170 TL olarak tespit edilmiştir.
1.4. Basit Usule Tabi Olmanın Genel Şartlarından Olan İşyeri Kira Bedeline İlişkin Tutar
Gelir Vergisi Kanununun 47 nci maddesinin (2) numaralı bendinde yer alan yıllık kira bedeli toplamı, 2011 takvim yılında uygulanmak üzere büyükşehir belediye sınırları içinde 4.600 TL, diğer yerlerde 3.200 TL olarak uygulanacaktır.
1.5. Basit Usule Tabi Olmanın Özel Şartlarını Belirleyen Hadler
Gelir Vergisi Kanununun 48 inci maddesinde yer alan hadler, 2011 takvim yılında uygulanmak üzere yeniden değerleme oranında artırılmıştır.
Buna göre;
- 1 numaralı bent için 64.000 TL ve 96.000 TL,
- 2 numaralı bent için 32.000 TL,
- 3 numaralı bent için 64.000 TL ,
olarak uygulanacaktır.
1.6. Değer Artışı Kazançlarına İlişkin İstisna Tutarı
Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 80 inci maddesinde yer alan değer artışı kazançlarına ilişkin istisna tutarı, 2011 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere 8.000 TL olarak tespit edilmiştir.
1.7. Arızi Kazançlara İlişkin İstisna Tutarı
Gelir Vergisi Kanununun 82 nci maddesinde yer alan arızi kazançlara ilişkin istisna tutarı, 2011 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere 19.000 TL olarak tespit edilmiştir.
1.8. Tevkifata ve İstisnaya Konu Olmayan Menkul ve Gayrimenkul Sermaye İratlarına İlişkin Beyanname Verme Sınırı
Gelir Vergisi Kanununun 86 ncı maddesinde yer alan tevkifata ve istisnaya konu olmayan menkul ve gayrimenkul sermaye iratlarına ilişkin beyanname verme sınırı, 2011 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere 1.170 TL olarak tespit edilmiştir.
1.9. Gelir Vergisine Tabi Gelirlerin Vergilendirilmesinde Esas Alınan Tarife
Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yer alan gelir vergisine tabi gelirlerin vergilendirilmesinde esas alınan tarife, 2011 takvim yılı gelirlerinin vergilendirilmesinde esas alınmak üzere aşağıdaki şekilde yeniden belirlenmiştir.
9.400 TL'ye kadar | % 15 |
23.000 TL'nin 9.400 TL'si için 1.410 TL, fazlası | % 20 |
53.000 TL'nin 23.000 TL'si için 4.130 TL (ücret gelirlerinde 80.000 TL'nin 23.000 TL'si için 4.130 TL), fazlası |
% 27 |
53.000 TL'den fazlasının 53.000 TL'si için 12.230 TL (ücret gelirlerinde 80.000 TL'den fazlasının 80.000 TL'si için 19.520 TL), fazlası |
% 35 |
2. Kar Hadleri Emsallerine Göre Düşük Olarak Tespit Edilmiş Bulunan Emtia İçin Özel Hadler
Milli piyango bileti, akaryakıt, şeker ve bunlar gibi kar hadleri emsallerine göre düşük olarak tespit edilmiş bulunan emtia için özel hadler belirleme yetkisi Gelir Vergisi Kanununun 48 inci maddesi ile Maliye Bakanlığına verilmiştir. Bu yetki kullanılarak 2010 yılı için 273 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği2 ile belirlenen tutarlar yeniden artırılmıştır.
Buna göre, anılan maddelerin ticaretini yapanların, 2011 takvim yılında da basit usulden yararlanabilmeleri için; alış, satış veya hasılatlarının 31/12/2010 tarihi itibariyle aşağıda belirtilen hadleri aşmaması gerekmektedir.
Emtianın Cinsi | Büyükşehir Belediye Sınırları Dışında Kalan Yerlerde | Büyükşehir Belediye Sınırları İçinde Kalan Yerlerde | ||
Yıllık Alım Ölçüsü (TL) | Yıllık Satış Ölçüsü (TL) | Yıllık Alım Ölçüsü (TL) | Yıllık Satış Ölçüsü (TL) | |
Değerli Kağıt | 100.000 | 117.000 | 140.000 | 160.000 |
Şeker - Çay | 80.000 | 100.000 | 96.000 | 129.000 |
Milli Piy. Bileti, Hemen Kazan, Süper Toto vb. |
80.000 |
100.000 |
96.000 |
129.000 |
İçki (Bira ve Şarap Hariç) - İspirto- Sigara-Tütün |
80.000 |
100.000 |
96.000 |
129.000 |
Akaryakıt ( LPG hariç ) | 117.000 | 129.000 | 160.000 | 180.000 |
Belirtilen bu malların alım satımı ile uğraşanlar hakkında, basit usulün özel şartları bakımından yukarıdaki hadler dikkate alınmak suretiyle, 136 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğindeki3 hesaplamalar doğrultusunda işlem yapılacaktır.
3. Basit Usule Tabi Mükelleflerde Gün Sonunda Toplu Belge Düzenleme Uygulaması
Basit usulde vergilendirilen mükelleflerle ilgili 215 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği4 ile getirilen, belge vermedikleri günlük hasılatları için gün sonunda tek bir fatura düzenlemesine ilişkin uygulamanın, 31/12/2011 tarihine kadar devam etmesi Vergi Usul Kanununun mükerrer 257 nci maddesinin Bakanlığımıza verdiği yetkiye istinaden uygun görülmüştür.
4. 2010 Takvim Yılında Elde Edilen Bir Kısım Menkul Sermaye İradının Beyanında Dikkate Alınacak İndirim Oranı İle İstisna Uygulaması
Gelir Vergisi Kanununun 76 ncı maddesinin 5281 sayılı Kanunun 44 üncü maddesiyle yürürlükten kaldırılan ikinci fıkrasında, Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının (5), (6), (7), (12) ve (14) numaralı bentlerinde yer alan menkul sermaye iratlarına (döviz cinsinden açılan hesaplara ödenen faiz ve kâr payları, dövize, altına veya başka bir değere endeksli menkul kıymetler ile döviz cinsinden ihraç edilen menkul kıymetlerden elde edilenler hariç) fıkrada belirtilen indirim oranının uygulanması suretiyle bulunacak kısmın, bu iratların beyanı sırasında indirim olarak dikkate alınacağı belirtilmişti.
Gelir Vergisi Kanununun indirim oranı uygulamasına yönelik 76 ncı maddesinin ikinci fıkrası 1/1/2006 tarihinden itibaren elde edilen gelirlere uygulanmak üzere 5281 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmakla birlikte, anılan Kanunun geçici 67 nci maddesinin (9) numaralı fıkrası hükmü gereğince 1/1/2006 tarihinden önce ihraç edilen her nevi tahvil ve Hazine bonolarından elde edilen gelirlerin vergilendirilmesinde 31/12/2005 tarihinde yürürlükte olan hükümler esas alınacağından, indirim oranı uygulaması ile ilgili olarak aşağıdaki açıklamaların yapılmasında yarar görülmüştür.
İndirim oranı; Vergi Usul Kanununa göre o yıl için tespit edilmiş olan yeniden değerleme oranının, aynı dönemde Devlet tahvili ve Hazine bonosu ihalelerinde oluşan bileşik ortalama faiz oranına bölünmesi suretiyle tespit edilmektedir.
Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre 2010 yılı için tespit edilmiş olan yeniden değerleme oranı % 7,7'dir. Bu dönemde Devlet tahvili ve Hazine bonosu ihalelerinde oluşan bileşik ortalama faiz oranı ise % 8,24'dür.
Buna göre, 2010 yılında elde edilen bir kısım menkul sermaye iradının beyanında uygulanacak indirim oranı (%7,7 / % 8,24=) % 93,4 olmaktadır.
4.1 İndirim Oranı Uygulanarak Beyan Edilecek Menkul Sermaye İratları
Gelir Vergisi Kanununa 5281 sayılı Kanunla eklenen geçici 67 nci maddede, menkul kıymetler ve diğer sermaye piyasası araçlarının elden çıkarılması ve elde tutulması sürecinde elde edilen gelirler ile mevduat faizleri, repo gelirleri ve katılım bankalarından elde edilen gelirlerin vergilendirilmesine yönelik düzenlemelere yer verilmiş, mevduat faizleri, repo gelirleri ve katılım bankalarından elde edilen gelirler üzerinden yapılacak tevkifata ilişkin açıklamalara 45 numaralı Gelir Vergisi Sirkülerinde ayrıntılı olarak yer verilmiştir.
Bu çerçevede, geçici 67 nci maddenin (4) numaralı fıkrası uyarınca, 75 inci maddenin ikinci fıkrasının (7), (12) ve (14) numaralı bentlerinde yazılı menkul sermaye iratlarından 1/1/2006 tarihinden itibaren ödemeyi yapanlarca % 15 oranında vergi tevkifatı yapılmakta olup, bu gelirlerin beyanı ve indirim oranı uygulanması söz konusu değildir.
Diğer taraftan, anılan maddenin (9) numaralı fıkrası gereğince, geçici 67 nci maddenin yürürlük tarihinden önce ihraç edilmiş olan her nevi tahvil ve Hazine bonoları ile Toplu Konut İdaresi ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul kıymetlerin elde tutulması veya elden çıkarılması suretiyle sağlanan gelirlerin vergilendirilmesinde bu madde hükümlerinin uygulanmayacağı, bu gelirlerin vergilendirilmesinde 31/12/2005 tarihi itibarıyla geçerli olan hükümlerin uygulanacağı belirtilmiştir.
Bu kapsamda, 2010 takvim yılında elde edilen menkul sermaye iratlarından, 1/1/2006 tarihinden önce ihraç edilmiş olan ve Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının (5) numaralı bendinde sayılan her nevi tahvil ve Hazine bonosu faizleri ile Toplu Konut İdaresi ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul kıymetlerden sağlanan gelirler indirim oranı uygulanmak suretiyle beyan edilecektir.
Dövize, altına veya başka bir değere endeksli menkul kıymetler ile döviz cinsinden ihraç edilen menkul kıymetlerden elde edilen menkul sermaye iratlarının beyanında indirim oranı uygulanmayacaktır.
Ayrıca, ticari işletmelere dahil kazanç ve iratlar için indirim oranı uygulanması söz konusu değildir.
4.2 01/01/2006 Tarihinden Önce İhraç Edilen Devlet Tahvili ve Hazine Bonolarından Elde Edilen Gelirlerde İstisna Uygulaması
Gelir Vergisi Kanununun geçici 59 uncu madde hükmü ile 31/12/2007 tarihine kadar, 26/7/2001-31/12/2005 tarihleri arasında ihraç edilen Devlet tahvilleri ve Hazine bonolarının faiz gelirleri ve elden çıkarılmasından sağlanan diğer kazançlar toplamının 2001 yılında 50 milyar lirası, 2002 ve izleyen yıllarda bu tutarın veya artırılmış tutarın her yıl için belirlenen yeniden değerleme oranında artırılması ile bulunacak tutar gelir vergisinden istisna edilmiştir.
Bu hüküm uyarınca, 1/1/2006 tarihinden önce ihraç edilmiş olan Devlet tahvili ve Hazine bonolarından elde edilen gelirlere ilişkin istisna uygulaması 31/12/2007 tarihinde son bulduğundan, söz konusu menkul kıymetlerden 2010 takvim yılında elde edilen faiz gelirleri ile alım-satım kazançlarıyla ilgili olarak yukarıda bahsi geçen geçici 59 uncu maddede yer alan istisnanın uygulanması söz konusu değildir.
Tebliğ olunur.
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑
1 12.11.2010 tarih ve 27757 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 401 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile açıklanmıştır.
2 29/12/2009 tarih ve 27447 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.
3 2/5/1982 tarih ve 17682 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır
4 6/12/1998 tarih ve 23545 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.
","resmiGazeteSayi":"27800 (6. Mükerrer)","resmiGazeteTarih":"2010-12-29T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tebligGuncelType":1,"tag":null,"priority":17060,"fileNames":null,"tebligGroupId":null,"tebligGrubu":null,"kanunId":433,"siteLink":null,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:28:16.663386","updated_at":"2025-03-24T19:28:16.663386","id":6709,"title":"280 SERİ NO'LU GELİR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ","summary":null,"description":"
Gelir Vergisi Genel Tebliği
(Seri No: 280)
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 21, 23/8, 31, 47, 48, mükerrer 80, 82, 86 ve 103 üncü maddelerinde yer alan ve yeniden değerleme oranında artırılan maktu had ve tutarlar ile 1/1/2006 tarihinden önce ihraç edilen bir kısım menkul kıymetlerden 2011 takvim yılında elde edilen menkul sermaye iradının beyanında dikkate alınacak indirim oranı uygulamasına ilişkin açıklamalar bu Tebliğin konusunu oluşturmaktadır.
1. Yeniden Değerleme Oranında Artırılan Had ve Tutarlar
Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 123 üncü maddesinin (2) numaralı fıkrasında, Kanunun 21, 23/8, 31, 47, 48, mükerrer 80, 82 ve 86 ncı maddelerinde yer alan maktu had ve tutarların, her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre belirlenen yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle uygulanacağı, bu şekilde hesaplanan maktu had ve tutarların % 5'ini aşmayan kesirlerinin dikkate alınmayacağı, Bakanlar Kurulunun, bu surette tespit edilen had ve tutarları yarısına kadar artırmaya veya indirmeye yetkili olduğu hükmü yer almaktadır. Aynı maddenin (3) numaralı fıkrasında da 103 üncü maddede yer alan vergi tarifesinin gelir dilimi tutarları hakkında da yukarıdaki hükmün uygulanacağı öngörülmüştür.
Bu hüküm göz önüne alınarak Gelir Vergisi Kanununun 21, 23/8, 31, 47, 48, mükerrer 80, 82, 86 ve 103 üncü maddelerinde yer alıp, 2011 yılında uygulanan had ve tutarların 2011 yılı için % 10,26 (on virgül yirmi altı) olarak tespit edilen yeniden değerleme oranında1 arttırılması suretiyle belirlenen ve 2012 takvim yılında uygulanacak olan had ve tutarlar aşağıdaki şekilde tespit edilmiştir.
1.1. Gayrimenkul Sermaye İratlarında Uygulanan İstisna Tutarı
Gelir Vergisi Kanununun 21 inci maddesinde yer alan mesken kira gelirleri için uygulanan istisna tutarı, 2012 takvim yılında elde edilen kira gelirleri için 3.000 TL olarak tespit edilmiştir.
1.2. Hizmet Erbabına İşyeri veya İşyerinin Müştemilatı Dışında Kalan Yerlerde Yemek Verilmek Suretiyle Sağlanan Menfaatlere İlişkin İstisna Tutarı
Gelir Vergisi Kanununun 23 üncü maddesinin 8 numaralı bendinde yer alan, işverenlerce işyeri veya işyerinin müştemilatı dışında kalan yerlerde hizmet erbabına yemek verilmek suretiyle sağlanan menfaatlere ilişkin istisna tutarı, 2012 takvim yılında uygulanmak üzere 11.70 TL olarak tespit edilmiştir.
1.3. Sakatlık İndirimi Tutarları
Gelir Vergisi Kanununun 31 inci maddesinde yer alan sakatlık indirimi tutarları, 2012 takvim yılında uygulanmak üzere; birinci derece sakatlar için 770 TL, ikinci derece sakatlar için 380 TL, üçüncü derece sakatlar için 180 TL olarak tespit edilmiştir.
1.4. Basit Usule Tabi Olmanın Genel Şartlarından Olan İşyeri Kira Bedeline İlişkin Tutar
Gelir Vergisi Kanununun 47 nci maddesinin (2) numaralı bendinde yer alan yıllık kira bedeli toplamı, 2012 takvim yılında uygulanmak üzere büyükşehir belediye sınırları içinde 5.000 TL, diğer yerlerde 3.500 TL olarak uygulanacaktır.
1.5. Basit Usule Tabi Olmanın Özel Şartlarını Belirleyen Hadler
Gelir Vergisi Kanununun 48 inci maddesinde yer alan hadler, 2012 takvim yılında uygulanmak üzere;
- 1 numaralı bent için 70.000 TL ve 105.000 TL,
- 2 numaralı bent için 35.000 TL,
- 3 numaralı bent için 70.000 TL
olarak tespit edilmiştir.
1.6. Değer Artışı Kazançlarına İlişkin İstisna Tutarı
Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 80 inci maddesinde yer alan değer artışı kazançlarına ilişkin istisna tutarı, 2012 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere 8.800 TL olarak tespit edilmiştir.
1.7. Arızi Kazançlara İlişkin İstisna Tutarı
Gelir Vergisi Kanununun 82 nci maddesinde yer alan arızi kazançlara ilişkin istisna tutarı, 2012 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere 20.000 TL olarak tespit edilmiştir.
1.8. Tevkifata ve İstisnaya Konu Olmayan Menkul ve Gayrimenkul Sermaye İratlarına İlişkin Beyanname Verme Sınırı
Gelir Vergisi Kanununun 86 ncı maddesinde yer alan tevkifata ve istisnaya konu olmayan menkul ve gayrimenkul sermaye iratlarına ilişkin beyanname verme sınırı, 2012 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere 1.290 TL olarak tespit edilmiştir.
1.9. Gelir Vergisine Tabi Gelirlerin Vergilendirilmesinde Esas Alınan Tarife
Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yer alan gelir vergisine tabi gelirlerin vergilendirilmesinde esas alınan tarife, 2012 takvim yılı gelirlerinin vergilendirilmesinde esas alınmak üzere aşağıdaki şekilde yeniden belirlenmiştir.
10.000 TL'ye kadar % 15
25.000 TL'nin 10.000 TL'si için 1.500 TL, fazlası % 20
58.000 TL'nin 25.000 TL'si için 4.500 TL (ücret gelirlerinde 88.000 TL'nin
25.000 TL'si için 4.500 TL), fazlası % 27
58.000 TL'den fazlasının 58.000 TL'si için 13.410 TL (ücret gelirlerinde
88.000 TL'den fazlasının 88.000 TL'si için 21.510 TL), fazlası % 35
2. Kar Hadleri Emsallerine Göre Düşük Olarak Tespit Edilmiş Bulunan Emtia İçin Özel Hadler
Milli piyango bileti, akaryakıt, şeker ve bunlar gibi kar hadleri emsallerine göre düşük olarak tespit edilmiş bulunan emtia için özel hadler belirleme yetkisi Gelir Vergisi Kanununun 48 inci maddesi ile Maliye Bakanlığına verilmiştir. Bu yetki kullanılarak 2011 yılı için 278 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği2 ile belirlenen tutarlar yeniden artırılmıştır.
Buna göre, anılan maddelerin ticaretini yapanların, 2012 takvim yılında da basit usulden yararlanabilmeleri için; alış, satış veya hasılatlarının 31/12/2011 tarihi itibariyle aşağıda belirtilen hadleri aşmaması gerekmektedir.
Emtianın Cinsi | Büyükşehir Belediye Sınırları Dışında Kalan Yerlerde | Büyükşehir Belediye Sınırları İçinde Kalan Yerlerde | ||
Yıllık Alım Ölçüsü (TL) | Yıllık Satış Ölçüsü (TL) | Yıllık Alım Ölçüsü (TL) | Yıllık Satış Ölçüsü (TL) | |
Değerli Kağıt | 110.000 | 129.000 | 150.000 | 170.000 |
Şeker - Çay | 88.000 | 110.000 | 105.000 | 140.000 |
Milli Piy. Bileti, Hemen Kazan, Süper Toto vb. |
88.000 |
110.000 |
105.000 |
140.000 |
İçki (Bira ve Şarap Hariç) - İspirto- Sigara-Tütün |
88.000 |
110.000 |
105.000 |
140.000 |
Akaryakıt ( LPG hariç ) | 129.000 | 140.000 | 170.000 | 190.000 |
Belirtilen bu malların alım satımı ile uğraşanlar hakkında, basit usulün özel şartları bakımından yukarıdaki hadler dikkate alınmak suretiyle, 136 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğindeki3 hesaplamalar doğrultusunda işlem yapılacaktır.
3. Basit Usule Tabi Mükelleflerde Gün Sonunda Toplu Belge Düzenleme Uygulaması
Basit usulde vergilendirilen mükelleflerle ilgili 215 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği4 ile getirilen, belge vermedikleri günlük hasılatları için gün sonunda tek bir fatura düzenlemesine ilişkin uygulamanın, 31/12/2012 tarihine kadar devam etmesi Vergi Usul Kanununun mükerrer 257 nci maddesinin Bakanlığımıza verdiği yetkiye istinaden uygun görülmüştür.
4. 2011 Takvim Yılında Elde Edilen Bir Kısım Menkul Sermaye İradının Beyanında Dikkate Alınacak İndirim Oranı Uygulaması
Gelir Vergisi Kanununun 76 ncı maddesinin 5281 sayılı Kanunun 44 üncü maddesiyle yürürlükten kaldırılan ikinci fıkrasında, Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının (5), (6), (7), (12) ve (14) numaralı bentlerinde yer alan menkul sermaye iratlarına (döviz cinsinden açılan hesaplara ödenen faiz ve kâr payları, dövize, altına veya başka bir değere endeksli menkul kıymetler ile döviz cinsinden ihraç edilen menkul kıymetlerden elde edilenler hariç) fıkrada belirtilen indirim oranının uygulanması suretiyle bulunacak kısmın, bu iratların beyanı sırasında indirim olarak dikkate alınacağı belirtilmişti.
Gelir Vergisi Kanununun indirim oranı uygulamasına yönelik 76 ncı maddesinin ikinci fıkrası 1/1/2006 tarihinden itibaren elde edilen gelirlere uygulanmak üzere 5281 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmakla birlikte, anılan Kanunun geçici 67 nci maddesinin (9) numaralı fıkrası hükmü gereğince 1/1/2006 tarihinden önce ihraç edilen her nevi tahvil ve Hazine bonolarından elde edilen gelirlerin vergilendirilmesinde 31/12/2005 tarihinde yürürlükte olan hükümler esas alınacağından, indirim oranı uygulaması ile ilgili olarak aşağıdaki açıklamaların yapılmasında yarar görülmüştür.
İndirim oranı; Vergi Usul Kanununa göre o yıl için tespit edilmiş olan yeniden değerleme oranının, aynı dönemde Devlet tahvili ve Hazine bonosu ihalelerinde oluşan bileşik ortalama faiz oranına bölünmesi suretiyle tespit edilmektedir.
Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre 2011 yılı için tespit edilmiş olan yeniden değerleme oranı % 10,26'dır. Bu dönemde Devlet tahvili ve Hazine bonosu ihalelerinde oluşan bileşik ortalama faiz oranı ise % 8,12'dir.
Bu oranlar dikkate alındığında, 2011 yılı gelirlerine uygulanacak indirim oranı birden büyük çıkmaktadır.
Bu kapsamda, 2011 takvim yılında elde edilen menkul sermaye iratlarından, 1/1/2006 tarihinden önce ihraç edilmiş olan ve Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının (5) numaralı bendinde sayılan her nevi tahvil ve Hazine bonosu faizleri ile Toplu Konut İdaresi ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul kıymetlerden sağlanan gelirler indirim oranının birden büyük olması dolayısıyla beyan edilmeyecektir.
Dövize, altına veya başka bir değere endeksli menkul kıymetler ile döviz cinsinden ihraç edilen menkul kıymetlerden elde edilen menkul sermaye iratlarının beyanında indirim oranı uygulanmayacaktır.
Ayrıca, ticari işletmelere dahil kazanç ve iratlar için indirim oranı uygulanması söz konusu değildir.
Diğer taraftan, geçici 67 nci maddenin (4) numaralı fıkrası uyarınca, 75 inci maddenin ikinci fıkrasının (7), (12) ve (14) numaralı bentlerinde yazılı menkul sermaye iratlarından 1/1/2006 tarihinden itibaren ödemeyi yapanlarca % 15 oranında vergi tevkifatı yapılmakta olup, bu gelirlerin beyanı ve bu gelirlere indirim oranı uygulanması söz konusu değildir.
Tebliğ olunur.
-----------
1 17/11/2011 tarih ve 28115 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 410 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile açıklanmıştır.
2 29/12/2010 tarih ve 27800 6. mükerrer sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.
3 2/5/1982 tarih ve 17682 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.
4 6/12/1998 tarih ve 23545 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.
","resmiGazeteSayi":"28154","resmiGazeteTarih":"2011-12-26T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tebligGuncelType":1,"tag":null,"priority":17440,"fileNames":null,"tebligGroupId":null,"tebligGrubu":null,"kanunId":433,"siteLink":null,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:28:16.661398","updated_at":"2025-03-24T19:28:16.661398","id":6705,"title":"284 SERİ NO'LU GELİR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ","summary":null,"description":"193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 21, 23/8, 31, 47, 48, mükerrer 80, 82, 86 ve 103 üncü maddelerinde yer alan ve yeniden değerleme oranında artırılan maktu had ve tutarlar ile 1/1/2006 tarihinden önce ihraç edilen bir kısım menkul kıymetlerden 2012 takvim yılında elde edilen menkul sermaye iradının beyanında dikkate alınacak indirim oranı uygulamasına ilişkin açıklamalar bu Tebliğin konusunu oluşturmaktadır.
1. Yeniden Değerleme Oranında Artırılan Had ve Tutarlar
Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 123 üncü maddesinin (2) numaralı fıkrasında, Kanunun 21, 23/8, 31, 47, 48, mükerrer 80, 82 ve 86 ncımaddelerinde yer alan maktu had ve tutarların, her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre belirlenen yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle uygulanacağı, bu şekilde hesaplanan maktu had ve tutarların % 5'ini aşmayan kesirlerinin dikkate alınmayacağı, Bakanlar Kurulunun, bu surette tespit edilen had ve tutarları yarısına kadar artırmaya veya indirmeye yetkili olduğu hükmü yer almaktadır. Aynı maddenin (3) numaralı fıkrasında da 103 üncü maddede yer alan vergi tarifesinin gelir dilimi tutarları hakkında da yukarıdaki hükmün uygulanacağı öngörülmüştür.
Bu hüküm göz önüne alınarak Gelir Vergisi Kanununun 21, 23/8, 31, 47, 48, mükerrer 80, 82, 86 ve 103 üncü maddelerinde yer alıp, 2012 yılında uygulanan had ve tutarların 2012 yılı için % 7,80 (yedi virgül seksen) olarak tespit edilen yeniden değerleme oranında1 arttırılması suretiyle belirlenen ve 2013 takvim yılında uygulanacak olan had ve tutarlar aşağıdaki şekilde tespit edilmiştir.
1.1. Gayrimenkul Sermaye İratlarında Uygulanan İstisna Tutarı
Gelir Vergisi Kanununun 21 inci maddesinde yer alan mesken kira gelirleri için uygulanan istisna tutarı, 2013 takvim yılında elde edilen kira gelirleri için 3.200 TL olarak tespit edilmiştir.
1.2. Hizmet Erbabına İşyeri veya İşyerinin Müştemilatı Dışında Kalan Yerlerde Yemek Verilmek Suretiyle Sağlanan Menfaatlere İlişkin İstisna Tutarı
Gelir Vergisi Kanununun 23 üncü maddesinin 8 numaralı bendinde yer alan, işverenlerce işyeri veya işyerinin müştemilatı dışında kalan yerlerde hizmet erbabına yemek verilmek suretiyle sağlanan menfaatlere ilişkin istisna tutarı, 2013 takvim yılında uygulanmak üzere 12.00 TL olarak tespit edilmiştir.
1.3. Sakatlık İndirimi Tutarları
Gelir Vergisi Kanununun 31 inci maddesinde yer alan sakatlık indirimi tutarları, 2013 takvim yılında uygulanmak üzere; birinci derece sakatlar için 800 TL, ikinci derece sakatlar için 400 TL, üçüncü derece sakatlar için 190 TL olarak tespit edilmiştir.
1.4. Basit Usule Tabi Olmanın Genel Şartlarından Olan İşyeri Kira Bedeline İlişkin Tutar
Gelir Vergisi Kanununun 47 nci maddesinin (2) numaralı bendinde yer alan yıllık kira bedeli toplamı, 2013 takvim yılında uygulanmak üzere büyükşehir belediye sınırları içinde 5.300 TL, diğer yerlerde 3.700 TL olarak tespit edilmiştir.
1.5. Basit Usule Tabi Olmanın Özel Şartlarını Belirleyen Hadler
Gelir Vergisi Kanununun 48 inci maddesinde yer alan hadler, 2013 takvim yılında uygulanmak üzere;
- 1 numaralı bent için 75.000 TL ve 110.000 TL,
- 2 numaralı bent için 37.000 TL,
- 3 numaralı bent için 75.000 TL,
olarak tespit edilmiştir.
1.6. Değer Artışı Kazançlarına İlişkin İstisna Tutarı
Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 80 inci maddesinde yer alan değer artışı kazançlarına ilişkin istisna tutarı, 2013 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere 9.400 TL olarak tespit edilmiştir.
1.7. Arızi Kazançlara İlişkin İstisna Tutarı
Gelir Vergisi Kanununun 82 nci maddesinde yer alan arızi kazançlara ilişkin istisna tutarı, 2013 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere 21.000 TL olarak tespit edilmiştir.
1.8. Tevkifata ve İstisnaya Konu Olmayan Menkul ve Gayrimenkul Sermaye İratlarına İlişkin Beyanname Verme Sınırı
Gelir Vergisi Kanununun 86 ncımaddesinde yer alan tevkifata ve istisnaya konu olmayan menkul ve gayrimenkul sermaye iratlarına ilişkin beyanname verme sınırı, 2013 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere 1.390 TL olarak tespit edilmiştir.
1.9. Gelir Vergisine Tabi Gelirlerin Vergilendirilmesinde Esas Alınan Tarife
Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yer alan gelir vergisine tabi gelirlerin vergilendirilmesinde esas alınan tarife, 2013 takvim yılı gelirlerinin vergilendirilmesinde esas alınmak üzere aşağıdaki şekilde yeniden belirlenmiştir.
10.700 TL'ye kadar % 15
26.000 TL'nin 10.700 TL'si için 1.605 TL, fazlası % 20
60.000 TL'nin 26.000 TL'si için 4.665 TL (ücret gelirlerinde 94.000 TL'nin
26.000 TL'si için 4.665 TL), fazlası % 27
60.000 TL'den fazlasının 60.000 TL'si için 13.845 TL (ücret gelirlerinde
94.000 TL'den fazlasının 94.000 TL'si için 23.025 TL), fazlası % 35
2. Kar Hadleri Emsallerine Göre Düşük Olarak Tespit Edilmiş Bulunan Emtia İçin Özel Hadler
Milli piyango bileti, akaryakıt, şeker ve bunlar gibi kar hadleri emsallerine göre düşük olarak tespit edilmiş bulunan emtia için özel hadler belirleme yetkisi Gelir Vergisi Kanununun 48 inci maddesi ile Maliye Bakanlığına verilmiştir. Bu yetki kullanılarak 2012 yılı için 280 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği2 ile belirlenen tutarlar yeniden artırılmıştır.
Buna göre, anılan maddelerin ticaretini yapanların, 2013 takvim yılında da basit usulden yararlanabilmeleri için; alış, satış veya hasılatlarının 31/12/2012 tarihi itibariyle aşağıda belirtilen hadleri aşmaması gerekmektedir.
Emtianın Cinsi | Büyükşehir Belediye Sınırları Dışında Kalan Yerlerde | Büyükşehir Belediye Sınırları İçinde Kalan Yerlerde | ||
Yıllık Alım Ölçüsü (TL) | Yıllık Satış Ölçüsü (TL) | Yıllık Alım Ölçüsü (TL) | Yıllık Satış Ölçüsü (TL) | |
Değerli Kağıt | 118.000 | 139.000 | 160.000 | 180.000 |
Şeker - Çay | 94.000 | 118.000 | 110.000 | 150.000 |
Milli Piy. Bileti, Hemen Kazan, Süper Toto vb. | 94.000 | 118.000 | 110.000 | 150.000 |
İçki (Bira ve Şarap Hariç) - İspirto- Sigara-Tütün | 94.000 | 118.000 | 110.000 | 150.000 |
Akaryakıt ( LPG hariç ) | 139.000 | 150.000 | 180.000 | 200.000 |
Belirtilen bu malların alım satımı ile uğraşanlar hakkında, basit usulün özel şartları bakımından yukarıdaki hadler dikkate alınmak suretiyle, 136 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğindeki3 hesaplamalar doğrultusunda işlem yapılacaktır.
3. Basit Usule Tabi Mükelleflerde Gün Sonunda Toplu Belge Düzenleme Uygulaması
Basit usulde vergilendirilen mükelleflerle ilgili 215 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği4 ile getirilen, belge vermedikleri günlük hasılatları için gün sonunda tek bir fatura düzenlemesine ilişkin uygulamanın, 31/12/2013 tarihine kadar devam etmesi Vergi Usul Kanununun mükerrer 257 nci maddesinin Bakanlığımıza verdiği yetkiye istinaden uygun görülmüştür.
4. Gelir Vergisi Kanununun 9 uncu Maddesinin Birinci Fıkrasının (8) Numaralı Bendi Kapsamında Faaliyette Bulunanlarda Mükellefiyetin Kapatılması
283 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin5 \"2.2 Geleneksel, kültürel, sanatsal değeri olduğu ve kaybolmaya yüz tuttuğu belirlenen meslek kollarında faaliyette bulunanlarla ilgili esnaf muaflığının kapsamı\" başlıklı bölümünün son fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
\"Diğer taraftan, halen basit veya gerçek usulde vergilendirilen ve söz konusu muafiyete ilişkin şartları topluca taşıyan mükelleflerden 31/5/2012 tarihli ve 6322 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin yürürlüğe girdiği 15/6/2012 tarihinden itibaren bir aylık bildirim verme süresi içinde (15/7/2012 tarihine kadar) bağlı oldukları vergi dairesine başvuranların mükellefiyetleri hükmün yürürlüğe girdiği 15/6/2012 tarihi itibarıyla, bu süreden sonra başvuran ve talepleri kabul edilenlerin mükellefiyetleri ise vergi dairesine yapılan başvuru tarihi itibariyle kapatılacaktır.
Muafiyete ilişkin şartları topluca taşıyanlardan muafiyet hükmünden faydalanmak istemediğini ilgili vergi dairesine yazı ile bildirenler ise durumlarına göre basit veya gerçek usulde vergilendirilecektir.\"
Öte yandan, söz konusu Tebliğin anılan bölümünde yer alan \"Ticarî, ziraî veya meslekî kazancı dolayısıyla gerçek usûlde gelir vergisine tâbi olanlar.\" ifadesinden, icra ettiği geleneksel mesleğin dışındaki faaliyetler dolayısıyla gerçek usule tabi olunmamasının anlaşılması gerekmektedir.
5. 2012 Takvim Yılında Elde Edilen Bir Kısım Menkul Sermaye İradının Beyanında Dikkate Alınacak İndirim OranıUygulaması
Gelir Vergisi Kanununun 76 ncı maddesinin 5281 sayılı Kanunun 44 üncü maddesiyle yürürlükten kaldırılan ikinci fıkrasında, Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının (5), (6), (7), (12) ve (14) numaralı bentlerinde yer alan menkul sermaye iratlarına (döviz cinsinden açılan hesaplara ödenen faiz ve kâr payları, dövize, altına veya başka bir değere endeksli menkul kıymetler ile döviz cinsinden ihraç edilen menkul kıymetlerden elde edilenler hariç) fıkrada belirtilen indirim oranının uygulanması suretiyle bulunacak kısmın, bu iratların beyanı sırasında indirim olarak dikkate alınacağı belirtilmişti.
Gelir Vergisi Kanununun indirim oranı uygulamasına yönelik 76 ncımaddesinin ikinci fıkrası 1/1/2006 tarihinden itibaren elde edilen gelirlere uygulanmak üzere 5281 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmakla birlikte, anılan Kanunun geçici 67 nci maddesinin (9) numaralı fıkrası hükmü gereğince 1/1/2006 tarihinden önce ihraç edilen her nevi tahvil ve Hazine bonolarından elde edilen gelirlerin vergilendirilmesinde 31/12/2005 tarihinde yürürlükte olan hükümler esas alınacağından, indirim oranı uygulaması ile ilgili olarak aşağıdaki açıklamaların yapılmasında yarar görülmüştür.
İndirim oranı; Vergi Usul Kanununa göre o yıl için tespit edilmiş olan yeniden değerleme oranının, aynı dönemde Devlet tahvili ve Hazine bonosu ihalelerinde oluşan bileşik ortalama faiz oranına bölünmesi suretiyle tespit edilmektedir.
Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre 2012 yılı için tespit edilmiş olan yeniden değerleme oranı % 7,80'dir. Bu dönemde Devlet tahvili ve Hazine bonosu ihalelerinde oluşan bileşik ortalama faiz oranı ise % 9,24'dür.
Buna göre, 2012 yılında elde edilen bir kısım menkul sermaye iradının beyanında uygulanacak indirim oranı (%7,80 / % 9,24 =) % 84,4 olmaktadır.
Bu kapsamda, 2012 takvim yılında elde edilen menkul sermaye iratlarından, 1/1/2006 tarihinden önce ihraç edilmiş olan ve Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının (5) numaralı bendinde sayılan her nevi tahvil ve Hazine bonosu faizleri ile Toplu Konut İdaresi ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul kıymetlerden sağlanan gelirler indirim oranı uygulanmak suretiyle beyan edilecektir.
Dövize, altına veya başka bir değere endeksli menkul kıymetler ile döviz cinsinden ihraç edilen menkul kıymetlerden elde edilen menkul sermaye iratlarının beyanında indirim oranı uygulanmayacaktır.
Ayrıca, ticari işletmelere dahil kazanç ve iratlar için indirim oranı uygulanması söz konusu değildir.
Diğer taraftan, geçici 67 nci maddenin (4) numaralı fıkrası uyarınca, 75 inci maddenin ikinci fıkrasının (7), (12) ve (14) numaralı bentlerinde yazılı menkul sermaye iratlarından 1/1/2006 tarihinden itibaren ödemeyi yapanlarca % 15 oranında vergi tevkifatıyapılmakta olup, bu gelirlerin beyanı ve bu gelirlere indirim oranı uygulanması söz konusu değildir.
Tebliğ olunur.
----------
1 10/11/2012 tarihli ve 28463 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 419 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile açıklanmıştır.
2 26/12/2011 tarihli ve 28154 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.
3 2/5/1982 tarihli ve 17682 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.
4 6/12/1998 tarihli ve 23545 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.
5 27/07/2012 tarihli ve 28366 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.
","resmiGazeteSayi":"28514 (4. Mükerrer)","resmiGazeteTarih":"2012-12-31T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tebligGuncelType":1,"tag":null,"priority":17980,"fileNames":null,"tebligGroupId":null,"tebligGrubu":null,"kanunId":433,"siteLink":null,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:28:16.659366","updated_at":"2025-03-24T19:28:16.659366","id":6702,"title":"287 SERİ NO'LU GELİR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ","summary":null,"description":"
31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 21, 23/8, 31, 47, 48, mükerrer 80, 82, 86 ve 103 üncü maddelerinde yer alan ve yeniden değerleme oranında artırılan maktu had ve tutarlar ile 1/1/2006 tarihinden önce ihraç edilen bir kısım menkul kıymetlerden 2014 takvim yılında elde edilen menkul sermaye iradının beyanında dikkate alınacak indirim oranı uygulamasına ilişkin açıklamalar bu Tebliğin konusunu oluşturmaktadır.
1. Yeniden Değerleme Oranında Artırılan Had ve Tutarlar
Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 123 üncü maddesinin (2) numaralı fıkrasında, Kanunun 21, 23/8, 31, 47, 48, mükerrer 80, 82 ve 86 ncı maddelerinde yer alan maktu had ve tutarların, her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre belirlenen yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle uygulanacağı, bu şekilde hesaplanan maktu had ve tutarların % 5'ini aşmayan kesirlerinin dikkate alınmayacağı, Bakanlar Kurulunun, bu surette tespit edilen had ve tutarları yarısına kadar artırmaya veya indirmeye yetkili olduğu hükmü yer almaktadır. Aynı maddenin (3) numaralı fıkrasında da 103 üncü maddede yer alan vergi tarifesinin gelir dilimi tutarları hakkında da yukarıdaki hükmün uygulanacağı öngörülmüştür.
Bu hüküm göz önüne alınarak Gelir Vergisi Kanununun 21, 23/8, 31, 47, 48, mükerrer 80, 82, 86 ve 103 üncü maddelerinde yer alıp, 2014 yılında uygulanan had ve tutarların 2014 yılı için % 10,11 (on virgül on bir) olarak tespit edilen yeniden değerleme oranında1 arttırılması suretiyle belirlenen ve 2015 takvim yılında uygulanacak olan had ve tutarlar aşağıdaki şekilde tespit edilmiştir.
1.1. Gayrimenkul Sermaye İratlarında Uygulanan İstisna Tutarı
Gelir Vergisi Kanununun 21 inci maddesinde yer alan mesken kira gelirleri için uygulanan istisna tutarı, 2015 takvim yılında elde edilen kira gelirleri için 3.600 TL olarak tespit edilmiştir.
1.2. Hizmet Erbabına İşyeri veya İşyerinin Müştemilatı Dışında Kalan Yerlerde Yemek Verilmek Suretiyle Sağlanan Menfaatlere İlişkin İstisna Tutarı
Gelir Vergisi Kanununun 23 üncü maddesinin 8 numaralı bendinde yer alan, işverenlerce işyeri veya işyerinin müştemilatı dışında kalan yerlerde hizmet erbabına yemek verilmek suretiyle sağlanan menfaatlere ilişkin istisna tutarı, 2015 takvim yılında uygulanmak üzere 13.00 TL olarak tespit edilmiştir.
1.3. Engellilik İndirimi Tutarları
Gelir Vergisi Kanununun 31 inci maddesinde yer alan engellilik indirimi tutarları, 2015 takvim yılında uygulanmak üzere; birinci derece engelliler için 880 TL, ikinci derece engelliler için 440 TL, üçüncü derece engelliler için 200 TL olarak tespit edilmiştir.
1.4. Basit Usule Tabi Olmanın Genel Şartlarından Olan İşyeri Kira Bedeline İlişkin Tutar
Gelir Vergisi Kanununun 47 nci maddesinin (2) numaralı bendinde yer alan yıllık kira bedeli toplamı, 2015 takvim yılında uygulanmak üzere büyükşehir belediye sınırları içinde 6.000 TL, diğer yerlerde 4.000 TL olarak tespit edilmiştir.
1.5. Basit Usule Tabi Olmanın Özel Şartlarını Belirleyen Hadler
Gelir Vergisi Kanununun 48 inci maddesinde yer alan hadler, 2015 takvim yılında uygulanmak üzere;
- 1 numaralı bent için 84.000 TL ve 120.000 TL,
- 2 numaralı bent için 40.000 TL,
- 3 numaralı bent için 84.000 TL,
olarak tespit edilmiştir.
1.6. Değer Artışı Kazançlarına İlişkin İstisna Tutarı
Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 80 inci maddesinde yer alan değer artışı kazançlarına ilişkin istisna tutarı, 2015 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere 10.600 TL olarak tespit edilmiştir.
1.7. Arızi Kazançlara İlişkin İstisna Tutarı
Gelir Vergisi Kanununun 82 nci maddesinde yer alan arızi kazançlara ilişkin istisna tutarı, 2015 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere 23.000 TL olarak tespit edilmiştir.
1.8. Tevkifata ve İstisnaya Konu Olmayan Menkul ve Gayrimenkul Sermaye İratlarına İlişkin Beyanname Verme Sınırı
Gelir Vergisi Kanununun 86 ncı maddesinde yer alan tevkifata ve istisnaya konu olmayan menkul ve gayrimenkul sermaye iratlarına ilişkin beyanname verme sınırı, 2015 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere 1.500 TL olarak tespit edilmiştir.
1.9. Gelir Vergisine Tabi Gelirlerin Vergilendirilmesinde Esas Alınan Tarife
Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yer alan gelir vergisine tabi gelirlerin vergilendirilmesinde esas alınan tarife, 2015 takvim yılı gelirlerinin vergilendirilmesinde esas alınmak üzere aşağıdaki şekilde yeniden belirlenmiştir.
12.000 TL'ye kadar % 15
29.000 TL'nin 12.000 TL'si için 1.800 TL, fazlası % 20
66.000 TL'nin 29.000 TL'si için 5.200 TL, (ücret gelirlerinde 106.000 TL'nin
% 27
29.000 TL'si için 5.200 TL), fazlası
66.000 TL'den fazlasının 66.000 TL'si için 15.190 TL, (ücret gelirlerinde
% 35
106.000 TL'den fazlasının 106.000 TL'si için 25.990 TL), fazlası
2. Basit Usulde Vergilendirmeyle İlgili Hususlar
2.1. Kar Hadleri Emsallerine Göre Düşük Olarak Tespit Edilmiş Bulunan Emtia İçin Özel Hadler
Milli piyango bileti, akaryakıt, şeker ve bunlar gibi kar hadleri emsallerine göre düşük olarak tespit edilmiş bulunan emtia için özel hadler belirleme yetkisi Gelir Vergisi Kanununun 48 inci maddesi ile Maliye Bakanlığına verilmiştir. Bu yetki kullanılarak 2014 yılı için 285 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği2 ile belirlenen tutarlar yeniden artırılmıştır.
Buna göre, anılan maddelerin ticaretini yapanların, 2015 takvim yılında da basit usulden yararlanabilmeleri için; alış, satış veya hasılatlarının 31/12/2014 tarihi itibariyle aşağıda belirtilen hadleri aşmaması gerekmektedir.
Emtianın Cinsi | Büyükşehir Belediye Sınırları | Büyükşehir Belediye Sınırları | ||
Yıllık Alım | Yıllık Satış | Yıllık Alım | Yıllık Satış | |
Değerli Kağıt | 130.000 | 150.000 | 170.000 | 190.000 |
Şeker - Çay | 106.000 | 130.000 | 120.000 | 160.000 |
Milli Piy. Bileti, Hemen Kazan, Süper Toto vb. | 106.000 | 130.000 | 120.000 | 160.000 |
İçki (Bira ve Şarap Hariç) - İspirto- Sigara-Tütün | 106.000 | 130.000 | 120.000 | 160.000 |
Akaryakıt ( LPG hariç ) | 150.000 | 160.000 | 190.000 | 220.000 |
Belirtilen bu malların alım satımı ile uğraşanlar hakkında, basit usulün özel şartları bakımından yukarıdaki hadler dikkate alınmak suretiyle, 136 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğindeki3 hesaplamalar doğrultusunda işlem yapılacaktır.
2.2. Basit Usule Tabi Mükelleflerde Gün Sonunda Toplu Belge Düzenleme Uygulaması
Basit usulde vergilendirilen mükelleflerle ilgili 215 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği4 ile getirilen, belge vermedikleri günlük hasılatları için gün sonunda tek bir fatura düzenlenmesine ilişkin uygulamanın, 31/12/2015 tarihine kadar devam etmesi Vergi Usul Kanununun mükerrer 257 nci maddesinin Bakanlığımıza verdiği yetkiye istinaden uygun görülmüştür.
3. 2014 Takvim Yılında Elde Edilen Bir Kısım Menkul Sermaye İradının Beyanında Dikkate Alınacak İndirim Oranı Uygulaması
Gelir Vergisi Kanununun 76 ncı maddesinin 5281 sayılı Kanunun 44 üncü maddesiyle yürürlükten kaldırılan ikinci fıkrasında, Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının (5), (6), (7), (12) ve (14) numaralı bentlerinde yer alan menkul sermaye iratlarına (döviz cinsinden açılan hesaplara ödenen faiz ve kâr payları, dövize, altına veya başka bir değere endeksli menkul kıymetler ile döviz cinsinden ihraç edilen menkul kıymetlerden elde edilenler hariç) fıkrada belirtilen indirim oranının uygulanması suretiyle bulunacak kısmın, bu iratların beyanı sırasında indirim olarak dikkate alınacağı belirtilmişti.
Gelir Vergisi Kanununun indirim oranı uygulamasına yönelik 76 ncı maddesinin ikinci fıkrası 1/1/2006 tarihinden itibaren elde edilen gelirlere uygulanmak üzere 5281 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmakla birlikte, anılan Kanunun geçici 67 nci maddesinin (9) numaralı fıkrası hükmü gereğince 1/1/2006 tarihinden önce ihraç edilen her nevi tahvil ve Hazine bonolarından elde edilen gelirlerin vergilendirilmesinde 31/12/2005 tarihinde yürürlükte olan hükümler esas alınacağından, indirim oranı uygulaması ile ilgili olarak aşağıdaki açıklamaların yapılmasında yarar görülmüştür.
İndirim oranı; Vergi Usul Kanununa göre o yıl için tespit edilmiş olan yeniden değerleme oranının, aynı dönemde Devlet tahvili ve Hazine bonosu ihalelerinde oluşan bileşik ortalama faiz oranına bölünmesi suretiyle tespit edilmektedir.
Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre 2014 yılı için tespit edilmiş olan yeniden değerleme oranı % 10,11'dir. Bu dönemde Devlet tahvili ve Hazine bonosu ihalelerinde oluşan bileşik ortalama faiz oranı ise % 9,74'tür.
Bu oranlar dikkate alındığında, 2014 yılı gelirlerine uygulanacak indirim oranı birden büyük çıkmaktadır.
Bu kapsamda, 2014 takvim yılında elde edilen menkul sermaye iratlarından, 1/1/2006 tarihinden önce ihraç edilmiş olan ve Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının (5) numaralı bendinde sayılan her nevi tahvil ve Hazine bonosu faizleri ile Toplu Konut İdaresi ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul kıymetlerden sağlanan gelirler indirim oranının birden büyük olması dolayısıyla beyan edilmeyecektir.
Dövize, altına veya başka bir değere endeksli menkul kıymetler ile döviz cinsinden ihraç edilen menkul kıymetlerden elde edilen menkul sermaye iratlarının beyanında indirim oranı uygulanmayacaktır.
Ayrıca, ticari işletmelere dahil kazanç ve iratlar için indirim oranı uygulanması söz konusu değildir.
Diğer taraftan, geçici 67 nci maddenin (4) numaralı fıkrası uyarınca, 75 inci maddenin ikinci fıkrasının (7), (12) ve (14) numaralı bentlerinde yazılı menkul sermaye iratlarından 1/1/2006 tarihinden itibaren ödemeyi yapanlarca vergi tevkifatı yapılmakta olup, bu gelirlerin beyanı ve bu gelirlere indirim oranı uygulanması söz konusu değildir.
Tebliğ olunur.
--------------
1 15/11/2014 tarihli ve 29176 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 441 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile açıklanmıştır.
2 30/12/2013 tarihli ve 28867 mükerrer sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.
3 2/5/1982 tarihli ve 17682 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır
4 6/12/1998 tarihli ve 23545 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.
","resmiGazeteSayi":"29221","resmiGazeteTarih":"2014-12-30T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tebligGuncelType":1,"tag":null,"priority":18770,"fileNames":null,"tebligGroupId":null,"tebligGrubu":null,"kanunId":433,"siteLink":null,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:28:16.654846","updated_at":"2025-03-24T19:28:16.654846","id":6692,"title":"296 SERİ NO'LU GELİR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ","summary":null,"description":"BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç ve Yasal Düzenlemeler
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Tebliğin amacı, 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 21, 23/8, 31, 47, 48, mükerrer 80, 82, 86, 89/15 ve 103 üncü maddelerinde yer alan ve yeniden değerleme oranında artırılan maktu had ve tutarlar, basit usule tabi mükelleflerde toplu belge düzenleme uygulaması ile 1/1/2006 tarihinden önce ihraç edilen bir kısım menkul kıymetlerden 2016 takvim yılında elde edilen menkul sermaye iradının beyanında dikkate alınacak indirim oranı uygulamasına ilişkin hususların açıklanmasıdır.
Yasal düzenlemeler
MADDE 2 – (1) 193 sayılı Kanunun mükerrer 123 üncü maddesinde:
\"…
2. Bu Kanunun 19, 21, 23/8, 31, 47, 48, mükerrer 80, 82 ve 86 ncı maddeleri ile 89 uncu maddesinin birinci fıkrasının (15) numaralı bendinde yer alan maktu had ve tutarlar, her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre belirlenen yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle uygulanır. Bu şekilde hesaplanan maktu had ve tutarların % 5'ini aşmayan kesirler dikkate alınmaz. Bakanlar Kurulu, bu surette tespit edilen had ve tutarları % 50'sine kadar artırmaya veya indirmeye yetkilidir.
3. Bu Kanunun 103 üncü maddesinde yer alan vergi tarifesinin gelir dilim tutarları hakkında, bu maddenin (2) numaralı fıkrası uygulanır.\"
hükmü yer almaktadır.
İKİNCİ BÖLÜM
Yeniden Değerleme Oranında Artırılan Had ve Tutarlar
Yeniden değerleme oranında artırılan had ve tutarlar
MADDE 3 – (1) 193 sayılı Kanunun mükerrer 123 üncü maddesi hükmü uyarınca, aynı Kanunun 21, 23/8, 31, 47, 48, mükerrer 80, 82, 86, 89/15 ve 103 üncü maddelerinde yer alan ve 2016 yılında uygulanan had ve tutarlar 11/11/2016 tarihli ve 29885 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 474) ile 2016 yılı için % 3,83 (üç virgül seksen üç) olarak tespit edilen yeniden değerleme oranında arttırılması suretiyle belirlenerek, 2017 takvim yılında uygulanacak olan had ve tutarlar aşağıdaki şekilde tespit edilmiştir.
(2) 2017 takvim yılında uygulanmak üzere 193 sayılı Kanunun;
a) 21 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan mesken kira gelirleri için uygulanan istisna tutarı 3.900 TL,
b) 23 üncü maddesinin birinci fıkrasının (8) numaralı bendinde yer alan, işverenlerce işyeri veya işyerinin müştemilatı dışında kalan yerlerde hizmet erbabına yemek verilmek suretiyle sağlanan menfaatlere ilişkin istisna tutarı 14 TL,
c) 31 inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan engellilik indirimi tutarları;
- Birinci derece engelliler için 900 TL,
- İkinci derece engelliler için 470 TL,
- Üçüncü derece engelliler için 210 TL,
ç) 47 nci maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı bendinde yer alan yıllık kira bedeli toplamı;
- Büyükşehir belediye sınırları içinde 6.500 TL,
- Diğer yerlerde 4.300 TL,
d) 48 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan hadler;
- 1 numaralı bent için 90.000 TL ve 130.000 TL,
- 2 numaralı bent için 43.000 TL,
- 3 numaralı bent için 90.000 TL,
e) Mükerrer 80 inci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan değer artışı kazançlarına ilişkin istisna tutarı 11.000 TL,
f) 82 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan arızi kazançlara ilişkin istisna tutarı 24.000 TL,
g) 86 ncı maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinin (d) alt bendinde yer alan tevkifata ve istisnaya konu olmayan menkul ve gayrimenkul sermaye iratlarına ilişkin beyanname verme sınırı 1.600 TL,
ğ) 89 uncu maddesinin birinci fıkrasının (15) numaralı bendinde yer alan basit usule tabi mükellefler için kazanç indirimi tutarı 8.000 TL,
olarak tespit edilmiştir.
(3) 193 sayılı Kanunun 103 üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan gelir vergisine tabi gelirlerin vergilendirilmesinde esas alınan tarife, 2017 takvim yılı gelirlerinin vergilendirilmesinde esas alınmak üzere aşağıdaki şekilde yeniden belirlenmiştir.
13.000 TL'ye kadar % 15
30.000 TL'nin 13.000 TL'si için 1.950 TL, fazlası % 20
70.000 TL'nin 30.000 TL'si için 5.350 TL, (ücret gelirlerinde 110.000 TL'nin
30.000 TL'si için 5.350 TL), fazlası % 27
70.000 TL'den fazlasının 70.000 TL'si için 16.150 TL, (ücret gelirlerinde
110.000 TL'den fazlasının 110.000 TL'si için 26.950 TL), fazlası % 35
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Basit Usulde Vergilendirme ile İlgili Hususlar
Kar hadleri emsallerine göre düşük olarak tespit edilmiş bulunan emtia için özel hadler
MADDE 4 – (1) Milli piyango bileti, akaryakıt, şeker ve bunlar gibi kar hadleri emsallerine göre düşük olarak tespit edilmiş bulunan emtia için özel hadler belirleme yetkisi 193 sayılı Kanunun 48 inci maddesi ile Maliye Bakanlığına verilmiştir. Bu yetki kullanılarak 2016 yılı için 25/12/2015 tarihli ve 29573 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Gelir Vergisi Genel Tebliği (Seri No: 290) ile belirlenen tutarlar yeniden artırılmıştır.
(2) Buna göre, anılan maddelerin ticaretini yapanların, 2017 takvim yılında da basit usulden yararlanabilmeleri için alış, satış veya hasılatlarının 31/12/2016 tarihi itibariyle aşağıda belirtilen hadleri aşmaması gerekmektedir.
(3) Belirtilen bu malların alım satımı ile uğraşanlar hakkında, basit usulün özel şartları bakımından yukarıdaki hadler dikkate alınmak suretiyle, 2/5/1982 tarihli ve 17682 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Gelir Vergisi Genel Tebliği (Seri No:136)'ndeki hesaplamalar doğrultusunda işlem yapılacaktır.
Basit usule tabi mükelleflerde gün sonunda toplu belge düzenleme uygulaması
MADDE 5 – (1) Basit usulde vergilendirilen mükelleflerle ilgili 6/12/1998 tarihli ve 23545 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Gelir Vergisi Genel Tebliği (Seri No: 215) ile getirilen, belge vermedikleri günlük hasılatları için gün sonunda tek bir fatura düzenlenmesine ilişkin uygulamanın, 31/12/2017 tarihine kadar devam etmesi Vergi Usul Kanununun mükerrer 257 nci maddesinin Bakanlığımıza verdiği yetkiye istinaden uygun görülmüştür.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Menkul Sermaye İradının Beyanında İndirim Oranı Uygulaması
2016 takvim yılında elde edilen bir kısım menkul sermaye iradının beyanında dikkate alınacak indirim oranı uygulaması
MADDE 6 – (1) 193 sayılı Kanunun 76 ncı maddesinin, 5281 sayılı Kanunun 44 üncü maddesiyle yürürlükten kaldırılan ikinci fıkrasında, 193 sayılı Kanunun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının (5), (6), (7), (12) ve (14) numaralı bentlerinde yer alan menkul sermaye iratlarına (döviz cinsinden açılan hesaplara ödenen faiz ve kâr payları, dövize, altına veya başka bir değere endeksli menkul kıymetler ile döviz cinsinden ihraç edilen menkul kıymetlerden elde edilenler hariç) fıkrada belirtilen indirim oranının uygulanması suretiyle bulunacak kısmın, bu iratların beyanı sırasında indirim olarak dikkate alınacağı belirtilmişti.
(2) 193 sayılı Kanunun indirim oranı uygulamasına yönelik 76 ncı maddesinin ikinci fıkrası 1/1/2006 tarihinden itibaren elde edilen gelirlere uygulanmak üzere 5281 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmakla birlikte, anılan Kanunun geçici 67 nci maddesinin dokuzuncu fıkrası hükmü gereğince 1/1/2006 tarihinden önce ihraç edilen her nevi tahvil ve Hazine bonolarından elde edilen gelirlerin vergilendirilmesinde 31/12/2005 tarihinde yürürlükte olan hükümler esas alınacağından, indirim oranı uygulaması bahsi geçen menkul kıymet gelirleri için devam etmektedir.
(3) İndirim oranı; 213 sayılı Kanuna göre o yıl için tespit edilmiş olan yeniden değerleme oranının, aynı dönemde Devlet tahvili ve Hazine bonosu ihalelerinde oluşan bileşik ortalama faiz oranına bölünmesi suretiyle tespit edilmekte olup 213 sayılı Kanun hükümlerine göre 2016 yılı için tespit edilmiş olan yeniden değerleme oranı % 3,83'tür. Bu dönemde Devlet tahvili ve Hazine bonosu ihalelerinde oluşan bileşik ortalama faiz oranı ise % 10,03'tür. Buna göre, 2016 yılında elde edilen bir kısım menkul sermaye iradının beyanında uygulanacak indirim oranı (%3,83 / %10,03 =) % 38,19 olmaktadır.
(4) Bu kapsamda, 1/1/2006 tarihinden önce ihraç edilmiş olan, 193 sayılı Kanunun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının (5) numaralı bendinde sayılan her nevi tahvil ve Hazine bonosu faizleri ile Toplu Konut İdaresi ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul kıymetlerden 2016 takvim yılında elde edilen menkul sermaye iratları indirim oranı uygulanmak suretiyle beyan edilecektir.
(5) Dövize, altına veya başka bir değere endeksli menkul kıymetler ile döviz cinsinden ihraç edilen menkul kıymetlerden elde edilen menkul sermaye iratlarının ve ticari işletmelere dahil kazanç ve iratların beyanında indirim oranı uygulanmamaktadır.
(6) 193 sayılı Kanunun geçici 67 nci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca, anılan Kanunun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının (7), (12) ve (14) numaralı bentlerinde yazılı menkul sermaye iratları 1/1/2006 tarihinden itibaren nihai olarak tevkifat yoluyla vergilendirilmekte olup bu gelirlerin beyanı ve bu gelirlere indirim oranı uygulanması söz konusu değildir.
Yürürlük
MADDE 7 – (1) Bu Tebliğ 1/1/2017 tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 8 – (1) Bu Tebliğ hükümlerini Maliye Bakanı yürütür.
","resmiGazeteSayi":"29931","resmiGazeteTarih":"2016-12-27T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tebligGuncelType":1,"tag":null,"priority":19980,"fileNames":null,"tebligGroupId":null,"tebligGrubu":null,"kanunId":433,"siteLink":null,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:28:16.653841","updated_at":"2025-03-24T19:28:16.653841","id":6690,"title":"299 SERİ NO'LU GELİR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ","summary":null,"description":"BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç ve Yasal Düzenlemeler
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Tebliğin amacı, 2017 yılı Eylül, Ekim, Kasım ve Aralık aylarındaki ücretlerde 31/12/1960tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yazılı tarife nedeniyle net ücretlerin 1.404,06 TL’nin altına düşmesi sonucu sadece 1.404,06 TL ile bunun altına düşen tutar arasındaki farkın ilave asgari geçim indirimi yoluyla telafisine yönelik olarak 5/12/2017 tarihli ve 30261 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 28/11/2017 tarihli ve 7061 sayılı Kanunla 193 sayılı Kanuna eklenen geçici 87 nci maddenin uygulamasına ilişkin açıklamaların yapılmasıdır.
Yasal düzenlemeler
MADDE 2 – (1) 7061 sayılı Kanunla 193 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici 87 nci madde eklenmiştir.
“GEÇİCİ MADDE 87 – 2017 yılı Eylül, Ekim, Kasım ve Aralık aylarına ilişkin net ücretleri bu Kanunun 103 üncü maddesinde yazılı tarife nedeniyle 32 nci maddedeki esaslara göre sadece kendisi için asgari geçim indirimi hesaplanan asgari ücretlilere 2017 yılı Ocak ayına ilişkin ödenen net ücretin altında kalanlara, bu tutar ile 2017 yılı Eylül, Ekim, Kasım ve Aralık aylarına ilişkin olarak aylık hesaplanan net ücreti arasındaki fark tutar, ücretlinin asgari geçim indirimine ayrıca ilave edilir. Bu fıkrada geçen net ücret, yasal kesintiler sonrası ücret tutarına asgari geçim indiriminin ilavesi sonucu oluşan ücreti ifade eder.
Bu Kanunun bu maddeye aykırı olan hükümleri 2017 yılı Eylül, Ekim, Kasım ve Aralık ayları için uygulanmaz.
Bu maddenin yayımlandığı tarih itibarıyla birinci fıkrada yer alan dönemlere ilişkin olarak verilmiş olan muhtasar beyannamelerde beyan edilen ve birinci fıkra hükmü kapsamında ilave asgari geçim indirimi uygulanamaması nedeniyle çalışanlarca fazla ödenen vergiler, bunlara iade edilmek üzere, vergi sorumlularınca bu maddenin yayımı tarihinden sonra verilecek muhtasar beyannameler üzerinde hesaplanan vergiden mahsup edilmek suretiyle reddolunur.
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar ile mahsup şeklini ve dönemini belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.”
(2) 193 sayılı Kanunun 32 nci maddesi aşağıdaki gibidir:
“Asgarî geçim indirimi
Madde 32 – Ücretin gerçek usûlde vergilendirilmesinde asgarî geçim indirimi uygulanır.
Asgarî geçim indirimi; ücretin elde edildiği takvim yılı başında geçerli olan ve sanayi kesiminde çalışan 16 yaşından büyük işçiler için uygulanan asgarî ücretin yıllık brüt tutarının; mükellefin kendisi için % 50’si, çalışmayan ve herhangi bir geliri olmayan eşi için % 10’u, çocukların her biri için ayrı ayrı olmak üzere; ilk iki çocuk için % 7,5, üçüncü çocuk için % 10, diğer çocuklar için % 5’idir. Gelirin kısmî döneme ait olması halinde, ay kesirleri tam ay sayılmak suretiyle bu süreye isabet eden indirim tutarları esas alınır. Asgarî geçim indirimi, bu fıkraya göre belirlenen tutar ile 103 üncü maddedeki gelir vergisi tarifesinin birinci gelir dilimine uygulanan oranın çarpılmasıyla bulunan tutarın, hesaplanan vergiden mahsup edilmesi suretiyle uygulanır. Mahsup edilecek kısmın fazla olması halinde iade yapılmaz.
İndirimin uygulamasında “çocuk” tabiri, mükellefle birlikte oturan veya mükellef tarafından bakılan (nafaka verilenler, evlat edinilenler ile ana veya babasını kaybetmiş torunlardan mükellefle birlikte oturanlar dâhil) 18 yaşını veya tahsilde olup 25 yaşını doldurmamış çocukları, “eş” tabiri ise, aralarında yasal evlilik bağı bulunan kişileri ifade eder.
İndirim tutarının tespitinde mükellefin, gelirin elde edildiği tarihteki medenî hali ve aile durumu esas alınır. İndirim, yukarıdaki oranlara göre hesaplanan tutarları aşmamak kaydıyla, ücret geliri elde eden aile fertlerinden her biri için ayrı ayrı, çocuklar için eşlerden yalnızca birisinin gelirine uygulanır. Boşananlar için indirim tutarının hesabında, nafakasını sağladıkları çocuk sayısı dikkate alınır.
Ücretlerin vergilendirilmesinde asgari geçim indirimi uygulandıktan sonra, varsa teşvik amaçlı diğer indirim ve istisnalar dikkate alınır.
Bakanlar Kurulu, indirim konusu yapılacak toplam tutarın asgarî ücretin yıllık brüt tutarını aşmaması şartıyla ikinci fıkrada belirtilen asgarî geçim indirimi oranlarını artırmaya veya kanunî oranına kadar indirmeye yetkilidir.
Asgarî geçim indiriminin uygulama dönemleri ve mahsup şekli ile diğer hususlara ilişkin usûl ve esaslar Maliye Bakanlığınca belirlenir.”
(3) 4/12/2007 tarihli ve 26720 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gelir Vergisi Genel Tebliği (Seri No: 265)’nde asgari geçim indirimi uygulamasına ilişkin usul ve esaslar açıklanmıştır.
İKİNCİ BÖLÜM
Uygulama Esasları
Uygulamadan faydalanacaklar
MADDE 3 – (1) 2017 yılının Ocak ayından itibaren bekâr ve çocuksuz olan asgari ücretlilere 1.404,06 TL net ücret ödenmeye başlanmıştır.
(2) 2017 yılında asgari ücret tutarında yapılan artış nedeniyle 1.777,50 TL brüt asgari ücret geliri elde edenler ile 1.889,84 TL’ye kadar brüt ücret geliri olan hizmet erbabının da elde ettiği ücret gelirleri üzerinden ödemesi gereken gelir vergisi, 2017 yılının Eylül ayından itibaren 193 sayılı Kanunun 103 üncü maddesinde yer alan vergi tarifesinin ikinci dilimi de dikkate alınarak hesaplanmaktadır. Bu nedenle, söz konusu ücretlilerden bir kısmının eline geçen net ücret tutarı Eylül 2017 ayından itibaren 1.404,06 TL’nin altına düşmektedir.
(3) 7061 sayılı Kanunla 193 sayılı Kanuna eklenen geçici 87 nci maddede düzenlenen ilave asgari geçim indirimi uygulamasından, 2017 yılı Eylül, Ekim, Kasım ve Aralık aylarına ilişkin net ücretleri 193 sayılı Kanunun 103 üncü maddesinde yazılı tarife nedeniyle 1.404,06 TL’nin altına düşen hizmet erbabı yararlanacaktır.
(4) Gelir vergisi tarifesi nedeniyle ücretlerinde düşüş olsa dahi net ücretleri 1.404,06 TL’nin altına düşmeyenler bu uygulamadan yararlanamayacaklardır.
(5) Hizmet erbabının, ücret aldığı dönemde işe başlaması veya işten ayrılması, ücretsiz izin ve benzeri nedenlerle net ücretinin 1.404,06 TL’nin altına düşmesi durumunda ilave asgari geçim indirimi uygulanmayacaktır.
(6) Bu Tebliğin uygulamasında net ücret, yasal kesintiler sonrası ücret tutarına asgari geçim indiriminin ilavesi sonucu oluşan ücreti ifade etmektedir.
Uygulama esasları
MADDE 4 – (1) 193 sayılı Kanunun 103 üncü maddesinde yazılı tarife nedeniyle 2017 yılı Eylül, Ekim, Kasım ve Aralık aylarına ilişkin net ücretleri 1.404,06 TL’nin altına düşen hizmet erbabının ücretleri ilave asgari geçim indirimi ile 1.404,06 TL’ye tamamlanacaktır.
(2) 193 sayılı Kanunun 32 nci maddesinde yer alan esaslara göre sadece kendisi için asgari geçim indirimi hesaplanan asgari ücretlilere 2017 yılı Ocak ayına ilişkin ödenen net ücret 1.404,06 TL’dir. Ödenen 1.404,06 TL ile 2017 yılı Eylül, Ekim, Kasım ve Aralık aylarına ilişkin olarak aylık hesaplanan net ücret arasındaki fark tutar, Gelir Vergisi Genel Tebliği (Seri No: 265)’nde belirtilen esaslara göre düzenlenen “Asgari Geçim İndirimi Bordrosu”nda hesaplanan asgari geçim indirimine ayrıca ilave edilecektir.
(3) Asgari geçim indirimi bordrosunda yer alan ilave tutar dahil toplam asgari geçim indirimi tutarı, ücret ödemesinin yapıldığı döneme ilişkin ücret bordrosunun “Asgari Geçim İndirimi” satırına aktarılacaktır.
(4) İkinci fıkrada belirtilen esaslara göre, 2017 yılı Eylül ve Ekim ayları için hesaplanan ve ilave asgari geçim indiriminden faydalanılmamış olan fark tutarlar, ücretlinin Kasım ayına ait Asgari Geçim İndirimi Bordrosunda yer alan asgari geçim indirimine eklenmek suretiyle mahsup edilecektir. Bu suretle mahsup edilemeyen bir tutarın kalması halinde kalan bu tutar, daha sonraki aylarda verilecek muhtasar beyannameler üzerinde yukarıda açıklanan esaslar çerçevesinde mahsup edilecek olup söz konusu dönemlere ait muhtasar beyannameler için bu nedenle düzeltme yapılmayacaktır.
(5) İlave asgari geçim indirimi tutarının mahsup işleminin yapılabilmesi için, söz konusu tutarların ücretlilere ödenmiş olması gerekmektedir.
(6) Asgari geçim indiriminin toplamı, ücretlinin o aydaki ücretinden kesilen gelir vergisinden fazla olamayacaktır.
(7) Asgari geçim indiriminin hesaplanması ve uygulanmasına ilişkin olarak bu Tebliğde yer almayan hususlar hakkında Gelir Vergisi Genel Tebliği (Seri No: 265)’nde yer alan açıklamalar dikkate alınacaktır.
ÖRNEK 1: Bekâr ve çocuksuz olan hizmet erbabı Bay (A)’nın 2017 yılı Ocak ayında asgari geçim indirimi dâhil net ücreti 1.404,06 TL’dir.
193 sayılı Kanunun 103 üncü maddesinde yer alan vergi tarifesi nedeniyle Bay (A)’nın, 2017 yılı Eylül ayı net ücreti 1.374,17 TL’ye, Ekim, Kasım ve Aralık ayları net ücreti ise 1.328,52 TL’ye düşmektedir.
Bay (A)’nın işvereni (T) A.Ş. 2017 yılı Eylül ve Ekim aylarına ilişkin muhtasar beyannamelerini kanuni süresinde vermiştir. Dolayısıyla Bay (A) için Eylül ve Ekim aylarında ilave asgari geçim indirimi uygulanamamıştır.
Bu durumda, işveren (T) A.Ş. Bay (A)’nın; Eylül ayı için hesaplanan 29,89 TL, Ekim ayı için hesaplanan 75,54 TL ilave asgari geçim indirimi tutarı toplamı olan (29,89+75,54=) 105,43 TL’yi, 2017 yılı Kasım ayındaki (75,54 TL) ilave asgari geçim indirimi ile birlikte, Kasım ayı için 2017 yılı Aralık ayında vereceği muhtasar beyanname üzerinde mahsup edecektir.
Buna göre, Bay (A)’nın ilave asgari geçim indirimi tutarları dâhil, Kasım ayında yararlanacağı asgari geçim indirimi tutarı toplamı (Eylül ayı için 29,89 TL, Ekim ayı için 75,54 TL, Kasım ayı için 75,54 TL ilave asgari geçim indirimi ile Kasım ayı için normal asgari geçim indirimi 133,31 TL) 314,28 TL dir. Ancak, bu dönemde Bay (A) için hesaplanan gelir vergisi 302,17 TL olduğundan, asgari geçim indirimi tutarı da ödenmesi gereken vergiden fazla olamayacağından, bu hizmet erbabına asgari geçim indirimi olarak ödenecek tutar en fazla 302,17 TL olacaktır. Bay (A) adına 2017 yılı Kasım ayı için hesaplanan vergi tutarının yetersizliği nedeniyle yararlanılamayan (314,28-302,17=) 12,11 TL asgari geçim indirimi ise daha sonraki dönem için verilecek muhtasar beyannamede mahsup edilecektir.
Böylece, örneğimizdeki hizmet erbabının, 2017 yılı Eylül, Ekim, Kasım ve Aralık aylarında vergi tarifesinin ikinci dilimine girmesinden kaynaklanan kaybı, ilave asgari geçim indirimi yoluyla telafi edilecek ve kendisine söz konusu aylar için 1.404,06 TL ödenecektir.
ÖRNEK 2: Evli, eşi ücretli olarak çalışan çocuksuz Bayan (C), 1.860 TL brüt ücret almaktadır. Bayan (C)’nin2017 yılı Ocak ayında asgari geçim indirimi dâhil net ücreti 1.463,04 TL’dir. 193 sayılı Kanunun 103 üncü maddesinde yer alan vergi tarifesi nedeniyle Eylül ayı net ücreti 1.401,59 TL’ye, Ekim ayı net ücreti ise 1.383,99 TL’ye düştüğünden Eylül ayı için (1.404,06-1.401,59=) 2,47 TL, Ekim ayı için de (1.404,06 -1.383,99=) 20,07 TL’lik fark ücretlinin asgari geçim indirimine ilave edilecek, böylelikle Bayan (C)’nin 2017 yılı Eylül ve Ekim ayları net ücreti 1.404,06 TL’nin altına düşmeyecektir. Ayrıca, bu hizmet erbabına Kasım ve Aralık aylarında da ilave asgari geçim indirimi ödenecektir.
ÖRNEK 3: Bay (D) asgari ücretle çalışmaktadır. Bay (D) evli ve 3 çocuklu olup eşi çalışmamaktadır.
Bay (D)’nin 2017 yılı Ocak ayında asgari geçim indirimi dâhil net ücreti 1.497,38 TL’dir. 193 sayılı Kanunun 103 üncü maddesinde yer alan vergi tarifesi nedeniyle, Bay (D)’nin Eylül ayı net ücreti 1.467,49 TL’ye Ekim, Kasım ve Aralık ayları net ücreti ise 1.421,84 TL’ye düşmektedir.
Bay (D)’nin, Eylül, Ekim, Kasım ve Aralık ayları net ücreti 1.404,06 TL’nin altına düşmediğinden, Bay (D) ilave asgari geçim indiriminden yararlanamayacak ve kendisine Eylül ayı için net 1.467,49 TL, Ekim, Kasım ve Aralık ayları için net 1.421,84 TL ödenecektir.
Yürürlük
MADDE 5 – (1) Bu Tebliğ 1/9/2017 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 6 – (1) Bu Tebliğ hükümlerini Maliye Bakanı yürütür.
","resmiGazeteSayi":"30262","resmiGazeteTarih":"2017-12-06T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tebligGuncelType":1,"tag":null,"priority":20370,"fileNames":null,"tebligGroupId":null,"tebligGrubu":null,"kanunId":433,"siteLink":null,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null}],"sirkulerList":[],"ozelgeList":[{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":782,"status":2,"ts":"2025-08-07T17:10:58.418352","updated_at":"2025-08-07T17:10:58.418364","id":38704,"title":"Kamu görevinden geçici olarak uzaklaştırıldıktan sonra, yeniden görevine iade edilen personele yapılan toplu ödemelerin vergilendirilmesi uygulaması hk.","summary":null,"description":"| \n
| \n \n T.C. \nGELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI \nAntalya Defterdarlığı \nGelir Kanunları Grup Müdürlüğü | \n \n
| \n
\n
| \n
| \n \n
| \n |||
| \n Sayı | \n \n : | \n \n E-49327596-120[GVK.ÖZ.2023.61]-178014 | \n \n 25.06.2025 | \n |
| \n Konu | \n \n : | \n \n Kamu görevinden geçici olarak uzaklaştırıldıktan sonra, yeniden görevine iade edilen personele yapılan toplu ödemelerin vergilendirilmesi uygulaması | \n \n
| \n |
| \n | \n | \n | \n | \n |
\n
| \n İlgi | \n \n : | \n \n
| \n
İlgide kayıtlı özelge talep formunun incelenmesinden; Müdürlüğünüzde görev yapmakta iken “…” tarihinde Valilik Makamının Onayı ile görevinden uzaklaştırılan “…” T.C. kimlik numaralı “…” Uzmanı “…”'in Valilik Makamının “…” tarihli Oluru ile görevine başlamasının uygun görüldüğü ve adı geçene görevden uzaklaştırıldığı dönemde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun hükümleri gereğince maaşının 2/3'ünün ödendiği, adı geçenin maaşından bu sürede ödenmeyen kısımların ise göreve döndüğü tarihten sonra toplu olarak ödeneceği belirtilerek görevinden uzaklaştırılması sonrası görevine tekrar iade edilen ilgili personele geçmişe dönük yapılacak toplu maaş ödemesi sırasında vergi kesintilerinin ne şekilde yapılacağı hususunda Defterdarlığımız görüşünün talep edildiği anlaşılmıştır.
\n\n
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun;
\n\n
- \"Ücretin tarifi\" başlıklı 61 inci maddesinde, \"Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
\n\n
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.\",
\n\n
- \"Vergi tevkifatı\" başlıklı 94 üncü maddesinde; \"Kamu idare ve müesseseleri, iktisadî kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadî işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya ziraî işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar.
\n\n
1. Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre,
\n\n
...
\n\n
Yukarıdaki bentlerde yazılı vergi tevkifatının yapılmasında 96 ncı madde hükmü göz önünde tutulur.
\n\n
'',
\n\n
- \"Vergi tevkifatında uyulacak esaslar\" başlıklı 96 ncı maddesinde; \"Vergi tevkifatı, 94'üncü madde kapsamına giren nakten veya hesaben yapılan ödemelere uygulanır. Bu maddede geçen hesaben ödeme deyimi, vergi tevkifatına tabi kazanç ve iratları ödeyenleri istihkak sahiplerine karşı borçlu durumda gösteren her türlü kayıt ve işlemleri ifade eder.
\n\n
...\"
\n\n
hükümlerine yer verilmiştir.
\n\n
Öte yandan, 166 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde ise bir ücret ödemesinin tahakkuk ve ödemesi hangi ayda yapılmışsa bu ödemenin o ay ücreti kabul edilerek, Gelir Vergisi Kanununun 103 ve 104 üncü maddeleri dikkate alınmak suretiyle vergi tevkifatı yapılması gerektiği belirtilmiştir.
\n\n
Buna göre, bir gelirin vergilendirilecek aşamaya gelebilmesi için o gelirin vergi kanunlarında şartları belirlenen şekilde elde edilmiş olması gerekir. Gerçek usulde vergilendirilen ücret gelirlerinde elde etme, gelirin kişinin hukuki ve ekonomik tasarrufuna girmesi ile gerçekleşmektedir. Hukuki tasarruf, gelirin sahibi tarafından talep edilebilir hale gelmesini; ekonomik tasarruf ise gelirin sahibinin emrine amade kılındığı zamanı ifade eder. Ücret geliri de ancak bu şartların sağlanması ile vergilendirilecek aşamaya gelmiş olur.
\n\n
Dolayısıyla, bir ücret ödemesine vergi tevkifatı yapılabilmesi için nakden veya hesaben ödeme yapılmış olması gerekmektedir.
\n\n
Aynı Kanunun 23 üncü maddesinin birinci fıkrasının (18) numaralı bendinde, \"Hizmet erbabının, ödemenin yapıldığı ayda geçerli olan asgari ücretin aylık brüt tutarından işçi sosyal güvenlik kurumu primi ve işsizlik sigorta primi düşüldükten sonra kalan tutarına isabet eden ücretleri (Şu kadar ki, istisnayı aşan ücret gelirinin vergilendirilmesinde verginin hesaplanacağı gelir dilim tutarları ve oranları, istisna kapsamındaki tutarlar da dikkate alınarak belirlenir. Ödenecek vergi tutarı, bu suretle bulunan vergi tutarının içinde istisna tutara isabet eden kısım düşülmek suretiyle hesaplanır. İstisna nedeniyle alınmayacak olan vergi ilgili ayda aylık asgari ücret üzerinden hesaplanması gereken vergiyi aşamaz. Birden fazla işverenden ücret alanlarda bu istisna sadece en yüksek olan ücrete uygulanır.).\" hükmü yer almaktadır.
\n\n
Öte yandan, 7349 sayılı Kanunun 4 üncü maddesiyle 488 sayılı Damga Vergisi Kanununa ekli (2) sayılı tablonun \"IV- Ticari ve medeni işlerle ilgili kâğıtlar\" başlıklı bölümünün (34) numaralı fıkrasında yer alan \"ücretlere ilişkin kağıtlar\" ibaresinden sonra gelmek üzere \"(Bu maddenin birinci fıkrasının (18) numaralı bendinde düzenlenen ücretlerde istisna, aylık brüt asgari ücrete isabet eden kısım için uygulanır.)\" hükmü eklenmiştir.
\n\n
Konu ile ilgili olarak 27/1/2022 tarihli ve 31732 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 319 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde gerekli açıklamalar ve uygulamaya ilişkin örneklere yer verilmiştir.
\n\n
Buna göre, Valilik Makamının Onayı ile “…” tarihinde görevinden uzaklaştırılan ve yine Valilik Makamının “…” tarihli Oluru ile görevine başlaması uygun görülen Müdürlüğünüz personeli “…” Uzmanı “…”'e, görevinden uzaklaştırıldığı tarih ile görevine iade edildiği tarih arasında geçen süreye ilişkin 1/3'lük maaşın, tahakkuk ve ödemesinin yapıldığı dönemin (ödemenin yapıldığı ayın) ücreti sayılması ve Gelir Vergisi Kanununun 61, 63, 94 ve 103 üncü maddelerine göre gelir vergisine tabi tutulması gerekmektedir.
\n\n
Diğer taraftan, bu ödemenin yapıldığı ayı izleyen aylarda ödenen ücretler üzerinden tevkif edilecek vergilerin hesabında, bu ödemenin yapıldığı dönem dahil kümülatif vergi matrahının dikkate alınması gerektiği tabiidir.
\n\n
Ayrıca, 7349 sayılı Kanunla yapılan düzenleme ile 1/1/2022 tarihinden itibaren 193 sayılı Kanunun 32 nci maddesinde düzenlemiş bulunan asgari geçim indirimi uygulaması kaldırıldığından bu tarihten itibaren yapılan ücret ödemelerinde asgari geçim indirimi uygulanmayacaktır. Dolayısıyla, 1/1/2022 tarihinden sonra yapılan toplu ücret ödemelerine (ilgili aya ilişkin ücreti dahil) 193 sayılı Kanunun 23 üncü maddesinin birinci fıkrasının (18) numaralı bendinde yer alan gelir vergisi istisnası ve 488 sayılı Damga Vergisi Kanununa ekli (2) sayılı tabloda yer alan damga vergisi istisnasının bir kez uygulanması gerekmektedir. Toplu ödemenin yapıldığı ayı izleyen aylarda ödenen ücretler için ise söz konusu istisnanın uygulanabileceği tabiidir.
\n\n
Bilgi edinilmesini rica ederim.
\n\n
\n
\n
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
\n(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
\n(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"E-49327596-120[GVK.ÖZ.2023.61]-178014","ozelgeTarih":"2025-06-25T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":[],"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":782,"status":2,"ts":"2025-08-07T16:49:11.762316","updated_at":"2025-08-07T16:49:11.762339","id":38698,"title":"Maden, Taş, Ağaç veya Diğer Maddelerle Çizilen veya Tespit Edilen Eserler, Heykeller, Fotoğrafik Eserler ve Slayt Çalışmaları Sebebiyle GVK 18. Maddesinde yer alan İstisnadan Faydalanıp Faydalanılamayacağı hk.","summary":null,"description":"\n
| \n
| \n \n T.C. \nGELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI \nAnkara Defterdarlığı \nGelir Kanunları Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü | \n \n
| \n
\n
| \n
| \n \n
| \n |||
| \n Sayı | \n \n : | \n \n E-38418978-120[18-24/14-İ]-320202 | \n \n 11.06.2025 | \n |
| \n Konu | \n \n : | \n \n Maden, Taş, Ağaç veya Diğer Maddelerle Çizilen veya Tespit Edilen Eserler, Heykeller, Fotoğrafik Eserler ve Slayt Çalışmaları Sebebiyle GVK 18. Maddesinde yer alan İstisnadan Faydalanıp Faydalanılamayacağı | \n \n
| \n |
| \n | \n | \n | \n | \n |
\n
| \n İlgi | \n \n : | \n \n “…” | \n
İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda, kazıma, oyma, kakma veya benzeri usullerle maden, taş, ağaç vb. maddelerle çizilen veya tespit edilen eserler ile oluşturulan heykeller, fotoğrafik eserler ve slaytlar olmak üzere çeşitli sanatsal çalışmalarınız olduğu ve söz konusu çalışmalarınızın Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından eser olarak kabul edildiği belirtilerek, yapmış olduğunuz çalışmalar dolayısıyla Gelir Vergisi Kanununun 18 inci maddesinde yer alan istisnadan yararlanıp yararlanamayacağınız hususunda Defterdarlığımız görüşü talep edilmektedir.
\n193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun;
\n- \"Serbest meslek kazançlarında\" başlıklı 18 inci maddesinde, \"Müellif, mütercim, heykeltraş, hattat, ressam, bestekâr, bilgisayar programcısı ve mucitlerin ve bunların kanuni mirasçılarının şiir, hikaye, roman, makale, bilimsel araştırma ve incelemeleri, bilgisayar yazılımı, röportaj, karikatür, fotoğraf, film, video band, radyo ve televizyon senaryo ve oyunu gibi eserlerini gazete, dergi, bilgisayar ve internet ortamı, radyo, televizyon ve videoda yayınlanmak veya kitap, CD, disket, resim, heykel ve nota halindeki eserleri ile ihtira beratlarını satmak veya bunlar üzerindeki mevcut haklarını devir ve temlik etmek veya kiralamak suretiyle elde ettikleri hasılat Gelir Vergisinden müstesnadır.
\nEserlerin neşir, temsil, icra ve teşhir gibi suretlerle değerlendirilmesi karşılığında alınan bedel ve ücretler istisnaya dahildir.
\nYukarıda yazılı kazançların arızî olarak elde edilmesi istisna hükmünün uygulanmasına engel teşkil etmez.
\nSerbest meslek kazançları istisnasının, bu Kanunun 94'üncü maddesi uyarınca tevkif suretiyle ödenecek vergiye şümulü yoktur.
\nBu madde kapsamındaki kazançları toplamı 103 üncü maddede yazılı tarifenin dördüncü gelir diliminde yer alan tutarı aşanlar bu istisnadan faydalanamazlar. Bu durumda olanların, 94 üncü maddenin birinci fıkrası kapsamında tevkifat yapma yükümlülüğü yoktur.\",
\n- \"Serbest meslek kazancının tarifi\" başlıklı 65 inci maddesinde, \"Her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar serbest meslek kazancıdır. Serbest meslek faaliyeti; sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmayan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılmasıdır.
\n...\",
\n- \"Serbest meslek erbabı\" başlıklı 66 ncı maddesinde, \"Serbest meslek faaliyetini mutat meslek halinde ifa edenler, serbest meslek erbabıdır. Serbest meslek faaliyetinin yanında meslekten başka bir iş veya görev ile devamlı olarak uğraşılması bu vasfı değiştirmez.
\n...\",
\n- \"Vergi tevkifatı\" başlıklı 94 üncü maddesinde, \"Kamu idare ve müesseseleri, iktisadî kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadî işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya ziraî işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar.
\n...
\n2.Yaptıkları serbest meslek işleri dolayısıyla bu işleri icra edenlere yapılan ödemelerden (Noterlere serbest meslek faaliyetlerinden dolayı yapılan ödemeler hariç);
\n\n
a) 18 inci madde kapsamında giren serbest meslek işleri dolayısıyla yapılan ödemelerden, (2009/14592 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı gereğince %17)
\n\n
b) Diğerlerinden, (2009/14592 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı gereğince %20)
\n...
\nvergi tevkifatı yapılır.\"
\nhükümlerine yer verilmiştir.
\nYukarıda yer verilen hüküm ve açıklamalara göre, ticari mahiyette olmamak kaydıyla kazıma, oyma, kakma veya benzeri usullerle maden, taş, ağaç vb. maddelerle çizilen veya tespit edilen eserler ile oluşturulan heykeller, fotoğrafçılık sanatının araç ve yöntemleri kullanılarak meydana getirilen fotoğrafik çalışmalarınızın satışı dolayısıyla elde edeceğiniz hasılata münhasır olmak üzere, 193 sayılı Kanunun 18 inci maddesinde yer alan istisnadan faydalanmanız mümkün bulunmaktadır. Ayrıca, söz konusu istisna kapsamında bulunan çalışmalarınızı tevkifat yapmak mecburiyetinde olanlarca satın alınması halinde, tarafınıza yapılacak ödemelerden gelir vergisi tevkifatı yapılacağı tabiidir.
\nÖte yandan, söz konusu eserinizin satışından ilgili takvim yılında elde edeceğiniz kazancınızın, 193 sayılı Kanunun 103 üncü maddesinde yazılı tarifenin dördüncü gelir diliminde yer alan tutarı aşması halinde, söz konusu istisnadan faydalanmanız mümkün bulunmayacağından elde edeceğiniz kazancın tamamının yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilmesi gerekmektedir.
\nDiğer taraftan, slayt çalışmaları 193 sayılı Kanunun 18 inci maddesinde yer alan eserler arasında yer almadığından söz konusu çalışmalarınızdan dolayı, bu maddede yer alan istisnadan faydalanmanız mümkün bulunmamaktadır.
\nBilgi edinilmesini rica ederim.
\n\n
\n
\n
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
\n(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
\n(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
\n\n
","ozelgeNo":"E-38418978-120[18-24/14-İ]-320202","ozelgeTarih":"2025-06-11T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":[],"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:32:55.82236","updated_at":"2025-03-24T19:32:55.82236","id":24712,"title":"4691 Sayılı Kanun kapsamında muhtasar beyanname üzerinden terkin edilen gelir vergisi stopaj teşvikinin çalışan ortağa ücret olarak ödenmesi hk.","summary":null,"description":"
T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI Antalya Vergi Dairesi Başkanlığı Gelir Kanunları Grup Müdürlüğü |
|
|
| |||
Sayı | : | E-49327596-120[KVKÖZ.2021.86]-43043 | 24.02.2023 | |
Konu | : | 4691 Sayılı Kanun kapsamında muhtasar beyanname üzerinden terkin edilen gelir vergisi stopaj teşvikinin çalışan ortağa ücret olarak ödenmesi hk. |
| |
İlgi | : |
|
İlgide kayıtlı özelge talep formundan, şirketinizin … Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölgesinde faaliyet gösterdiği belirtilerek … proje numaralı \"…\" Ar-Ge projesi kapsamında proje yürütücüsü olarak çalışan şirket ortağına, proje çalışmaları kapsamında yapılan ücret ödemeleri üzerinden hesaplanan gelir vergisinin 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanununun Geçici 2 nci maddesi kapsamında muhtasar beyanname üzerinden terkin edilecek tutarının, ilgili personele ödenmesi durumunda bu tutarın gelir vergisi teşvikine konu edilip edilemeyeceği hususunda Başkanlığımızdan görüş talep edildiği anlaşılmıştır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun \"Ücretin tarifi\" başlıklı 61 inci maddesinde, \"Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.
...\"
hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanunun \"Vergi tevkifatı\" başlıklı 94 üncü maddesinin birinci fıkrasında, tevkifat yapmakla yükümlü olanlar sayılmış ve aynı fıkranın (1) numaralı bendinde, hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre, tevkifat yapılacağı hüküm altına alınmıştır.
7349 sayılı Kanunla Gelir Vergisi Kanununun 23 üncü maddesine eklenen (18) numaralı bent ile asgari ücretin gelir vergisi matrahı gelir vergisinden istisna edilmiş ve asgari ücrete isabet eden verginin alınmaması sağlanmıştır. Aynı Kanunla yapılan düzenleme ile 1/1/2022 tarihinden itibaren Gelir Vergisi Kanununun 32 nci maddesinde düzenlemiş bulunan asgari geçim indirimi uygulaması kaldırılmıştır.
4691 Sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanununun;
- \"Tanımlar\" başlıklı 3 üncü maddesinde; \"Bu Kanunun uygulanmasında;
...
m) AR-GE Personeli: AR-GE faaliyetlerinde doğrudan görevli araştırmacı, yazılımcı ve teknisyenleri,
n) Araştırmacı: AR-GE faaliyetleri ile yenilik tanımı kapsamındaki projelerde, yeni bilgi, ürün, süreç, yöntem ve sistemlerin tasarım veya oluşturulması ve ilgili projelerin yönetilmesi süreçlerinde yer alan en az lisans mezunu uzmanları,
o) Teknisyen: Meslek lisesi veya meslek yüksekokullarının tasarım, teknik, fen veya sağlık bölümlerinden mezun, teknik bilgi ve deneyim sahibi kişileri,
p) Destek Personeli: AR-GE veya tasarım faaliyetlerine katılan veya bu faaliyetlerle doğrudan ilişkili yönetici, teknik eleman, laborant, sekreter, işçi ve benzeri personeli,
r) Yazılımcı Personel: Yazılım olarak tanımlanan süreçte çalışıp program geliştiren, üreten, alanında yeterli deneyime veya eğitime sahip nitelikli personeli,
...
ifade eder.\"
- Geçici 2 nci maddesinin üçüncü fıkrasında, \"31/12/2028 tarihine kadar, bölgede çalışan AR-GE, tasarım ve destek personelinin bu görevleri ile ilgili ücretleri üzerinden asgari geçim indirimi uygulandıktan sonra hesaplanan gelir vergisi; verilecek muhtasar beyanname üzerinden tahakkuk eden vergiden indirilmek suretiyle terkin edilir. Bu kapsamdaki ücretlere ilişkin düzenlenen kağıtlar damga vergisinden istisnadır. Gelir vergisi stopajı ve sigorta primi işveren hissesine ilişkin teşviklerden yararlanacak olan destek personeli sayısı, AR-GE ve tasarım personeli sayısının yüzde onunu aşamaz. Toplam personel sayısı on beşe kadar olan Bölge firmaları için bu oran yüzde yirmi olarak uygulanır. Hak kazanılmış hafta tatili ve yıllık ücretli izin süreleri ile 17/3/1981 tarihli ve 2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanunda belirtilen tatil günlerine isabet eden ücretler de bu istisna kapsamındadır. Haftalık kırk beş saatin üzerindeki ve ek çalışma sürelerine ilişkin ücretler bu istisnadan faydalanamaz. ...\"
hükmüne yer verilmiştir.
Bu hükümlere göre, 31/12/2028 tarihine kadar, bölgede çalışan Ar-Ge, tasarım ve destek personelinin bu görevleri ile ilgili;
- 1/1/2022 tarihinden önce yapılan ücret ödemeleri üzerinden hesaplanan gelir vergisinden asgari geçim indirimi düşüldükten sonra kalan vergi tutarı,
- 1/1/2022 tarihinden (bu tarih dahil) sonra yapılan ücret ödemeleri üzerinden Gelir Vergisi Kanununun 23 üncü maddesinin birinci fıkrasının (18) numaralı bendinde düzenlenen asgari ücret istisnasına isabet eden vergi düşüldükten sonra kalan vergi tutarı,
verilecek muhtasar beyanname üzerinden tahakkuk eden vergiden indirilmek suretiyle terkin edilmektedir.
Diğer taraftan, hizmet erbabına ödenen aylık ücret, mesai, prim, ikramiye, gider karşılığı ve sair adlarla yapılan tüm ödemeler ve sağlanan menfaatler de ücret kapsamında değerlendirilmektedir.
Bu bağlamda, …'ın … numaralı projesinde proje yürütücüsü olarak çalışan şirket ortağınızın, 4691 sayılı Kanunda belirtilen Ar-Ge personeli tanımına girmesi ve söz konusu Ar-Ge projesinde fiilen çalışması kaydıyla bu çalışması karşılığı elde ettiği ücreti üzerinden hesaplanan gelir vergisinin muhtasar beyannamede tahakkuktan terkin edilecek kısmının ilgili personele ödenmesi durumunda, söz konusu ödemenin de ayrıca ücret olarak değerlendirilmesi ve ücret bordrosuna dahil edilerek Gelir Vergisi Kanununun 61, 94, 103 ve 104 üncü maddeleri uyarınca tevkifata tabi tutulması gerekmektedir.
Öte yandan, ücret olarak kabul edilen söz konusu tutar üzerinden hesaplanan gelir vergisinin de verilecek muhtasar beyanname üzerinden tahakkuk eden vergiden indirilmek suretiyle terkin edilebileceği tabiidir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"49327596-120[KVKÖZ.2021.86]-43043","ozelgeTarih":"2023-02-24T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:32:55.778454","updated_at":"2025-03-24T19:32:55.778454","id":24711,"title":"İşveren tarafından personelin kendisi, eş ve çocukları adına yapılan sağlık sigortası prim ödemelerinin gelir ve damga vergisine tabi olup olmadığı","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı Gelir Kanunları Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü |
|
|
| |||
Sayı | : | E-90792880-155.01.03.99[DMG1-9]-187659 | 29.03.2024 | |
Konu | : | İşveren tarafından personelin kendisi, eş ve çocukları adına yapılan sağlık sigortası prim ödemelerinin gelir ve damga vergisine tabi olup olmadığı |
| |
İlgi | : |
|
İlgide kayıtlı özelge talep formunda, iş yerinizde çalışan personel ile personelin bakmakla yükümlü olduğu eş ve çocukları için tamamlayıcı sağlık sigortası yaptırarak ilgili personelin bordrosunda gösterdiğiniz belirtilerek; söz konusu tamamlayıcı sağlık sigortası primlerinin personelin ücret matrahının tespitinde nasıl indirim konusu yapılacağı ile bordroya yansıtılan prim tutarları için gelir ve damga vergisi kesintisi olup olmayacağı hususlarında Başkanlığımız görüşü talep edilmektedir.
5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun \"Safi kurum kazancı\" başlıklı 6 ncı maddesinde kurumlar vergisinin, mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri safi kurum kazancı üzerinden hesaplanacağı ve safi kurum kazancının tespitinde, Gelir Vergisi Kanununun ticarî kazanç hakkındaki hükümlerinin uygulanacağı hükme bağlanmıştır. Bu hüküm uyarınca safi kurum kazancının tespit edilmesinde, Kurumlar Vergisi Kanununun 8 inci maddesi ile Gelir Vergisi Kanununun 40 ıncı maddesinde yer alan giderler indirim konusu yapılabilmektedir.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 40 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinde, ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan genel giderlerin, safi kazancın tespitinde indirim konusu yapılacağı hüküm altına alınmıştır.
Aynı Kanunun;
- \"Ücretin tarifi\" başlıklı 61 inci maddesinde; \"Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.
...\" ,
- \"Gerçek ücretler\" başlıklı 63 üncü maddesinde \"Ücretin gerçek safi değeri iş veren tarafından verilen para ve ayınlarla sağlanan menfaatler toplamından aşağıdaki indirimler yapıldıktan sonra kalan miktardır.
...
3. Sigortanın Türkiye'de kâin ve merkezi Türkiye'de bulunan bir emeklilik veya sigorta şirketi nezdinde akdedilmiş olması şartıyla; ücretlinin şahsına, eşine ve küçük çocuklarına ait hayat sigortası poliçeleri için hizmet erbabı tarafından ödenen primlerin %50'si ile ölüm, kaza, sağlık, hastalık, engellilik, işsizlik, analık, doğum ve tahsil gibi şahıs sigorta poliçeleri için hizmet erbabı tarafından ödenen primler (İndirim konusu yapılacak primler toplamı, ödendiği ayda elde edilen ücretin %15'ini ve yıllık olarak asgari ücretin yıllık tutarını aşamaz. Cumhurbaşkanı bu bentte yer alan oranları yarısına kadar indirmeye, iki katına kadar artırmaya ve belirtilen haddi, asgari ücretin yıllık tutarının iki katını geçmemek üzere yeniden belirlemeye yetkilidir.).
...\",
- Ücretlerde müteferrik istisnaları içeren 23 üncü maddenin birinci fıkrasına 7349 sayılı Kanunun 2 nci maddesi ile eklenen (18) numaralı bendinde, \"Hizmet erbabının, ödemenin yapıldığı ayda geçerli olan asgari ücretin aylık brüt tutarından işçi sosyal güvenlik kurumu primi ve işsizlik sigorta primi düşüldükten sonra kalan tutarına isabet eden ücretleri (Şu kadar ki, istisnayı aşan ücret gelirinin vergilendirilmesinde verginin hesaplanacağı gelir dilim tutarları ve oranları, istisna kapsamındaki tutarlar da dikkate alınarak belirlenir. Ödenecek vergi tutarı, bu suretle bulunan vergi tutarının içinde istisna tutara isabet eden kısım düşülmek suretiyle hesaplanır. İstisna nedeniyle alınmayacak olan vergi ilgili ayda aylık asgari ücret üzerinden hesaplanması gereken vergiyi aşamaz. Birden fazla işverenden ücret alanlarda bu istisna sadece en yüksek olan ücrete uygulanır.).\"
hükümlerine yer verilmiştir.
Anılan Kanunun \"Vergi Tevkifatı\" başlıklı 94 üncü maddesinin birinci fıkrasında, tevkifat yapmakla yükümlü olanlar sayılmış ve aynı fıkranın (1) numaralı bendinde, hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre, tevkifat yapılacağı hüküm altına alınmıştır.
Diğer taraftan, 7349 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi ile \"1/7/1964 tarihli ve 488 sayılı Damga Vergisi Kanununa ekli (2) sayılı tablonun \"IV- Ticari ve medeni işlerle ilgili kâğıtlar\" başlıklı bölümünün (34) numaralı fıkrasında yer alan \"ücretlere ilişkin kağıtlar\" ibaresinden sonra gelmek üzere \"(Bu maddenin birinci fıkrasının (18) numaralı bendinde düzenlenen ücretlerde istisna, aylık brüt asgari ücrete isabet eden kısım için uygulanır.)\" hükmü eklenmiştir.
Söz konusu istisnanın uygulamasına yönelik ayrıntılı açıklama ve örnek uygulamalara 319 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde yer verilmiştir.
Öte yandan, 256 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin \"2. İndirim Konusu Yapılacak Prim ve Katkı Payı Ödemelerinin Belgelendirilmesi\" başlıklı bölümünün son paragrafında, sigorta primi ve katkı payının sigorta veya emeklilik şirketine hizmet erbabı tarafından doğrudan ödenmeyip, işverenler aracılığıyla ödenmesi halinde (grup sigortası veya grup bireysel emeklilik sözleşmesi), sigorta poliçesi veya bireysel emeklilik sözleşmesinin bir örneğinin işverende bulunması ve bu poliçe veya sözleşmede sigorta priminin veya bireysel emeklilik katkı paylarının ödeme dönemlerinin, ayrıca bu dönemler için ödenecek prim ve katkı payı tutarlarının belli edilmiş olması kaydıyla, hizmet erbabı için işveren tarafından sigorta veya emeklilik şirketine ödenen ve/veya hizmet erbabının ücretinden kesinti yapılmak suretiyle tahsil edilen sigorta primi ve katkı payı, her bir kişi için ayrıca yukarıda belirtilen belgeler aranmaksızın ücretin vergi matrahının tayininde indirim olarak dikkate alınabileceği açıklanmıştır.
Aynı Tebliğin \"3. Katkı Payı ve Primlerin İndirim Konusu Yapılacağı Dönem\" başlıklı bölümünde, \"Katkı payı ve primlerin vergi matrahının tespitinde indirim konusu yapılabilmesi için, gelirin elde edildiği dönem ile ilişkili olması ve bu dönem sonuna kadar ödenmiş olması gerekmektedir.
... ücretlere ilişkin indirimde ise ücretin ilgili olduğu ay ile ilişkili olması ve bu aylık dönemin sonuna kadar ödenmiş olması gerekmektedir.
Ölüm, kaza gibi risklere karşı yaptırılan şahıs sigortaları belirli bir dönemi kapsamakta ve bu dönem için hesaplanan prim peşin olarak veya taksitler halinde ödenebilmektedir. Birikimli sigortalar ve bireysel emeklilik sisteminde ise prim veya katkı payları aylık, üç aylık, altı aylık ve yıllık dönemler itibariyle belirlenebilmekte ve ödenmektedir.
Aylık bazda yapılacak indirimde, primin peşin ödenmesi veya taksit dönemlerinin bir aydan daha uzun belirlenmesi halinde, prim tutarı ilgili olduğu aylar dikkate alınarak (ödenmiş olması şartıyla) indirim konusu yapılacaktır. Oransal sınırlar (ücretin %10'u veya %5'i gibi) çerçevesinde kalsa dahi daha sonraki aylara ilişkin peşin olarak ödenen tutarların ödendiği ayda indirim konusu yapılması mümkün değildir.
Yıllık bazda yapılacak indirimde de sadece gelirin ilgili olduğu yıla ilişkin prim tutarı indirim konusu yapılacaktır. Örneğin 1 Temmuz 2005 tarihinden başlamak üzere bir yıllık yapılan ve bedeli peşin olarak ödenen sağlık sigortası priminin altı aylık kısmının 2005 yılına, diğer altı aylık kısmının da 2006 yılına ilişkin beyannamede indirim konusu yapılması gerekir.
... Ücretlerini peşin alan ücretlilerin, aylık dönemler itibariyle ödedikleri şahıs sigorta primleri ve bireysel emeklilik katkı payları, prim ve katkı payı ödeme belgesinin primin ve katkı payının ait olduğu ay içinde işverene ibraz edilmesi koşuluyla oransal ve mutlak sınırlamalar çerçevesinde izleyen aylara (bir sonraki aya) ait ücretlerin vergi matrahının hesabında indirim olarak dikkate alınabilecektir.\"
açıklaması yer almaktadır.
Diğer taraftan, konuya ilişkin olarak çıkarılan 85 no.lu Gelir Vergisi Sirkülerinin \"8.2. Ödenen Şahıs Sigorta Primlerinin Ücret Matrahının Tespitinde İndirimi\" başlıklı bölümünde,
\"... Vergiye tabi ücret matrahının tespitinde dikkate alınacak sigorta primleri; sigortanın Türkiye'de kâin ve merkezi Türkiye'de bulunan bir emeklilik veya sigorta şirketi nezdinde akdedilmiş olması şartıyla;
- Ücretlinin şahsına, eşine ve küçük çocuklarına ait birikim priminin alındığı hayat sigortası poliçeleri için hizmet erbabı tarafından ödenen primlerin %50'si ile
- Ölüm, kaza, sağlık, hastalık, sakatlık, işsizlik, analık, doğum ve tahsil gibi şahıs sigorta poliçeleri için hizmet erbabı tarafından ödenen primlerden
müteşekkildir.
İndirim konusu yapılacak primlerin toplamı, ödendiği ayda elde edilen ücretin %15'ini ve yıllık olarak asgari ücretin yıllık tutarını aşamayacaktır. Yıl içinde asgari ücret tutarında meydana gelebilecek değişiklikler, indirim yapılacak tutarların hesabında dikkate alınacaktır.
İndirim konusu yapılacak prim tutarının tespitinde esas alınacak ücret, işveren tarafından çalışana hizmeti karşılığında ödenen aylık (maaş), prim, ikramiye, sosyal yardımlar ve zamlar gibi vergiye tabi sürekli nitelikteki ödemelerin brüt tutarlarının toplamı olacaktır. Gider karşılığı olarak ödenen tutarlar (yapılan gerçek bir giderin karşılığı olsun olmasın) dikkate alınmayacaktır.
Şahıs sigorta primlerinin vergi matrahının tespitinde indirim konusu yapılabilmesi için; şahıs sigorta şirketlerinin Türkiye'de yerleşik ve merkezinin Türkiye'de olması gerekmektedir.\"
açıklamasına yer verilmiştir.
Bu hüküm ve açıklamalar çerçevesinde, personelin kendisi, eşi veya çocukları için yıllık olarak düzenlenen tamamlayıcı sağlık sigortası poliçesine ait primlerin Şirketiniz tarafından ödenmesi halinde prim tutarlarının çalışana yapılan net ücret ödemesi olarak kabul edilerek her bir aya isabet eden tutarın brüte iblağ edilmesi, brüt tutarın ise ödendiği ayın bordrosuna yansıtılmak suretiyle ücret matrahına dahil edilmesi ve Gelir Vergisi Kanununun 61, 63, 94, 103 ve 104 üncü maddelerine göre gelir vergisi tevkifatına tabi tutularak vergilendirilmesi gerekmektedir.
Tamamlayıcı sağlık sigortası prim tutarlarının, o ayda elde edilen ücretin %15'ini ve yıllık olarak asgari ücretin yıllık tutarını aşmaması kaydıyla Gelir Vergisi Kanununun 63 üncü maddesinin birinci fıkrasının (3) numaralı bendi uyarınca personelin vergi matrahının tespitinde indirim olarak dikkate alınması, sigorta primlerinin yıllık olarak ödenmesi durumunda ise işlemin gerçekleştiği ay da dahil olmak üzere kalan ay sayısı toplamına bölünerek hesaplanan aylık prim tutarının ücret matrahından indirim konusu yapılması mümkün bulunmaktadır.
Ayrıca, hizmet erbabının maaş ve benzeri ücret ödemeleri ile tamamlayıcı sağlık sigortası ödemelerinin aylık toplamına aynı Kanunun 23 üncü maddesinin birinci fıkrasının (18) numaralı bendinde yer alan gelir vergisi istisnası ile 488 sayılı Damga Vergisi Kanununa ekli (2) sayılı tabloda yer alan damga vergisi istisnası uygulanabilecektir.
Diğer taraftan, Şirketiniz tarafından ödenen söz konusu sigorta primleri, işle ilgili olarak ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için ödenen ücret kapsamında olduğundan, Gelir Vergisi Kanununun 40 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendi çerçevesinde genel gider olarak indirim konusu yapılabilecektir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"90792880-155.01.03.99[DMG1-9]-187659","ozelgeTarih":"2024-03-29T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:32:55.73387","updated_at":"2025-03-24T19:32:55.73387","id":24710,"title":"Merkez İlçe Köylerine Hizmet Götürme Birliği üyelerine ödenen ücretlere uygulanan gelir vergisi","summary":null,"description":"
T.C. ÇANKIRI VALİLİĞİ Defterdarlık Gelir Müdürlüğü |
|
|
| |||
Sayı | : | E-19208162-120.03-4536 | 09.05.2024 | |
Konu | : | Merkez İlçe Köylerine Hizmet Götürme Birliği üyelerine ödenen ücretlere uygulanan gelir vergisi |
| |
İlgi | : |
|
İlgide kayıtlı yazınız ve eki özelge talep formunda, Merkez İlçe Köylerine Hizmet Götürme Birliği encümen toplantılarına katılan köy muhtarları ve il genel meclisi üyelerine huzur hakkı ödendiği belirtilerek, toplantılarına katılımı sebebiyle ödenen huzur hakkı ücreti ödemelerine, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 23 üncü maddesinin birinci fıkrasının (18) numaralı bendinde düzenlenen gelir vergisi istisnasının uygulanıp uygulanmayacağı hususunda görüş talep edilmektedir.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun;
- \"Ücretin tarifi\" başlıklı 61 inci maddesinde, \"Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.
Bu kanunun uygulanmasında, aşağıda yazılı ödemeler de ücret sayılır:
...
3. Türkiye Büyük Millet Meclisi, il genel meclisi ve belediye meclisi üyeleri ile özel kanunlarına veya idari kararlara göre kurulan daimi veya geçici bütün komisyonların üyelerine ve yukarıda sayılanlara benzeyen diğer kimselere bu sıfatları dolayısıyla ödenen veya sağlanan para, ayın ve menfaatler;
...\",
- \"Vergi tevkifatı\" başlıklı 94 üncü maddesinde, \"Kamu idare ve müesseseleri, iktisadî kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadî işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya ziraî işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar.
1. Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre,
...
Yukarıdaki bentlerde yazılı vergi tevkifatının yapılmasında 96 ncı madde hükmü göz önünde tutulur.'',
- \"Vergi tevkifatında uyulacak esaslar\" başlıklı 96 ncı maddesinde, \"Vergi tevkifatı, 94'üncü madde kapsamına giren nakten veya hesaben yapılan ödemelere uygulanır. Bu maddede geçen hesaben ödeme deyimi, vergi tevkifatına tabi kazanç ve iratları ödeyenleri istihkak sahiplerine karşı borçlu durumda gösteren her türlü kayıt ve işlemleri ifade eder...\",
- 98 inci maddesinde, \"94'üncü madde gereğince vergi tevkifatı yapmaya mecbur olanlar bir ay içinde yaptıkları ödemeler veya tahakkuk ettirdikleri karlar ve iratlar ile bunlardan tevkif ettikleri vergileri, ertesi ayın yirmiüçüncü günü akşamına kadar, ödeme veya tahakkukun yapıldığı yerin bağlı olduğu vergi dairesine bildirmeye mecburdurlar.\"
hükümlerine yer verilmiştir.
Bu hükümler uyarınca, ücret gelirlerinin, nakden veya hesaben ödendiği dönemde gelir vergisi tevkifatına tabi tutulması ve çalışanlara aynı işveren tarafından aynı ayda maaş, mesai, tediye, huzur hakkı, prim, ikramiye gibi çeşitli adlar altında yapılan ödemelerin, kümülatif matrah dikkate alınarak ücret hükümlerine göre vergilendirilmesi gerekmektedir. Belediye meclisi üyelerine yapılan ödemeler ile sağlanan para, ayın ve menfaatler de ücret sayıldığından bunlara yapılan huzur hakkı ödemelerinin ücret hükümlerine göre vergilendirilmesi gerektiği tabiidir.
Diğer taraftan, 193 sayılı Kanunun 23 üncü maddesinin birinci fıkrasına 7349 sayılı Kanunun 2 nci maddesi ile eklenen (18) numaralı bendinde; \"Hizmet erbabının, ödemenin yapıldığı ayda geçerli olan asgari ücretin aylık brüt tutarından işçi sosyal güvenlik kurumu primi ve işsizlik sigorta primi düşüldükten sonra kalan tutarına isabet eden ücretleri (Şu kadar ki, istisnayı aşan ücret gelirinin vergilendirilmesinde verginin hesaplanacağı gelir dilim tutarları ve oranları, istisna kapsamındaki tutarlar da dikkate alınarak belirlenir. Ödenecek vergi tutarı, bu suretle bulunan vergi tutarının içinde istisna tutara isabet eden kısım düşülmek suretiyle hesaplanır. İstisna nedeniyle alınmayacak olan vergi ilgili ayda aylık asgari ücret üzerinden hesaplanması gereken vergiyi aşamaz. Birden fazla işverenden ücret alanlarda bu istisna sadece en yüksek olan ücrete uygulanır.).\" hükmü yer almaktadır.
7349 sayılı Kanunun 4 üncü maddesiyle de \"1/7/1964 tarihli ve 488 sayılı Damga Vergisi Kanununa ekli (2) sayılı tablonun \"IV- Ticari ve medeni işlerle ilgili kâğıtlar\" başlıklı bölümünün (34) numaralı fıkrasında yer alan \"ücretlere ilişkin kağıtlar\" ibaresinden sonra gelmek üzere \"(Bu maddenin birinci fıkrasının (18) numaralı bendinde düzenlenen ücretlerde istisna, aylık brüt asgari ücrete isabet eden kısım için uygulanır.)\" hükmü eklenmiştir.
Konu ile ilgili olarak 27/1/2022 tarihli ve 31732 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 319 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde gerekli açıklamalar ve uygulamaya ilişkin örneklere yer verilmiştir. Söz konusu Tebliğin;
- \"İstisnanın kapsamı ve uygulaması\" başlıklı 4 üncü maddesinde, \"...
(6) 193 sayılı Kanunun 61 inci maddesinin üçüncü fıkrasında, bu Kanunun uygulamasında ücret sayılan ödemeler düzenlenmiştir. Aynı Kanunun 62 nci maddesinde, işverenler hizmet erbabını işe alan, emir ve talimatları kapsamında çalıştıran gerçek ve tüzel kişiler olarak tanımlanmış ve 61 inci maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen ücret sayılan ödemeleri yapanlar da bu Kanunda yazılan ödevleri yerine getirmek bakımından işveren olarak kabul edilmiştir. Dolayısıyla, yönetim ve denetim kurulu üyelerine ödenen huzur hakkı, bilirkişilere, resmi arabuluculara, eksperlere, spor hakemlerine, sporculara yapılan ödemeler gibi ücret sayılan ödemelerin vergilendirilmesinde, Kanunun 23 üncü maddesinin birinci fıkrasının (18) numaralı bendinde düzenlenen istisnanın uygulanması mümkündür.
(7) Yapılan düzenleme ile 1/1/2022 tarihinden itibaren 193 sayılı Kanunun 32 nci maddesinde düzenlemiş bulunan asgari geçim indirimi uygulaması kaldırıldığından bu tarihten itibaren yapılan ücret ödemelerinde asgari geçim indirimi uygulanmayacaktır.
...\",
- \"Birden fazla işverenden ücret alınması durumunda istisnanın uygulanması\" başlıklı 7 nci maddesinin birinci fıkrasında, \"Aynı zamanda birden fazla işverenden ücret alınması halinde, istisna uygulaması, sadece en yüksek ücretin elde edildiği işveren tarafından gerçekleştirilecektir. Söz konusu işverene bu durumu bildirme yükümlülüğü hizmet erbabına aittir. Birden fazla işverenden aynı tutarda ücret alındığı durumda, istisnayı uygulayacak olan işvereni hizmet erbabı kendisi belirleyecektir. İstisnadan faydalanılan işverende, istisnanın tamamından faydalanılamaması durumunda kalan tutar için diğer işverende istisnadan faydalanılması mümkün değildir.\" ,
açıklamalarına yer verilmiştir.
Diğer taraftan, 2108 sayılı Muhtar Ödenek ve Sosyal Güvenlik Yasasının 6663 sayılı Kanunun 12 nci maddesiyle değişik 1 inci maddesinde, \"Köy muhtarları ile şehir ve kasaba mahalle muhtarlarına, 14.750 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarda aylık ödenek verilir.
Bu ödenek damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaz. Bu ödeneğin net tutarının net asgari ücret tutarının altında kalması halinde aradaki fark, ödenek için öngörülen usul ve esaslar çerçevesinde herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaksızın ayrıca ödenir.
...\"
hükmü yer almaktadır.
Buna hüküm ve açıklamalara, köy muhtarları ile şehir ve kasaba mahalle muhtarlarına İçişleri Bakanlığı bütçesinden peşin olarak yapılan ücret ödemeleri üzerinden, 2108 sayılı Kanunun 1 inci maddesi uyarınca damga vergisi hariç herhangi bir vergi kesintisi yapılmamakta olup, üzerinden gelir vergisi kesintisi yapılmayan bu ödemeler dolayısıyla 193 sayılı Kanunun 23 üncü maddesinin birinci fıkrasının (18) numaralı bendinde yer alan istisnadan ayrıca yararlanılması mümkün değildir.
Öte yandan, Köylere Hizmet Götürme Birliği üyelerine birlik encümen toplantılarına katılımları nedeniyle ödenen huzur hakkı ücretlerine, 1/1/2022 tarihinden itibaren 193 sayılı Kanunun 23 üncü maddesinin birinci fıkrasının (18) numaralı bendinde yer alan istisnanın ve 488 sayılı Damga Vergisi Kanununa ekli (2) sayılı tabloda yer alan damga vergisi istisnasının uygulanması mümkün bulunmaktadır. İstisnanın ilgili ayda yapılan ücret ödemeleri toplamına bir kez uygulanması gerekmektedir. Aynı zamanda birden fazla işverenden ücret alınması halinde, istisna uygulaması sadece en yüksek ücretin elde edildiği işveren tarafından gerçekleştirilecek olup en yüksek ücret alınan işverene bu durumu bildirme yükümlülüğü hizmet erbabına ait olacaktır.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"19208162-120.03-4536","ozelgeTarih":"2024-05-09T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:32:55.687727","updated_at":"2025-03-24T19:32:55.688729","id":24709,"title":"Şirketiniz lehine sonuçlanan dava sonucu şirketinize verilen vekalet ücretinin belgelendirilmesi","summary":null,"description":"
T.C.
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
Diyarbakır Vergi Dairesi Başkanlığı
(Gelir Kanunları Grup Müdürlüğü)
|
| |||
Sayı | : | 27523430-130[1-2019/324]-E.51656 | 01.12.2020 | |
Konu | : | Şirketiniz lehine sonuçlanan dava sonucu şirketinize verilen vekalet ücretinin belgelendirilmesi |
| |
İlgi | : | 07/05/2019 tarihli ve … sayılı özelge talep formunuz. |
İlgide kayıtlı özelge talep formunda, Şirketiniz bünyesinde ücretli olarak çalışan avukatın taraf olduğu ve lehinize sonuçlanan davalardan doğan vekalet ücretinin Şirketinize verilmesi durumunda Gelir Vergisi Kanunu ve Katma Değer Vergisi (KDV) Kanunu kapsamında kesinti yapılıp yapılmayacağı hususunda görüş talep etmektesiniz.
A- KDV KANUNU YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRME:
3065 sayılı KDV Kanununun;
- 1/1 maddesinde, Türkiye'de ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetlerin katma değer vergisine tabi olduğu,
- 4/1 maddesinde, hizmetin, teslim ve teslim sayılan haller ile mal ithalatı dışında kalan işlemler olduğu ve bu işlemlerin, bir şeyi yapmak, işlemek, meydana getirmek, imal etmek, onarmak, temizlemek, muhafaza etmek, hazırlamak, değerlendirmek, kiralamak, bir şeyi yapmamayı taahhüt etmek gibi şekillerde gerçekleşebileceği,
- 10/a maddesinde, mal teslimi veya hizmetin yapılması anında vergiyi doğuran olayın meydana geleceği,
- 10/b maddesinde, malın tesliminden veya hizmetin yapılmasından önce fatura veya benzeri belgeler verilmesi hallerinde, bu belgelerde gösterilen miktarlarla sınırlı olmak üzere fatura veya benzeri belgelerin düzenlenmesi ile vergiyi doğuran olayın meydana geleceği,
- 20 nci maddesinde, teslim ve hizmet işlemlerinde matrahın, bu işlemlerin karşılığını teşkil eden bedel olduğu; bedel deyiminin, malı teslim alan veya kendisine hizmet yapılan veyahut bunlar adına hareket edenlerden bu işlemler karşılığında her ne suretle olursa olsun alınan veya bunlarca borçlanılan para, mal ve diğer suretlerde sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaat, hizmet ve değerler toplamını ifade ettiği
hükmü yer almaktadır.
KDV Genel Uygulama Tebliğinin ''Avukatlık Ücretleri'' başlıklı (I/B-4.) bölümünde;
''Mahkemelerce hükmolunan avukatlık ücretlerinin davayı kazananlara ödenmesi KDV'nin konusuna girmez. Ancak bu paralardan sözleşmeleri gereği ücret karşılığı çalışanlar dışında kalan avukatlara intikal eden kısım, serbest meslek kazancı kapsamında vergiye tabi olur...
Mahkeme kararında \"KDV hariç\" şeklinde bir ifadenin yer almaması halinde, vekalet ücretinin KDV dâhil olduğu kabul edilir ve iç yüzde oranı uygulanmak suretiyle hesaplanan KDV, düzenlenen serbest meslek makbuzunda gösterilir.''
açıklaması yer almaktadır.
Buna göre, mahkemelerce hükmolunan avukatlık ücretlerinin davayı kazananlara ödenmesi KDV'nin konusuna girmemekte olup, mahkemelerce hükmolunan vekalet ücretinin Şirketiniz bünyesinde ücret karşılığı çalışan avukatlara aktarılması halinde söz konusu ücret de KDV'ye tabi olmayacaktır.
B- GELİR VE KURUMLAR VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRME:
5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun \"Safi kurum kazancı\" başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrasında kurumlar vergisinin, mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri safi kurum kazancı üzerinden hesaplanacağı, aynı maddenin ikinci fıkrasında ise safi kurum kazancının tespitinde Gelir Vergisi Kanununun ticari kazanç hakkındaki hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde, \"Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.\" hükmü yer almaktadır.
Anılan Kanunun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasında ise kamu idare ve müesseseleri, iktisadi kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya zirai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçilerin maddede bentler halinde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaları gerektiği hüküm altına alınmış olup, aynı fıkranın (1) numaralı bendinde, hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre, gelir vergisi tevkifatı yapılması gerektiği belirtilmiştir.
Diğer taraftan, 7194 sayılı Kanunun 16 ncı maddesi ile 193 sayılı Kanunun 94 üncü maddesine ikinci fıkrasından sonra gelmek üzere eklenen üçüncü fıkrasında, \"9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu ile 19/3/1969 tarihli ve 1136 sayılı Avukatlık Kanunu uyarınca karşı tarafa yükletilen vekalet ücretini (icra ve iflas müdürlüklerine yatırılanlar dâhil) ödeyenler tarafından gelir vergisi tevkifatı yapılacağı\" hükmüne yer verilmiştir.
Bu hükümlere göre, Şirketiniz bünyesinde ücretli olarak çalışan avukatın taraf olduğu ve lehinize sonuçlanan davalardan doğan ve Şirketinize ödenen vekalet ücretinin kurum kazancınıza dahil edilmesi gerekmektedir. Diğer taraftan, söz konusu vekalet ücretinin ücretli olarak çalışan Şirketiniz avukatına ödenmesi durumunda ise aynı Kanunun 61, 94, 103, 104 üncü maddeleri uyarınca gelir vergisi tevkifatına tabi tutularak vergilendirilmesi gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
İmza
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"27523430-130[1-2019/324]-51656","ozelgeTarih":"2020-12-01T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":436,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:32:04.233344","updated_at":"2025-03-24T19:32:04.233344","id":24443,"title":"Özel hesap döneminde bordrolu çalışanların kümülatif vergi matrah sıfırlaması","summary":null,"description":"
T.C.
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
Muğla Vergi Dairesi Başkanlığı
Gelir Kanunları Grup Müdürlüğü
|
| |||
Sayı | : | 96620903-120-E.64723 | 11.08.2020 | |
Konu | : | Özel hesap döneminde bordrolu çalışanların kümülatif vergi matrah sıfırlaması |
| |
İlgi | : | 24.09.2019 tarihli özelge talep formu. |
İlgide kayıtlı özelge talep formunun incelenmesinden, 01.09.2019-31.08.2020 döneminin şirketinize özel hesap dönemi olarak tayin edildiği belirtilerek, personelinize yapılacak ücret ödemelerinin vergilendirilmesinde söz konusu hesap döneminin mi, takvim yılının mı dikkate alınacağı hususunda Başkanlığımız görüşü talep edilmektedir.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde, \"Ücret işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez...\" hükmüne, 62 nci maddesinde ise \"İşverenler hizmet erbabını işe alan, emir ve talimatları dahilinde çalıştıran gerçek ve tüzel kişilerdir.\" hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanunun 94 üncü maddesinde, tevkifat yapmak zorunda olan mükellefler sayılmış olup aynı maddenin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinde de \"Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre\" vergi tevkifatı yapılacağı belirtilmiştir.
Konuya ilişkin olarak yayımlanan 128 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin \"XI-VERGİNİN HESAPLANMASI\" başlıklı bölümünde, \"…
Vergi, ücretin ödeme dönemine göre, yıllık, aylık ve günlük ücret matrahından, bu dönemler için öngörülen genel, özel ve varsa sakatlık indirimleri tutarı düşüldükten sonra, 103 üncü maddede yer alan vergi oranı uygulanmak suretiyle hesaplanacaktır.
Gelir Vergisi Kanununun 2361 Sayılı Kanunla değişik 104 üncü maddesine göre, ücretlerin vergilendirilmesinde esas prensip, ücretin yıllık tutarının vergisinin hesaplanması ve ödeme dönemlerine göre, aylık ödemelerde bu vergi 12'ye bölünerek, günlük ödemelerde ise aylık vergi 30'a bölünerek tevkif edilecek verginin tesbitidir.\" açıklamasına,
160 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde, \"...
Öte yandan, Gelir Vergisi Kanununun 104 üncü maddesinde, yıllık gelir vergisinin, vergiye tabi gelirlerin yıllık toplamından 31. maddedeki indirimler düşüldükten sonra 103. maddedeki nispetler uygulanmak suretiyle hesaplanacağı hükme bağlanmıştır. Bu hüküm ve 128 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde yapılan açıklamalara göre, aynı işveren tarafından aynı vergilendirme dönemi içinde yapılan ücret ödemelerinin toplamı, yürürlükte olan gelir vergisi tarifesinin aynı gelir dilimi içinde kaldığı sürece, bu dilime ait vergi nispeti bu gelir dilimini aşması halinde ise aşan kısmın vergisi bir üst dilime ait vergi nispeti esas alınarak hesaplanacaktır\" açıklamasına,
yer verilmiştir.
Diğer taraftan, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 174 üncü maddesinde, \"Defterler hesap dönemi itibariyle tutulur. Kayıtlar her hesap dönemi sonunda kapatılır ve ertesi dönem başında yeniden açılır.
Hesap dönemi normal olarak takvim yılıdır.
Şu kadar ki, takvim yılı dönemi faaliyet ve muamelelerinin mahiyetine uygun bulunmıyanlar için, bunların müracaatı üzerine Maliye Bakanlığı 12 şer aylık özel hesap dönemleri belli edebilir.
Yeniden işe başlama veya işi bırakma hallerinde, hesap dönemi içinde bir yıldan eksik olan faaliyet süresi, hesap dönemi sayılır.
Bu maddeye göre özel hesap dönemi tayin edilenlerin ticari ve zirai kazançları, hesap dönemlerinin kapandığı takvim yılının kazancı sayılır.\" hükmü yer almaktadır.
Bu hüküm ve açıklamalar çerçevesinde, ücret gelirlerinin vergilendirilmesinde vergilendirme dönemi olarak takvim yılı esas alınmaktadır. Tevkif suretiyle vergilendirmede, takvim yılının Ocak ayından başlanılarak yıl sonuna kadar yapılan ücret ödemeleri kümülatif matrah üzerinden vergi tarifesi uygulanmak suretiyle vergilendirilmektedir.
Buna göre, şirketinizin özel hesap dönemine geçilmiş olması çalışanlara ödenen ücretlerde yapılacak kesintilerin yıllık olma ilkesini değiştirmeyecektir. Dolayısıyla, şirketinizde çalışan personele yapılan ücret ödemelerinin vergilendirilmesinde takvim yılının esas alınması ve söz konusu aylık ücret ödemelerinin Gelir Vergisi Kanununun 61, 94 ve 103 üncü maddeleri uyarınca vergilendirilmesi gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"96620903-120-64723","ozelgeTarih":"2020-08-11T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:31:46.471951","updated_at":"2025-03-24T19:31:46.471951","id":24278,"title":"İşveren değiştiren personelin ücret gelirinin vergilendirilmesi hk.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI (Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü)
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.34.16.01-GVK 103-708 | 10/06/2011 |
Konu | : | İşveren değiştiren personelin ücret gelirinin vergilendirilmesi hk. |
|
İlgide kayıtlı özelge formunda, 01/01/2010-09/04/2010 tarihleri arasında ... içerisinde bulunan ... Şirketi Serbest Bölge Şubesinde çalıştığınız, söz konusu işyerinde kazandığınız ücretin Serbest Bölgeler Kanunu'na istinaden vergiden muaf olduğu, adı geçen firmadan 09/04/2010 tarihinde ayrılarak ... Tersaneler bölgesinde bulunan ... firmasında 07/06/2010 tarihinde işe başladığınız, yeni çalışmaya başladığınız firmaya işe girişte bilgi amaçlı olarak önceki çalıştığınız firmada elde ettiğiniz geliri gösteren vergiden muaf kümülatif vergi matrahınızı bir yazı ile beyan ettiğiniz, firma beyan ettiğiniz vergiden muaf kümülatif vergi matrahınızı, başlangıç olarak kabul ederek vergiye tabi olan ücretleri de bu matrah üzerine ekleyerek gelir vergisi hesaplamaya başladığını belirtilerek, Serbest Bölgede çalıştığınız süre içerisinde kazandığınız ücrete ait kümülatif vergi matrahınız, aynı yıl içerisinde ünvanı farklı serbest bölge dışındaki yeni firmada vergi diliminin belirlenmesi için vergiye tabi ücretinizin vergiden muaf kümülatif vergi matrahınıza dahil edilecek şekilde belirlenip belirlenmediğini ya da bu iki vergi matrahının birbirinden ayrılarak vergiye tabi kazandığınız ücretler sıfırdan başlayarak vergi dilimini hesaplanıp hesaplanamayacağı hususunda Başkanlığımız görüşü sorulmaktadır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 61'inci maddesinde, \"Ücret işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez...\" denilmekte olup, 62'nci maddesinde ise \"İşverenler hizmet erbabını işe alan, emir ve talimatları dahilinde çalıştıran gerçek ve tüzel kişilerdir.\" denilerek \"işveren\"in tanımına yer verilmiştir.
Diğer taraftan, aynı Kanun'un 86'ncı maddesinde ise \"Aşağıda belirtilen gelirler için yıllık beyanname verilmez, diğer gelirler için beyanname verilmesi halinde bu gelirler beyannameye dahil edilmez.
1- Tam mükellefiyette
...
b) Tek işverenden alınmış ve tevkif suretiyle vergilendirilmiş ücretler (4962 sayılı Kanunun 17/D maddesiyle değişen parantez içi hüküm 07/08/2003 tarihinden geçerli olmak üzere) (birden fazla işverenden ücret almakla beraber, birden sonraki işverenden aldıkları ücretlerinin toplam 103'üncü maddede yazılı tarifenin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı aşmayan mükelleflerin, tamamı tevkif suretiyle vergilendirilmiş ücretleri dahil)...\" hükmüne yer verilmiş olup, Gelir Vergisi Kanunu'nun 103'üncü maddesinin ikinci gelir diliminde yer alan tutar 2010 yılı için 22.000 TL olarak belirlenmiştir.
Diğer taraftan, gelirin toplanması ve beyanına ilişkin olarak 16 no.lu Gelir Vergisi Sirküleri'nde ayrıntılı açıklamalara yer verilmiştir.
Öte yandan, işveren değişikliği ile ilgili olarak 160 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği'nde, \"...Buna göre, bir hizmet erbabının birden fazla işverenden ücret alması halinde, her bir işverenin ödediği ücretler, ayrı ayrı vergilendirilmektedir. Dolayısıyla vergi tarifesi, her bir işverenin ödediği ücrete, diğer işveren veya işverenlerin ödediği ücretle ilgilendirilmeksizin ayrı ayrı uygulanmaktadır...\" açıklamalarına yer verilmiştir.
Bu hüküm ve açıklamalara göre, yeni işe başlayan personelin çalışacağı süre içerisinde elde edeceği ücret gelirinin Gelir Vergisi Kanunu'nun 61, 94 ve 103 üncü maddeleri uyarınca vergilendirilmesi aşamasında daha önce çalışmış olduğu işverenden elde ettiği kümülatif ücret matrahının yeni iş yerinde çalışacağı süre içerisinde elde edeceği ücret matrahı ile ilişkilendirilmemesi gerekmektedir. Bir başka anlatımla yeni iş yerinde söz konusu personelin elde edeceği ücretlerin tevkif suretiyle vergilendirilmesine esas olarak başlangıçta \"0\" matrahın dikkate alınması gerekmektedir.
Ayrıca, serbest bölgede istisna kapsamında elde ettiğinizi belirttiğiniz ücret gelirinizin, birden fazla işverenden elde edilen ücret gelirinin beyanına ilişkin tespit edilen haddin hesabında dikkate alınmaması gerektiği gibi, ücret geliriniz veya diğer gelirlerinizin yıllık gelir vergisi beyannamesiyle beyanı halinde istisna kapsamındaki ücret gelirinizin beyannameye ithali de söz konusu olmayacaktır.
Öte yandan, serbest bölgede elde ettiğiniz ücretin istisna kapsamında olmaması durumunda ise birinci işverenden almış olduğunuz ücretin hangisi olacağı tarafınızdan serbestçe belirlendikten sonra, birden sonraki işverenlerden elde ettiğiniz gayrisafi ücretler toplamının 2010 yılı için 22.000TL'yi aşması halinde, birinci işverenden elde ettiğiniz ücret de dahil olmak üzere ücret gelirlerinizin tamamını yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan etmeniz gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.34.16.01-GVK 103-708","ozelgeTarih":"2011-06-10T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:31:10.483448","updated_at":"2025-03-24T19:31:10.483448","id":23947,"title":"Üniversite Mütevelli Heyeti Başkanına ait gayrimenkulün kiralanacağı ve Ticaret Odasınca tespit edilen kira bedeli üzerinden tevkifat yapılıp yapılmayacağı hk.","summary":null,"description":"T.C. MALİYE BAKANLIĞI Gelirler Genel Müdürlüğü TARİH : 03.04.2000 SAYI : B.07.0.GEL.0.43/4305-517/14441 KONU : Üniversite Mütevelli Heyeti Başkanına ait gayrimenkulün kiralanacağı ve Ticaret Odasınca tespit edilen kira bedeli üzerinden tevkifat yapılıp yapılmayacağı hk. ................... İLGİ : a) 07.02.2000 tarih ve REK.2000/008 sayılı yazınız. b) 22.02.2000 tarih ve REK.2000/13 sayılı yazınız. İlgi (a) ve (b) yazılarınızın incelenmesinden, Üniversiteniz tarafından Üniversitenizin Mütevelli Heyeti Başkanı Prof. Dr. .....'ye ait gayrimenkulün kiralanacağı ve bu nedenle, Ticaret Odasınca tespit edilen kira bedeli üzerinden tevkifat yapılıp yapılmayacağı ve gayrimenkulün sahibi tarafından gayrimenkul sermaye iradı yönünden beyanname verilip verilmeyeceği konusunda tereddüte düşüldüğü anlaşılmıştır.
Bakan a. |
T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI ANKARA VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.06.16.01-2010-GVK-94-29-339 | 04/05/2010 |
Konu | : | Kira geliri |
|
İlgide kayıtlı dilekçenizde, 4/10 hissesi adınıza kayıtlı olan işyerini 29.12.2008 tarihinde ...'e sattığınız, ancak söz konusu işyerinde faaliyette bulunan kiracının hissenizi sattığınız tarihten sonraki kira ödemelerinden yaptığı tevkifatları sizin adınıza yatırmaya devam ettiği belirtilerek, yapılan tevkifatların sizin tarafınızdan mı yoksa ... tarafından mı beyan edileceği hususunda bilgi istenilmektedir.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 70 inci maddesinin birinci fıkrasında, aynı maddede bentler halinde sayılan mal ve hakların sahipleri, mutasarrıfları, zilyetleri, irtifak ve intifa hakkı sahipleri veya kiracıları tarafından kiraya verilmesinden elde edilen iratların gayrimenkul sermaye iradı olduğu hükmüne yer verilmiştir.
Gayrimenkuller açısından, maddede yer alan \"sahip\" deyimi gayrimenkul üzerinde, mülkiyet hakkına malik olmayı ifade eder ve Türk Medeni Kanununa göre gayrimenkuller üzerindeki sahiplik tapuya tescille doğar.
Diğer taraftan 193 sayılı Kanunun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasında, yaptıkları ödemelerden tevkifat yapmak mecburiyetinde olanlar sayılmış ve aynı fıkranın 5-a bendi ile de, 70 inci maddede sayılan mal ve hakların kiralanması karşılığı yapılan ödemelerden gelir vergisi tevkifatı yapılacağı hüküm altına alınmıştır.
Yine aynı Kanunun 86 ncı maddesinin birinci fıkrasının 1/c bendinde, vergiye tabi gelir toplamının (a) ve (b) bentlerinde belirtilenler hariç, 103 üncü maddede yazılı tarifenin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı (2009 yılı için 22.000 TL) aşmaması koşuluyla, Türkiye'de tevkifata tabi tutulmuş olan, birden fazla işverenden elde edilen ücretler, menkul sermaye iratları ve gayrimenkul sermaye iratlarının beyan edilmeyeceği hükme bağlanmıştır.
Öte yandan, Gelir Vergisi Kanununun 121'inci maddesinde; \"Yıllık beyannamede gösterilen gelire dahil kazanç ve iratlardan bu Kanuna göre kesilmiş bulunan vergiler, beyanname üzerinden hesaplanan gelir vergisine mahsup edilir.
Mahsubu yapılan miktar gelir vergisinden fazla olduğu takdirde aradaki fark vergi dairesince mükellefe bildirilir ve mükellefin tebliğ tarihinden itibaren bir yıl içinde müracaatı üzerine kendisine red ve iade olunur.\" hükmü yer almıştır.
Konuyla ilgili olarak 252 Seri No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin, \"4.3. Adına Vergi Kesintisi Yapılan ile Gelir Sahibinin Farklı Gerçek veya Tüzel Kişi Olması\" başlıklı bölümünde, \"... Gelirin sahibi olmadığı halde adına vergi kesintisi yapılmış olan mükellef, ilgili dönemde kendisi adına yapılan vergi tevkifatlarının ne kadarlık kısmının kendi gelirleri ne kadarlık kısmının diğer gerçek ve tüzel kişilere ait gelirler ile ilgili olduğunu bildiren bir dilekçeyi ekinde diğer gerçek veya tüzel kişilere ait olan gelirler ve bunlar üzerinden yapılmış kesinti tutarlarını gösteren bir tabloyu ve kesilen vergilerin vergi sorumlusu tarafından ilgili vergi dairesine yatırılmış olduğuna ilişkin belgelerin onaylı bir örneğini bağlı bulundukları vergi dairesine vereceklerdir.
Tablonun bir örneği dilekçe ve eklerinin tamamlanmış olması koşuluyla vergi dairesineibraz edildiği ifadesine yer verilerek mükellefe iade edilir. Mükellefe iade edilen örnek, gelirin sahibi tarafından kesinti yoluyla ödenen vergilerin mahsubu ve iadesinde bu Tebliğin önceki bölümlerinde adına vergi kesintisi yapılan mükelleften istenen belgelerin yerine kullanılacaktır.\" açıklamalarına yer verilmiştir.
Bu hüküm ve açıklamalar çerçevesinde, yapılan ödemeden adına vergi kesintisi yapılan kişi ile gelir sahibinin farklı kişiler olması halinde yukarıdaki açıklamalara göre işlem yapılması gerekmekte olup, sahip olduğunuz gayrimenkuldeki hissenizin satış tarihinden sonra bu işyeri ile ilgili olarak elde edilen kira geliri hissenin yeni malikine ait olacağından, elde edilen kira gelirinin 193 sayılı kanunun 86 ncı maddesi uyarınca beyanının gerekmesi halinde, söz konusu döneme ilişkin olarak kesilen vergilerin bu kişi tarafından verilecek Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesinde hesaplanan gelir vergisine mahsup edileceği tabiidir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
| Vergi Dairesi Başkanı a. Gelir İdaresi Grup Müdürü V. |
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.06.16.01-2010-GVK-94-29-339","ozelgeTarih":"2010-05-04T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:31:07.01299","updated_at":"2025-03-24T19:31:07.01299","id":23893,"title":"Site yönetiminin ortak kullanım alanlarının kiraya verilmesi hk.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI KONYA VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Gelir ve Kurumlar Vergileri Müdürlüğü
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.42.16.01-GVK-2/451-38 | 15/12/2010 |
Konu | : | SİTE YÖNETİMİNİN ORTAK KULLANIM ALANINI KİRAYA VERMESİ |
|
İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda; 616 malikin bulunduğu site yönetimi olarak 2009 yılında sitenin ortak kullanım alanında bulunan 2 adet işyerinden 42.187,50-TL kira geliri elde edildiği, kira ödemelerinin gayrisafi tutarı üzerinden kiracılar tarafından tevkifat yapılarak beyan edildiği, kiralama faaliyeti sonucu elde edilen kira hâsılatının sitenin ihtiyaçları için kullanıldığı belirtilerek, elde edilen kira gelirinden dolayı site yönetimi olarak vergi mükellefi olup olmayacağınız hususu ile söz konusu kira geliri için kat maliklerince ayrı ayrı beyanname verilip verilmeyeceği konusunda bilgi istenilmektedir.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 70 inci maddesinde, bu maddede bentler halinde sayılan mal ve hakların sahipleri, mutasarrıfları, zilyedleri, irtifak ve intifa hakkı sahipleri veya kiracıları tarafından kiraya verilmesi sonucu elde edilen iratların gayrimenkul sermaye iradı olarak tanımlanmış olup, söz konusu madde hükmüne göre, kat maliklerinin ortak olarak sahip olduğu kullanım alanlarının site yönetimi tarafından kiraya verilmesi nedeniyle elde edilen gayrimenkul sermaye iradının mükellefleri, kat malikleri olacaktır.
Diğer taraftan, aynı Kanunun 94 üncü maddesinde; \"Kamu idare ve müesseseleri, iktisadî kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadî işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilânço veya ziraî işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dâhil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar.\" hükmüne yer verilmiş olup, aynı maddenin birinci fıkrasının 5 numaralı bendinin (a) alt bendinde ise; 70 inci maddede yazılı mal ve hakların kiralanması karşılığı yapılan ödemelerden istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben (2006/11449 sayılı B.K.K ile % 20 Yürürlük; 01.01.2007) tevkifat yapılacağı hüküm altına alınmıştır.
Yine aynı Kanunun \"Toplama Yapılmayan Haller\" başlıklı 86 ncı maddesinin birinci bendinin (c) alt bendinde; vergiye tabi gelir toplamının [(a) ve (b) bentlerinde belirtilenler hariç] 103 üncü maddede yazılı tarifenin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı ( 2009 ve 2010 yılları için 22.000-TL) aşmaması koşuluyla, Türkiye'de tevkifata tabi tutulmuş olan; birden fazla işverenden elde edilen ücretler, menkul sermaye iratları ve gayrimenkul sermaye iratları için yıllık beyanname verilmeyeceği, diğer gelirler için beyanname verilmesi halinde de bu gelirlerin beyannameye dâhil edilmeyeceği hükmü düzenlenmiş olup; anılan bendin (d) alt bendinde de, bir takvim yılında elde edilen ve toplam tutarı (2009 yılı için 1.070-TL; 2010 yılı için 1.090-TL) aşmayan, tevkifat ve istisna uygulamasına konu olmayan menkul ve gayrimenkul sermaye iratları için beyanname verilmeyeceği hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda yer alan hüküm ve açıklamalar çerçevesinde, 616 hak sahibinin ortak mülkiyeti olan gayrimenkullerin, hak sahiplerinin şahsi mülkü olması halinde;
a) 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesine göre tevkifat yapma mecburiyetinde olmayanlara kiraya verilmesi (Örneğin, basit usulde vergiye tabi olanlara kiraya verilmesi) söz konusu ise, hak sahibi başına elde edilen kira bedeli, adı geçen Kanunun 86 ncı maddesinin birinci bendinin (d) alt bendinde yer alan tutarı (2009 yılı için 1.070.-TL; 2010 yılı için 1.090-TL) aşması halinde beyana dâhil edilecek, aşmaması halinde ise beyana dâhil edilmeyecek,
b) Söz konusu gayrimenkullerin, anılan Kanunun 94 üncü maddesine göre tevkifat yapma mecburiyetinde olanlara kiraya verilmesi söz konusu ise, hak sahibi başına elde edilen kira bedeli, yine aynı Kanunun 103 üncü maddesinde yazılı tarifenin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı ( 2009 ve 2010 yılları için 22.000.-TL) aşması halinde beyana dâhil edilecek, aşmaması halinde ise beyana dâhil edilmeyecektir.
Diğer taraftan, hak sahiplerinin ortak mülkiyeti olan bu gayrimenkullerin ticari, zirai veya kurumlar vergisine tabi olan işletmelerin aktifinde kayıtlı olması halinde, bu gayrimenkuller, anılan Kanunun 94 üncü maddesinde sayılanlar tarafından kiralanmış olsa bile, ödenen kira bedellerinden ticari, zirai veya kurumlar vergisine tabi işletmelere isabet eden kısım üzerinden herhangi bir gelir vergisi tevkifatı yapılmayacak olup, hak sahiplerinin elde ettikleri kira gelirlerinin ticari, zirai veya kurum kazancının tespitine müteallik hükümlere göre hesaplanıp, beyan edileceği tabidir.
Öte yandan, kat maliklerinin beyana tabi başkaca bir gelirinin bulunması halinde ise, elde edilen gayrimenkul sermaye iradının beyannameye dâhil edilip edilmeyeceği kat maliklerinin mükellefiyet türlerine göre belirlenecektir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
| Vergi Dairesi Başkanı |
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.42.16.01-GVK-2/451-38","ozelgeTarih":"2010-12-15T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:31:04.598508","updated_at":"2025-03-24T19:31:04.598508","id":23855,"title":"Araziden dolayı elde edilen gelirin ve yapılan bağışın gayrimenkul sermaye iradı beyannamesinde beyan edilip edilmeyeceği hk.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI (Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü)
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.34.16.01-GVK 70-1410 | 25/08/2011 |
Konu | : | Araziden dolayı elde edilen gelirin ve yapılan bağışın gayrimenkul sermaye iradı beyannamesinde beyan edilip edilmeyeceği. |
|
İlgide kayıtlı özelge talep formunuzun incelenmesinden; ..... Vergi Dairesi Müdürlüğünün ..... vergi kimlik numarasında 2007 yılından itibaren iş yeri kira gelirinden dolayı GMSİ mükellefi olduğunuz, .....'nde bulunan 3000 m²'lik çaylık arazinizi komşunuza kiraya verdiğinizi, araziden toplanan ürünün kiracınız tarafından fabrikaya teslim edildiği, hasılatının adınıza bankaya yatırıldığı, elde edilen ürün hasılatının 2/3'ünün kiracıya ait olduğu, 1/3'ünün ise adınıza ..... İlköğretim Okulu Müdürlüğüne yardım olarak verildiği, söz konusu araziden elde ettiğiniz gelirin toplam 1.500,00-TL civarında olduğu belirtilerek, kiraya verdiğiniz çaylık araziden dolayı elde ettiğiniz gelirin GMSİ beyannamesinde beyan edilip edilmeyeceği hususunda Başkanlığımız görüşlerinin istenildiği anlaşılmaktadır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 70 inci maddesinde; \"Aşağıda yazılı mal ve hakların sahipleri, mutasarrıfları, zilyedleri, irtifak ve intifa hakkı sahipleri veya kiracıları tarafından kiraya verilmesinden elde edilen iratlar gayrimenkul sermaye iradıdır:
1. Arazi, bina (Döşeli olarak kiraya verilenlerde döşeme için alınan kira bedelleri dahildir), maden suları, menba suları, madenler, taş ocakları, kum ve çakıl istihsal yerleri, tuğla ve kiremit harmanları, tuzlalar ve bunların mütemmim cüzileri ve teferruatı;
...
Vakfın gelirinden hizmet karşılığı olmayarak alınan hisseler ile zirai faaliyete bilfiil iştirak etmeksizin sadece üründen pay alan arazi sahiplerinin gelirleri bu kanunun uygulanmasında gayrimenkul sermaye iradı addolunur.\" hükmü yer almıştır.
Aynı Kanunun 89 uncu maddesinde ise; \"Gelir vergisi matrahının tespitinde, gelir vergisi beyannamesinde bildirilecek gelirlerden aşağıdaki indirimler yapılabilir:
...
5. Genel ve özel bütçeli kamu idarelerine, il özel idarelerine, belediyelere ve köylere bağışlanan okul, sağlık tesisi ve yüz yatak (kalkınmada öncelikli yörelerde elli yatak) kapasitesinden az olmamak üzere öğrenci yurdu ile çocuk yuvası, yetiştirme yurdu, huzurevi, bakım ve rehabilitasyon merkezi inşası dolayısıyla yapılan harcamalar veya bu tesislerin inşası için bu kuruluşlara yapılan her türlü bağış ve yardımlar ile mevcut tesislerin faaliyetlerini devam ettirebilmeleri için yapılan her türlü nakdî ve aynî bağış ve yardımların tamamı.
...\" hükümleri yer almaktadır.
Diğer taraftan, okul, sağlık tesisi ve öğrenci yurtlarına ilişkin bağış ve yardımların gelir vergisi matrahının tespitinde indirimi\" başlıklı, 10/03/2004 tarih ve GVK-21/ 2004-13/ Bağış ve Yardımlar-1 sayılı Gelir Vergisi Sirküleri'nde söz konusu madde hükmü ile ilgili açıklamalar yapılmıştır. Söz konusu Sirküler'de, okul, sağlık tesisi ve öğrenci yurdu inşası dolayısıyla yapılan harcamaların, harcamaların yapıldığı yıla ilişkin gelir vergisi matrahının tespitinde dikkate alınacağı; gelir vergisi mükelleflerince yapılan bağış ve yardımların ilgili kurumlardan alınacak belgelerle tevsik edilmesinin yeterli olduğu; bu kurum ve kuruluşlardan alınacak belgelerin 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 257 nci maddesindeki yetkiye istinaden indirim için geçerli belge olarak kabul edileceği açıklanmıştır.
Öte yandan, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun \"Toplama Yapılmayan Haller\" başlıklı 86 ncı maddesinin birinci bendinin (c) alt bendinde; vergiye tabi gelir toplamının [(a) ve (b) bentlerinde belirtilenler hariç] 103 üncü maddede yazılı tarifenin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı ( 2010 yılı için 22.000-TL , 2011 yılı için 23.000-TL) aşmaması koşuluyla, Türkiye'de tevkifata tabi tutulmuş olan; birden fazla işverenden elde edilen ücretler, menkul sermaye iratları ve gayrimenkul sermaye iratlan için yıllık beyanname verilmeyeceği, diğer gelirler için beyanname verilmesi halinde de bu gelirlerin beyannameye dâhil edilmeyeceği hükmü düzenlenmiş olup; anılan bendin (d) alt bendinde de, bir takvim yılında elde edilen ve toplam tutan (2010 yılı için 1.090-TL , 2011 yılı için 1.170-TL) aşmayan, tevkifat ve istisna uygulamasına konu olmayan menkul ve gayrimenkul sermaye iratları için beyanname verilmeyeceği hüküm altına alınmıştır.
Yukarıdaki hüküm ve açıklamalara göre; zirai faaliyete doğrudan doğruya katılmaksızın yalnızca üründen pay alan arazi sahiplerinin geliri gayrimenkul sermaye iradı olarak gelir vergisine tabi olacaktır.
Buna göre, iş yerlerinden elde ettiğiniz kira gelirlerinizi beyan ederken; Rize Çayeli'ndeki çaylık araziyi kiraya vermenizden dolayı elde ettiğiniz kira gelirinin tamamını da gayrimenkul sermaye iradına ilişkin beyannamenize dahil etmeniz gerekmektedir.
Ayrıca, .... İlköğretim Okulu Müdürlüğüne yaptığınız bağışın belgelendirilerek gayrimenkul sermaye iradı beyannamenizde yeterli kazancınız olması halinde beyanname üzerinden indirim konusu yapılması mümkün bulunmaktadır.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
|
|
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.34.16.01-GVK 70-1410","ozelgeTarih":"2011-08-25T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:30:23.229673","updated_at":"2025-03-24T19:30:23.229673","id":23447,"title":"--","summary":null,"description":"T.C.
MALİYE BAKANLIĞI
Gelir İdaresi Başkanlığı
Sayı :B.07.1.GİB.0.60/6003- ANKARA
Konu :
34172 03.04.2008
.................................. KURUMU
GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE
(Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı)
İlgi: 14/02/2008 tarih ve B.02.1.SÇE.0.65.00.03-974-99/456 sayılı yazınız.
İlgide kayıtlı yazınızda, Bakıma Muhtaç Özürlülerin Tespiti ve Bakım Hizmeti Esaslarının Belirlenmesine İlişkin Yönetmelik uyarınca, ortalama aylık gelir tutarı hesabı ile bakıma muhtaç özürlüler için ödenen bir aylık net asgari ücret tutarına asgari geçim indirimi uygulanıp uygulanmayacağı konusunda bilgi istenilmektedir.
Bilindiği üzere, 5615 sayılı Kanunla 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununda yapılan değişiklikler sonucu vergi sistemimize giren gerçek ücretlerin vergilendirilmesinde asgarî geçim indirimi uygulaması, 2008 yılından itibaren elde edilecek gerçek ücret gelirlerine uygulanmak üzere, 01/01/2008 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiştir.
Asgari geçim indirimi, ücretin elde edildiği takvim yılı başında belirlenen 16 yaşından büyük işçiler için uygulanan asgari ücretin yıllık brüt tutarına;
Mükellefin kendisi için % 50'si
Çalışmayan ve herhangi bir geliri olmayan eşi için % 10'u
Çocukların her biri için ayrı ayrı olmak üzere ilk iki çocuk için % 7,5'i
Diğer çocuklar için % 5'i
olmak üzere ücretlinin şahsi ve medeni durumu dikkate alınarak hesaplanan indirim oranlarının uygulanması sonucu bulunacak tutarın, Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yer alan Gelir Vergisi tarifesinin birinci gelir dilimine uygulanan oranla çarpılması sonucu bulunacak indirim tutarının 1/12'sinin aylık olarak hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilmesi suretiyle bulunacaktır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde, \"Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez...\" hükmü yer almıştır.
Aynı Kanunun 63 üncü maddesinin birinci fıkrasında; \"Ücretin gerçek safi değeri işveren tarafından verilen para ve ayınlarla sağlanan menfaatler toplamından aşağıdaki indirimler yapıldıktan sonra kalan miktardır.\" denilmektedir.
Ücretlerin vergilendirilmesinde öncelikle Gelir Vergisi Kanununun 63 üncü maddesinde belirtilen indirimler yapılmak suretiyle safi tutar tespit edilir. Varsa sakatlık indirimi ve benzeri indirimler düşülmek suretiyle vergi matrahı bulunur. Matrah üzerinden hesaplanan gelir vergisinden ise ücretliye ait asgari geçim indirimi mahsup edilerek ödenecek vergi bulunur.
Buna göre, çalışanlara net ücretleri dışında ücretlinin medeni hali dikkate alınarak hesaplanan indirim tutarını ifade eden asgari geçim indirimi tutarı vazgeçilen gelir vergisinden kaynaklanmaktadır. Asgari geçim indiriminin ödenmesi halinde, çalışanların brüt ücretlerinde ilave bir artışa neden olmadığı gibi ücret üzerinden hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilmesi suretiyle ücretliye yansıtılan ödemeler vazgeçilen vergilerden kaynaklanan vergisel avantaj olup ücret kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir.
Bu nedenle, aylık gelir vergisinden mahsup edilerek uygulanan asgari geçim indirimi tutarının, ortalama aylık gelir tutarının hesabına dahil edilmemesi gerekmektedir.
Ayrıca, bakıma muhtaç özürlüler için ödenen ücretler, gelir vergisinin konusuna girmemesi nedeniyle bu ödemelere asgari geçim indiriminin uygulanması mümkün bulunmamaktadır.
Öte yandan, 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanununun \"muafiyetler\" başlıklı 3 üncü maddesinin (a) ve (b) fıkralarında;
Amme idareleri, emekli ve yardım sandıkları, sosyal sigorta kurumları, umumi menfaate hadim cemiyetler, siyasi partiler ve bunlara ait olan veya bunların aralarında kurdukları teşekküllerden kurumlar vergisine tabi olmayanların;
Yukarıdaki fıkrada sayılanlar dışında kalan hükmü şahıslara ait olup, umumun istifadesi için ilim, araştırma, kültür, sanat, sıhhat, eğitim, din, hayır, imar, spor gibi maksatlarla kurulan teşekküllerin;
veraset ve intikal vergisinden muaf olduğu hükme bağlanmıştır.
Aynı Kanunun istisnalar başlıklı 4 üncü maddesinin (f) bendinde de, 3 üncü maddenin (a) ve b) fıkraları şümulüne giren şahısların statüleri gereğince maksatları içinde usulüne uygun olarak yaptıkları yardımların veraset ve intikal vergisinden istisna edileceği hüküm altına alınmıştır.
Bu hükümlere göre, 3 üncü maddenin (a) ve (b) fıkraları şümulüne giren hükmi şahıslar tarafından, kuruluş maksatları ve statülerine göre yapılan yardımların veraset ve intikal vergisine tabi tutulmaması icap eder.
Bu açıklamalar çerçevesinde, Bakıma Muhtaç Özürlülerin Tespiti ve Bakım Hizmeti Esaslarının Belirlenmesine İlişkin Yönetmelik uyarınca ortalama aylık gelir tutarı hesabı ile bakıma muhtaç özürlüler için ödenen bir aylık net asgari ücret tutarının veraset ve intikal vergisine tabi tutulmaması gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
Başkan a.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.0.60/6003-34172","ozelgeTarih":"2008-04-03T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":440,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:30:22.8604","updated_at":"2025-03-24T19:30:22.8604","id":23444,"title":"Kayyımlara yapılacak ücret ödemelerinin gelir vergisi tevkifatına tabi tutulması ve tevkif edilen vergilerinde Kayyımlık Bürosunca bağlı bulunulan vergi dairesine beyan edilmesi gerekmektedir.","summary":null,"description":"T.C. MALİYE BAKANLIĞI Gelirler Genel Müdürlüğü TARİH : 19.02.2001 SAYI : B.07.0.GEL.0.42/4214-1308/10092 KONU : Kayyımlara yapılan ödemelerden tevkifat yapılıp yapılmayacağı hk. ............ VALİLİĞİNE (Defterdarlık : Gelir Müdürlüğü) İLGİ : ............ tarih ve ............ sayılı yazınız. İlgi'de kayıtlı yazınız ve ekinin incelenmesinden, 3561 sayılı Malmemurlarının Kayyım Tayin Edilmesine Dair Kanun gereğince kurulan Kayyım Bürosu Başkanlığının gaip kişilerin nakit paralarının bankaya yatırılarak vadeli mevduat hesabında takip edildiği ve Kayyımlık Bürosunun gelirlerinin faiz gelirlerinden oluştuğu, büro gelirlerinin % 40'ının kayyımlıkla ilgili işlemlerin yürütülmesinde görevli personele ücret olarak yapılacak ödemelerde, % 60'ının ise kayyımlıkla idare edilen malvarlığının yönetilmesiyle ilgili olarak kullanıldığı ifade edilerek, gaip kişiler adına açılan vadeli mevduat hesabına yürütülen faizler ile kayyımlık işlerinin yürütülmesinde görevli personele yapılan ücret ödemelerinden tevkifat yapılıp yapılmayacağı hususunda tereddüte düşüldüğü anlaşılmaktadır.
|
T.C.
MALİYE BAKANLIĞI
Gelirler Genel Müdürlüğü
SAYI : B.07.0.GEL.0.42/ 4213-1759 21.01.2004 * 2852
KONU :
............................VALİLİĞİNE
(İl Özel İdare Müdürlüğü)
İLGİ : 24.10.2003 tarih ve BTÇ.02.01/1358 sayılı yazınız.
Yazınızda, ................. Bakanlığı tarafından hazırlanan Köy Merkezli Tarımsal Üretimi Destekleme Projesi kapsamında \"1000 Köye 1000 Tarımcı\" çalışmasında hizmet alım sözleşmesi ile proje çalışmasını yürütecek tarım gönüllülerine İl Özel İdare Bütçesinden yapılacak ödemelerin ne şekilde vergilendirileceği sorulmaktadır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde, \"Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez...\" hükmü yer almış, 62 nci maddesinde ise \"İş verenler, hizmet erbabını işe alan, emir ve talimatları dahilinde çalıştıran gerçek ve tüzel kişilerdir...\" denilmiş ve aynı Kanunun 94 üncü maddesinde tevkifat yapmak zorunda olan mükellefler sayılmış, aynı maddenin birinci fıkrasının 1 numaralı bendinde de \"Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre\" vergi tevkifatı yapılacağı belirtilmiştir.
Bu hükümlere göre, ................... Bakanlığı tarafından hazırlanan Köy Merkezli Tarımsal Üretimi Destekleme Projesi kapsamında \"1000 Köye 1000 Tarımcı\" çalışmasında görev yapan tarım gönüllülerinin bir hizmet akdi ile işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak projede çalışmaları durumunda, bu kişilere İl Özel İdare Bütçesinden yapılacak ödemeler ücret kabul edilerek Gelir Vergisi Kanununun 61, 94, 103 ve 104 üncü maddelerine göre gelir vergisi tevkifatına tabi tutulması gerekir.
Öte yandan, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 65'inci maddesinde, \"Her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar serbest meslek kazancıdır.
Serbest meslek faaliyeti; sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmıyan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılmasıdır.\" hükmü yer almıştır.
Buna göre, söz konusu projede çalışacak ziraat mühendisi ve veteriner hekimlerin bir işverene tabi ve belli bir işyerine bağlı olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi hesabına çalışmaları durumunda elde ettikleri gelirin serbest meslek kazancı sayılması ve bu kişilere yapılacak ödemelerden Gelir Vergisi Kanununun 94'üncü maddesi ve 10.12.2003 tarihli ve 2003/6577 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca sorumlularca % 22 nispetinde gelir vergisi tevkifatının yapılması gerekir.
Ayrıca, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 1'inci maddesinin 1 numaralı bendinde ticari, sınai, zirai ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetlerin katma değer vergisine tabi olacağı, 17/4-b maddesinde de Gelir Vergisi Kanununun 66 ncı maddesine göre vergiden muaf olan serbest meslek erbabı tarafından yapılan teslim ve hizmetlerin vergiden istisna olduğu hükme bağlanmıştır.
Bu hükme göre, yapılan ödemelerin ücret kabul edilmesi halinde katma değer vergisine tabi tutulmaması, serbest meslek faaliyeti olması durumunda ise %18 oranında katma değer vergisine tabi tutulması gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini ve gereğini rica ederim.
Bakan a.
","ozelgeNo":"B.07.0.GEL.0.42/ 4213-1759/2852","ozelgeTarih":"2004-01-21T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:30:22.148035","updated_at":"2025-03-24T19:30:22.148035","id":23435,"title":"Danışmanlık hizmetinde bulunulması nedeniyle yapılacak ücret ödemelerinin (avans ödemeleri dahil) Gelir Vergisi Kanununun 61, 94, 103 ve 104 üncü maddelerine göre gelir vergisi tevkifatına tabi tutulması hakkında....","summary":null,"description":"T.C.
MALİYE BAKANLIĞI
Gelirler Genel Müdürlüğü
SAYI : B.07.0.GEL.0.42/4213-1818 07.05.2004 * 20390
KONU :
İLGİ : 21/04/2004 tarihli dilekçeniz.
Dilekçenizin incelenmesinde, ............................ Genel Müdürlüğü, ................ Genel Müdürlüğü ve ülke düzeyindeki Su Kullanıcı Örgütleri tarafından 1998 yılından bu yana yürütülmekte olan \"Sulama Yönetimi ve Yatırımlarında Katılımcı Özelleştirme Projesi\" nin başlangıcından bu yana Koordinatör Danışmanlığını yürütmekte olduğunuzu ve dış kaynak ihtiyacı Dünya Bankasından sağlanan proje kapsamında tarafınıza ödenen ücretlerin sözleşme gereği dolar cinsinden net olarak Merkez Bankası özel hesabı yoluyla, ikraz hesabındaki ilgili kategoriden her ay doğrudan doğruya banka hesabınıza vergi tevkifatı yapılmadan yatırıldığı, ancak projenin sonuna gelindiği bu aşamada danışmanlık ücretlerinden vergi tevkifatı yapılması konusunda .......İ saymanlığı ile ............ Genel Müdürlüğü arasında tereddüde düşüldüğünden ücretlerinizin ödenmediği anlaşılmıştır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde, \"Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez...\" hükmü yer almış, 62 nci maddesinde ise, \"İş verenler, hizmet erbabını işe alan, emir ve talimatları dahilinde çalıştıran gerçek ve tüzel kişilerdir...\" denilmiş ve aynı Kanunun 94 üncü maddesinde tevkifat yapmak zorunda olan mükellefler sayılmış, aynı maddenin birinci fıkrasının 1 numaralı bendinde de, \"Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre\" vergi tevkifatı yapılacağı belirtilmiştir.
Yazınıza ekli iş sözleşmesinde, işveren konumundaki ............. Genel Müdürlüğüne Ocak 2004 tarihinden itibaren 6 ay süre ile danışman olarak hizmet vereceğiniz anlaşılmaktadır.
Buna göre, dilekçenizde bahsedilen proje kapsamında .................. Genel Müdürlüğünde danışmanlık hizmetinde bulunmanız nedeniyle yapılacak ücret ödemelerinin (avans ödemeleri dahil) Gelir Vergisi Kanununun 61, 94, 103 ve 104 üncü maddelerine göre gelir vergisi tevkifatına tabi tutulması gerekir.
Bilgi edinilmesini arz ederim.
Bakan a.
","ozelgeNo":"B.07.0.GEL.0.42/4213-1818/20390","ozelgeTarih":"2004-05-07T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:30:21.472542","updated_at":"2025-03-24T19:30:21.472542","id":23429,"title":"Kuruluşlar tarafından bir ay içinde yapılan ücret ödemeleri ile döner sermeye işletmeleri tarafından yapılan ücret ödemelerinin toplanarak, bu toplam tutar üzerinden Gelir Vergisi Kanununun 103 ve 104 üncü maddelerine göre vergilendirilmesi hakkında...","summary":null,"description":"T.C.
MALİYE BAKANLIĞI
Gelirler Genel Müdürlüğü
SAYI : B.07.0.GEL.0.42/4214-1273- 23.03.2005**13504
KONU :
İLGİ : .................. tarihinde kayıtlarımıza intikal eden dilekçeniz.
Dilekçenizde yer alan önerileriniz incelenmiş ve görüşümüz aşağıda açıklanmıştır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde, \"Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir...\" hükmü yer almış, 62 nci maddesinde ise \"İşverenler, hizmet erbabını işe alan, emir ve talimatları dahilinde çalıştıran gerçek ve tüzel kişilerdir...\" denilmiştir.
Aynı Kanunun 94 üncü maddesinde tevkifat yapmak zorunda olan mükellefler sayılmış olup, aynı maddenin birinci fıkrasının 1 numaralı bendinde, \"Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre\" vergi tevkifatı yapılacağı belirtilmiş, verginin hesaplanması başlıklı 104 üncü maddesinde de \"Yıllık Gelir Vergisi, vergiye tabi gelirlerin yıllık toplamlarından 31'inci maddedeki indirimler düşüldükten sonra 103'üncü maddedeki nispetler uygulanmak suretiyle hesaplanır...\" hükmüne yer verilmiştir.
Konu ile ilgili olarak 21.11.1989 tarih ve 20349 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 160 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde, açıklandığı üzere, Bakanlıklar, bağlı kuruluşlar ve üniversiteler ile bu kuruluşlar bünyesinde kurulmuş olan döner sermaye işletmeleri tek işveren olarak kabul edilmiştir.
Bu çerçevede;
a)Bakanlıklar, bağlı kuruluşlar ve üniversitelerde bulunan tahakkuk birimlerinin, bu kuruluşlar bünyesinde kurulan döner sermeye işletmelerindeki tahakkuk birimleri ile koordineli olarak çalışmaları,
b) Bu kuruluşlar tarafından bir ay içinde yapılan ücret ödemeleri ile döner sermeye işletmeleri tarafından yapılan ücret ödemelerinin toplanarak, bu toplam tutar üzerinden Gelir Vergisi Kanununun 103 ve 104 üncü maddelerine göre vergilendirilmesi,
gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
Bakan a.
","ozelgeNo":"B.07.0.GEL.0.42/4214-1273-13504","ozelgeTarih":"2005-03-23T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:30:21.334798","updated_at":"2025-03-24T19:30:21.334798","id":23426,"title":"Dergilerin pazarlamasında çalışan personele ödenen tutarın gider pusulası ile belgelendirip belgelendirilmeyeceği hk.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI DENİZLİ VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI MÜKELLEF HİZMETLERİ GRUP MÜDÜRLÜĞÜ
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.20.15.02-VUK-2010/15-491 | 29/12/2011 |
Konu | : | GİDER PUSULASI |
|
İlgide kayıtlı dilekçenizde; ... hesap numarasında kayıtlı olduğunuz, iktisadi işletmeniz bünyesinde çıkartmakta olduğunuz Derginizi yurt genelinde 5,00.-TL makbuz karşılığı sattığınız, bu dergilerin pazarlamasında çalışan personele verdiğiniz %40 primi Gider Pusulası ile belgelendirip belgelendirmeyeceği hakkında bilgi istenilmektedir.
Bilindiği üzere; 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 1. maddesinde, derneklere ait iktisadi işletmeler kurumlar vergisi mükellefleri arasında sayılmış, dernek tüzel kişiliği ise mükellefiyet dışında bırakılmış olup; aynı kanunun 2. maddesinin 5'inci ve 6'ncı fıkralarında ise derneklere ait veya bağlı olup faaliyetleri devamlı bulunan ve bu maddenin birinci ve ikinci fıkraları dışında kalan ticari, sınai ve zirai işletmeler ile benzer nitelikteki yabancı işletmelerin, derneklerin iktisadi işletmeleri olduğu, derneklere ait iktisadi işletmelerin kazanç gayesi gütmemelerinin, faaliyetlerinin kanunla verilmiş görevler arasında bulunması, tüzel kişiliklerinin olmaması, bağımsız muhasebelerinin ve kendilerine ayrılmış sermayelerinin veya işyerlerinin bulunmamasının mükellefiyetlerini etkilemeyeceği, mal ve hizmet bedelinin sadece maliyeti karşılayacak kadar olması, kar edilmemesi veya karın kuruluş amaçlarına tahsis edilmesinin bunların iktisadi niteliğini değiştirmeyeceği hükme bağlanmıştır.
Yukarıdaki açıklamalardan anlaşılacağı üzere, Kurumlar Vergisi Kanununda dernekler, verginin mevzuu dışında bırakılmış, bunlara ait veya bağlı olan ve faaliyetleri devamlı bulunan iktisadi işletmeler vergi kapsamına alınmıştır.
213 Sayılı VUK'nun Gider Pusulası başlıklı 234. maddesinde de; \"Birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, kazancı basit usulde tespit edilenlerle defter tutmak mecburiyetinde olan serbest meslek erbabının ve çiftçilerin:
3. Vergiden muaf esnafa;
Yaptırdıkları işler veya onlardan satın aldıkları emtia için tanzim edip işi yapana veya emtiayı satana imza ettirecekleri gider pusulası vergiden muaf esnaf tarafından verilmiş fatura hükmündedir. Bu belge, birinci ve ikinci sınıf tüccarların, zati eşyalarını satan kimselerden satın aldıkları altın, mücevher gibi kıymetli eşya için de tanzim edilir.
Gider pusulası, işin mahiyeti, emtianın cins ve nev'i ile miktar ve bedelini ve iş ücretini ve işi yaptıran ile yapanın veya emtiayı satın alan ile satanın adlarıyla soyadlarını (Tüzel kişilerde unvanlarını) ve adreslerini ve tarihi ihtiva eder ve iki nüsha olarak tanzim ve bir nüshası işi yapana veya malı satana tevdi olunur.
(2365 sayılı Kanunun 37'nci maddesiyle eklenen fıkra) Gider pusulaları, seri ve sıra numarası dahilinde teselsül ettirilir.
Ayrıca, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde; \"Ücret işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin, ödenek, tazminat, kasa tazminatı (mali sorumluluk tazminatı) tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.\"hükmü yer almaktadır.
Diğer taraftan, aynı Kanunun 94 üncü maddesinde; \"Kamu idare ve müesseseleri, iktisadi kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya zirai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçilerin aynı maddede bentler halinde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecbur oldukları\" hükme bağlanmıştır.
Aynı maddenin 1 numaralı bendi ile de, hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre tevkifat yapılması gerektiği açıklanmıştır.
Buna göre, Derneğinizce dergilerin pazarlamasında çalışan personele verdiğiniz ücret ödemeleri üzerinden Gelir Vergisi Kanununun 103 ve 104 üncü maddelerinde belirtilen oran ve esaslar dahilinde aynı Kanunun 94/1 inci maddesi gereğince gelir vergisi tevkifatı yapılması gerekir.
Bu çerçevede, dergi satışı hizmeti karşılığında Derneğiniz tarafından söz konusu şahıslara yapılacak ödemelerin ücret olarak değerlendirilmesi ve ücret bordrosu düzenlenmesi gerektiğinden gider pusulası düzenlenmesi mümkün bulunmamaktadır.
Bilgilerinize rica ederim.
|
|
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.20.15.02-VUK-2010/15-491","ozelgeTarih":"2011-12-29T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":434,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:30:21.155971","updated_at":"2025-03-24T19:30:21.155971","id":23423,"title":"Danışmanlık hizmeti alımlarında yapılan ödemelerin vergilendirilmesi hk.","summary":null,"description":"T.C.
MALİYE BAKANLIĞI
Gelir İdaresi Başkanlığı
Sayı : B.07.1.GİB.0.42/4215-4-2136/005853 02.02.2006
Konu :
...................................
ilgi: 02/01/2006 tarihli ve 012 sayılı yazımız.
İlgide kayıtlı yazıda, kurumunuza danışmanlık hizmeti sunan ...........'a tayin edilen 26/12/2005 tarihli ve 1039 sayılı özelge ile danışmanlık hizmetinin serbest meslek faaliyeti kapsamında değerlendirildiği belirtilerek, benzer danışmanlık hizmeti alımlarınızın anılan özelge kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği ile kurumunuzun bu kapsamdaki yükümlülüklerine ilişkin Başkanlığımız görüşü sorulmaktadır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde, \"Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.\" hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanunun 65 inci maddesinde, \"Her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar serbest meslek kazancıdır.
Serbest meslek faaliyeti; sermayeden ziyade şahsi mesaiye ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmıyan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılmasıdır...\" hükmü yer almıştır.
Anılan Kanunun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasında ise kamu idare ve müesseseleri, iktisadi kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya zirai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecbur oldukları, anılan maddenin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinde, ''Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç). 103 ve 104 üncü maddelere göre\", (2) numaralı bendinde ise serbest meslek işleri dolayısıyla yapılan ödemelerden gelir vergisi tevkifatı yapılacağı belirtilmiştir.
213 sayılı Vergi Usul Kanununun 238 inci maddesinde, \"İşverenler her ay ödedikleri ücretler için (ücret bordrosu) tutmaya mecburdurlar. Gelir Vergisi Kanununa göre vergiden muaf olan ücretlerle diğer .ücret üzerinden vergiye tabi hizmet erbabına yapılan ücret ödemeleri için bordro tutulmaz.\", 236 ncı maddesinde ise, \"Serbest meslek erbabı, mesleki faaliyetine ilişkin her türlü tahsilatı için iki nüsha serbest meslek makbuzu tanzim etmek ve bir nüshasını müşteriye vermek, müşteri de bu makbuzu istemek ve almak mecburiyetindedir.\" hükümlerine yer verilmiştir.
Yukarıda yapılan açıklamalara göre, danışmanlık hizmetinin kurumunuza bağlı olarak devamlılık arzedecek hizmet sözleşmesine istinaden yapılması halinde ücret olarak; kurumunuza bağlı olmaksızın şahsi sorumluluk altında hizmeti sunanlarca kendi nam ve hesabına yapılması halinde ise serbest meslek faaliyeti olarak değerlendirilmesi ve yapılan ödemelerden Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesi hükmü gereği gelir vergisi tevkifatı yapılması gerekmektedir.
Öte yandan Vergi Usul Kanununda yer alan belgelerin düzenleneceği de tabiidir.
Başkan a.
T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI ANKARA VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI (Mükellef Hizmetleri Usul Grup Müdürlüğü)
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.06.18.02-105-[MÜK.257- 8206]-376 | 15/03/2012 |
Konu | : | Site Yönetimi tarafından yapılan ödemeler için muhtasar beyanname verilip verilmeyeceği ve beyanname gönderirken şifreye gerek olup olmadığı hk. |
|
İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda, ... Sitesi Yöneticiliğinin ... Vergi Dairesi Müdürlüğünün ... vergi kimlik numaralı mükellefi olduğu, genel kurulca ... Sitesi yöneticisine aylık 350 TL net huzur hakkı tespit edildiği, ayrıca diğer üyelere de muhasebe işleri için 50 TL verildiği belirtilerek, yapılan ödemeler için ... Sitesi Yöneticiliği adına muhtasar beyanname verilip verilmeyeceği, verilmesi gerektiği takdirde muhtasar beyannameyi elektronik ortamda gönderebilmek için kullanıcı kodu, parola ve şifre alınıp alınamayacağı hususlarında Başkanlığımız görüşü talep edilmiştir.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61'inci maddesinde; \"Ücret işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.\" hükmü yer almış olup, aynı maddenin 4'üncü bendinde ise; Yönetim ve denetim kurulları başkanı ve üyeleriyle tasfiye memurlarına bu sıfatları dolayısıyla ödenen veya sağlanan para, ayın ve menfaatlerin de ücret olarak vergilendirileceği hüküm altına alınmıştır.
Bilindiği üzere, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 34'üncü maddesinde yönetici tarif edildikten sonra, 35-38'inci maddelerinde bunların görevleri ve sorumlulukları belirtilmiş; 40'ıncı maddesinde ise \"Yönetici yönetim planında veya kendisiyle yapılan sözleşmede bir ücret tayin edilmemiş olsa bile kat maliklerinden uygun bir ücret isteyebilir.
Kat malikleri kurulu, kat malikleri arasından atanmış yöneticinin normal yönetim giderlerine katılıp katılmayacağı, katılacaksa, ne oranda katılacağını kararlaştırır. Bu yolda, bir karar alınmamış ise, yönetici yönetim süresince kendisine düşen normal yönetim giderlerinin yarısına katılmaz.\" hükmü yer almıştır.
Buna göre, yönetici ve denetçilerin kat malikleri dışından seçilmesi halinde, kendisine yönetim planında ya da sözleşmede saptanan ücret ödemesinin, gerçek ücret olarak kabul edilerek vergilenmesi gerekir. Ancak, yönetici ve denetçilerin kat malikleri arasından seçilmesi halinde, bunlara yönetim giderlerine katılmaması şeklinde sağlanan menfaatler, yukarıda belirtilen görev ve sorumlulukların külfeti ve bu görevin yerine getirilmesinde yapılması gerekli olan masrafların karşılığı niteliğinde olması nedeniyle, bunların vergilendirilmemesi gerekir. Kat malikleri arasından seçilen yöneticilere yönetim giderlerinin üstünde bir ödeme yapılması halinde ise fazla kısmın ücret olarak vergilendirileceği tabiidir.
Diğer taraftan, aynı Kanunun \"Vergi Tevkifatı\" başlıklı 94'üncü maddesinin birinci fıkrasında; \"(3946 sayılı Kanunun 22'nci maddesiyle değişen madde. Yürürlük; 1/1/1994) Kamu idare ve müesseseleri, iktisadî kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadî işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya ziraî işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar.\" hükmü yer almakta olup, aynı fıkranın birinci bendinde de; hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61'inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104'üncü maddelere göre gelir vergisi tevkifatı yapılacağı hüküm altına alınmıştır.
Öte yandan kişilerin bazı amaçlarla birleşerek meydana getirdikleri ve kendilerinden ayrı bağımsız bir şahsiyeti olan teşekküller genel olarak \"sair kurum\" olarak tanımlanmaktadır. Dolayısıyla 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu hükümlerine göre kurulan \"Site Yöneticiliği\"nin vergi tevkifatı yapma zorunluluğu bulunan kişi ve kurumların belirtildiği 94'üncü madde içeriğinde yer alan \"sair kurum\" olarak değerlendirilmesi gerekmektedir.
Bu hüküm ve açıklamalar çerçevesinde; tevkifat uygulamasında \"sair kurum\" olarak değerlendirilen site yöneticiliklerine bağlı olarak çalıştırılan ve kat malikleri arasından seçilen yönetici ve denetçilere yönetim giderlerine katılmama oranında yapılan ödemelerin gerçek ücret olarak kabul edilmemesi nedeniyle gelir vergisi tevkifatına tabi tutulmaması gerekmekte olup bu kişilere yönetim giderlerinin üzerinde bir ödeme yapılması durumunda ise fazla kısmın ücret olarak vergilendirilmesi gerektiğinden bu tutar üzerinden gelir vergisi tevkifatı yapılacağı tabiidir.
Ancak kat malikleri dışından yönetici ve denetçi seçilmesi halinde ise, bu kişilere yapılan ödemelerden, Gelir Vergisi Kanunu'nun 61, 94, 103 ve 104'üncü maddelerine göre gelir vergisi tevkifatı yapılması gerekmektedir.
Diğer taraftan, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 257 nci maddesinin birinci fıkrasının (4) numaralı bendinde yer alan düzenleme ile Maliye Bakanlığı vergi beyannameleri ve bildirimlerin, şifre, elektronik imza veya diğer güvenlik araçları konulmak suretiyle internet de dahil olmak üzere her türlü elektronik bilgi iletişim araç ve ortamında verilmesi, beyanname ve bildirimlerin yetki verilmiş gerçek veya tüzel kişiler aracı kılınarak gönderilmesi hususlarında izin vermeye veya zorunluluk getirmeye yetkili kılınmıştır.
340 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile 3568 sayılı Kanun uyarınca çıkarılan tebliğler gereğince aktif büyüklüklerinin veya net satış hâsılatlarının belli bir tutarın üzerinde olması nedeniyle beyannamelerini meslek mensuplarına imzalatma zorunluluğu bulunmayan mükelleflerin istemeleri halinde kendi beyannamelerini kullanıcı kodu, parola ve şifre almak suretiyle elektronik ortamda göndermeleri uygun görülmüştür.
Öte yandan, 15 Seri No.lu Vergi Usul Kanunu Sirkülerleri ile 340 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde belirlenen esaslar çerçevesinde beyannamelerini elektronik ortamda doğrudan kendileri gönderebilecek mükelleflere ilave olarak, 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu uyarınca çıkarılan tebliğlere göre belirlenen aktif büyüklük ile net satış tutarı ölçüleri şartı aranılmaksızın; muhasebeye ilişkin işlemleri, işletmede bağımlı olarak çalışan ve 3568 sayılı Kanuna göre ruhsat almış bulunan meslek mensupları tarafından yerine getirilenler ile herhangi bir hadde ve sınırlamaya tabi olmaksızın, yeminli mali müşavirlerle tam tasdik sözleşmesi imzalamış olan mükelleflerin bağlı bulundukları vergi dairesinden kullanıcı kodu, parola ve şifre alarak beyannamelerini elektronik ortamda kendilerinin gönderebilecekleri açıklanmıştır.
Yukarıda belirtilen şartları taşımayan mükelleflerin ise beyannamelerini 340 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde belirtilen açıklamalar doğrultusunda, elektronik beyanname gönderme aracılık yetkisi almış bulunan meslek mensupları ile aralarında hizmet sözleşmesi bulunması durumunda 340 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ekinde yer alan \"Elektronik Beyanname Aracılık ve Sorumluluk Sözleşmesi\" ni meslek mensuplarıyla aralarında hizmet sözleşmesi bulunmaması durumunda münferit olarak gönderilecek beyannameler için \"Elektronik Beyanname Aracılık Sözleşmesi\"ni düzenlemek suretiyle elektronik ortamda göndermeleri gerekmektedir.
Diğer taraftan 376 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile de;
Ticari, zirai ve mesleki faaliyetlerinden dolayı gerçek usulde vergilendirilen Gelir Vergisi mükelleflerine hiçbir hadle sınırlı olmaksızın,
-Yıllık Gelir Vergisi Beyannamelerini,
- Geçici Vergi Beyannamelerini
Ticari, zirai ve mesleki faaliyetlerinden dolayı gerçek usulde vergilendirilen Gelir Vergisi mükellefleri ile Kurumlar Vergisi mükelleflerine hiçbir hadle sınırlı olmaksızın,
- Muhtasar Beyannamelerini,
- Katma Değer Vergisi Beyannamelerini
elektronik ortamda gönderme zorunluluğu getirilmiştir.
Bu kapsamda ticari, zirai ve mesleki faaliyetlerinden dolayı gerçek usulde vergilendirilen Gelir Vergisi veya Kurumlar Vergisi mükellefi olmayan ... Site yöneticiliğinin Muhtasar ve Katma Değer Vergisi beyannamelerini elektronik ortamda gönderme mecburiyetleri bulunmamaktadır.
Yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda, gelir vergisi tevkifatı yapılması gereken hallerde verilmesi gereken muhtasar beyannamenizi elektronik ortamda gönderebilmek için gerekli olan kullanıcı kodu, parola ve şifre alabilme şartlarını taşımadığınızdan, site yönetimine ait beyannamenizi elektronik ortamda gönderebilmek için tarafınıza kullanıcı kodu, parola ve şifre verilmesi mümkün bulunmamaktadır.
Ancak, söz konusu beyannamelerinizi ihtiyari olarak elektronik ortamda göndermek istemeniz halinde, 340 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde yer alan usul ve esaslar doğrultusunda elektronik ortamda beyanname gönderme aracılık yetkisi almış serbest muhasebeci, serbest muhasebeci mali müşavir veya yeminli mali müşavirler ile 340 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ekinde yer alan \"Elektronik Beyanname Aracılık Sözleşmesi\"ni düzenlemeniz ve beyannamelerinizi elektronik ortamda sözleşme düzenlediğiniz meslek mensupları vasıtasıyla göndermeniz gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.06.18.02-105-[MÜK.257- 8206]-376","ozelgeTarih":"2012-03-15T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":434,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:30:20.097592","updated_at":"2025-03-24T19:30:20.097592","id":23401,"title":"Döner sermayeden ödenen ücretlerin hangi dönemin ücreti sayılacağı hk.","summary":null,"description":"T.C. MUŞ VALİLİĞİ Defterdarlık Gelir Müdürlüğü
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.4.DEF.0.49.10.00-GVK-61-94-103-1 | 15/07/2010 |
Konu | : | Döner Sermaye Vergi Matrahları |
|
İlgi yazınızda, Müdürlüğünüz ve bağlı devlet hastanelerinde görev yapmakta olan personele, Kasım ayına ait döner sermayeden yapılan ek ödemelerin takip eden Aralık ayında, Aralık ayına ait döner sermayeden yapılan ek ödemelerin ise Ocak ayında ödendiği belirtilerek, vergi kaybına sebebiyet vermemek açısından Kasım ve Aralık aylarına ilişkin döner sermayeden yapılan ek ödemelerden doğan vergi matrahlarının Ocak ayının maaşına dahil edilip edilmeyeceği konusunda bilgi istenildiği anlaşılmıştır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde, \"Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez...\" hükmü yer almıştır.
Öte yandan, Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasında nakden veya hesaben yaptıkları ücret ödemelerinden vergi tevkifatı yapmak zorunda olan vergi sorumluları sayılmış olup, aynı Kanunun 96 ncı maddesinde de \"Vergi tevkifatı, 94 üncü madde kapsamına giren nakden veya hesaben yapılan ödemelere uygulanır. Bu maddede geçen hesaben ödeme deyimi, vergi tevkifatına tabi kazanç ve iratları ödeyenleri istihkak sahiplerine karşı borçlu durumda gösteren her türlü kayıt ve işlemleri ifade eder.\" denilmiştir.
Ayrıca, aynı Kanunun 98 inci maddesinde ise \"94 üncü madde gereğince vergi tevkifatı yapmaya mecbur olanlar bir ay içinde yaptıkları ödemeler veya tahakkuk ettirdikleri karlar ve iratlar ile bunlardan tevkif ettikleri vergileri ertesi ayın 20 nci günü akşamına kadar, ödeme veya tahakkukun yapıldığı yerin bağlı olduğu vergi dairesine bildirmeye mecburdurlar...\" hükmüne yer verilmiştir.
Bu açıklamalara göre, Kasım ayına ait olup nakden veya hesaben ödemesi Aralık ayında yapılan döner sermaye ek ödemelerinin Aralık ayının geliri sayılarak 2009 yılı matrahına dahil edilmesi, Aralık ayına ait olup nakden veya hesaben ödemesi Ocak ayında yapılan döner sermaye ek ödemelerinin ise Ocak ayının geliri sayılarak Ocak 2010 vergi matrahına dahil edilmesi gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
| Defterdar |
EKLER : |
1-Resmi Yazı |
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.4.DEF.0.49.10.00-GVK-61-94-103-1","ozelgeTarih":"2010-07-15T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:30:19.586616","updated_at":"2025-03-24T19:30:19.586616","id":23390,"title":"2009/Ocak ayında memuriyetten çıkarılan, 2010/Nisan ayında mahkeme kararı ile görevine dönen şahsa 2010 yılında yapılacak maaş ödemelerinde gelir vergisi dilimi ve damga vergisi hk.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI KAYSERİ VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI (Mükelelf Hizmetleri Grup Müdürlüğü)
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.38.15.01-GV-20-482-32 | 21/10/2010 |
Konu | : | Mükellef Talebi-2009/Ocak ayında memuriyetten çıkarılan, 2010/Nisan ayında mahkeme kararı ile görevine dönen şahsa 2010 yılında yapılacak maaş ödemelerinde gelir vergisi dilimi ve damga vergisi hk |
|
İlgide kayıtlı özelge talep formu ile, 2008//Kasım ayında açığa alınan, 2009/Ocak ayında memuriyetten çıkarılan, 2010/Nisan ayında da mahkeme kararı ile görevine dönen şahsa, ilgili yıllara ilişkin olarak 2010 yılında yapılacak maaş ödemelerinde uygulanacak gelir vergisi dilimi ve damga vergisi oranı hususunda görüş isteminde bulunulmuştur.
Bilindiği üzere, 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanununun \"Ücretin Tarifi\" başlıklı 61 inci maddesinin 1 inci fıkrasında ücretin tanımı, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatler olarak yapılmış, ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunmasının onun mahiyetini değiştirmeyeceği hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanunun, 94 üncü maddesinde, vergi tevkifatı yapmakla yükümlü kişiler ve kurumlar belirlenerek vergi tevkifatına tabi olan kazanç ve iratlar bentler halinde sıralanmış, 1 inci fıkrasının 1 inci bendinde hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 nci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç) 103 ve 104 ncü maddelerine göre istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben ödemeyi yapanlar veya menfaati sağlayanlar tarafından tevkifat yapılacağı, 96 ncı maddesinde, Vergi tevkifatının 94 üncü madde kapsamına giren nakden veya hesaben yapılan ödemelere uygulanacağı, bu maddede geçen hesaben ödeme deyiminin, vergi tevkifatına tabi kazanç ve iratları ödeyenleri istihkak sahiplerine karşı borçlu durumda gösteren her türlü kayıt ve işlemleri ifade ettiği, 98 inci maddesinde de, 94 üncü madde gereğince vergi tevkifatı yapmaya mecbur olanların bir ay içinde yaptıkları ödemeler veya tahakkuk ettirdikleri kârlar ve iratlar ile bunlardan tevkif ettikleri vergileri, ertesi ayın yirminci günü akşamına kadar ödeme veya tahakkukun yapıldığı yerin bağlı olduğu vergi dairesine bildirmeye mecbur oldukları hüküm altına alınmıştır.
Öte yandan, 488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde, bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtların damga vergisine tabi olduğu, bu Kanundaki kağıtlar teriminin, yazılıp imzalamak veya imza yerine geçen bir işaret konmak suretiyle düzenlenen ve herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek olan belgeler ileelektronik imza kullanılmak suretiyle manyetik ortamda ve elektronik veri şeklinde oluşturulan belgeleri ifade ettiği belirtilmiştir.
Aynı Kanuna ekli (1) Sayılı Tablonun \"IV. Makbuzlar ve Diğer Kağıtlar\" başlıklı bölümünün 1 inci fıkrasının (b) bendinde, maaş, ücret, gündelik, huzur hakkı, aidat, ihtisas zammı, ikramiye, yemek ve mesken bedeli, harcırah, tazminat ve benzeri her ne adla olursa olsun hizmet karşılığı alınan paralar (avans olarak ödenenler dahil) için verilen makbuzlar ile bu paraların nakden ödenmeyerek kişiler adına açılmış veya açılacak cari hesaplara nakledildiği veya emir ve havalelerine tediye olunduğu takdirde nakli veya tediyeyi temin eden kağıtların binde 6,6 oranında damga vergisine tabi olduğu ifade edilmiştir.
Bu hükümlere göre, 2008//Kasım ayında açığa alınan, 2009/Ocak ayında memuriyetten çıkarılan, 2010/Nisan ayında da mahkeme kararı ile görevine dönen şahsa yapılacak olan maaş ödemeleri geçmişe yönelik olarak yapılsa dahi tahakkuk ve ödemesi 2010 yılında yapılacağından 2010 yılı ücreti olarak kabul edilerek Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde 2010 yılı için belirlenen gelir dilimleri üzerinden gelir vergisi tevkifatına, maaş ödemesine ilişkin düzenlenen kağıtların ise 2010 yılında düzenlenmesi nedeniyle binde 6,6 oranında damga vergisine tabi tutulması gerekir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
| Vergi Dairesi Başkanı |
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.38.15.01-GV-20-482-32","ozelgeTarih":"2010-10-21T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:30:17.454981","updated_at":"2025-03-24T19:30:17.454981","id":23357,"title":"Personelin Maaşına Ek Olarak Yapılacak Seyyar Görev Tazminatı Ödemelerinde Gelir Vergisi Kesintisi ve Damga Vergisi","summary":null,"description":"T.C.
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
Samsun Vergi Dairesi Başkanlığı
Gelir Kanunları Grup Müdürlüğü
|
| |||
Sayı | : | 13649056-120[GVK/ÖZE-14]-E.50209 | 28.09.2020 | |
Konu | : | Personelin Maaşına Ek Olarak Yapılacak Seyyar Görev Tazminatı Ödemelerinde Gelir Vergisi Kesintisi ve Damga Vergisi |
| |
İlgide kayıtlı özelge talep formunuzun incelenmesinden, iş sağlığı ve güvenliği hizmeti yürütmekte olduğunuz, Türkiye geneli dört yüze yakın firmada bine yakın lokasyonda iş güvenliği uzmanlarınız, işyeri hekimleriniz ve diğer sağlık personeliniz ile hizmet verdiğiniz, personelinizin sürekli sahada çalıştığı ve personelinize maaşlarına ek olarak \"Seyyar Görev Tazminatı\" vermek istediğiniz belirtilerek söz konusu ödemeler üzerinden gelir vergisi ve damga vergisi kesintisi yapılıp yapılmayacağı hususunda görüş talep edildiği anlaşılmaktadır.
GELİR VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN:
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 23 ve 25 inci maddelerinde gelir vergisinden istisna edilecek ücretler ile ücret sayılan ödemeler belirtilmiş olup, 61 inci maddesinde; \"Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.\" hükmüne yer verilmiştir.
Anılan Kanunun, 94 üncü maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendine göre de hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre gelir vergisi tevkifatı yapılması gerekmektedir.
Buna göre, personelinize maaşlarına ek olarak ödeyeceğiniz seyyar görev tazminatına ilişkin olarak Gelir Vergisi Kanununda herhangi bir istisna hükmüne yer verilmediğinden, bahse konu ödemelerin ücret sayılarak, Gelir Vergisi Kanununun 61, 63, 94, 103 ve 104 üncü maddeleri kapsamında gelir vergisi tevkifatına tabi tutulması gerekmektedir.
DAMGA VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN:
488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde, bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtların damga vergisine tabi olduğu, bu Kanundaki kağıtlar teriminin, yazılıp imzalanmak veya imza yerine geçen bir işaret konmak suretiyle düzenlenen ve herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek olan belgeler ile elektronik imza kullanılmak suretiyle manyetik ortamda ve elektronik veri şeklinde oluşturulan belgeleri ifade edeceği hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanuna ekli (1) sayılı tablonun \"IV. Makbuzlar ve diğer kağıtlar\" başlıklı bölümünün 1/b fıkrasında, maaş, ücret, gündelik, huzur hakkı, aidat, ihtisas zammı, ikramiye, yemek ve mesken bedeli, harcırah, tazminat ve benzeri her ne adla olursa olsun hizmet karşılığı alınan paralar (avans olarak ödenenler dahil) için verilen makbuzlar ile bu paraların nakden ödenmeyerek kişiler adına açılmış veya açılacak cari hesaplara nakledildiği veya emir ve havalelerine tediye olunduğu takdirde nakli veya tediyeyi temin eden kağıtların nispi damga vergisine tabi olduğu hükme bağlanmıştır.
Bu itibarla, personelinize seyyar görev tazminatı ödemesine ilişkin olarak düzenlenecek kağıtların, 488 sayılı Kanuna ekli (1) sayılı tablonun IV/1-b fıkrasına göre damga vergisine tabi tutulması gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
","ozelgeNo":"13649056-120[GVK/ÖZE-14]-50209","ozelgeTarih":"2020-09-28T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":438,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:30:16.979844","updated_at":"2025-03-24T19:30:16.979844","id":23347,"title":"İkinci işverenden alınan ücret nedeniyle vergilendirme hk.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI ANKARA VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.06.16.01-2010-GVK-86-2-586 | 26/07/2011 |
Konu | : | İkinci işverenden alınan ücret nedeniyle vergilendirme |
|
İlgide kayıtlı özelge talep formunda; kurumunuz yönetim kurulu üyesi olan ve aslen başka bir kurumda görev yapan bir kişiye, 2009 yılı içinde yönetim kurulu üyelik ücreti ödendiği, bu ödemenin vergi tevkifatı yapıldıktan sonra kalan net tutar üzerinden yapıldığı, anılan kişinin 2009 yılı yönetim kurulu üyelik ücreti toplamının 22.000.TL'yi aşması nedeniyle gelir vergisi beyannamesi vererek hesaplanan verginin kurumunuzdan aldığı ücrete isabet eden kısmının kendisine iade edilmesini talep ettiği belirtilerek, söz konusu tutarın kurumunuzca karşılanıp karşılanmayacağı hususunda Başkanlığımız görüşü sorulmaktadır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun;
61 inci maddesinde,
\"Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin, ödenek, tazminat, kasa tazminatı, mali sorumluluk tazminatı,tahsisat, zam, avans, aidat,huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.\"
83 üncü maddesinde,
\"Hilafına hüküm olmadıkça Gelir Vergisi mükellefinin veya vergi sorumlusunun beyanı üzerine tarh olunur.\"
86 ncı maddesinde,
\"Aşağıda belirtilen gelirler için yıllık beyanname verilmez, diğer gelirler için beyanname verilmesi halindebu gelirler beyannameye dahil edilmez.
1- Tam mükellefiyette;
.............
b) Tek işverenden alınmış ve tevkif suretiyle vergilendirilmiş ücretler (birden fazla işverenden ücret almakla beraber, birden sonraki işverenden aldıkları ücretlerinin toplamı, 103'üncü maddede yazılı tarifenin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı aşmayan mükelleflerin, tamamı tevkif suretiyle vergilendirilmiş ücretleri dahil)
...................\"
94 üncü maddesinde,
\"Kamu idare ve müesseseleri, iktisadi kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya zirai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar.
1.Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup, ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre,
...\"
hüküm altına alınmıştır.
Diğer taraftan, 213 sayılı Vergi UsulKanunu'nun 8 inci maddesinde,
\"Mükellefler vergi kanunlarına göre kendisine vergi borcu terettüb eden gerçek veya tüzel kişilerdir.
...
Vergi kanunları ile kabul edilen haller müstesna olmak üzere, mükellefiyete veya vergi sorumluluğuna müteallik özel mukaveleler vergi dairesini bağlamaz\"
hükmü yer almıştır.
Bu hükümlere göre, kurumunuzda yönetim kurulu üyesi olarak görev yapan kişinin 2009 yılında ikinci işverenden aldığı ücretlerin yıllık toplamı 22.000.TL'yi aşması nedeniyle elde ettiği ücret gelirlerini (birinci işverenden elde ettiği ücret geliri dahil) yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan etmesi ve tahakkuk eden vergileri de ödemesi gerekmektedir.
Öte yandan, söz konusu ücretlerin yıllık beyanname ile beyan edilmesi nedeniyle ilave bir gelir vergisi hesaplanması halinde bu vergi, mükellef olan ücretliden aranacaktır. Ödenen gelir vergisinin şirketinizden talep edilmesi hususu, verginin ücretliden aranılmasına engel teşkil etmemektedir.
Buna göre, net ücret üzerinden anlaşmaya varılmış olması durumunda, gelir vergisi ücretin brüt tutarı üzerinden hesaplanacak olup, bu vergiyi şirketinizin karşılaması halinde ise karşılanan tutarın da ücret olarak vergiye tabi tutulması gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
|
|
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.06.16.01-2010-GVK-86-2-586","ozelgeTarih":"2011-07-26T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:30:16.338563","updated_at":"2025-03-24T19:30:16.338563","id":23340,"title":"Belediyede sözleşmeli olarak çalışan Avukata ödenen vekalet ücreti hk.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI MUĞLA VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Mükellef Hizmetleri Grup Müdürlüğü
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.48.15.01-GVK-49-85 | 25/08/2011 |
Konu | : | Belediyede sözleşmeli olarak çalışan Avukata ödenen vekalet ücreti |
|
İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda; Belediyenizde kısmi zamanlı sözleşmeli olarak çalışan avukatınızın Belediye Başkanlığı adına kazanmış olduğu dava dosyalarından tahsil edilen vekalet ücretlerinin Vekalet Ücreti Tevzi Yönetmeliğine göre % 70'lik kısmının avukata ödenmesi esnasında ödemeden gelir vergisi ve damga vergisi kesintisi yapılarak mı ödeneceği, yoksa kesinti yapılmadan belediyeniz sözleşmeli avukat serbest meslek makbuzu mu düzenleyeceği konusunda bilgi verilmesi istenilmektedir.
Bilindiği üzere, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde; \"Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.\" hükmüne yer verilmiş olup, 62 nci maddesinde ise \"İş verenler, hizmet erbabını işe alan, emir ve talimatları dahilinde çalıştıran gerçek ve tüzel kişilerdir.\" hükmüyer almaktadır.
Aynı Kanunun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasında; Kamu idare ve müesseseleri, iktisadi kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya zirai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçilerin maddede bentler halinde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaları gerektiği hükmü yer almıştır.
5393 sayılı Belediye Kanununun Altıncı Kısım Çeşitli ve Son Hükümler Birinci Bölüm Çeşitli Hükümlerin \"Avukatlık ücretinin dağıtımı\" başlıklı 82 nci maddesinde, \"Belediye lehine sonuçlanan dava ve icra takipleri nedeniyle hükme bağlanarak karşı taraftan tahsil olunan vekalet ücretlerinin avukatlara ve hukuk servisinde görev yapan memurlara dağıtımında 1389 sayılı Devlet Davalarını İntaç Eden Avukat ve Saireye Verilecek Ücreti Vekalet Hakkında Kanun hükümleri kıyas yolu ile uygulanır.\" hükmüne yer verilmiştir.
1389 sayılı Kanuna göre Vekalet Ücreti Tevzi Yönetmeliğinin 1 inci maddesinde, Tek Hazine avukatı istihdam edilen yerlerde bu avukat tarafından ikame ve takip olunarak Devlet lehine sonuçlandırılan davada mahkemelerce Hazine lehine hüküm ve tahsil olunan vekalet ücretinin %70 i o avukata verileceği, şeklinde açıklamalara yer verilmiştir.
Özelge talep formu ekinde yer alan, Belediye Başkanlığınız ile Av. ... arasında düzenlenen 5393 sayılı Belediye Kanununun 49 uncu maddesinin dördüncü fıkrası gereğince (Kısmi Zamanlı) olarak çalıştırılacak sözleşmeli personele ilişkin hizmet sözleşmesinden, adı geçen avukatın kısmi zamanlı olarak Belediyenizin emir ve talimatları dahilinde hizmet yaptığı ve bu hizmeti karşılığında kendisine aylık ücret ödendiği anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, hizmet akdine bağlı olarak çalışan avukata Belediyece yapılan ödemelerin, Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesi hükmü gereğince ücret olarak kabul edilmesi ve aynı Kanunun 94, 103, 104 üncü maddeleri uyarınca gelir vergisi tevkifatına tabi tutularak vergilendirilmesi gerekmektedir.
Buna göre, Belediyenizde kısmi zamanlı olarak çalışan avukatın Belediye Başkanlığı adına kazanmış olduğu dava dosyalarından tahsil edilen vekalet ücretlerinin Vekalet Ücreti Tevzi Yönetmeliğine göre %70 lik kısmının avukata ödemesi yapılırken Gelir Vergisi ve Damga Vergisi kesilmesi gerekmekte olup, avukat tarafından söz konusu vekalet ücreti için serbest meslek makbuzu düzenlenmesine gerek bulunmamaktadır.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
|
|
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.48.15.01-GVK-49-85","ozelgeTarih":"2011-08-25T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:30:16.275356","updated_at":"2025-03-24T19:30:16.275356","id":23339,"title":"Belediyeler, vakıflar vb. kuruluşaların düzenlediği festivallerde sahne gösterisi yapan kişilerin vergilendirilmesi hk.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI İZMİR VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü
| |||
|
| ||
Sayı | : | .4.35.16.01-176200-419 | 25/08/2011 |
Konu | : | Serbest Meslek,Arızi Serbest Meslek,Ücret |
|
İlgide kayıtlı özelge talep formunda; ... Vergi Dairesi Müdürlüğü'nün ... vergi kimlik numarasında kayıtlı mükellefi olduğunuz, Türkiye'nin değişik il ve ilçelerindeki belediyelere veya festival düzenleyen vakıf ve kuruluşlara sahne gösterisi sanatları organizatörlüğü yaptığınız ve söz konusu gösterilerde yer alan kişilere yapacağınız ücret ödemelerinin ne şekilde vergilendireceği ile düzenlenecek belgeler hakkında Başkanlığımız görüşü talep edilmektedir.
A- GELİR VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde, \"Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.\" 65 inci maddesinde, \"Her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar serbest meslek kazancıdır.
Serbest meslek faaliyeti; sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmayan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılmasıdır...\" 66 ncı maddesinde \"Serbest meslek faaliyetini mutat meslek halinde ifa edenler, serbest meslek erbabıdır. Serbest meslek faaliyetinin yanında meslekten başka bir iş veya görev ile devamlı olarak uğraşılması bu vasfı değiştirmez...\" hükümleri yer almıştır.
Aynı Kanunun 96 ncı maddesinde ise,\"Vergi tevkifatı, ücretler dışında kalan ödemelerde gayrisafi tutarlar üzerinden yapılır. Kesilmesi gereken verginin ödemeyi yapan tarafından üstlenilmesi halinde bu vergi bilfiil ödenen miktar ile ödemeyi yapanın yüklendiği verginin toplamı üzerinden hesaplanır.\" hükmüne yer verilmiş olup, adı geçen Kanunun 82 nci maddesinde arızi olarak yapılan serbest meslek faaliyetleri dolayısıyla tahsil edilen hasılatın vergiye tabi arızi kazanç olduğu belirtilmiştir.
Buna göre, serbest meslek kazancının \"arızi\" sayılması için serbest meslek faaliyetine konu işin devamlılık arzedecek şekilde yapılmaması ve bu işin mutad meslek haline getirilmemesi gerekmektedir.
Öte yandan, aynı Kanunun 94 üncü maddesinde; \"Kamu idare ve müesseseleri, iktisadî kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadî işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya ziraî işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar.
1.Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61'inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104'üncü maddelere göre,
2.Yaptıkları serbest meslek işleri dolayısıyla bu işleri icra edenlere yapılan ödemelerden (Noterlere serbest meslek faaliyetlerinden dolayı yapılan ödemeler hariç);
a)18'inci madde kapsamına giren serbest meslekişleri dolayısıyla yapılan ödemelerden %17,
b) Diğerlerinden %20 ...\" oranında vergi tevkifatının yapılacağı hükmü yer almaktadır.
Yukarıda yapılan açıklamalara göre, Türkiye'nin değişik il ve ilçelerindeki belediyelere veya festival düzenleyen vakıf ve kuruluşlara sahne gösterisi yapan kişilerin, hizmet sözleşmesine istinaden organizatörlüğünüze bağlı olarak çalışmaları halinde elde edecekleri gelir ücret olarak nitelendirileceğinden, söz konusu ödemeler üzerinden Gelir Vergisi Kanununun 61, 94, 98 ve 103 üncü maddelerine göre gelir vergisi tevkifatı yapmanız gerekmektedir.
Öte yandan, hizmetin organizatörlüğünüze bağlı olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılması halinde ise serbest meslek faaliyeti olarak değerlendirilmesi gerekmektedir. Faaliyetin devamlılık arz edecek ve mutad meslek haline getirmemesi halinde ise bu faaliyet arızi serbest meslek faaliyeti olarak değerlendirilmesi mümkün bulunmakta olup, her iki durumda da yapılan ödemelerden Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesi hükmü gereğince gelir vergisi tevkifatı yapılması gerekmektedir. Ayrıca, serbest meslek kazancının arızi kazanç olarak değerlendirilmesi halinde, adı geçen Kanunun 82 nci maddesine göre bir takvim yılında arızi kazanç dolayısıyla elde edilen gelirlerin toplamının (278 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile 2011 yılı gelirlerine uygulanmak üzere )19.000 TL. kısmı gelir vergisinden müstesnadır. Elde edilen kazancın vergiden müstesna tutarı aşması halinde yıllık gelir vergisi beyannamesi verileceği tabidir.
B- VERGİ USUL KANUNU YÖNÜNDEN
Kayıtların tevsikine ilişkin düzenlemeler 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 227 ve müteakip maddelerinde yapılmış olup, anılan Kanunun ''Serbest Meslek Makbuzu'' başlıklı 236 ncı maddesinde; ''Serbest meslek erbabı, mesleki faaliyetlerine ilişkin her türlü tahsilatı için iki nüsha serbest meslek makbuzu tanzim etmek ve bir nüshasını müşteriye vermek, müşteride bu makbuzu istemek ve almak mecburiyetindedir.'' hükmü yer almakta olup, sözkonusu Kanunun ''Ücret Bodrosu'' başlıklı 238 inci maddesinde ise; ''İş verenler her ay ödedikleri ücretler için (ücret bodrosu) tutmaya mecburdurlar. ...'' hükmüne yer verilmiştir.
Ayrıca, konuya ilişkin olarak yayımlanan 221 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin \"4. Diğer Hususlar \" başlıklı bölümünde; \"30. Serbest meslek faaliyetini arızi olarak yapanların defter tutma ve belge düzenleme zorunlulukları bulunmamaktadır. Ancak, bu kimselerin yaptıkları hizmetler karşılığında kendilerine yapılan ödemelerin Vergi Usul Kanununun mükerrer 257 nci maddesinin Bakanlığımıza verdiği yetkiye istinaden aynı Kanunun 234 üncü maddesi hükmü çerçevesinde \"Gider Pusulası\" ile tevsik edilmesi uygun bulunmuştur. Diğer yandan, Vergi Usul Kanununun 242 nci maddesi uyarınca, arızi olarak yapılan serbest meslek faaliyeti ile ilgili giderleri ispat edecek belgelerin muhafaza edilmesi gerekmektedir.\" açıklamasına yer verilmiştir.
Faaliyetinize ilişkin ödemeleriniz için yukarıda yer alan hükümler çerçevesinde belge düzenlemeniz gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
|
|
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.35.16.01-176200-419","ozelgeTarih":"2011-08-25T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:30:14.719012","updated_at":"2025-03-24T19:30:14.719012","id":23323,"title":"İdare tarafından personele ödenen ikramiyelerin vergilendirilmesi hk.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI ANKARA VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI (Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü)
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.06.16.01-120[61-11/5]-41 | 09/01/2012 |
Konu | : | İdare tarafından personele ödenen ikramiyelerin vergilendirilmesi |
|
İlgide kayıtlı özelge talep formunda, İdareniz personeline 213 sayılı Vergi Usul Kanununun Ek 13 üncü maddesi uyarınca, Bakanlık Makamının 08.05.2007 tarihli onayı ile \"Ek Ödeme\" yapılmakta olduğunu, 320 sayılı KHK'nin 44 üncü maddesine göre her yıl Ocak ayında iki aylık ikramiye ödendiği ve ödenen ikramiye tutarlarının brüt tutarının vergi matrahına eklendiğini, \"Maliye Bakanlığı Personeline Yapılacak Ek Ödemeye İlişkin Usul Ve Esaslar\" ın 4/c maddesi kapsamında 320 sayılı KHK'nin 44 üncü maddesi uyarınca ödenen iki aylık tutarındaki ikramiyenin net tutarının ek ödemenin aylık net tutarından mahsup edildiğini, her yıl Ocak ayında ödenen net ikramiye tutarının, personele ödenen ek ödemeden mahsup edilmesine rağmen Ocak ayında vergi matrahına eklenen brüt ikramiye tutarının takip eden aylara ilave edilerek yıl içinde vergi dilim oranlarını artırmakta olduğunu belirterek ikramiye brüt tutarının vergi matrahına eklenip eklenmeyeceği hususunda Başkanlığımız görüşü talep edilmektedir.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde, \"Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.\" hükmü yer almaktadır.
Aynı Kanunun 94 üncü maddesinde ise kimlerin hangi ödemeler üzerinden tevkifat yapacakları belirtilmiş olup, birinci bentte hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden 103 ve 104 üncü maddelere göre tevkifat yapılacağı hükme bağlanmıştır.
Diğer yandan, 320 sayılı Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 44 üncü maddesinde,
\"İdare personeli hakkında bu Kanun Hükmünde Kararname ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile Memurun Muhakematı Hakkında Kanunu Muvakkat hükümleri uygulanır.
İdare personeline her yıl iki aylık tutarında ikramiye ödenebilir.
Yönetim Kurulu Başkanı olarak Genel Müdür ve Yönetim Kurulu üyeliğine atanan Genel Müdür Yardımcıları, her ay 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamındaki kamu iktisadi teşebbüsleri yönetim kurulu üyelerine tanınan mali haklardan ayrıca yararlanırlar.\" hükmüne yer verilmiştir.
Bu hüküm ve açıklamalar çerçevesinde, İdareniz personeline 320 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca ödenen ikramiye tutarlarının gelir vergisinden istisna olduğuna dair ilgili Kanun Hükmünde Kararname ve Gelir Vergisi Kanununda herhangi bir hüküm yer almadığından ödenen ikramiye tutarları üzerinden gelir vergisi tevkifatı yapılması ve ödemenin yapıldığı ayın ücret matrahına dahil edilmesi gerekmektedir.
Öte yandan, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun Ek 13 üncü maddesinin (4) numaralı bendinde,
\"Maliye Bakanı:
Maliye Bakanlığı ile bağlı kuruluşlarının merkez ve taşra teşkilatında çalışan memurlar ile sözleşmeli personele (Vergi Denetim Kurulu Başkan ve Yardımcıları, Vergi Müfettişi ve Yardımcıları ile bağlı kuruluşların kadro karşılığı sözleşmeli personeli hariç) en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %200'ünü geçmemek üzere ek ödeme yaptırmaya,
...
Yetkilidir.
...
Bu madde kapsamında bulunan personele yapılan ikramiye, teşvik primi, teşvik ödemesi, döner sermaye katkı payı ödemeleri, döner sermaye gelirlerinden yapılan ek ödemeler ve 4458 sayılı Gümrük Kanunu uyarınca ödenen tutarlar ile Maliye Bakanlığınca belirlenecek benzeri ödemelerin net tutarları, bu madde kapsamında yapılan ek ödemenin aylık net tutarından mahsup edilir. Mahsuba ilişkin esas ve usulleri belirlemeye Maliye Bakanı yetkilidir. Bu ödeme ilgili mevzuatı uyarınca ödenmekte olan zam, tazminat, ödenek, döner sermaye payı, ikramiye, ücret ve her ne ad altında olursa olsun benzeri ödemelerin hesabında dikkate alınmaz.\" hükmü bulunmaktadır.
Bu maddeye göre hazırlanan \"Maliye Bakanlığı Personeline Yapılacak Ek Ödemeye İlişkin Esaslar\" ın 4 üncü maddesinin (c) bendinde,
\"Bu esaslar kapsamında bulunan personele ödenen ikramiye, fazla çalışma ücreti, döner sermaye katkı payı, teşvik primi ile Gümrük Kanunu uyarınca yapılan ödemelerin net tutarı ek ödemenin net tutarından mahsup edilir...\" denilmek suretiyle, 320 sayılı KHK'nin 44 üncü maddesi uyarınca yapılan ödemelerin net tutarının, 213 sayılı Kanuna göre yapılan ek ödemenin net tutarından mahsup edilmesi esası getirilmiştir.
Buna göre, idareniz personeline mevzuatınız uyarınca ödenen ikramiyenin net tutarının Vergi Usul Kanununun Ek 13 üncü maddesine göre ödenen ek ödemenin net tutarından mahsup edilmesi, ödeme aşamasında yapılan bir işlem olması nedeniyle personele ödenen ikramiyenin ücret olarak vergilendirilmesinde herhangi bir değişiklik yaratmamaktadır.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
|
|
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.06.16.01-120[61-11/5]-41","ozelgeTarih":"2012-01-09T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:30:14.603351","updated_at":"2025-03-24T19:30:14.603351","id":23322,"title":"Üniversite öğretim üyesinin başka bir yerde görevlendirilme talebinin reddi nedeniyle uğradığı zararın Mahkeme kararıyla ödenmesinin vergilendirilmesi hk.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI MUĞLA VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Mükellef Hizmetleri Grup Müdürlüğü
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.48.15.01-GVK-47-13 | 31/01/2012 |
Konu | : | Gelir Vergisi Tevkifatı |
|
İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda; Muğla 1.İdare Mahkemesi tarafından Üniversiteniz öğretim üyesi ...'nün ...'de görevlendirilme talebinin reddi nedeniyle uğradığı zararın ödenmesine karar verildiğini belirterek, bu karar gereğince öğretim üyesine ödenecek tutardan gelir vergisi kesilip kesilmeyeceği konusunda bilgi verilmesi istenilmektedir.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde; \"Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.\" hükmü yer almaktadır.
Aynı Kanunun 94 üncü maddesinde; Kamu idare ve müesseseleri, iktisadî kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadî işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya ziraî işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler maddede bentler halinde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecbur olduğunu, birinci bendinde, hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre tevkifat yapılacağı belirtilmiştir.
Özelge talep formu ekinde yer alan Muğla 1. İdare Mahkemesinin 04/03/2011 tarih, 2009/3174 Esas, 2011/440 Karar No.lu kararında; ... Üniversitesi ... fakültesinde ... olarak görev yapan ve ... Şirketiyle 15 ay üzerinden aylık ücret 1.000 TL olmak üzere ... tarihinde sözleşme imzaladığı görülen davacının anılan sözleşme kapsamında haftada bir gün tam zamanlı ve aylıklı izinli olarak görevlendirilmesi yönündeki başvurusunun bölüm başkanı ve dekan tarafından kabul edilmesine karşılık rektörlük tarafından ... tarih ve ... sayılı işlemle reddedildiği, anılan işlemin iptali istemiyle açılan davada (itiraz aşamasında) Aydın Bölge İdare Mahkemesinin 09/07/2009 tarih ve E:2009/636, K:2009/1007 sayılı iptal kararı vermesi üzerine bu davanın açıldığının anlaşıldığı; bu durumda, Davacı ...'ün söz konusu şirkette görevlendirilmesi talebinin reddine ilişkin işlemin anılan Mahkeme kararıyla iptal edildiği ve olayda davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğu belirtilerek, bahsi geçen işlemden kaynaklanan 15.000 TL zararın davacıya ödenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmış ve 15.000 TL nın ... tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesinin kabulüne karar verilmiştir.
Bu durumda, Üniversiteniz öğretim üyesi ...'e, Muğla 1. İdare Mahkemesinin 2009/3174 Esas, 2011/440 Karar sayılı kararı uyarınca ... tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle ödenmesine karar verilen 15.000 TL zarar, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak, bir hizmet karşılığı yapılan bir ödeme olmaması nedeniyle ücret tanımına girmediğinden bu ödeme nedeniyle gelir vergisi tevkifatı yapılması mümkün bulunmamaktadır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin birinci fıkrasında, sahibinin ticari, zirai veya mesleki faaliyeti dışında nakdi sermaye veya para ile temsil edilen değerlerden müteşekkil sermaye dolayısıyla elde ettiği kar payı, faiz, kira ve benzeri iratların menkul sermaye iradı olduğu hüküm altına alınmıştır. Anılan maddenin ikinci fıkrasının (6) numaralı bendinde de \"Her nevi alacak faizleri (Adi, imtiyazlı, rehinli, senetli alacaklarla cari hesap alacaklarından doğan faizler ve kamu tüzelkişilerince borçlanılan ve senede bağlanmış olan meblağlar için ödenen faizler dahil.)\" hükmüne yer verilmek suretiyle alacak faizinin menkul sermaye iradı sayılacağı belirtilmiştir.
Bu hükümler çerçevesinde, ilgili mahkemece hükmolunan zarar için hesaplanan yasal faizin alacak faizi olarak değerlendirilmesi ve söz konusu ödemenin, anılan Kanunun 85 inci ve 86 ncı maddeleri uyarınca, tevkifata ve istisnaya konu olmayan menkul sermaye iratları için öngörülen beyan haddini (2011 yılı için 1.170 TL) aşması halinde, tamamının yıllık beyanname ile beyan edilmesi gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
|
|
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.48.15.01-GVK-47-13","ozelgeTarih":"2012-01-31T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:30:14.52872","updated_at":"2025-03-24T19:30:14.52872","id":23320,"title":"Köylere Hizmet Götürme Birliğinde görevli personele ödenen ücretin gelir vegisine tabi olup olmadığı hk.","summary":null,"description":"T.C. SİVAS VALİLİĞİ Defterdarlık Gelir Müdürlüğü
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.4.DEF.0.58.10.00-2012-1-1-1 | 15/02/2012 |
Konu | : | Köylere Hizmet Götürme Birliğinde görevli personele ödenen ücretin gelir vergisine tabi olup olmadığı |
|
İlgide kayıtlı yazınızda, İlçeniz Köylere Hizmet Götürme Birliğinde görevli personele 5355 Sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanununun 18 inci maddesi kapsamında yapılan ödemelerden gelir vergisi kesintisi yapıldığı, uygulamanın yerinde olup olmadığı hususunun Başkanlığımıza sorulmasının ... Köylere Hizmet Götürme Birliğince talep edildiği anlaşılmıştır.
Bilindiği üzere, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde, \"Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.\" denilmiş ve aynı Kanunun 94 üncü maddesinde ise tevkifat yapmak zorunda olan mükellefler sayılmış, aynı maddenin birinci fıkrasının 1 numaralı bendinde de \"Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre\" vergi tevkifatı yapılacağı belirtilmiştir.
5355 Sayılı Kanunun 18 inci maddesinde, \"...Köylere hizmet götürme birlikleri, ihtiyaca göre hizmet akdiyle personel istihdam edebilir. Ancak, köylere hizmet götürme birliklerinin yıllık toplam personel giderleri, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin Vergi Usul Kanununda belirlenen yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın % 10'unu aşamaz. Vali ve kaymakamlar birlik hizmetlerini yürütmek üzere diğer kamu kurum ve kuruluşlarından personel görevlendirebilir. Bu şekilde görevlendirilenlere birlik bütçesinden karşılanmak üzere, (5000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunan tutarda aylık ödeme yapılır...\" denilmektedir. Bu hüküm gereği yapılacak ödemeler için de anılan kanunla herhangi bir istisna getirilmemiştir.
Bu açıklamalara göre, İlçeniz Köylere Hizmet Götürme Birliklerinde çalıştırılan personele 5355 sayılı Kanunun 18 inci maddesi gereğince yapılacak ödemelerin ücret olarak değerlendirilmesi ve Gelir Vergisi Kanununun 61, 94, 103 ve 104 üncü maddelerine göre tevkifat yapılarak beyan edilmesi gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini ve adı geçen kurumun bu yönde bilgilendirilmesini rica ederim.
|
|
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.4.DEF.0.58.10.00-2012-1-1-1","ozelgeTarih":"2012-02-15T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:30:14.498162","updated_at":"2025-03-24T19:30:14.498162","id":23319,"title":"Avukatlık faaliyetinin devlet kurumu bünyesinde yapılması durumunda ücret geliri sayılacağı ve serbest meslek makbuzunun kesilmeyeceği hk.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI ERZURUM VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Mükellef Hizmetleri Grup Müdürlüğü
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.25.15.01-2011-VUK-6353-1-3 | 20/02/2012 |
Konu | : | Serbest Meslek Makbuzu |
|
İlgide kayıtlı özelge talep formunda; 11.01.2001 tarihinden itibaren serbest avukatlık mesleğini icra ettiğinizi ve ... ... Müdürlüğü ile yaptığınız sözleşme ile kurum bünyesinde sözleşmeli avukat olarak çalışmaya başladığınızı belirterek, söz konusu hizmet karşılığında almış olduğunuz ücret için idare adına makbuz düzenleme zorunluluğunuzun bulunup bulunmadığı hususunda Başkanlığımızdan özelge talep ettiğiniz anlaşılmakta olup, konuya ilişkin Başkanlığımız görüşleri aşağıda açıklanmıştır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun;
61 inci maddesinde,
\"Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez...\"
65 inci maddesinde;
\"Her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar serbest meslek kazancıdır.
Serbest meslek faaliyeti; sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmıyan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılmasıdır.\"
66 ncı maddesinde;
\"Serbest meslek faaliyetini mutad meslek halinde ifa edenler, serbest meslek erbabıdır. Serbest meslek faaliyetinin yanında meslekten başka bir iş veya görev ile devamlı olarak uğraşılması bu vasfı değiştirmez.\"
hükümleri yer almaktadır.
Öte yandan, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun \"Makbuz Mecburiyeti\" başlıklı 236 ncı maddesinde; \"Serbest meslek erbabı, mesleki faaliyetlerine ilişkin her türlü tahsilatı için iki nüsha serbest meslek makbuzu tanzim etmek ve bir nüshasını müşteriye vermek, müşteri de bu makbuzu istemek ve almak mecburiyetindedir.\"
hükmüne yer verilmiştir.
Bu hükümlere göre, ... Müdürlüğünden elde ettiğiniz gelir, bir işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak elde ettiğinizden, Gelir Vergisi Kanununun 61, 63, 94, 103 ve 104 üncü maddeleri uyarınca ücret olarak vergiye tabi tutulması gerekmektedir. Diğer taraftan, kendi nam ve hesabınıza yürüteceğiniz mesleki faaliyetlerinizden elde edeceğiniz gelirin ise serbest meslek kazancı olarak vergilendirileceği tabiidir.
Bu itibarla; serbest meslek erbabı olarak, mesleki faaliyetlerinize ilişkin her türlü tahsilatınız için serbest meslek makbuzu düzenleme zorunluluğunuz bulunmakla birlikte, ... Müdürlüğünden almış olduğunuz ücret için adı geçen kuruma serbest meslek makbuzu düzenlemeniz gerekmemektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
|
|
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.25.15.01-2011-VUK-6353-1-3","ozelgeTarih":"2012-02-20T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:30:14.300734","updated_at":"2025-03-24T19:30:14.300734","id":23314,"title":"Maaş alınan birim dışında farklı bir kurumun gelirlerinden ödenen fazla mesai ücretinin ikinci işverenden elde edilen ücret olarak değerlendirilip değerlendirilmeyeceği hk.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI İZMİR VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.35.16.01-176200-224 | 23/02/2012 |
Konu | : | Maaş alınan birim dışında farklı bir kurumun gelirlerinden ödenen fazla mesai ücretinin ikinci işverenden elde edilen ücret olarak değerlendirilip değerlendirilmeyeceği hk. |
|
İlgi (a)'da kayıtlı özelge talep formunda, İlimiz ... İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'nde memur kadrosunda görev yaparak maaş aldığınız, ayrıca ... Öğretmenevi A.S.O Müdürlüğü'nde de aylık 90 saati geçmemek üzere fazla mesai ücreti almak suretiyle geçici görevli olarak çalıştığınız, öğretmenevi müdürlüğünün genel veya katma bütçeli bir daire olmayıp vergiye tabi özel bütçeli bir kurum olduğu, fazla mesai ücretlerinden kesilen gelir vergisi matrahlarının, maaş aldığınız İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'ndeki aylığınıza ilişkin aylık matrah ile birleştirilerek, toplam ücret üzerinden gelir vergisi tevkifatı yapılması uygulamasının doğru olup olmadığı hususundaki Başkanlığımız görüşünün bildirilmesi talep edilmektedir.
Millî Eğitim Bakanlığı Öğretmen Evleri, Öğretmen Evi ve Akşam Sanat Okulları, Öğretmen Lokalleri ve Sosyal Tesisler Yönetmeliği'nin \"Fazla Çalışma\" başlıklı 31 inci maddesi uyarınca, kurumlarda hizmetin gereği olarak olağan çalışma saatleri dışında fiilen çalışan personele normal mesai günlerinde günde 3 saati, hafta sonu ve diğer tatil günlerinde 8 saati aşmamak kaydıyla, kurum gelirlerinden fazla çalışma ücreti ödeneceği, fazla çalışma saat ücretinin belirlenmesinde ilgili yılı Bütçe Kanunu hükümlerinin esas alınacağı hükmüne yer verilmiştir.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde,
\"Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.\" hükmü yer almaktadır.
Öte yandan, ücret ödemelerine ilişkin açıklamaların yer aldığı 149 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde, muafiyet ve istisna kapsamına girmeyen ve her ne ad altında yapılırsa yapılsın ücret tanımı içine giren tüm ödemelerin, ücret olarak vergiye tabi tutulacağı; 160 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde ise bir hizmet erbabının birden fazla işverenden ücret alması halinde, her bir işverenin ödediği ücretlerin ayrı ayrı vergilendirildiği, dolayısıyla vergi tarifesinin her bir işverenin ödediği ücrete diğer işveren veya işverenlerin ödediği ücretle ilgilendirilmeksizin ayrı ayrı uygulanacağı açıklamalarına yer verilmiştir.
Aynı Kanunun 62 nci maddesinde ise \"İş verenler, hizmet erbabını işe alan, emir ve talimatları dahilinde çalıştıran gerçek ve tüzel kişilerdir...\" denilmiş ve 94 üncü maddesinde de kimlerin hangi ödemelerden tevkifat yapacakları sayılmış olup, 1 inci bendinde hizmet erbabına ödenen ücretlerden 103 ve 104 üncü maddelere göre tevkifat yapılacağı hüküm altına alınmıştır.
Konuya ilişkin olarak, 11/02/2004 tarihinde yayımlanan 16 No.lu Gelir Vergisi Sirkülerinin 3.2 Bölümünde, \"Tam mükellef gerçek kişiler tevkif yoluyla vergilendirilmiş, tek işverenden alınan ücretleri için yıllık gelir vergisi beyannamesi vermeyeceklerdir. Birden fazla işverenden ücret geliri elde edilmesi durumunda, birden sonraki işverenden alınan ücretlerin toplamının gelir vergisi tarifesinin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı aşması halinde birinci işverenden alınan da dahil olmak üzere ücret gelirlerinin tamamı beyan edilecektir.
Birden fazla işverenden ücret alınması halinde, birinci işverenden alınan ücretin hangisi olacağı serbestçe belirlenecektir.
Tevkifata tabi tutulmamış ücret gelirleri (Gelir Vergisi Kanunu'nun 64. maddesinde yer alan diğer ücretler hariç) için tutarı ne olursa olsun yıllık beyanname verilecektir.\" açıklaması yer almıştır.
Yukarıda yer alan hüküm ve açıklamalar çerçevesinde, tarafınıza maaş ödemesi yapan İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü ile mesai ödemesi yapılan Öğretmenevi A.S.O Müdürlüğü'nün \"işe alma ve emir ve talimatları dahilinde çalıştırma\" yönlerinden ayrı işverenler olarak değerlendirilmesi gerekmektedir.
Buna göre, şahsınıza İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından ödenen maaş ile Öğretmenevi A.S.O Müdürlüğü tarafından kurum gelirlerinden yapılan fazla mesai ödemelerine ayrı ayrı vergi tarifesi uygulanması gerekmekte olup, birden fazla işverenden aldığınız ücret toplamının, Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yazılı tarifenin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı (278 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile 2011 takvim yılı için 23.000 TL) aşması halinde birinci işverenden alınan dahil olmak üzere elde ettiğiniz ücret gelirlerinin tamamını yıllık beyanname ile beyan etmeniz gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
|
|
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.35.16.01-176200-224","ozelgeTarih":"2012-02-23T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:30:14.239694","updated_at":"2025-03-24T19:30:14.239694","id":23313,"title":"Avukatlık Vekalet Ücretinin tahsilinde gelir vergisi tevkifatı ve katma değer vergisi hk.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI SAMSUN VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Mükellef Hizmetleri Grup Müdürlüğü
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.55.15.01-2011-GVK-ÖZE-213-83 | 23/02/2012 |
Konu | : | Avukatlık Vekalet Ücretinin tahsilinde gelir vergisi tevkifatı ve katma değer vergisi. |
|
İlgide kayıtlı özelge talep formunda, ... ile düzenlenen taahhütnameye istinaden, Bedel Tespitiyle Acele El Koyma Davaları ve diğer işlemler için tarafınızca verilecek olan avukatlık hizmeti karşılığında tahsil edilecek vekalet ücretinin %30'unun kurum geliri olarak anılan Kurumun banka hesap numarasına yatırılacağından bahisle, söz konusu bedel için düzenlenecek serbest meslek makbuzunda bedelin tamamı üzerinden mi yoksa %70'i üzerinden mi KDV hesaplanacağı, gelir vergisi tevkifatının yapılıp yapılmayacağı hususu ile tevkifat yapılması halinde hangi bedel üzerinden gelir vergisi tevkifatı yapılacağı hakkında bilgi istenilmektedir.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde; Ücretin, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatler olduğu, 65 inci maddesinde; Her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar serbest meslek kazancı olduğu, serbest meslek faaliyetinin; sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmayan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılması olduğu, 94 üncü maddenin birinci fıkrasında; Kamu idare ve müesseseleri, iktisadi kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya zirai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçilerin maddede bentler halinde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaları gerektiği hükmü yer almıştır.
Öte yandan, ücret ile serbest meslek kazancı ayrımında esas alınacak ölçütlerin neler olduğu 19.02.1999 tarih ve 23616 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 221 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde açıklanmıştır.
Öte yandan KDV Kanununun;
-1/1 inci maddesinde, Türkiye'de ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetlerin KDV'ye tabi olduğu,
-20/1 inci maddesinde teslim ve hizmet işlemlerinde matrahın, bu işlemlerin karşılığını teşkil eden bedel olduğu,
-27/5 inci maddesinde serbest meslek faaliyetleri için ilgili meslek teşekküllerince tespit edilmiş bir tarife varsa, hizmetin bedelinin, bu tarifede gösterilen ücretten düşük olamayacağı,
hüküm altına alınmıştır.
1136 sayılı Avukatlık Kanununun 164 ile 166 ncı maddelerinde, avukatlık ücreti tanımlanmakta ve kaynakları itibariyle, sözleşmeye bağlı olarak iş sahibinden sağlanan vekalet ücreti ile dava sonunda, kararla tarifeye dayanılarak karşı tarafa yüklenilen vekalet ücreti olmak üzere iki ayrı vekalet ücretinden söz edilmektedir.
Aynı Kanunun 4667 sayılı Kanunla değişik 164 ncü maddesinin son fıkrasında; \"... Dava sonunda, kararla tarifeye dayanılarak karşı tarafa yüklenecek vekalet ücreti avukata aittir. Bu ücret, iş sahibinin borcu nedeniyle takas ve mahsup edilemez, haczedilemez.\" hükmüne yer verilmiştir.
Yine aynı Kanunun 168 inci maddesinin 3 üncü fıkrasında, \"Avukatlık ücretinin takdirinde, hukuki yardımın tamamlandığı veya dava sonunda hüküm verildiği tarihte yürürlükte olan tarife esas alınır.\" , 169 uncu maddesinde ise, \"Yargılama mercilerince karşı tarafa yükletilecek avukatlık ücreti, avukatlık ücret tarifesinde yazılı miktardan az ve üç katından fazla olamaz.\" denilmektedir.
Dava sonunda, kararla tarifeye dayanılarak karşı/alacaklı taraf avukatına ödenen vekalet ücreti;
a) Mahkeme veya icra veznesinin düzenlediği makbuz imzalanarak nakten,
b) Bizzat karşı/borçlu tarafın, mahkeme veya icra dairesinin tespit ettiği vekalet ücretini elden (nakten) veya banka havalesiyle ödemesi,
c) Mahkeme veya icra dairesinin, yargılama ile birlikte davayı kazanan müvekkile herhangi bir şekilde ödeme yapması ve müvekkilin de karşı borçlu taraftan alınan vekalet ücretini avukata ödemesi,
şekillerinde tahsil edilebilmektedir.
Diğer taraftan, gelir vergisi açısından vergiyi doğuran olay gelirin elde edilmesidir. Gelir Vergisi Kanununda elde etme, vergiye tabi gelirin niteliğine göre farklı esaslara bağlanmıştır. Serbest meslek kazançlarında ise elde etme tahsil esasına bağlanmaktadır.
Bu açıklamalara göre;
- ... ile aranızda işçi işveren ilişkisinin bulunması halinde, tarafınıza yapılan ödemelerin ücret sayılarak Gelir Vergisi Kanununun 61, 63, 94, 98, 103 ve 104 üncü maddelerine göre vergilenmesi,
- Kendi nam ve hesabınıza çalışmanız halinde ise, elde edilen gelir serbest meslek kazancı sayılacaktır. Tarafınıza hükmedilen avukatlık vekalet ücretinin tamamı üzerinden ödemeyi yapan adına düzenlenecek serbest meslek makbuzuna istinaden %20 gelir vergisi tevkifatı yapılması ve ödemenin tamamının serbest meslek kazancına hasılat olarak dahil edilmesi gerekmektedir.
- Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu ile yapılan sözleşmeye istinaden tarafınızca tahsil edilmiş tutardan kuruma bırakılan %30'luk kısmın, kurum tarafından Vergi Usul Kanunu uyarınca düzenlenen geçerli bir belgeye dayalı olarak Gelir Vergisi Kanununun 68 inci maddesinin 1 inci fıkrasına göre indirim konusu yapılması mümkün bulunmaktadır.
- Katma Değer Vergisi Kanununun emsal bedeli ve emsal ücreti başlıklı 27 nci maddesinin (5) numaralı bendi göz önünde bulundurularak ilgili meslek teşekküllerince tespit edilen tarifeyle belirlenen avukatlık ücretinden aşağı olmamak üzere, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından kesilen avukatlık vekalet ücretinin %30'luk kısmı da dahil toplam bedel üzerinden katma değer vergisi hesaplanması gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.55.15.01-2011-GVK-ÖZE-213-83","ozelgeTarih":"2012-02-23T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:30:14.180544","updated_at":"2025-03-24T19:30:14.180544","id":23311,"title":"Personele, hisse edindirme planı çerçevesinde yurt dışında bulunan grup firması tarafından sağlanacak menfaatlerin vergilendirilmesi hk.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI (Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü)
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.34.16.01-GVK 61-724 | 23/02/2012 |
Konu | : | Personele, hisse edindirme planı çerçevesinde yurt dışında bulunan grup firması tarafından sağlanacak menfaatlerin vergilendirilmesi. |
|
İlgide kayıtlı özelge talep formunda, yurt dışındaki grup firmanız tarafından belli şartlara haiz ve belli koşulları yerine getirmiş olan personelinize \"Hisse Edindirme Planı\" kapsamında menfaatler (hisse opsiyonları \"stock options\" ve sınırlı hisseler \"resticted stocks\") verileceğine ilişkin taahhütte bulunulmasını planladığınızı ve şartların (taahhüt tarihinden itibaren üç yıllık hakediş süresinin dolması, ilgili personelin hakediş süresinin sonunda firmanızda çalışıyor olması vb.) gerçekleşmiş olması halinde söz konusu hisselerin personelin hukuki ve ekonomik tasarrufuna geçirilmesi düşünüldüğü, personele bedelsiz olarak verilecek hisselerin bedellerinin firmanız tarafından karşılanacağı, bu nedenle çalışanların \"Hisse Edindirme Planı\"na dahil edildikleri tarihteki hisselerin bedelleri aynı tarihte yurt dışındaki grup firması tarafından şirketinize fatura edileceği belirtilerek, söz konusu hisse bedellerinin, Gelir Vergisi Kanununun 61 inci ve 94 üncü maddeleri kapsamında, grup firması tarafından fatura edildikleri dönemde mi, hakediş süresinin sonunda hisselerin personelin hukuki ve ekonomik tasarrufuna geçeceği dönemde mi ücret olarak değerlendirilip vergi kesintisine tabi tutulacağı hususunda bilgi talep edildiği anlaşılmakta olup, konu hakkında Başkanlığımız görüşleri aşağıda açıklanmıştır.
5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunun 6 ncı maddesinde; kurumlar vergisinin, mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri safi kurum kazancı üzerinden hesaplanacağı, safi kurum kazancının tespitinde 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun ticari kazanç hakkındaki hükümlerinin uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.
Gelir Vergisi Kanununun \"Bilanço Esasında Ticari Kazancın Tespiti\" başlıklı 38 inci maddesinde ise; bilanço esasına göre ticari kazancın, teşebbüsdeki öz sermayenin hesap dönemi sonunda ve başındaki değerleri arasındaki müsbet fark olduğu, Bu dönem zarfında sahip veya sahiplerce işletmeye ilave olunan değerler bu farktan indirileceği, işletmeden çekilen değerlerin ise farka ilave olunacağı, ticari kazancın bu suretle tespit edilmesi sırasında, Vergi Usul Kanununun değerlemeye ait hükümleri ile bu kanunun 40 ve 41 inci maddeleri hükümlerine uyulacağı hükme bağlanmıştır.
5520 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, kanunî ve iş merkezi Türkiye'de bulunmayan anonim ve limited şirket niteliğindeki şirketlerin sermayesine iştirak eden kurumların, bu iştiraklerinden elde ettikleri iştirak kazançları, bazı şartlarla kurumlar vergisinden müstesnadır.
Öte yandan, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 279 uncu maddesinde, hisse senetleri ile fon portföyünün en az yüzde 51'i Türkiye'de kurulmuş bulunan şirketlerin hisse senetlerinden oluşan yatırım fonu katılma belgelerinin alış bedeliyle, bunlar dışında kalan her türlü menkul kıymetin borsa rayici ile değerleneceği belirtilmiştir.
Buna göre, satın alınan grup şirketinize ait hisse senetlerinin alış bedeli üzerinden aktifinize kaydedilmesi gerekmekte olup bu hisse senetlerinin; elde tutulması esnasında elde edilen kâr payları ile şartları sağlayan çalışanlara verilmesinde, elden çıkarılmasından doğan kazançların kurum kazancınıza dahil edilerek vergilendirilmesi gerekmektedir. Elde edilen kâr paylarında, şartların varlığı halinde 5520 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi hükmü de dikkate alınabilecektir.
Ayrıca, söz konusu hisse senetlerinin grup şirketinizden alınması nedeniyle 5520 sayılı Kanunun 13 üncü maddesinde düzenlenen transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı hükümlerinin de dikkate alınması gerektiği tabiidir.
Diğer taraftan, Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinin birinci fıkrasında, ücretin işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatler olduğu, ikinci fıkrasında ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunmasının onun mahiyetini değiştirmeyeceği belirtilmiş olup, 94 üncü maddesinin birinci fıkrasının bir numaralı bendinde de hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre vergi tevkifatı yapılacağı hüküm altına alınmıştır.
Bu hükümlere göre, yurt dışındaki grup firması tarafından belli şartlara haiz personele belli koşulları yerine getirmiş olmaları şartıyla \"Hisse Edindirme Planı\" kapsamında bedelsiz hisse senedi verileceğine ilişkin taahhütte bulunulmasıyla ve şartların gerçekleşmiş olması halinde hisse senetlerinin bedelsiz verilmesi nedeniyle Şirketinizce sağlanan menfaatin, çalışanın hukuki ve ekonomik tasarrufuna geçtiği (bedelsiz hisseler, taahhüt tarihinden başlayarak 3 yıllık bir hak ediş süresinin sonunda ve şirkette çalışan personele verileceğinden hisselerin bedelsiz aldığı tarihin), dönem ücret geliri olarak değerlendirilmesi gerekmekte olup, söz konusu personelin şirketinizde çalışmaları ve belli koşullar karşılığı sağlanan söz konusu menfaatin şirketiniz tarafından vergi tevkifatına tabi tutulup muhtasar beyanname ile beyan edilmesi gerekmektedir.
Ayrıca, ücret olarak değerlendirilecek olan söz konusu hisselerin personelinizin hukuki ve ekonomik tasarrufuna geçtiği dönemde kurum kazancınızın tespitinde gider olarak dikkate alınabilecektir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.34.16.01-GVK 61-724","ozelgeTarih":"2012-02-23T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:30:14.152989","updated_at":"2025-03-24T19:30:14.152989","id":23310,"title":"Ücretli olarak çalışan müdafi avukatın görevinden dolayı tahsil ettiği tutar üzerinden yapılan tevkifatın iş veren avukatın gelir vergisinden mahsup edilip edilemeyeceği hk.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI (Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü)
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.34.16.01-GVK 121-730 | 24/02/2012 |
Konu | : | Ücretli olarak çalışan müdafi avukatın görevinden dolayı tahsil ettiği tutar üzerinden yapılan tevkifatın iş veren avukatın gelir vergisinden mahsup edilip edilemeyeceği |
|
İlgide kayıtlı özelge talep formunda, ... Vergi Dairesi Müdürlüğünün ... T.C. kimlik numaralı mükellefi olduğunuz, İstanbul Barosuna bağlı olarak serbest avukatlık yaptığınız, yanınızda SGK'lı olarak çalışan Av. ...'ın müdafi olarak görevlendirildiği davalara ilişkin CMK ödemeleri için Muhasebat Genel Müdürlüğünün 04/04/2007 tarihli görüşüne istinaden serbest meslek makbuzunuzun kullanıldığı belirtilerek, söz konusu ödemelerden yapılan gelir vergisi kesintilerinin gelir verginizden mahsup edilip edilemeyeceği hususunda Başkanlığımız görüşü talep edilmektedir.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde; \"Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.\" hükmü yer almaktadır.
Aynı Kanunun 65 inci maddesinde ise; her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançların serbest meslek kazancı olduğu ve serbest meslek faaliyetinin sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmayan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılması olarak tanımlanmıştır.
Ceza Muhakemesi Kanunu Gereğince Müdafi ve Vekillerin Görevlendirilmeleri ile Yapılacak Ödemelerin Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 11 inci maddesinde; müdafi ve vekilin soruşturma evresinde ifade alma ve sorguya, kovuşturma evresinde ise bir oturuma katılmakla tarifede belirlenen meblağı almaya hak kazanacağı, bu meblağın soruşturmayı yürüten Cumhuriyet savcısı veya kovuşturmayı yapan mahkeme hâkimi tarafından düzenlenecek sarf kararı ve serbest meslek makbuzuna istinaden ödeme emri belgesi ile ödeneceği ve müdafi veya vekil sigortalı olarak çalışmakta ise büro veya ortaklığın serbest meslek makbuzunu kullanacağı açıklamaları yapılmıştır.
Buna göre, yanınızda ücretli olarak çalışan avukatın müdafi veya vekil olarak görevlendirilmesi sebebiyle tahsil edeceği CMK ödemeleri serbest meslek kazancı niteliğinde olup, bu kazançlar dolayısıyla çalışanınız kendisine ait bir belge düzenleyemeyeceğinden tahsilatın, tarafınıza ait serbest meslek makbuzu karşılığı yapılması gerekmektedir.
Diğer taraftan, Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasında ise; kamu idare ve müesseseleri, iktisadi kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya zirai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçilerin maddede bentler halinde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaları gerektiği hüküm altına alınmış olup, 2009/14592 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına göre serbest meslek kazancı kapsamına giren ödemelerden sorumlularca %20 nispetinde gelir vergisi tevkifatı yapılması gerekmektedir.
Aynı Kanunun 121 inci maddesinde; yıllık beyannamede gösterilen gelire dahil kazanç ve iratlardan gelir vergisi kanununa göre kesilmiş bulunan vergilerin beyanname üzerinden hesaplanan gelir vergisinden mahsup edileceği, mahsubu yapılan miktarın gelir vergisinden fazla olması durumunda aradaki farkın vergi dairesince mükellefe bildirileceği ve mükellefin tebliğ tarihinden itibaren bir yıl içinde müracaatı üzerine kendisine red ve iade olunacağına hükmedilmiştir.
Bu açıklamalara göre, Av. ...'a Baro tarafından yapılan CMK ödemelerinin, adı geçenin ücretli konumunda çalışması nedeniyle, tarafınıza ait serbest meslek makbuzu karşılığı yapılması gerekmektedir. Dolayısıyla, söz konusu CMK ödemesi üzerinden yapılan gelir vergisi tevkifatının, gelir vergisi beyannamenizde mahsup konusu yapılması mümkün bulunmaktadır.
Öte yandan, CMK ödemelerinin ücretliniz olarak çalışan Av. ...'a bırakılması halinde, söz konusu ödemelerin ücret olarak kabul edilerek Gelir Vergisi Kanununun 61, 94, 98 ve 103 üncü maddelerine göre gelir vergisi tevkifatı yapılması gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.34.16.01-GVK 121-730","ozelgeTarih":"2012-02-24T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:30:14.124312","updated_at":"2025-03-24T19:30:14.124312","id":23309,"title":"Teknogirişim sermayesi desteği alan şirketin ar-ge projesinde çalışan ortaklarına yaptığı ücret ödemelerinde stopaj hk.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI (Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü)
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.34.16.01-GVK 61-744 | 24/02/2012 |
Konu | : | Teknogirişim sermayesi desteği alan şirketin ar-ge projesinde çalışan ortaklarına yaptığı ücret ödemelerinde stopaj. |
|
İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı Sanayi Araştırma ve Geliştirme Genel Müdürlüğü ile şirketiniz arasında düzenlenen Teknogirişim Sermayesi Desteği Sözleşmesi'ne istinaden Ar-Ge çalışmanızın destek gördüğü, desteklenmesi uygun görülen bu projenin hazırlanması ve uygulanmasının şirket ortaklarınızca dışarıdan personel ihtiyacı duyulmaksızın gerçekleştirilmekte olduğu ve bu çerçevede şirket ortaklarınıza çalışmalarından ötürü ücret ödemesinde bulunulduğu belirtilerek, söz konusu ödemelerin 5746 sayılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun kapsamında Ar-Ge personeline tanınan gelir vergisi stopaj teşviki kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği konusunda Başkanlığımız görüşü talep edilmektedir.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde ücretin tanımı yapılmış olup, ücret sayılan ödemelere de anılan maddede yer verilmiştir.
Söz konusu Kanunun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasında tevkifat yapacaklar sayılmış olup, aynı fıkranın (1) numaralı bendinde hizmet erbabına ödenen ücretler üzerinden 103 ve 104 üncü maddelere göre gelir vergisi tevkifatı yapılması gerektiği hükme bağlanmıştır.
Diğer taraftan, 5746 sayılı Kanunun \"İndirim, istisna, destek ve teşvik unsurları\" başlıklı 3 üncü maddesinin \"Gelir vergisi stopajı teşviki\" başlıklı (2) numaralı fıkrasında; \"Kamu personeli hariç olmak üzere teknoloji merkezi işletmelerinde, Ar-Ge merkezlerinde, kamu kurum ve kuruluşları ile kanunla kurulan veya teknoloji geliştirme projesi anlaşmaları kapsamında uluslararası kurumlardan ya da kamu kurum ve kuruluşlarından Ar-Ge projelerini desteklemek amacıyla fon veya kredi kullanan vakıflar tarafından veya uluslararası fonlarca desteklenen ya da TÜBİTAK tarafından yürütülen Ar-Ge ve yenilik projelerinde, teknogirişim sermaye desteklerinden yararlanan işletmelerde ve rekabet öncesi işbirliği projelerinde çalışan Ar-Ge ve destek personelinin; bu çalışmaları karşılığında elde ettikleri ücretlerinin doktoralı olanlar için yüzde doksanı, diğerleri için yüzde sekseni gelir vergisinden müstesnadır..\" hükmü yer almaktadır.
Öte yandan, Gelir Vergisi Kanununa 5838 sayılı Kanunla eklenen Geçici 75 inci maddesinde; \"31/12/2013 tarihine kadar, 28/2/2008 tarihli ve 5746 sayılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanunun 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen Ar-Ge ve destek personelinin, bu çalışmaları karşılığında elde ettikleri ücretleri üzerinden asgari geçim indirimi uygulandıktan sonra hesaplanan gelir vergisinin; doktoralı olanlar için yüzde 90'ı, diğerleri için yüzde 80'i verilecek muhtasar beyanname üzerinden tahakkuk eden vergiden indirilmek suretiyle terkin edilir. Bu süre içerisinde, anılan maddenin bu maddeye aykırı olan hükmü uygulanmaz.\" hükmü yer almaktadır.
Ayrıca, 5746 sayılı Kanunda yer alan gelir vergisi stopajı teşviki uygulamasına ilişkin açıklamaların yer aldığı 1 Seri No.lu 5746 sayılı Kanun Genel Tebliğinin \"3.1. Uygulama Esasları\" başlıklı bölümünde; \"...Gelir vergisi stopajı teşvikinin hesaplanmasında kapsama giren personelin fiilen Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerine ayırdıkları zamanın, toplam çalışma zamanına oranı esas alınacaktır. Kanun kapsamında faaliyette bulunan personelin, ay içindeki çalışmalarının tamamının Ar-Ge ve yenilik faaliyetleri ile ilgili olması halinde hak kazanılmış hafta tatili ve yıllık ücretli izin süreleri de 50 (elli) tam zaman eşdeğerin hesabında bu kapsamda değerlendirilerek gelir vergisi stopajı teşviki uygulamasında dikkate alınacaktır. Ancak, bir günde 8, haftada 45 saatin üzerindeki çalışma süreleri ile ek çalışma süreleri 50 (elli) tam zaman eşdeğerin hesabında dikkate alınmaz.
Kısmi çalışma halinde ise, personelin Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerine ayırdığı zamanın toplam çalışma zamanına oranı dikkate alınmak suretiyle bulunan ücret tutarları Ar-Ge ve yenilik harcaması olarak dikkate alınacaktır. Kısmi çalışan personelin hafta tatili ve yıllık ücretli izin süreleri dikkate alınmaz.\" açıklamasına yer verilmiştir.
Söz konusu Tebliğin \"4.1. Teşvik Uygulaması Dışında Kalan Ödemeler\" başlıklı bölümünde de; \"5746 sayılı Kanunda belirtilen gelir vergisi stopajı teşvikinden kamu personeli hariç olmak üzere teknoloji merkezi işletmelerinde, Ar-Ge merkezlerinde, kamu kurum ve kuruluşları ile kanunla kurulan vakıflar tarafından veya uluslararası fonlarca desteklenen ya da TÜBİTAK tarafından yürütülen Ar-Ge ve yenilik projelerinde, teknogirişim sermaye desteklerinden yararlanan işletmelerde ve rekabet öncesi işbirliği projelerinde çalışan Ar-Ge ve destek personelinin yararlanacağı belirtilmiş olup, aşağıda belirtilen ödemeler nedeniyle gelir vergisi stopajı teşviki uygulamasından yararlanılamayacaktır.
-Ar-Ge ve yenilik faaliyeti kapsamı dışındaki çalışmalara ait ücret ödemeleri,
-Ar-Ge ve yenilik projelerinde görev alan ve/veya işletmelerde çalışan kamu personeline yapılan ücret ödemeleri,
-Ar-Ge ve yenilik faaliyeti kapsamında ay içinde kısmi zamanlı olarak çalışan personelin hak kazanılmış hafta tatili, yıllık ücretli izin ve mazeret izni gibi sürelere isabet eden ücret ödemeleri.\"
açıklamaları yer almaktadır.
Yukarıdaki hüküm ve açıklamalara göre, aynı zamanda şirketiniz çalışanı olan hissedarınızın, ay içindeki çalışmalarının tamamının söz konusu Ar-Ge ve yenilik faaliyetleri ile ilgili olması halinde, bu personele ücret, ikramiye, yakacak parası, bayram parası, yemek yardımı ve kira yardımı gibi çeşitli adlar altında yapılan ödemelerin ücret matrahına dahil edilmesi ve gelir vergisi stopajı teşviki uygulanmasından faydalandırılması mümkün bulunmaktadır.
Diğer taraftan, söz konusu Ar-Ge merkezinizde personelin kısmi çalışması halinde ise; ücret matrahının, personelin Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerine ayırdığı zamanın toplam çalışma zamanına oranı dikkate alınacak olup, Ar-Ge ve yenilik harcaması karşılığı ödenen kısmı tespit edilecek ve bulunan bu tutara gelir vergisi stopajı teşviki uygulanacaktır. Ancak, kısmi çalışan personelin hafta tatili ve yıllık ücretli izin sürelerine isabet eden ücret ödemelerinin teşvik uygulamasından yararlanamayacağı tabiidir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.34.16.01-GVK 61-744","ozelgeTarih":"2012-02-24T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:30:13.87375","updated_at":"2025-03-24T19:30:13.87375","id":23305,"title":"Döner Sermayeden yapılan ek ödemelerin vergilendirilmesi hk.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI İZMİR VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü
| |||
| ÇOK İVEDİ | ||
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.35.16.01-176200-365 | 27/03/2012 |
Konu | : | Döner Sermayeden yapılan ek ödemelerin vergilendirilmesi |
|
İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda, hastaneniz personeline maaş dışında döner sermayeden yapılan ödemelerin vergilendirilmesinde uygulanacak tarife oranı konusunda tereddüte düşüldüğü belirtilerek, konu hakkında Başkanlığımız görüşü talep edilmektedir.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde; \"Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez...\" hükmü yer almaktadır.
Aynı Kanunun 94 üncü maddesinde; yapmış oldukları ödemelerden vergi tevkifatı yapacaklar sayılmış olup, aynı maddenin birinci bendinde ise, hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden, 103 ve 104 üncü maddelere göre vergi tevkifatı yapılacağı hüküm altına alınmıştır.
Anılan Kanunun 103 üncü maddesinde;
\"(280 Seri No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile 2012 takvim yılı gelirlerinin vergilendirilmesinde esas alınmak üzere aşağıdaki tutarlar belirlenmiştir.) Gelir vergisine tabi gelirler;
10.000 TL'ye kadar % 15
25.000 TL'nin 10.000 TL'si için 1.500 TL, fazlası % 20
58.000 TL'nin 25.000 TL'si için 4.500 TL
(ücret gelirlerinde 88.000 TL'nin 25.000 TL'si için 4.500 TL), fazlası % 27
58.000 TL'den fazlasının 58.000 TL'si için 13.410 TL
(ücret gelirlerinde 88.000 TL'den fazlasının 88.000 TL'si için 21.510 TL), fazlası % 35
oranında vergilendirilir.\"
hükmü yer almaktadır.
Konuyla ilgili olarak 31.01.1981 tarih ve 17237 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 128 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği'nin \"Ücretlerde Verginin Hesaplanması\" başlıklı bölümünde; \"...uygulamada hizmet erbabına çeşitli ödeme dönemleri itibariyle çeşitli adlar altında muayyen ve gayrimuayyen ücret ödemeleri yapıldığı gözönünde tutularak vergilemede basitlik sağlanabilmesi için ücretlerde vergi tevkifatının, hizmet erbabına takvim yılı başından itibaren yapılan her türlü ücret ödemelerinin safi tutarları toplamı değişik 103 üncü maddede yer alan tarifenin aynı gelir dilimi içinde kaldığı sürece o gelir dilimine karşılık gelen nisbeti, aştığı anda ise aşan kısmından sonra gelen dilimin tevkifat nisbeti üzerinden yapılabilecektir... \" açıklamasına yer verilmiştir.
Öte yandan, 28.11.1989 tarih ve 20349 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 160 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin \"Genel ve Katma Bütçeli İdareler İle Döner Sermayeden Ödenen Ücretlerin Vergilendirilmesi\" başlıklı bölümde açıklandığı üzere; Bakanlıklar, bağlı kuruluşlar ve üniversiteler ile bu kuruluşlar bünyesindeki döner sermaye işletmeleri 1/1/1990 tarihinden geçerli olmak üzere tek işveren olarak kabul edilecektir.
Bu çerçevede;
a) Bakanlıklar, bağlı kuruluşlar ve üniversitelerde bulunan tahakkuk birimlerinin, bu kuruluşlar bünyesinde kurulmuş olan döner sermaye işletmelerindeki tahakkuk birimleri ile koordineli olarak çalışmaları,
b) Bu kuruluşlar tarafından bir ay içinde yapılan ücret ödemeleri ile döner sermaye işletmeleri tarafından yapılan ücret ödemelerinin toplanarak vergilendirilmesi gerekmektedir.
Yukarıda yer alan hüküm ve açıklamalara göre; Bakanlıklar, bağlı kuruluşlar ve üniversiteler ayrı işveren olup, bu kurumların bünyesinde kurulan döner sermaye işletmelerinin, kurulduğu kurum ile tek işveren olarak kabul edilmesi ve hastaneniz tarafından döner sermayeden personele yapılan ek ödemelerin de ücret geliri olarak değerlendirilmesi, dolayısıyla söz konusu ek ödemeler ile maaş ödemelerinin toplam tutarı üzerinden Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yer alan artan oranlı tarife uygulanmak suretiyle vergi hesaplanması, ayrıca söz konusu ödemelerin tamamının ücret geliri olması nedeniyle yapılan ödemelerin (2011 yılı için 80.000 TL) 2012 yılı için 88.000 TL'yi aşması halinde, aşan kısım için %35 oranı uygulanmak suretiyle vergilendirilmesi gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
|
|
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.35.16.01-176200-365","ozelgeTarih":"2012-03-27T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:30:13.404574","updated_at":"2025-03-24T19:30:13.404574","id":23292,"title":"Yıl içerisinde nakil olarak atanan personelin ücret gelirinin vergilendirilmesi hk.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI (Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü)
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.34.16.01-GVK 61-2594 | 15/08/2012 |
Konu | : | Yıl içerisinde nakil olarak atanan personelin ücret gelirinin vergilendirilmesi hk. |
|
İlgide kayıtlı özelge talep formunda, Üniversitenize başka kamu üniversitelerinden ve kamu kurumlardan nakil olarak atanan personelin, Üniversitenize atandıktan sonra, daha önce çalışmış oldukları üniversiteler/kurumlardan elde ettikleri ücret gelirlerine ilişkin kümülatif matrahın Üniversitenizde çalışacakları sürede elde edecekleri ücret matrahı ile ilişkilendirilmesinin gerekip gerekmediği hususunda bilgi talep edildiği anlaşılmakta olup konu hakkında Başkanlığımız görüşleri aşağıda açıklanmıştır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde, \"Ücret işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez...\" hükmüne, 62 nci maddesinde ise, \"İşverenler hizmet erbabını işe alan, emir ve talimatları dahilinde çalıştıran gerçek ve tüzel kişilerdir.\" hükmüne yer verilmiştir.
Diğer taraftan, aynı Kanunun 86 ncı maddesinde ise \"Aşağıda belirtilen gelirler için yıllık beyanname verilmez, diğer gelirler için beyanname verilmesi halinde bu gelirler beyannameye dahil edilmez.
1- Tam mükellefiyette
...
b) Tek işverenden alınmış ve tevkif suretiyle vergilendirilmiş ücretler (4962 sayılı Kanunun 17/D maddesiyle değişen parantez içi hüküm 07/08/2003 tarihinden geçerli olmak üzere) (birden fazla işverenden ücret almakla beraber, birden sonraki işverenden aldıkları ücretlerinin toplam 103'üncü maddede yazılı tarifenin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı aşmayan mükelleflerin, tamamı tevkif suretiyle vergilendirilmiş ücretleri dahil)...\" hükmü yer almıştır.
Ayrıca, gelirin toplanması ve beyanına ilişkin olarak 16 No.lu Gelir Vergisi Sirküleri'nde ayrıntılı açıklamalara yer verilmiştir.
Öte yandan, 21.11.1989 tarih ve 20349 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 160 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin \"Genel ve Katma Bütçeli İdareler İle Döner Sermayeden Ödenen Ücretlerin Vergilendirilmesi\" başlıklı (I) inci bölümünde açıklandığı üzere bakanlıklar, bağlı kuruluşlar ve üniversiteler ile bu kuruluşlar bünyesindeki döner sermaye işletmeleri 1/1/1990 tarihinden geçerli olmak üzere tek işveren olarak kabul edilecektir.
Bu çerçevede;
a) Bakanlıklar, bağlı kuruluşlar ve üniversitelerde bulunan tahakkuk birimlerinin, bu kuruluşlar bünyesinde kurulmuş olan döner sermaye işletmelerindeki tahakkuk birimleri ile koordineli olarak çalışmaları,
b) Bu kuruluşlar tarafından bir ay içinde yapılan ücret ödemeleri ile döner sermaye işletmeleri tarafından yapılan ücret ödemelerinin toplanarak vergilendirilmesi gerekmektedir.
Bu açıklamalara göre, bakanlıklar, bağlı kuruluşlar ve üniversiteler ayrı işveren olup, bu kurumların bünyesinde kurulan döner sermaye işletmeleri, kurulduğu kurum ile tek işveren olarak kabul edilmektedir.
Ayrıca, söz konusu Tebliğde, \"...Buna göre, bir hizmet erbabının birden fazla işverenden ücret alması halinde, her bir işverenin ödediği ücretler, ayrı ayrı vergilendirilmektedir. Dolayısıyla vergi tarifesi, her bir işverenin ödediği ücrete, diğer işveren veya işverenlerin ödediği ücretle ilgilendirilmeksizin ayrı ayrı uygulanmaktadır...\" açıklamalarına yer verilmiştir.
Bu hüküm ve açıklamalara göre, Üniversitenize başka kamu üniversitelerinden veya kamu kurumlarından nakil olarak atanan personelin elde edeceği ücret gelirinin Gelir Vergisi Kanununun 61, 94 ve 103 üncü maddeleri uyarınca vergilendirilmesi aşamasında daha önce çalışmış olduğu işverenden elde ettiği kümülatif ücret matrahının Üniversitenizde çalışacağı süre içerisinde elde edeceği ücret matrahı ile ilişkilendirilmemesi gerekmektedir. Bir başka anlatımla Üniversitenizde söz konusu personelin elde edeceği ücretlerin tevkif suretiyle vergilendirilmesine esas olarak başlangıçta \"0\" matrahın dikkate alınması gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.34.16.01-GVK 61-2594","ozelgeTarih":"2012-08-15T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:30:13.374016","updated_at":"2025-03-24T19:30:13.374016","id":23291,"title":"Tesbih çalışmalarının Gelir Vergisi Kanunu'nun 18.maddesi kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceği hk.","summary":null,"description":"T.C.
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI
(Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü)
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.34.16.01-120[18-2012/710]-2596 | 15/08/2012 |
Konu | : | Tesbih çalışmalarının Gelir Vergisi Kanunu'nun 18.maddesi kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceği. |
|
İlgide kayıtlı özelge talep formu ve ekli dilekçenizde, kaybolmakta olan geleneksel sanatlarımızdan Türk tesbih sanatını tornada tamamen el becerilerinizle değişik malzemelerden taneler ve imameler işleyerek lale, mevlevi ve klasik model motifler ve halkalar çıkararak tesbih çalışmaları yaptığınız belirtilerek, söz konusu tesbih çalışmalarınızla ilgili olarak Gelir Vergisi Kanununun 18 inci maddesinde yer alan istisnadan yararlanıp yararlanmayacağınız hususunda bilgi talep edildiği anlaşılmakta olup konu hakkında Başkanlığımız görüşleri aşağıda açıklanmıştır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 18 inci maddesinde, \"Müellif, mütercim, heykeltraş, hattat, ressam, bestekâr, bilgisayar programcısı ve mucitlerin bunların kanuni mirasçılarının şiir, hikaye, roman, makale, bilimsel araştırma ve incelemeleri, bilgisayar yazılımı, röportaj, karikatür, fotoğraf, film, video band, radyo ve televizyon senaryo ve oyunu gibi eserlerini gazete, dergi, bilgisayar ve internet ortamı, radyo, televizyon ve videoda yayınlanmak veya kitap, CD, disket, resim, heykel ve nota halindeki eserleri ile ihtira beratlarını satmak veya bunlar üzerindeki mevcut haklarını devir ve temlik etmek veya kiralamak suretiyle elde ettikleri hasılat Gelir Vergisinden müstesnadır.
...
...
Serbest meslek kazançları istisnasının, bu Kanunun 94 üncü maddesi uyarınca tevkif suretiyle ödenecek vergiye şümulü yoktur.\" hükmü yer almaktadır.
Buna göre, tesbih çalışmalarınız Gelir Vergisi Kanununun 18 inci maddesinde sayılan eser grupları içerisinde yer almadığından, aynı maddede belirtilen istisnadan faydalanmanız mümkün bulunmamaktadır.
Ancak, Gelir Vergisi Kanununun \"Vergiden Muaf Esnaf\" başlıklı 9 uncu maddesinde, \"Ticaret ve sanat erbabından aşağıda yazılı şekil ve suretle çalışanlar gelir vergisinden muaftır.
1. Motorlu nakil vasıtaları kullanmamak şartı ile gezici olarak veya bir iş yeri açmaksızın perakende ticaret ile iştigal edenler (Giyim eşyalarıyla zati ve süs eşyaları, değeri yüksek olan ev eşyaları ile pazar takibi suretiyle gıda, bakkaliye ve temizlik maddelerini ve sabit iş yerlerinin önünde sergi açmak suretiyle o iş yerlerinde satışı yapılan aynı neviden malları satanlar hariç)
...
6-Evlerde kullanılan dikiş, nakış, mutfak robotu, ütü ve benzeri makine ve aletler hariç olmak üzere, muharrik kuvvet kullanmamak ve dışarıdan işçi almamak şartıyla; oturdukları evlerde imal ettikleri havlu, örtü, çarşaf, çorap, halı, kilim, dokuma mamulleri, kırpıntı deriden üretilen mamuller, örgü, dantel, her nevi nakış işleri ve turistik eşya, hasır, sepet, süpürge, paspas, fırça, yapma çiçek, pul, payet, boncuk işleme, tığ örgü işleri, ip ve urganları, tarhana, erişte, mantı gibi ürünleri işyeri açmaksızın satanlar. Bu ürünlerin, pazar takibi suretiyle
satılması ile ticari, zirai veya mesleki faaliyetleri dolayısıyla gelir ve kurumlar vergisi mükellefi olanların düzenledikleri hariç olmak üzere; düzenlenen kermes, festival, panayır ile kamu kurum ve kuruluşlarınca geçici olarak belirlenen yerlerde satılması muaflıktan faydalanmaya engel değildir.
...
Ticari, zirai veya mesleki kazancı dolayısı ile gerçek usulde Gelir Vergisine tabi olanlar ile yukarıda sayılan işleri Gelir ve Kurumlar Vergisi mükelleflerine bağlılık arz edecek şekilde yapanlar esnaf muaflığından faydalanamazlar.\" hükümleri yer almıştır.
Aynı Kanunun 94 üncü maddesinin (13) numaralı bendinde, 9 uncu maddenin birinci fıkrasının (6) numaralı bendinde yer alan emtia bedelleri veya bu emtianın imalinde ödenen hizmet bedelleri üzerinden (2012/3322 sayılı B.K.K uyarınca) % 2, diğer mal alımları için % 5 oranında tevkifat yapılacağı belirtilmiştir.
Yukarıda yer alan hüküm ve açıklamalar çerçevesinde, tesbih çalışmalarınızın bir işyeri açılmaksızın yapılması ve Gelir Vergisi Kanununun 9 uncu maddesinde sayılan diğer şartlara da uyulması kaydıyla esnaf muaflığından yararlanmanız mümkün bulunmaktadır. Söz konusu ürünleri anılan Kanunun 94 üncü maddesinde sayılan kişi veya kuruluşlara satmanız durumunda, bu satış karşılığında yapılacak ödemeler üzerinden anılan maddenin 13 üncü bendi gereğince gelir vergisi tevkifatı yapılacaktır.
Ancak, söz konusu tesbih çalışmalarınızı sabit bir işyeri açarak satmanız durumunda esnaf muaflığından yararlanmayacağınız tabiidir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.34.16.01-120[18-2012/710]-2596","ozelgeTarih":"2012-08-15T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:30:11.633529","updated_at":"2025-03-24T19:30:11.633529","id":23261,"title":"Noterde çalışan personel tarafından çalınan para ve cari hesaptan kullanılan avans tutarının gider kaydedilip edilmeyeceği hk.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI (Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü)
| |||
|
| ||
Sayı | : | 62030549-120[68-2012/903]-1435 | 04/09/2013 |
Konu | : | Noterde çalışan personel tarafından çalınan para ve cari hesaptan kullanılan avans tutarının gider kaydedilip edilmeyeceği. |
|
İlgide kayıtlı özelge talep formu ve eklerinden, ... Vergi Dairesi Müdürlüğünün ... vergi kimlik numarasında kayıtlı mükellefi olduğunuz, Noterliğinizde çalışan bir personelin, kasadaki 38.600,00 TL'yi çaldığı, söz konusu şahsın polise vermiş olduğu 12/03/2012 tarihli ifadesinde söz konusu tutarı aldığını beyan ettiği, olayın İstanbul 8. Asliye Ceza Mahkemesinde dava konusu yapıldığı, adı geçen Mahkemenin ... tarihli ve ... Dosya No.lu kararı ile yasa yolu açık olmak üzere şahsın suçluluğunu karara bağladığı, bu arada işten çıkarılan şahsın Noterliğinizde 3.500,00 TL avans borcunun da bulunduğunu belirtilerek, çalınan ve avans olarak kullanılan tutarların Vergi Usul Kanunu ve Gelir Vergisi Kanununa göre gider olarak yazılıp yazılamayacağı hususunda bilgi talep edildiği anlaşılmakta olup, konu hakkında Başkanlığımız görüşü aşağıda açıklanmıştır.
VERGİ USUL KANUNU YÖNÜNDEN:
213 sayılı Vergi Usul Kanununun \"Değersiz alacaklar\" başlıklı 322 nci maddesinde, \"Kazai bir hükme veya kanaat verici bir vesikaya göre tahsiline artık imkan kalmayan alacaklar değersiz alacaktır.
Değersiz alacaklar, bu mahiyete girdikleri tarihte tasarruf değerlerini kaybederler ve mukayyet kıymetleriyle zarara geçirilerek yok edilirler.
İşletme hesabı esasına göre defter tutan mükelleflerin bu madde hükmüne giren değersiz alacakları, gider kaydedilmek suretiyle yok edilirler.\" hükmü yer almaktadır.
Bu hükme göre, bir alacağın değersiz alacak sayılabilmesi için alacağın iş ve işletme ile ilgili olması, ticari veya zirai faaliyet sonucu olarak doğmuş bulunması, kazai bir hükme veya kanaat verici bir vesikaya göre alacağın tahsiline olanak kalmadığının anlaşılması, alacağın bilanço veya işletme hesabı esasında defter tutan iktisadi işletmelere ait olması, hatır senedi ile kefaletten doğan alacaklardan olmaması, aciz vesikasına bağlanan alacak olmaması gerekmektedir.
Maddede belirtilen \"kazai hüküm\"den kasıt, alacağın tahsil edilme imkanının tamamen ortadan kalktığını hükme bağlayan bir mahkeme kararının varlığıdır. Yine aynı maddede ifade edilen \"kanaat verici bir belge\"den söz edebilmek için ise, alacaktan açıkça vazgeçildiğini gösteren bir belgenin ya da tahsil imkansızlığını gösteren bir delilin varlığı şarttır. Vergi mevzuatımızda kanaat verici belgelerin neler olduğu hususunda kesin bir hüküm olmamakla birlikte, gerek Danıştay'a intikal eden ihtilaflar sonucu verilen kararlarda gerekse Gelir İdaremizin uygulamalarında; alacaktan vazgeçildiğini gösteren ve inandırıcı olan anlaşmalar ve benzeri vesikalar (mektup, muhasebe evrakı ve yazılı her türlü belge gibi), borçlunun kesin olarak yurt dışına çıkmış olduğunu gösteren belgeler kanaat verici belge olarak kabul edilmektedir.
Bu hüküm ve açıklamalara göre, Noterliğiniz kasasından bir çalışan tarafından çalınan paranın, noterlik faaliyetiniz sonucu doğan bir alacak olmaması nedeniyle değersiz alacak olarak değerlendirilmesi mümkün bulunmamaktadır.
GELİR VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN:
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 65 inci maddesinde, her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançların serbest meslek kazancı olduğu hüküm altına alındıktan sonra, serbest meslek faaliyeti; sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmayan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılması şeklinde tanımlanmıştır.
Anılan Kanunun 66 ncı maddesinde de serbest meslek faaliyetini mutad meslek halinde ifa edenlerin serbest meslek erbabı olduğu belirtilerek maddenin ikinci fıkrasının (1) numaralı bendinde, noterler, noterlik görevini ifa ile mükellef olanların serbest meslek erbabı olacağı hükmüne yer verilmiştir.
Söz konusu Kanunun \"Mesleki Giderler\" başlıklı 68 inci maddesinin birinci fıkrasında, serbest meslek kazancının tespitinde hangi giderlerin hasılattan indirileceği belirtilmiş olup, anılan fıkranın (1) numaralı bendinde ise, mesleki kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için ödenen genel giderlerin hasılattan indirilebileceği hüküm altına alınmıştır.
Diğer tarftan, aynı Kanunun \"Ücretin Tarifi\" başlıklı 61 inci maddesinde; \"Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.\" hükmü yer almıştır.
Öte yandan, Kanunun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinde ise hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç) 103 ve 104 üncü maddelere göre, gelir vergisi tevkifatı yapılacağı, 96 ncı maddesinde de; \"Vergi tevkifatı, 94'üncü madde kapsamına giren nakten veya hesaben yapılan ödemelere uygulanır. Bu maddede geçen hesaben ödeme deyimi, vergi tevkifatına tabi kazanç ve iratları ödeyenleri istihkak sahiplerine karşı borçlu durumda gösteren her türlü kayıt ve işlemleri ifade eder.\" hükmü yer almaktadır.
Bu hükümlere göre, avans ödemelerinin hizmet erbabına sağlanan bir menfaat olarak kabul edilmesi nedeniyle, söz konusu ödemelerin ücret olarak değerlendirilerek Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesi uyarınca tevkifat yapılması gerekmekte olup, bu şekilde yapılan ücret ödemesinin Gelir Vergisi Kanununun 68 inci maddesi hükmü çerçevesinde serbest meslek kazancının tespitinde indirim konusu yapılması mümkün bulunmaktadır.
Diğer taraftan, Gelir Vergisi Kanununun 68 inci maddesinde serbest meslek erbabının yanında çalışanlar tarafından çalınan paralarla ilgili olarak herhangi bir düzenleme bulunmadığından, Noterliğiniz kasasından çalışanınız tarafından çalınan paranın serbest meslek kazancınızın tespitinde gider olarak indirilmesi mümkün bulunmamaktadır.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
|
|
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"62030549-120[68-2012/903]-1435","ozelgeTarih":"2013-09-04T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":435,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:30:09.364349","updated_at":"2025-03-24T19:30:09.364349","id":23228,"title":"Sosyal Güvenlik Kurumunca IPA Çerçeve Anlaşması kapsamında yapılan harcamalara ilişkin vergi uygulamaları ve belge düzeni hk.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI ANKARA VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI (Mükellef Hizmetleri Usul Grup Müdürlüğü)
| ||||
|
| |||
Sayı | : | 27575268-105[238-2015-330]-342130 | 07/11/2016 | |
Konu | : | Sosyal Güvenlik Kurumunca IPA Çerçeve Anlaşması kapsamında yapılan harcamalara ilişkin vergi uygulamaları ve belge düzeni hk. |
| |
İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda; ... Vergi Dairesi Müdürlüğünün ... vergi kimlik numaralı mükellefi olarak, Avrupa Birliği ile ortaklaşa finanse edilen ve Kurumunuz tarafından yürütülmekte olan İnsan Kaynaklarının Geliştirilmesi Operasyonel Programı (İKG OP) \"Evde Çocuk Bakım Hizmetleri Yoluyla Kayıtlı Kadın İstihdamının Desteklenmesi Projesi\" kapsamında;
-Kurumunuzun, Ba-Bs bildirim formu verme yükümlülüğünün bulunup bulunmadığı,
-Kurumunuz ile çocuk bakıcısı olarak çalışacak kişiler arasında düzenlenen sözleşmelerin damga vergisine ve harca tabi olup olmadığı,
-Kurumunuzun kadrolu personeli olarak çalışan destek personeline, projeden verilecek iaşe, ibate ve şehir içi masraflarını kapsayan ödemeler nedeniyle düzenlenen kâğıtların damga vergisine tabi tutulup tutulmayacağı,
-Proje kapsamında Kurumunuzca ödenen Özel İletişim Vergisinin ne şekilde geri alınacağı,
-Kurumunuz kadrolu personeli olarak 657 sayılı Kanuna göre çalışan veya sözleşmeli personel olarak 4857 sayılı İş Kanununa göre çalışan destek personeline, projeden verilecek iaşe, ibate ve şehir içi masraflarını kapsayan ödemelerin, Gelir Vergisine tabi olup olmadığı, tabi olması halinde ücret geliri olarak mı değerlendirilmesi gerektiği ve belge düzeninin nasıl olacağı, söz konusu ödemeler üzerinden gelir vergisi tevkifatı yapılıp yapılmayacağı ve beyanının nasıl olacağı
hususlarında Başkanlığımız görüşü talep edilmiştir.
A-GELİR VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRME:
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde, \"Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin, ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.\" hükmü yer almıştır.
Diğer yandan, Kanunun 86 ncı maddesinde, beyanname verilmeyecek haller sayılmış olup, anılan maddenin 1/b bendinde, tek işverenden alınmış ve tevkif suretiyle vergilendirilmiş ücretler için yıllık beyanname verilmeyeceği, diğer gelirler için beyanname verilmesi halinde bu gelirlerin beyannameye dahil edilmeyeceği hükmü bulunmaktadır.
Öte yandan, aynı Kanunun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasının birinci bendinde ise hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup, ücret sayılan ödemelerden, (istisnadan faydalananlar hariç) 103 ve 104 üncü maddelere göre gelir vergisi tevkifatı yapılacağı hükme bağlanmıştır.
Aynı Kanunun 96 ncı maddesinde; \"Vergi tevkifatı, 94'üncü madde kapsamına giren nakden veya hesaben yapılan ödemelere uygulanır. Bu maddede geçen hesaben ödeme deyimi, vergi tevkifatına tabi kazanç ve iratları ödeyenleri istihkak sahiplerine karşı borçlu durumda gösteren her türlü kayıt ve işlemleri ifade eder.\" hükmü yer almakta olup, yine aynı Kanunun 98 inci maddesinde ise, \"94'üncü madde gereğince vergi tevkifatı yapmaya mecbur olanlar bir ay içinde yaptıkları ödemeler veya tahakkuk ettirdikleri karlar ve iratlar ile bunlardan tevkif ettikleri vergileri ertesi ayın yirmiüçüncü günü akşamına kadar, ödeme veya tahakkukun yapıldığı yerin bağlı olduğu vergi dairesine bildirmeye mecburdurlar. Yıl sonlarında tahakkuk ettirilen mevduat faizlerinden kesilecek vergilerin bildirilmesi için bu süre bir ay uzatılır….\" hükmüne yer verilmiştir.
Türkiye ile Avrupa Birliği arasında 11.07.2008 tarihinde imzalanan ve 5824 sayılı Kanun ile onaylanması uygun bulunan Katılım Öncesi Yardım Aracı (IPA) Çerçeve Anlaşması'nın vergi istisnalarına ilişkin usul ve esasları, 8.5.2009 tarih ve 27222 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 1 Sıra No.lu Türkiye-Avrupa Birliği Katılım Öncesi Yardım Aracı (IPA) Genel Tebliğinde belirlenmiştir.
Anılan Anlaşma'nın 26/2-c maddesine göre, Türk vatandaşı olmayan ve Türkiye'de ikamet etmeyen gerçek kişiler tarafından, Avrupa Topluluğu (AT) Sözleşmelerinin ifasından elde edilen gelirler Türkiye'de gelir vergisine tabi tutulmaz.
Aynı Anlaşma'da, Türk vatandaşı olan ve Türkiye'de ikamet eden personele AT Sözleşmesi kapsamında yaptıkları görev nedeni ile ödenen ücretlerin gelir vergisinden istisna olduğuna dair herhangi bir hüküm bulunmamaktadır.
Yukarıda yer alan hüküm ve açıklamalara göre;
-Avrupa Birliği ile birlikte ortaklaşa finanse edilen ve Kurumunuz tarafından yürütülmekte olan İnsan Kaynaklarının Geliştirilmesi Operasyonel Programı (İKG OP) \"Evde Çocuk Bakım Hizmetleri Yoluyla Kayıtlı Kadın İstihdamının Desteklenmesi Projesi\" kapsamında Kurumunuz kadrolu personeli olarak 657 sayılı Kanuna göre çalışan veya sözleşmeli personel olarak 4857 sayılı İş Kanununa göre çalışan destek personeline, projeden verilecek iaşe, ibate ve şehir içi masraflarını kapsayan ödemelerin ücret geliri olarak değerlendirilmesi ve anılan ödemeler üzerinden Kurumunuzca gelir vergisi tevkifatı yapılması,
-Öte yandan söz konusu iaşe, ibate ve şehir içi masraflarını kapsayan ücret ödemeleri ile Başkanlığınız tarafından yapılan maaş ödemelerinin toplam tutarının aynı işverenden elde edilen ücret olarak dikkate alınarak Kurumunuz tarafından Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yer alan artan oranlı tarife uygulanmak suretiyle vergi hesaplanması, ayrıca söz konusu ödemelerin tamamının ücret geliri olması nedeniyle maaş ödemeleri dolayısıyla verilen muhtasar beyannameye dahil edilerek beyan edilmesi
gerekmektedir.
B-ÖZEL İLETİŞİM VERGİSİ YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen (IPA) Çerçeve Yardım Anlaşması ve Genel Tebliğinde bu kapsamdaki istisnaların uygulamasına ilişkin usul ve esaslar açıklanmıştır.
Söz konusu Tebliğde;
\"4.8. Özel İletişim Vergisi İstisnası ve Uygulaması
4.8.1. Anlaşma Hükmü
IPA Çerçeve Anlaması'nın 26'ncı maddesinin 2/i maddesinde; \"Yukarıda bahsedilen vergiler, gümrük ve ithalat vergileri ile yükler ve/veya eş etkili vergilerden başka; aşağıda belirtilenler de muafiyet kapsamındadır: Özel İletişim Vergisi\" denilmektedir.
4.8.2. İstisnanın Uygulanması
AT Yüklenicisinin IPA Çerçeve Anlaşması uyarınca imzalanan AT Sözleşmesi kapsamında olan ve AT Sözleşmesi bütçesinden karşılanan özel iletişim vergisinin konusuna giren harcamaları, AT Sözleşmesinin süresi ile sınırlı olmak üzere, özel iletişim vergisinden istisnadır. AT Yüklenicisi, öncelikle bu istisna kapsamına giren harcamalara ilişkin özel iletişim vergisini ödeyecektir. Ancak, AT Sözleşmesi kapsamında istisna olan harcamalar dolayısıyla ödenen özel iletişim vergileri, AT Yüklenicisine aşağıdaki usul ve esaslar dahilinde iade edilecektir.
4.8.3. Ödenen Özel İletişim Vergisinin İadesi
İstisna kapsamında olmasına rağmen ödenen özel iletişim vergilerinin iadesi için, AT Yüklenicisi, devam eden AT Sözleşmeleri için AT Sözleşmesinin başladığı tarihten itibaren takvim yılı esas alınarak üçer aylık dönemlerle, süresi biten AT Sözleşmeleri için ise sürenin bittiği tarihten sonra KDV İstisnası Sertifikası aldığı vergi dairesi müdürlüğüne, doğrudan Gelir İdaresi Bakanlığı'nca KDV İstisna Sertifikası'nın verildiği durumlarda ise bu Tebliğ eki listede (EK-9) yer alan vergi dairesi müdürlüklerinden herhangi birine aşağıdaki belgelerle başvurması gerekmektedir.
4.8.3.1. Özel İletişim Vergisinin İadesi Başvurusunda İstenilen Belgeler:
1) İadesi Talep Dilekçesi,
2) Ödenen Özel İletişim Vergilerine İlişkin Onaylı Liste,
3) Ödenen Özel İletişim Vergisi'ne ait fatura veya fatura benzeri belgelerin örnekleri,
4) Katma Değer Vergisi İstisna Sertifikası ve/veya vergi idaresi tarafından bu kapsamda verilen özelge örneği.
AT Yüklenicisi, istisna olmasına rağmen ödediği özel iletişim vergilerinin iadesi için öncelikle ödenen özel iletişim vergileri ile ilgili fatura veya fatura benzeri belgelere ilişkin olarak liste hazırlayacaktır. Söz konusu liste, hibe yararlanıcısı tarafından \"Bu listede belirtilen ve ekteki fatura veya fatura benzeri belgelerde ayrıntısı yer alan harcamalar, AT Sözleşmesi kapsamında yapılmış olup, AT Sözleşmesi bütçesinde bu konu için ayrılan bedel aşılmamıştır\" şerhi düşülmek suretiyle onaylanacaktır.
Hibe yararlanıcısının aynı zamanda AT Yüklenicisi olması durumunda, söz konusu liste, Sözleşme Makamı tarafından onaylanacaktır. Bununla birlikte, Sözleşme Makamının Türkiye sınırları dışında olduğu durumda söz konusu listenin;
a) genel bütçeli kamu kurum ve kuruluşları, özel bütçeli idareler ile sosyal güvenlik kurumları ve bunlara bağlı birimlerin AT Yüklenicisi olması halinde bu kurumların üst idari amiri;
b) bunlar dışındaki AT Yüklenicilerinde ise, hibe yararlanıcısı unvanı ile gerçek kişi AT Yüklenicisinin kendisi, tüzel kişi AT Yüklenicisinde ise tüzel kişiliğin üst yetkilisi (örneğin, dernek veya vakıf başkanı, şirketlerde imzaya yetkili yönetici gibi);
tarafından onaylanması gerekmektedir.
AT Sözleşmesi bütçesinde, özel iletişim vergisi kapsamındaki harcamalar için bir bedel yer almamışsa iade yapılamaz. Ayrıca, AT Sözleşmesi bütçesinde bu konuda bir bedel yer almasına rağmen ibraz edilen fatura ve benzeri belgeler toplamı bu bedeli aşması halinde, bu bedeli aşan kısım için de iade yapılamaz.
4.8.3.2. Vergi Dairesi Müdürlüğünce Yapılacak İşlemler
Vergi dairesi müdürlüğü, daha önce KDV İstisna Sertifikası vermiş olduğu AT Yüklenicisinin, yukarıdaki bilgi ve belgelerle birlikte ödenen özel iletişim vergilerinin iadesi için başvurması halinde, yürürlükteki mevzuattaki usul ve esaslar dahilinde iadesi ile ilgili iş ve işlemleri yapacaktır.\"
denilmekte olup, söz konusu iadenin yukarıda yer alan açıklamalar çerçevesinde yerine getirilmesi mümkün bulunmaktadır.
C-DAMGA VERGİSİ VE HARÇLAR KANUNU YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRME:
5824 sayılı Kanun ile onaylanması uygun bulunan Katılım Öncesi Yardım Aracı (IPA) Çerçeve Anlaşması'nın 26/2-g maddesinde, \"AT sözleşmeleri, Türkiye Cumhuriyeti'nde damga vergisine veya tescil harcına veya eş etkili diğer herhangi bir yükümlülüğe tabi olmayacaktır. Bu muafiyet, tedarik sözleşmeleri hariç, AT sözleşmeleri kapsamındaki işlemler ve ilgili ödeme emirlerine de uygulanacaktır.\" hükmü yer almaktadır.
Aynı konuda 1 Sıra No.lu IPA Genel Tebliği'nin \"4.7.2.1 Damga Vergisi İstisnası Uygulaması\" başlıklı bölümünde; \"Avrupa Birliği veya Türkiye ile Avrupa Birliği ortak katkısı ile finanse edilen ve Sözleşme Makamı ile AT Yüklenicisi arasında imzalanan ve bu Tebliğ'in 3.5 numaralı bölümünde tanımlanan AT Sözleşmesi, damga vergisinden istisna tutulacaktır. Buna göre, Avrupa Topluluğu veya Türkiye veya hibe yararlanıcısı tarafından imzalanan ve bir faaliyetin, muhtemel ortak finansmanını da içerecek şekilde, IPA çerçevesinde finanse edilmesini sağlayan ve yasal olarak bağlayıcılığı olan her türlü belge damga vergisinden istisna tutulacaktır. Ancak, AT Yüklenicisi ile tedarikçi arasında düzenlenen tedarik sözleşmesi damga vergisi istisnasından yararlanamayacaktır.\" açıklamasına yer verilmiştir.
Buna göre, Sözleşme Makamı ile AT Yüklenicisi arasında imzalanan AT Sözleşmeleri damga vergisinden istisna tutulacaktır. AT Yüklenicisinin tedarikçi ile imzaladığı tedarik sözleşmesinin kendisi damga vergisinden istisna olmayacak, ancak mal ve hizmet alımlarına ilişkin olarak AT Yüklenicisi tarafından tedarikçiye yapılan ödemelere istinaden düzenlenen ödeme emirleri damga vergisinden istisna tutulacaktır.
Bununla birlikte, personele yapılan ücret ödemeleri nedeniyle düzenlenen kâğıtların damga vergisi istisnasından yararlanması mümkün bulunmamaktadır.
Yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı'nın Avrupa Birliği mali yardımları çerçevesinde gerçekleştireceği \"Evde Çocuk Bakım Hizmetleri Yoluyla Kayıtlı Kadın İstihdamının Desteklenmesi Projesi\" kapsamında çocuk bakıcısı olarak çalışacak kişiler ile imzaladığı sözleşmeler damga vergisine tabidir.
D-VERGİ USUL KANUNU YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRME:
213 sayılı Vergi Usul Kanununun 148, 149 ve Mükerrer 257 nci maddelerinin Maliye Bakanlığına verdiği yetkiye dayanılarak, 350 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğiyle, bilanço esasına göre defter tutan mükelleflerin belirli bir haddi aşan mal ve hizmet alımlarını \"Mal ve Hizmet Alımlarına İlişkin Bildirim Formu (Form Ba)\" ile; mal ve hizmet satışlarını ise \"Mal ve Hizmet Satışlarına İlişkin Bildirim Formu (Form Bs)\" ile bildirmeleri yükümlülüğü getirilmiş, 362 ve 381 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğleriyle bu yükümlülüğe ilişkin açıklamalar yapılmış, 396 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile de söz konusu yükümlülüğün 2010 yılı ve müteakip yılların aylık dönemlerinde yerine getirilmesinde uygulanacak usul ve esaslar ile bildirim hadleri yeniden belirlenmiştir.
Bu çerçevede, 396 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinin \"Yükümlülük Kapsamındaki Mükellefler\" başlıklı bölümünün (1.1.2) bendinde; \"Kurumlar vergisinden muaf olan mükellefler, muafiyetten yararlandıkları hesap döneminden itibaren Ba-Bs bildirim formu vermeyeceklerdir.\" denilmektedir.
Buna göre, kurumlar vergisi mükellefiyetiniz olmadığından Ba-Bs bildirim formu verme yükümlülüğünüz de bulunmamaktadır.
Öte yandan, mezkur Kanunun 238 inci maddesinde \"İşverenler her ay ödedikleri ücretler için (Ücret bordrosu) tutmaya mecburdurlar. Gelir Vergisi Kanununa göre vergiden muaf olan ücretlerle diğer ücret üzerinden vergiye tabi hizmet erbabına yapılan ücret ödemeleri için bordro tutulmaz... \" hükmüne yer verilmiştir.
Buna göre, Avrupa Birliği ile birlikte ortaklaşa finanse edilen ve Kurumunuz tarafından yürütülmekte olan İnsan Kaynaklarının Geliştirilmesi Operasyonel Programı (İKG OP) \"Evde Çocuk Bakım Hizmetleri Yoluyla Kayıtlı Kadın İstihdamının Desteklenmesi Projesi\" kapsamında Kurumunuz kadrolu personeli olarak 657 sayılı Kanuna göre çalışan veya sözleşmeli personel olarak 4857 sayılı İş Kanununa göre çalışan destek personeline, projeden verilecek iaşe, ibate ve şehir içi masraflarını kapsayan ödemelerin ücret olarak değerlendirilmesi gerektiğinden, söz konusu ücret ödemeleri için Kurumunuz tarafından ücret bordrosu tanzim edilmesi gerektiği tabiidir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
|
|
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.06.18.02-105[238-2015-330]-342130","ozelgeTarih":"2016-11-07T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:30:08.741046","updated_at":"2025-03-24T19:30:08.741046","id":23218,"title":"Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından ödenen \"emeklilik teşvik tazminatı\"nın vergilendirilmesi hk.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI EDİRNE VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI (Mükellef Hizmetleri Grup Müdürlüğü)
| ||||
|
| |||
Sayı | : | 60938891-120.03.04[GVK: 1-3]-23275 | 20.10.2017 | |
Konu | : | Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından ödenen \"emeklilik teşvik tazminatı\"nın vergilendirilmesi hk. |
| |
İlgi | : | 14/07/2017 tarihli özelge talep formu. |
İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda, 2 Haziran 2017 tarihi itibariyle T.C. Merkez Bankasından emekli olduğunuz ve Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından tarafınıza emekli aylığı bağlandığı, emekli aylığı bağlandıktan sonra T.C. Merkez Bankası tarafından emekli olmanız karşılığında tarafınıza \"Emekliliğe Teşvik Tazminatı\" ödendiği, fiili olarak çalıştığınız tarihte maaşınızdan % 35'lik dilimden gelir vergisi tevkifatı yapılması nedeniyle \"Emeklilik Teşvik Tazminatı Ödemesi\"nin tümü üzerinden % 35 oranında vergi kesintisi yapıldığı belirtilerek söz konusu ödemeden kesilecek vergi oranı hakkında Başkanlığımız görüşü talep edilmektedir.
Ayrıca, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının, Edirne şubesine gönderdiği 26.07.2017 tarihli ve 30876 sayılı yazısında, \" …
1- Banka memurları ile sözleşmeli personelden halen emeklilik hakkı kazanmış olanlar ile 30 Haziran 2017 (dahil) tarihine kadar müracaat ederek, en geç bu tarih itibarıyla emekli olmaları halinde, Mayıs veya Haziran ayına ait son Aylık Ücret Bordosunda yer alan brüt Aylık ve Ödenek tutarlarının toplamı olan \"Ücret\" baz alınarak, Ek'teki listede belirtilen tutarlarda brüt \"Emekliliğe Teşvik Ödemesi\" yapılması,
2- Banka Meclisi Kararı tarihinden önce 1 Mayıs-30 Haziran 2017 (dahil) tarihleri arasında emekli olmak üzere talepte bulananların, emekliliğe teşvik ödemesinden yararlandırılmaları,
3- Söz konusu emekliliğe teşvik ödemelerinin, ilgili T.C. Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığınca emekli aylıklarının bağlandığının tevsikini müteakip ödenmesi,
4- Emekliğe teşvik ödemesinden yararlanarak emekliye ayrılanların, Bankada kadrolu veya sözleşmeli olarak herhangi bir göreve yeniden atanmamaları
kararlaştırılmıştır.\" denilmektedir.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde, \"Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.
Bu kanunun uygulanmasında, aşağıda yazılı ödemeler de ücret sayılır:
...
2. Evvelce yapılmış veya gelecekte yapılacak hizmetler karşılığında verilen para ve ayınlarla sağlanan diğer menfaatler;
... ''
63 üncü maddesinde, \"Ücretin gerçek safi değeri işveren tarafından verilen para ve ayınlarla sağlanan menfaatler toplamından aşağıdaki indirimler yapıldıktan sonra kalan miktardır.
….
2 - Kanunla kurulan emekli sandıkları ile 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun geçici 20'nci maddesinde belirtilen sandıklara ödenen aidat ve primler;
...\"
hükümleri yer almıştır.
Aynı Kanunun 94 üncü maddesinde ise tevkifat yapmak zorunda olan mükellefler sayılmış, aynı maddenin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinde de \"Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 'inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 'üncü maddelere göre\" vergi tevkifatı yapılacağı belirtilmiştir.
Ayrıca, adı geçen Kanunun 104 üncü maddesinde, \"Yıllık Gelir Vergisi, vergiye tabi gelirlerin yıllık toplamından 31'inci maddedeki indirimler düşüldükten sonra 103'üncü maddedeki nispetler uygulanmak suretiyle hesaplanır.\" hükmü yer almaktadır.
Diğer taraftan, 160 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği'nin \"1. Genel ve Katma Bütçeli İdareler İle Döner Sermayeden Ödenen Ücretlerin Vergilendirilmesi\" başlıklı bölümünde; \"...Öte yandan, Gelir Vergisi Kanununun 104. maddesinde, yıllık gelir vergisinin, vergiye tabi gelirlerin yıllık toplamından 31. maddedeki indirimler düşüldükten sonra 103. maddedeki nispetler uygulanmak suretiyle hesaplanacağı hükme bağlanmıştır. Bu hüküm ve 128 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde yapılan açıklamalara göre, aynı işveren tarafından aynı vergilendirme dönemi içinde yapılan ücret ödemelerinin toplamı, yürürlükte olan gelir vergisi tarifesinin aynı gelir dilimi içinde kaldığı sürece, bu dilime ait vergi nispeti bu gelir dilimini aşması halinde ise aşan kısmın vergisi bir üst dilime ait vergi nispeti esas alınarak hesaplanacaktır. ...\" açıklamasına yer verilmiştir.
Bu hüküm ve açıklamalara göre, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca tarafınıza yapılan maaş ödemeleri ile emeklilik sonrası ödenen \"Emeklilik Teşvik Tazminatı\"'nın, aynı işveren tarafından aynı takvim yılı içerisinde yapılmış ücret nitelikli olması nedeniyle söz konusu ödemelere ilişkin vergi matrahının birleştirilmesi ve oluşacak toplam matrah üzerinden vergi tarifesinin uygulanması gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.22.15.01-120.03.04[GVK: 1-3]-23275","ozelgeTarih":"2017-10-20T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:30:08.035126","updated_at":"2025-03-24T19:30:08.035126","id":23203,"title":"Birleşme dolayısıyla işvereni değişen personelin ücret gelirinin vergilendirilmesi.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Gelir Kanunları Gelir Ve kurumlar Vergileri Grup Müdürlüğü
| ||||
|
| |||
Sayı | : | 62030549-120[103-2017/1210]-E.792903 | 25.09.2019 | |
Konu | : | Birleşme dolayısıyla işvereni değişen personelin ücret gelirinin vergilendirilmesi. |
| |
İlgi | : | 26/12/2017 tarih ve 2310415 sayılı özelge talep formu. |
İlgide kayıtlı özelge talep formunda, … A.Ş. ile … San. ve Tic. Ltd. Şti. nin tasfiyesiz infisah yoluyla tüm aktif ve pasifleri ile birlikte kül halinde devralınmak suretiyle birleştiği, söz konusu birleşme neticesinde … San. ve Tic. A.Ş.’nin kurulduğu, personelin de yeni kurulan şirkette çalışmaya devam ettiği belirtilerek, söz konusu personelin ücret gelirlerinin vergilendirilmesinde, daha önce çalıştıkları şirketten elde ettikleri ücret gelirlerine ilişkin kümülatif matrahın yeni kurulan şirkette elde edecekleri ücret matrahı ile ilişkilendirilmesinin gerekip gerekmediği hususunda bilgi talep edildiği anlaşılmakta olup konu hakkında Başkanlığımız görüşü aşağıda açıklanmıştır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde, \"Ücret işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez...\" hükmüne, 62 nci maddesinde, \"İşverenler hizmet erbabını işe alan, emir ve talimatları dahilinde çalıştıran gerçek ve tüzel kişilerdir.\" hükmüne yer verilmiştir.
Diğer taraftan, aynı Kanunun 86 ncı maddesinde ise \"Aşağıda belirtilen gelirler için yıllık beyanname verilmez, diğer gelirler için beyanname verilmesi halinde bu gelirler beyannameye dahil edilmez.
1- Tam mükellefiyette
...
b) Tek işverenden alınmış ve tevkif suretiyle vergilendirilmiş ücretler (birden fazla işverenden ücret almakla beraber, birden sonraki işverenden aldıkları ücretlerinin toplam 103'üncü maddede yazılı tarifenin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı aşmayan mükelleflerin, tamamı tevkif suretiyle vergilendirilmiş ücretleri dahil)...\" hükmü yer almıştır.
Bu hüküm ve açıklamalara göre, … A.Ş.nin … San. ve Tic. Ltd. Şti. ile birleşmesi sonucu kurulan … San. ve Tic. A.Ş. de çalışan personel açısından, birleşme sonucu oluşan şirkette personelin çalışmaya devam ettiğinin kabulü ve söz konusu personelin eski şirketten elde ettikleri ücret gelirleri ile yeni kurulan şirkette elde ettikleri ücret gelirlerinin toplamının aynı işverenden elde edilen ücretler olarak Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yer alan vergi tarifesinde belirtilen oranlar uygulanmak suretiyle vergilendirilmesi gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.34.16.01-120[103-2017/1210]-792903","ozelgeTarih":"2019-09-25T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:30:07.508237","updated_at":"2025-03-24T19:30:07.508237","id":23194,"title":"Geriye dönük ödenen ücretlerde gelir vergisi matrahının hesaplanması","summary":null,"description":"
T.C.
AKSARAY VALİLİĞİ
Defterdarlık Gelir Müdürlüğü
|
| |||
Sayı | : | 82185597-120.03-E.1904 | 31.01.2020 | |
Konu | : | Geriye dönük ödenen ücretlerde gelir vergisi matrahının hesaplanması |
| |
İlgi | : | 09/04/2019 tarihli ve 15107 sayılı özelge talep formunuz. |
İlgide kayıtlı özelge talep formunun incelenmesinden, … Üniversitesinden 672 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile görevinizden ihraç edildiğinizi daha sonra OHAL Komisyon Kararı neticesinde görevinize iade edildiğinizi ve 03.01.2019 tarihinde göreve başladığınızı belirterek, 2016, 2017 ve 2018 yılları için yapılacak ücret ödemelerine ilişkin vergi matrahının ve asgari geçim indiriminin nasıl uygulanacağına ilişkin Başkanlığımız görüşünün talep edildiği anlaşılmıştır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun;
61 inci maddesinde, \"Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.\",
94 üncü maddesinde, \"Kamu idare ve müesseseleri, iktisadî kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadî işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya ziraî işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar.
1.Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre,
...
Yukarıdaki bentlerde yazılı vergi tevkifatının yapılmasında 96 ncı madde hükmü göz önünde tutulur. '',
96 ncı maddesinde, \"Vergi tevkifatı, 94'üncü madde kapsamına giren nakten veya hesaben yapılan ödemelere uygulanır. Bu maddede geçen hesaben ödeme deyimi, vergi tevkifatına tabi kazanç ve iratları ödeyenleri istihkak sahiplerine karşı borçlu durumda gösteren her türlü kayıt ve işlemleri ifade eder.\"
hükümlerine yer verilmiştir.
Öte yandan, 166 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde ise bir ücret ödemesinin tahakkuk ve ödemesi hangi ayda yapılmışsa bu ödemenin o ay ücreti kabul edilerek, Gelir Vergisi Kanununun 103 ve 104 üncü maddeleri dikkate alınmak suretiyle vergi tevkifatı yapılması gerektiği belirtilmiştir.
Buna göre, bir gelirin vergilendirilecek aşamaya gelebilmesi için o gelirin vergi kanunlarında şartları belirlenen şekilde elde edilmiş olması gerekir. Gerçek usulde vergilendirilen ücret gelirlerinde elde etme, gelirin kişinin hukuki ve ekonomik tasarrufuna girmesi ile gerçekleşmektedir. Hukuki tasarruf, gelirin sahibi tarafından talep edilebilir hale gelmesini; ekonomik tasarruf ise gelirin sahibinin emrine amade kılındığı zamanı ifade eder. Ücret geliri de ancak bu şartların sağlanması ile vergilendirilecek aşamaya gelmiş olur.
Dolayısıyla, bir ücret ödemesine vergi tevkifatı yapılabilmesi için nakten veya hesaben ödeme yapılmış olması gerekmektedir.
Diğer taraftan, 193 sayılı Kanunun \"Asgari geçim indirimi\" başlıklı 32 nci maddesinde de ücretin gerçek usulde vergilendirilmesinde asgari geçim indirimi uygulanacağı, asgari geçim indiriminin mahsup edilecek vergiden fazla olması halinde iadenin yapılmayacağı hükme bağlanmıştır.
Asgari geçim indirimi uygulamasına ilişkin usul ve esaslara ilişkin ayrıntılı açıklamalar 265 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde yapılmıştır.
Anılan Tebliğin; \"Asgari Geçim İndirimi Tutarının Hesaplanması\" başlıklı 5 inci bölümünde; \"Asgari geçim indirimi (A.G.İ.) tutarı, ücretin elde edildiği takvim yılı başında geçerli olan ve sanayi kesiminde çalışan 16 yaşından büyük işçiler için uygulanan asgari ücretin yıllık brüt tutarına bu Tebliğin \"3. Uygulamanın Esasları\" başlıklı bölümünde yer alan oranların uygulanması ile bulunan tutarın, gelir vergisi tarifesinin birinci dilimine karşılık gelen oranla çarpımı sonucu bulunur.
A.G.İ. Yıllık Tutarı = ( Asgari Ücretin Yıllık Bürüt Tutarı x A.G.İ. Oranı) x %15
Asgari geçim indirimi yıllık tutarı, ücretlinin asgari geçim indiriminden bir yıl boyunca faydalanacağı net menfaattir. Aylık yapılan ücret ödemelerinde ise asgari geçim indirimi, hesaplanan yıllık tutarın 12'ye bölünmesi suretiyle uygulanacak ve bir ay içerisinde yararlanılabilecek asgari geçim indirimi tutarı, yıllık olarak hesaplanan tutarın 1/12'sini geçemeyecektir.\"
\"Medeni Durum ve Eşin Gelirinin Olmadığının Tespiti\" başlıklı 6 ncı bölümünde ise \"Ücretliler, medeni durumları ve çocuk sayıları ile eşinin iş ve gelir durumu hakkında Tebliğ ekinde yer alan \"Aile Durumu Bildirimi\" (EK:1) ile işverenlerine bildirimde bulunacaklardır. \"
açıklamalarına yer verilmiştir.
Bu hüküm ve açıklamalara göre; 672 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 2016 tarihinde … Üniversitesindeki görevinizin sonlandırılması ve OHAL Komisyon Kararı ve 03.01.2019 tarihinde tekrar göreve başlamanız nedeniyle 2016, 2017 ve 2018 yılları için tarafınıza yapılacak ödemenin, tahakkuk ve ödemesinin yapıldığı dönemin (2019 yılı ilgili ayın) ücreti sayılması ve Gelir Vergisi Kanununun 61, 63, 94 ve 103 üncü maddelerine göre gelir vergisine tabi tutulması gerekmektedir.
Diğer taraftan, bu ödemenin yapıldığı ayı izleyen aylarda ödenen ücretler üzerinden tevkif edilecek vergilerin hesabında, bu ödemenin yapıldığı dönem dahil kümülatif vergi matrahının dikkate alınması gerektiği tabiidir.
Ayrıca, bir ay içinde yararlanılacak asgari geçim indirimi tutarının, yıllık olarak hesaplanan tutarın 1/12'sini geçmemesi gerekir. Dolayısıyla, \"Aile Durumu Bildirimi\"nin işyerinize zamanında verilmiş olması şartıyla, asgari geçim indiriminin de sadece ödemenin yapıldığı dönemdeki tahakkuk eden vergiden mahsup edilerek uygulanması, geçmiş dönemler için asgari geçim indirimi uygulanmaması gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"82185597-120.03-1904","ozelgeTarih":"2020-01-31T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:30:06.295718","updated_at":"2025-03-24T19:30:06.295718","id":23176,"title":"İcap nöbeti ödemelerinden gelir vergisi kesilip kesilmeyeceği hk.","summary":null,"description":"
T.C.GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
Samsun Vergi Dairesi Başkanlığı
Gelir Kanunları Grup Müdürlüğü
|
| |||
Sayı | : | 13649056-120[GVK/ÖZE-11]-E.68290 | 08.12.2020 | |
Konu | : | İcap nöbeti ödemelerinden gelir vergisi kesilip kesilmeyeceği hk. |
| |
İlgi | : | 05/03/2020 tarihli özelge talebiniz. |
İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun Ek 33 üncü maddesinin birinci fıkrasında, memur ile sözleşmeli personele normal, acil veya branş nöbeti karşılığı yapılacak ücret ödemelerinden damga vergisi hariç herhangi bir vergi kesintisinin yapılmayacağına dair hükmün yer aldığı, aynı maddenin üçüncü fıkrasında ise icap nöbetleri dolayısıyla yapılacak ödemelere ilişkin hükme yer verildiği, ancak, söz konusu fıkrada herhangi bir vergi kesintisi yapılmayacağına ilişkin bir hükmün yer almadığı belirtilerek, icap nöbeti ödemeleri üzerinden gelir vergisi kesintisi yapılıp yapılmayacağı hususunda Başkanlığımız görüşü talep edilmektedir.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde, \"Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.\" hükmü yer almaktadır.
Aynı Kanunun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasında tevkifat yapmak zorunda olan mükellefler sayılmış olup, aynı fıkranın (1) numaralı bendinde de \"Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre\" vergi tevkifatı yapılacağı belirtilmiştir.
Öte yandan, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun Ek 33 üncü maddesinde, \"Yataklı tedavi kurumları, seyyar hastaneler, ağız ve diş sağlığı merkezleri, aile sağlığı merkezleri, toplum sağlığı merkezleri ve 112 acil sağlık hizmetlerinde haftalık çalışma süresi dışında normal, acil veya branş nöbeti tutarak, bu nöbet karşılığında kurumunca izin kullanmasına müsaade edilmeyen memurlar ile sözleşmeli personele, izin suretiyle karşılanamayan her bir nöbet saati için (nöbet süresi kesintisiz 6 saatten az olmamak üzere), aşağıda gösterilen gösterge rakamlarının aylık katsayısı ile çarpılması sonucu hesaplanacak tutarda nöbet ücreti ödenir. Bu ücret yoğun bakım, acil servis ve 112 acil sağlık hizmetlerinde tutulan söz konusu nöbetler için yüzde elli oranında artırımlı ödenir. Ancak ayda aile sağlığı ve toplum sağlığı merkezlerinde 60 saatten, diğer yerlerde ve hiçbir şekilde 130 saatten fazlası için ödeme yapılmaz. Bu ücret damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaz.
...
Bu madde hükmü, üniversitelerin yataklı tedavi kurumlarında çalışan ve 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 50 nci maddesinin (e) bendi kapsamında bulunanlar ile yataklı tedavi kurumlarında çalışan ve 11/4/1928 tarihli ve 1219 sayılı Kanunun ek 14 üncü maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında bulunanlar hakkında da uygulanır.
İcap nöbeti tutan ve bu nöbet karşılığında kurumunca izin kullanmasına müsaade edilmeyen memurlar ile sözleşmeli personele, izin suretiyle karşılanamayan her bir icap nöbeti saati için, icap nöbeti süresi kesintisiz 12 saatten az olmamak üzere, yukarıda nöbet ücreti için belirlenen ücretin yüzde 40'ı tutarında icap nöbet ücreti ödenir. Bu şekilde ücretlendirilebilecek toplam icap nöbeti süresi aylık 120 saati geçemez.
Bu madde uyarınca yapılacak ödemeler, döner sermayesi bulunan kurumlarda döner sermaye bütçesinden karşılanır.\" hükmü yer almaktadır.
Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliğinin \"Nöbet Türleri\" başlıklı 42 inci maddesinde;
\"Nöbet hizmetleri evde nöbet, normal, acil, branş nöbeti olarak dört şekilde yürütülür. Acil ve branş nöbetlerinin hangi hallerde, tutulacağı hastanenin türüne, iş durumuna, personel mevcuduna, hizmetin gereklerine göre baştabib tarafından tesbit edilir. Eğitim Hastanelerinde de uzman ve uzmanlık eğitimi görenlerden kimlerin hangi nöbete gireceklerini ve ne nöbeti tutacaklarını da baştabib tesbit eder.
A) İcapçı nöbeti (Ev nöbeti): Uzman adedi nöbet tutacak miktarlardan az, fakat birden fazla olan kurumlarda uzmanlar sırayla ev nöbetini tutarlar. Bunun için aylık ev nöbet listeleri hazırlanır. Ev nöbetçisi mesai saatleri dışında kurumun idari ve tıbbi her türlü gereklerinden sorumludur. Ev nöbetçisi akşam vizitlerini yapmaya, mesai dışında bulunduğu yeri bildirmeye, kuruma her davette gelmeye mecburdur.
B) Normal Nöbetler: Mesai saatleri dışında personelin mesai başlangıç saatini değiştirerek veya vardiye sistemi ile gördürülemeyen veyahut bunların dışında kalan hizmetlerin yürütülmesi için düzenlenen nöbet şeklidir. Bundan amaç; ilgili hizmetin mesai saati dışındaki devamını sürdürerek idari ve tıbbi hizmetlerde süreklilik sağlamaktadır.….
C) Acil nöbetler: Uzman durumu müsait olan kurumlarda lüzum görülen branşlar için normal nöbete ilave olarak ayrıca acil nöbeti konulabilir. Bu takdirde acil nöbetine iştirak edecek diğer sağlık ve yardımcı sağlık personelinin kimler olacağını ve bunların miktarını baştabib tesbit eder. Acil nöbeti tutanlar bir başka nöbete dahil edilmezler. …..
D) Branş nöbeti: Birden fazla genel cerrahi, iç hastalıkları klinikleri ve kadın hastalıkları ve doğum kliniği bulunan yataklı tedavi kurumlarında uzman ve klinik adedi göz önüne alınarak acil hizmet için kliniklere bütün personeliyle birlikte branş nöbeti tutturulabilir. …..\"
açıklamalarına yer verilmiştir.
Bu hüküm ve açıklamalara göre, 657 sayılı Kanunun Ek 33 üncü maddesinin birinci fıkrasına göre normal, acil veya branş nöbeti tutan memur ve sözleşmeli personele, bu nöbetleri karşılığında yapılan ücret ödemeleri üzerinden, aynı fıkrada yer alan \"Bu ücret damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaz.\" hükmüne istinaden gelir vergisi kesintisi yapılmaması gerekmektedir.
Diğer taraftan, 657 sayılı Kanunun Ek 33 üncü maddesinin üçüncü fıkrasına göre icap nöbeti (ev nöbeti) tutan memur ve sözleşmeli personele, bu nöbetleri karşılığında yapılan ücret ödemeleri üzerinden, aynı fıkrada gelir vergisi kesilmeyeceğine yönelik bir hükme yer verilmediğinden, bu ödemelerden gelir vergisi kesintisi yapılması gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"13649056-120[GVK/ÖZE-11]-E.68290","ozelgeTarih":"2020-12-08T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:29:35.501712","updated_at":"2025-03-24T19:29:35.501712","id":22815,"title":"Geçici verginin ödenerek taahhüt edilen işin yıllara sari inşaat ve onarım işine dönüşmesi nedeniyle verilmiş olan geçici vergi beyannamelerine ilişkin ne şekilde işlem yapılacağı hk.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI ANKARA VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.06.16.01-2010-GVK-42-11-569 | 13/09/2010 |
Konu | : | 2010-GVK-42-11 |
|
İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda; Şirketinizin 2009 yılında bir firmanın taşeronu olarak inşaat işine başladığı aynı yıl içerisinde bitirilmesi gereken söz konusu işin 2010 yılına sarktığı ve 2009/7-9 ve 2009/10-12 dönemlerine ait kurum geçici vergi beyannamesini vererek tahakkuk eden 801.07 TL. geçici vergiyi ödediğiniz belirtilerek taahhüt ettiğiniz işin yıllara sari inşaat ve onarım işine dönüşmesi nedeniyle vermiş olduğunuz geçici vergi beyannamelerinize ilişkin ne şekilde işlem yapılacağı hususunda görüş istenilmektedir.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 42'nci maddesinin birinci fıkrasında; \"Birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat (dekapaj işleri de inşaat işi sayılır.) ve onarma işlerinde kar veya zarar işin bittiği yıl kati olarak tespit edilir ve tamamı o yılın geliri sayılarak mezkur yıl beyannamesinde gösterilir.\" hükmü yer almaktadır.
Diğer taraftan, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 15'inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen kişi, kurum ve kuruluşların yine aynı fıkrada bentler halinde sayılan avanslar da dâhil olmak üzere nakden veya hesaben yapılan ödemeler üzerinden istihkak sahiplerinin kurumlar vergisine mahsuben %15 oranında vergi kesintisi yapmak zorunda oldukları hükme bağlanmış olup, aynı fıkranın (a) bendinde, Gelir Vergisi Kanununda belirtilen esaslara göre birden fazla takvim yılına yaygın inşaat ve onarım işleri ile uğraşan kurumlara bu işleri ile ilgili olarak yapılan hak ediş ödemeleri üzerinden istihkak sahiplerinin kurumlar vergisine mahsuben vergi kesintisi yapmak zorunda oldukları hükme bağlanmıştır.
Bir işin 42'nci madde kapsamına girmesi için faaliyet konusu işin inşaat ve onarma işi olması, işin taahhüde bağlı olarak yapılması ve birden fazla takvim yılına sirayet etmesi gerekir.
Bu itibarla, Gelir Vergisi Kanunu'nun 42'nci maddesi kapsamına giren işlerde, işin başlangıç tarihi olarak; yapılan sözleşmede yapılacak işin yer teslimi öngörülmüş ise yerin teslim edildiği tarih, sözleşmede yer teslim tarihi belirtilmemiş ise sözleşmede belirtilen işin başlangıç tarihi, sözleşmede bunların hiçbiri belirtilmemiş ise sözleşmenin imzalandığı tarihin kabul edilmesi gerekmektedir.
Öte yandan, inşaat ve onarma işlerinde işin bitim tarihi ile ilgili olarak Gelir Vergisi Kanunu'nun 44'üncü maddesinin birinci fıkrasında \"İnşaat ve onarma işlerinde geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan hallerde (5035 sayılı Kanunun 48/4-b maddesiyle değişen ibare)(1.1.2004 tarihinden geçerli olmak üzere) geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın idarece onaylandığı tarih, diğer hallerde işin fiilen tamamlandığı veya fiilen bırakıldığı tarih bitim tarihi olarak kabul edilir.\" hükmüne yer verilmiştir.
İlgide kayıtlı dilekçenizden 2009 yılında yapılan sözleşmeye göre yine 2009 yılı içerisinde bitirilmesi öngörülen işin, aynı yıl içinde bitirilemeyerek 2010 yılına sarkması sonucu yıllara sirayet eden bir inşaat işi niteliği kazandığı anlaşılmaktadır.
Ayrıca, Kurumlar Vergisi Kanununun 32'nci maddesinin ikinci fıkrasında \"Kurumlar vergisi mükelleflerince, (dar mükellefiyete tabi kurumlarda ticari ve zirai kazançlarla sınırlı olarak) cari vergilendirme döneminin kurumlar vergisine mahsup edilmek üzere Gelir Vergisi Kanununda belirtilen esaslara göre ve cari dönemin kurumlar vergisi oranında geçici vergi ödenir. Tam mükellef kurumlar için geçerli olan esaslar, dar mükellef kurumlara da aynen uygulanır.\" hükmü yer almaktadır.
Öte yandan, Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 120'nci maddesinde, Ticari kazanç sahipleri (basit usulde vergilendirilenler hariç) ile serbest meslek erbabının cari vergilendirme döneminin gelir vergisine mahsup edilmek üzere, bu Kanunun ticari veya mesleki kazancın tespitine ilişkin hükümlerine göre (indirim ve istisnalar ile Vergi Usul Kanununun değerlemeye ait hükümleri de dikkate alınarak) belirlenen ilgili hesap döneminin (2000/1514 sayılı BKK ile) üçer aylık kazançları (42'nci madde kapsamına giren kazançlar ile noterlik görevini ifa ile mükellef olanların bu işlerden sağladıkları kazançlar hariç) üzerinden 103'üncü maddede yer alan tarifenin ilk gelir dilimine uygulanan oranda geçici vergi ödeyecekleri hükme bağlanmıştır.
Diğer yandan, 217 seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin \"Geçici Vergi Kapsamına Girmeyen Kazançlar\" başlıklı 1/1.2 bölümünde; \"Senelere sari inşaat ve onarma işi yapan mükellefler ile noter bulunmayan yerlerde Adalet Bakanlığınca geçici yetkili noter yardımcısı olarak görevlendirilenler, bu kazançları dolayısıyla geçici vergi ödemeyeceklerdir. Ancak, söz konusu mükellefler, senelere sari inşaat ve onarma veya geçici yetkili noter yardımcılığı işlerinden elde ettikleri kazançları dışında kalan ticari veya mesleki kazançları için geçici vergi ödemek zorundadırlar.\" açıklamalarına yer verilmiştir.
Bu itibarla, başlangıçta sözleşmeye göre yıllara sirayet etmeyeceği anlaşılan inşaat işinden elde edilen kazançların, 2009 yılının geçici vergi dönemleri için verilecek geçici vergi beyannamelerine dâhil edilmesi (2009/7-9 ve 2009/10-12 dönemleri geçici vergi beyannamesi dahil); ancak, yıl sonu itibariyle söz konusu inşaat işinin yıllara sirayet edeceğinin belli olması nedeniyle elde edilen kazancın, 2009 yılı beyannamesine dâhil edilmeyerek, kazancın tamamının işin bitim yılına ilişkin kurum kazancına dâhil edilerek beyan edilmesi gerekmektedir.
Diğer taraftan, sözkonusu inşaat işinin uzayarak ertesi yıla sarkması sonucu anılan iş yıllara sari inşaat işi niteliği kazandığı için bahse konu iş dolayısıyla 2010 yılı başından itibaren yapılacak hakediş ödemleri üzerinden vergi kesintisi yapılması ve bu tarihten itibaren geçici vergi ödenmemesi gerekmektedir. Ayrıca, 2009 yılı geçici vergi dönemlerinde ödenen geçici vergilerin işin tamamlandığı yılda verilecek kurumlar vergisi beyannamesinde hesaplanan kurumlar vergisinden mahsup edilmesi gerekecektir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
| Vergi Dairesi Başkanı a. Grup Müdürü V. |
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.06.16.01-2010-GVK-42-11-569","ozelgeTarih":"2010-09-13T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:29:34.763083","updated_at":"2025-03-24T19:29:34.763083","id":22793,"title":"2009 yılı geçici vergi beyan dönemlerinde kazançlarının beyan edildiği ve kesinti yoluyla ödenen vergilerin mahsup edildiği belirtilerek, geçici vergi beyannamelerini ne şekilde düzenlenmesi gerektiği ve gelir vergisi beyannamesininde bu kazançların beyan","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI İZMİR VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü
| |||
| SÜRELİ | ||
Sayı | : | .4.35.16.01-176200-23 | 10/02/2011 |
Konu | : | PTT Acentalığında Geçici Vergi |
|
İlgide kayıtlı özelge talep formunda, ...'nın ... Köyü'nde PTT acentalığı işi ile iştigal ettiğiniz, kazancınızın gelir vergisinden istisna edilip 94 üncü maddeye göre tevkifata tabi tutulduğu, bu nedenle geçici vergi ve gelir vergisi beyannamelerinin nasıl düzenleneceği konusunda tereddütlerinizin olduğu, 2009 yılı geçici vergi beyan dönemlerinde kazançlarınızı beyan ettiğiniz ve kesinti yoluyla ödenen vergilerinizi mahsup ettiğiniz belirtilerek, geçici vergi beyannamelerinizi ne şekilde düzenlemeniz gerektiği ve gelir vergisi beyannamenizde bu kazançlarınızı beyan edip etmeyeceğiniz hususunda Başkanlığımız görüşü talep edilmektedir.
Konu ile ilgili olarak ... Vergi Dairesi Müdürlüğünden alınan ... tarih ve ... sayılı yazıda, PTT hizmetleri ve fatura tahsilatı faaliyetinde bulunmak üzere mükellefiyet tesis ettirdiğiniz, bu işinize ilaveten 21.12.2009 tarihinden itibaren de kırtasiye ve oyuncak ticareti işine başladığınız belirtilmiş olup, 25.03.2010 tarihinde vermiş olduğunuz 2009 dönemine ait yıllık gelir vergisi beyannamesinde; PTT acentalığı faaliyetinden elde edilen kazancın \"İstisna Edilen Kazançlara İlişkin Bildirim\" bölümünde beyan edildiği, yıl içerisinde kesinti yoluyla ödenen vergilerin beyannamede gösterilmediği, beyannamede mahsup işleminin yapılmadığı dolayısıyla ödenmesi gereken ya da iade edilecek verginin bulunmadığı belirtilmiştir.
Bununla birlikte, 2009 yılına ilişkin olarak vermiş olduğunuz geçici vergi beyannamesinde, PTT acenteliği faaliyetinden elde edilen kazanç üzerinden geçici vergi hesaplanmış olduğu, hesaplanan geçici vergiden ilgili dönemde kesinti yoluyla ödenen vergilerin mahsup edildiği bildirilmiştir.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun Mükerrer 18 inci maddesinde, \"(3418 sayılı Kanunun 23'üncü maddesiyle eklenen madde) PTT acentalığı faaliyetinden elde edilen kazançlar, gelir vergisinden müstesnadır. Bu kazanç istisnasının, bu Kanunun 94' üncü maddesi uyarınca tevkif suretiyle ödenecek vergiye şümulü yoktur.\" hükmü yer almaktadır.
Öte yandan,3418 sayılı Kanunun gerekçesinde; \"Gelir Vergisi Kanunu'nda yapılan değişiklikle PTT acentalarının, bu faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlar, gelir vergisinden istisna edilmekte; ancak bu gelirlerin tevkifat suretiyle vergilendirilmeleri sağlanmaktadır. Bu suretle PTT acentaları, söz konusu faaliyetleri nedeniyle kendilerine ödenen komisyon bedelleri üzerinden sadece tevkif suretiyle vergilendirilecekler, ayrıca bir vergi ödemeyeceklerdir.\" açıklamasına yer verilmiştir.
Anılan Kanunun 94 üncü maddesinde, vergi tevkifatı yapmaya mecbur olanlar ile vergi tevkifatına tabi kazanç ve iratlar sayılmış, aynı maddenin birinci fıkrasının (12) numaralı bendinde, PTT acenteliği yapanlara, bu faaliyetleri nedeniyle ödenen komisyon bedeli üzerinden (2003/6577 sayılı B.K.K. uyarınca) %20 oranında tevkifat yapılacağı hükme bağlanmıştır. Gelir Vergisi Kanununun 121 inci maddesine göre, yıllık beyannamede gösterilen gelire dahil kazanç ve iratlardan bu kanuna göre kesilmiş bulunan vergiler, beyanname üzerinden hesaplanan Gelir Vergisinden mahsub edilir.
Aynı Kanunun Mükerrer 120 nci maddesinde ise; \"Ticari kazanç sahipleri (basit usulde vergilendirilenlerhariç) ile serbest meslek erbabı cari vergilendirme döneminin gelir vergisine mahsup edilmek üzere, bu Kanunun ticari veya mesleki kazancın tespitine ilişkin hükümlerine göre (indirim ve istisnalar ile Vergi Usul Kanununun değerlemeye ait hükümleri de dikkate alınarak) belirlenen ilgili hesap döneminin üçer aylık kazançları (42 nci madde kapsamına giren kazançlar ile noterlik görevini ifa ile mükellef olanların bu işlerden sağladıkları kazançlar hariç) üzerinden, 103 üncü maddede yer alan tarifenin ilk gelir dilimine uygulanan oranda geçici vergi öderler. Geçici vergi matrahının hesaplanmasında dönemsonu mal mevcutları, kayıtlar üzerinden tespit edilebilir.\" hükmüne yer verilmiştir.
Bu hükümlere göre, kırtasiye ve oyuncak ticareti faaliyetiniz ile ilgili olarak verdiğiniz yıllık gelir vergisi ve geçici vergi beyannamelerinize PTT acentalığı faaliyetinden elde ettiğiniz istisna kazancınız dahil edilmeyecek olup, bu çerçevede yıl içinde bu gelirlere ilişkin olarak tevkif suretiyle ödediğiniz vergilerin de söz konusu beyannamelerde mahsup imkanı bulunmamaktadır. Dolayısıyla, PTT acentalığı faaliyetinden elde ettiğiniz istisna kazancınız üzerinden tevkif suretiyle ödediğiniz vergiler nihai vergi niteliğindedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
| Vergi Dairesi Başkanı a. Grup Müdürü |
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.35.16.01-176200-23","ozelgeTarih":"2011-02-10T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:29:34.22364","updated_at":"2025-03-24T19:29:34.22364","id":22773,"title":"Geçici vergi beyannameleri ekine tevkifat listelerinin eklenmesinin gerekli olup olmadığı hk.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI (Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü)
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.34.16.01-GVK 121-1139 | 29/07/2011 |
Konu | : | Geçici vergi beyannameleri ekine tevkifat listelerinin eklenmesinin gerekli olup olmadığı |
|
İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda, ... Vergi Dairesi Müdürlüğünün ... vergi kimlik numarasında kayıtlı mükellefi olduğunuz, cari yılda serbest meslek gelirinizden tevkif edilen vergileri, elektronik ortamda vermiş olduğunuz ilgili dönem geçici vergi beyannamesinde mahsup ettiğinizi ve kalan bakiye olursa onu nakden ödediğinizi 252 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile ihdas edilen \"EK 1\" kesinti yoluyla ödenen vergilere ilişkin listeyi düzenleyerek vergi dairesine elden verdiğinizi belirterek, elektronik ortamda vermiş olduğunuz geçici vergi beyannamesi dışında daireye ayrıca \"EK 1\" listesinin verilmesinin gerekip gerekmediği hususunda bilgi talep edildiği anlaşılmakta olup konu hakkında Başkanlığımız görüşü aşağıda açıklanmıştır.
Geçici Vergi ile ilgili hükümler 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun mükerrer 120 nci maddesinde düzenlenmiş olup maddenin 3 üncü fıkrasında kazançları (42 nci madde kapsamına giren kazançlar ile noterlik görevini ifaile mükellef olanların bu işlerden sağladıkları kazançlar hariç) üzerinden 103 üncü maddede yer alan tarifenin ilk gelir dilimine uygulanan oranda geçici vergi ödeyecekleri, 7 nci fıkrasında da aynı dönem içinde tevkif edilmiş bulunan gelir vergisi (42 nci maddede belirtilen kazançlardan yapılan tevkifat hariç) hesaplanan geçici vergiden mahsup edileceği son fıkrasında ise uygulamaya ilişkin usulleri düzenleme yetkisi Maliye Bakanlığına verilmiştir.
Söz konusu yetkiye istinaden Maliye Bakanlığınca çıkarılan 217 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği'nin \"Geçici Verginin Beyanı ve Ödenmesi\" başlıklı 5.2. Bölümünde;
\"...
Diğer yandan, üzerinden geçici vergi ödenecek kazançla ilgili olarak geçici vergi dönemi içerisinde tevkif suretiyle ödenmiş olan vergiler, beyanname üzerinde gösterilmek ve aşağıda belirtilen şekilde belgelendirilmek koşuluyla hesaplanan geçici vergiden mahsup edilecektir.
Tevkif suretiyle ödenen vergi, vergi sorumlusunun adı, soyadı ve varsa unvanı, bağlı olduğu vergi dairesi ve hesap numarası ile yapılan ödemenin nevi, tutarı ve tevkif edilen vergiyi gösterir mükellef tarafından düzenlenecek bir liste ile belgelendirilecektir.\" açıklamasına yer verilmiştir.
Yukarıda yapılan hüküm ve açıklamalara göre; ilgili dönem geçici vergi beyannamelerinizde, üzerinden geçici vergi ödenecek kazançla ilgili olarak geçici vergi dönemi içerisinde tevkif edilen vergileri, ilgili dönem geçici vergi beyannamelerinizde göstermek suretiyle indirim konusu yapabilmeniz için elektronik ortamda geçici vergi beyannameniz ekinde verilemeyen, \"tevkif suretiyle ödenen vergi, vergi sorumlusunun adı, soyadı ve varsa unvanı, bağlı olduğu vergi dairesi ve hesap numarası ile yapılan ödemenin nevi, tutarı ve tevkif edilen vergiyi gösterir liste\"nin vergi dairesine verilmesi gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
|
|
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.34.16.01-GVK 121-1139","ozelgeTarih":"2011-07-29T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:29:28.918447","updated_at":"2025-03-24T19:29:28.918447","id":22692,"title":"İşveren tarafından çalışanlarr adına ödenen grup sigorta poliçe bedellerinin doğrudan gider yazılıp yazılamayacağı hk.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI ANKARA VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.06.16.01-120-[40-11/1]-993 | 14/11/2011 |
Konu | : | İşveren tarafından çalışanları adına ödediği grup sigorta poliçe bedellerini doğrudan gider yazıp yazamayacağı. |
|
İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda; şirketiniz tarafından çalışan personeliniz ile personelinizin bakmakla yükümlü olduğu eş ve çocuklarına, merkezi Türkiye'de bulunan sigorta şirketince grup sigorta poliçesi ile özel sağlık sigortası yaptırıldığı, çalışanlarınız için ödenen sigorta bedellerinin tamamının şirketiniz tarafından ödendiği, ancak çalışanların bakmakla yükümlü oldukları eş ve çocuklarına ait sigorta bedellerinin bir kısmının çalışanlarca karşılandığı, ayrıca çalışanlarınızın kendilerine ve bakmakla yükümlü oldukları eş ve çocuklarına ait şahıs sigorta poliçeleri ile bireysel emeklilik sistemine katkı payı ödedikleri belirtilerek, şirketinizce grup sigorta poliçesi kapsamında ödenen özel sağlık sigortası bedellerinin Gelir Vergisi Kanununun 63 üncü maddesinin (3) numaralı bendinde yapılan açıklamalar çerçevesinde şirketinizce doğrudan gider yazılıp yazılamayacağı hususunda Başkanlığımızdan görüş talep edildiği anlaşılmıştır.
5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 6 ncı maddesinin birinci fıkrasında kurumlar vergisinin, mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri safi kurum kazancı üzerinden hesaplanacağı belirtilmiş; aynı maddenin ikinci fıkrasında da safi kurum kazancının tespitinde Gelir Vergisi Kanununun ticari kazanç hakkındaki hükümlerinin uygulanacağı hükme bağlanmıştır. Bu hüküm uyarınca, safi kurum kazancının tespit edilmesinde Kurumlar Vergisi Kanununun 8 inci maddesi yanında Gelir Vergisi Kanununun 40 ıncı maddesinde yer alan giderler indirilebilecektir.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 40 ıncı maddesinde, safi kazancın tespit edilmesinde indirilecek giderler sayılmış olup, aynı maddenin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinde, ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan genel giderlerin safi kazancın tespitinde gider olarak indirileceği hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanunun 61 inci maddesinde; \"Ücret işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlananve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.\" hükmüne yer verilmiştir.
Yine aynı Kanunun 63 üncü maddesinin birinci fıkrasının (3) numaralı bendinde; sigortanın veya emeklilik sözleşmesinin Türkiye'de kain ve merkezi Türkiye'de bulunan bir sigorta veya emeklilik şirketi nezdinde akdedilmiş olması şartıyla, ücretlinin şahsına, eşine ve küçük çocuklarına ait hayat, ölüm, kaza, hastalık, sakatlık, işsizlik, analık, doğum ve tahsil gibi şahıs sigorta poliçeleri için hizmet erbabı tarafından ödenen primler ile bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı paylarının ücretin safi değerinin tespiti sırasında indirim konusu yapılacağı hükme bağlanmış veindirim konusu yapılacak prim, aidat ve katkıların toplamının, ödendiği ayda elde edilen ücretin %10'unu (bireysel emeklilik sistemi dışındaki şahıs sigorta poliçeleri için ödenen primlerde, ödendiği ayda elde edilen ücretin %5'ini ) ve yıllık olarak asgari ücretin yıllık tutarını aşamayacağı belirtilmiştir.
Bu hüküm ve açıklamalara göre, grup sigorta poliçesi kapsamında şirketiniz tarafından çalışanları ile eş ve çocukları adına ödenen özel sağlık sigortası tutarlarının, personelinize yapılan ücret ödemesi olarak kabul edilmesi ve ücret bordrosuna dahil edilerek Gelir Vergisi Kanununun 94, 103 ve 104 üncü maddelerine göre vergi tevkifatına tabi tutulması gerekmektedir. Dolayısıyla, ücret olarak vergilendirilmesi gereken söz konusu menfaatlerin tamamının Gelir Vergisi Kanununun 40 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendi kapsamında gider olarak indirilebileceği tabiidir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
|
|
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.06.16.01-120-[40-11/1]-993","ozelgeTarih":"2011-11-14T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":435,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:29:13.015141","updated_at":"2025-03-24T19:29:13.015141","id":22313,"title":"İnternet üzerinden uzaktan eğitim platformu aracılığıyla verilecek hizmetin vergilendirilmesi ve belge düzeni hk.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Mükellef Hizmetleri Usul Grup Müdürlüğü
| |||
|
| ||
Sayı | : | 11395140-105[234-2012/VUK-1- . . .]--2314 | 01/10/2014 |
Konu | : | İnternet üzerinden uzaktan eğitim platformu aracılığıyla verilecek hizmetin vergilendirilmesi ve belge düzeni. |
|
İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda; ilköğretim ve ortaöğretim öğrencileri ile üniversite sınavlarına hazırlanan öğrencilerin, üniversite öğrencileri ve mezunlarından eşzamanlı online özel ders ve eğitim desteği almalarını sağlamak için internet üzerinden uzaktan eğitim platformu kurmak suretiyle hizmet vereceğinizi, öğrencilerin kredi kartı, havale ya da mobil ödeme sistemi ile internet üzerinden ders kredisi satın alarak hizmetten yararlanacaklarını, toplam ders bedeli üzerinden komisyon alınarak kalan kısmın öğretmenlere ders hazırlama hizmeti karşılığında ödeneceği belirtilerek, öğretmenlere ödenen bedellerin nasıl vergilendirileceği ve kazancın ne zaman elde edilmiş sayılacağı, verilen hizmetin KDV oranının ne olacağı ve belge düzeni hususlarında Başkanlığımız görüşlerini talep etmektesiniz.
GELİR VE KURUMLAR VERGİLERİ KANUNU YÖNÜNDEN
5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 6 ncı maddesinde; kurumlar vergisinin, mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri safi kurum kazancı üzerinden hesaplanacağı ve safi kurum kazancının tespitinde Gelir Vergisi Kanununun ticari kazanç hakkındaki hükümlerinin uygulanacağı hükme bağlanmıştır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 38 inci maddesinde, bilanço esasına göre ticari kazancın teşebbüsteki öz sermayenin hesap dönemi sonundaki ve başındaki değerleri arasındaki müspet fark olduğu; bu dönem zarfında sahip veya sahiplerce işletmeye ilave olunan değerlerin bu farktan indirileceği, işletmeden çekilen değerlerin ise farka ilave olunacağı, ticari kazancın bu şekilde tespit edilmesi sırasında, Vergi Usul Kanununun değerlemeye ait hükümleri ile bu Kanunun 40 ve 41 inci maddeleri hükümlerine uyulacağı hükmüne yer verilmiştir.
Buna göre, kurum kazancı, ticari kazanç niteliği taşıdığından ve ticari kazanç gibi tespit edildiğinden elde etme yönünden tahakkuk esası geçerlidir. Tahakkuk ise gelirin miktar ve mahiyet itibariyle kesinleşmesini ifade eder. Bunun için geliri doğuran işlemin tekemmül etmesi gereklidir. Ticari faaliyet içerisinde satılan mal veya yapılan bir hizmet bedeli taraflarca belirlenip fatura düzenlendiğinde gelir veya gider tahakkuk etmiş kabul edilir.
Bu açıklamalar çerçevesinde, ödemenin yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın internet üzerinden satışı gerçekleştirilen ders kredisi için faturaların düzenlendiği tarih itibarıyla gelir tahakkuk etmiş olacağından, gelirin ilgili dönemin safi kurum kazancının tespitinde dikkate alınması gerekir.
Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinin birinci fıkrasında; ücret, işverene tabi ve belirli bir iş yerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatler olarak tanımlanmış, ikinci fıkrasında ise, ücretin, ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunmasının onun mahiyetini değiştirmeyeceği, 65 inci maddesinde de, her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançların serbest meslek kazancı olduğu, serbest meslek faaliyetinin, sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmayan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılması olduğu hükümlerine yer verilmiştir.
Mezkûr Kanunun 66 ncı maddesinde ise serbest meslek faaliyetini mutad meslek halinde ifa edenlerin, serbest meslek erbabı olduğu ve serbest meslek faaliyetinin yanında meslekten başka bir iş veya görev ile devamlı olarak uğraşılmasının bu vasfı değiştirmeyeceği hususları belirtilmiştir.
Aynı Kanunun 82 nci maddesinin birinci fıkrasının (4) numaralı bendinde; serbest meslek faaliyetlerinin arızi olarak yapılmasından doğan kazançlar arızi kazançlar arasında sayılmıştır.
Buna göre, serbest meslek kazancının \"arızi\" sayılması için serbest meslek faaliyetine konu işin devamlılık arz edecek şekilde yapılmaması ve bu işin mutad meslek haline getirilmemesi gerekmektedir.
Diğer taraftan, Kanunun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasında tevkifat yapmak zorunda olanlar sayılmış olup, (1) numaralı bendinde hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre, (2) numaralı bendinde de 18 inci madde kapsamına girmeyen serbest meslek işlerinden % 20 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılacağı belirtilmiş, 96 ncı maddesinde ise \"Vergi tevkifatı, ücretler dışında kalan ödemelerde gayrisafi tutarlar üzerinden yapılır. Kesilmesi gereken verginin ödemeyi yapan tarafından üstlenilmesi halinde bu vergi, bilfiil ödenen miktar ile ödemeyi yapanın yüklendiği verginin toplamı üzerinden hesaplanır.\" hükmüne yer verilmiştir.
Bu itibarla, ders hazırlama hizmetini veren öğretmenlerin hizmet sözleşmesine istinaden şirketinize bağlılık arz edecek şekilde çalışmaları halinde elde edecekleri gelirin ücret olarak değerlendirilmesi ve Gelir Vergisi Kanununun 61, 94, 103 ve 104 üncü maddeleri uyarınca gelir vergisine tabi tutulması gerekmektedir.
Öte yandan, öğretmenlerin ders hazırlama hizmetini şirketinize bağlı olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesaplarına gerçekleştirmeleri durumunda elde edilecek gelirin serbest meslek kazancı olarak değerlendirilmesi gerekmektedir. Faaliyetin devamlılık arz edecek ve mutad meslek halinde yerine getirilmemesi halinde ise bu faaliyetin arızi serbest meslek faaliyeti olarak değerlendirilmesi mümkün bulunmakta olup, her iki durumda da ödenen bedellerden Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasının (2-b) bendi uyarınca gelir vergisi tevkifatı yapılması gerekmektedir. Ayrıca, serbest meslek kazancının arızi kazanç olarak değerlendirilmesi halinde, Gelir Vergisi Kanununun 82 inci maddesine göre bir takvim yılında arızi kazanç dolayısıyla elde edilen gelirlerin toplamının (284 Seri No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile 2013 yılı için) 21.000 TL'lik kısmı gelir vergisinden müstesnadır. Elde edilecek kazancın vergiden müstesna tutarı aşması halinde yıllık gelir vergisi beyannamesi verileceği tabiidir.
VERGİ USUL KANUNU YÖNÜNDEN
213 sayılı Vergi Usul Kanununun 234 üncü maddesinde; birinci ve ikinci sınıf tüccarların, kazancı basit usulde tespit edilenlerle defter tutmak mecburiyetinde olan serbest meslek erbabının ve çiftçilerin vergiden muaf esnafa yaptırdıkları işler veya onlardan satın aldıkları emtia için tanzim edip işi yapana veya emtiayı satana imza ettirecekleri gider pusulasının vergiden muaf esnaf tarafından verilmiş fatura hükmünde olduğu hüküm altına alınmıştır.
Aynı Kanunun 236 ncı maddesinde; serbest meslek erbabının, mesleki faaliyetlerine ilişkin her türlü tahsilatı için iki nüsha serbest meslek makbuzu tanzim etmek ve bir nüshasını müşteriye vermek, müşterinin de bu makbuzu istemek ve almak mecburiyetinde olduğu, 238 inci maddesinde ise; işverenlerin her ay ödedikleri ücretler için ücret bordrosu tutmaya mecbur oldukları hükmedilmiştir.
Bu itibarla, ders hazırlama hizmetini veren öğretmenlerin hizmet sözleşmesine istinaden şirketinize bağlılık arz edecek şekilde çalışmaları halinde elde edecekleri gelirin ücret olarak değerlendirilmesi durumunda şirketinizce bu kişilere ücret bordrosu düzenlenmesi gerekmektedir.
Öte yandan, öğretmenlerin ders hazırlama hizmetini şirketinize bağlı olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesaplarına gerçekleştirmeleri durumunda elde edilecek gelir serbest meslek kazancı olarak değerlendirileceğinden bu hizmet karşılığında öğretmenler tarafından serbest meslek makbuzu düzenlenmesi, öğretmenler tarafından verilen bu hizmetin arızi nitelik taşıyor olması halinde ise tarafınızca gider pusulası düzenlenmesi gerekmektedir.
Ayrıca şirketiniz tarafından alınan komisyon bedeli için de fatura düzenlemeniz gerektiği tabiidir.
KATMA DEGER VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 1/1 inci maddesinde Türkiye'de ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetlerin katma değer vergisine tabi olduğu hüküm altına alınmıştır.
Aynı Kanunun 10/a maddesinde mal teslimi ve hizmet ifası hallerinde malın teslimi veya hizmetin yapılması, 10/b maddesinde malın tesliminden veya hizmetin yapılmasından önce fatura veya benzeri belgelerin verilmesi hallerinde bu belgelerde gösterilen miktarla sınırlı olmak üzere fatura veya benzeri belgelerin düzenlenmesi halinde vergiyi doğuran olayın meydana geldiği hüküm altına alınmıştır.
Öte yandan, katma değer vergisi oranları Katma Değer Vergisi Kanununun 28 inci maddesinin Bakanlar Kuruluna verdiği yetkiye dayanılarak yayımlanan 2007/13033 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki I sayılı listede yer alan mal ve hizmetler için % 1, II sayılı listede yer alan mal ve hizmetler için % 8, bu listelerde yer almayan vergiye tabi işlemler için % 18 olarak tespit edilmiştir.
Söz konusu Bakanlar Kurulu Kararı Eki (II) sayılı listenin (B) bölümünün 15 inci sırası ile üniversite ve yüksekokullar ile 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu, 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu ve 573 sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname kapsamında verilen eğitim ve öğretim hizmetleri % 8 oranında KDV ye tabi tutulmuştur.
Buna göre, internet üzerinden uzaktan eğitim platformu kurmak suretiyle öğrencilere verilen hizmet ticari faaliyet kapsamında KDV ye tabi olup, verilen hizmetin bedeline ilişkin düzenlenecek faturalarda, hizmetin 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu kapsamında değerlendirilmesi halinde, 2007/13033 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki II sayılı listenin (B) bölümünün 15 inci sırası gereğince % 8 oranında KDV uygulanması mümkün bulunmaktadır. Aksi takdirde söz konusu eğitim ve öğretim hizmetlerinin % 18 oranında katma değer vergisine tabi olacağı açıktır.
Ayrıca verilen bu hizmet karşılığı herhangi bir komisyon geliri elde edilmesi halinde komisyon gelirine ilişkin düzenlenecek faturalarda genel oranda (% 18) KDV hesaplanması gerekmektedir.
Diğer taraftan Gelir Vergisi Kanunu yönünden, öğretmenlerin ders hazırlama ve ders verme hizmetini şirketinize bağlı olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesaplarına gerçekleştirmeleri durumunda elde edilecek gelirin serbest meslek kazancı olarak değerlendirilmesi halinde, bu hizmetin KDV'ye tabi olması, serbest meslek faaliyetinin devamlılık arz etmeyecek şekilde arızi olarak verilmesi halinde söz konusu hizmetin KDV'ye tabi olmaması, öğretmenlerin hizmet sözleşmesine istinaden şirketinize bağlılık arz edecek şekilde çalışmaları halinde ise elde edilen gelir ücret olarak değerlendirilmesi halinde ise KDV'nin konusuna girmediğinden KDV hesaplanmaması gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"11395140-105[234-2012/VUK-1- . . .]--2314","ozelgeTarih":"2014-10-01T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":434,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:29:05.724134","updated_at":"2025-03-24T19:29:05.724134","id":22132,"title":"Vergiye tabi gelir toplamının belirlenmesi sırasında, sadece gayrimenkul sermaye iradının mı yoksa gayrimenkul sermaye iradı ve ticari kazanç toplamının mı dikkate alınacağı hk.","summary":null,"description":"T.C. KARABÜK VALİLİĞİ Defterdarlık Gelir Müdürlüğü
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.4.DEF.0.78.10.00-GV-86/1-C-2 | 16/02/2011 |
Konu | : | Gelir Vergisi |
|
İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda, ticari kazancınızın 20.387,68 TL, stopaja tabi işyeri kira gelirinizin de 2.250.- TL olduğunu, Gelir Vergisi Kanununun 86/1-c maddesinde belirtilen vergiye tabi gelir toplamının belirlenmesi sırasında, sadece gayrimenkul sermaye iradının mı yoksa gayrimenkul sermaye iradı ve ticari kazanç toplamının mı dikkate alınacağı hususunda Başkanlığımız görüşü talep edilmektedir.
Bilindiği üzere, 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanununun 37 nci maddesinde, her türlü ticari ve sınai faaliyetlerden doğan kazançların ticari kazanç olduğu belirtilmiş, aynı Kanunun 70 inci maddesinde sayılan kira gelirlerinin gayrimenkul sermaye iradı olduğu, söz konusu mallar ticari veya zirai bir işletmenin bilançosuna dahil bulunduğu takdirde bunların iratlarının ticari ve zirai kazancın tespitine müteallik hükümlere göre hesaplanacağı, tüccarlara ait olsa dahi, işletmeye dahil bulunmayan gayrimenkullerle haklar hakkında bu bölümdeki hükümlerin uygulanacağı hükmü yer almaktadır.
Aynı Kanununun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasında \"Kamu idare ve müesseseleri, iktisadi kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya zirai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar\" hükmü yer almakta olup, bu maddenin 5/a bendinde ise; 70 inci maddede yazılı mal ve hakların kiralanması karşılığı yapılan ödemelerden gelir vergisi tevkifatı yapılacağı hükme bağlanmıştır.
Yine 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun \"Toplama Yapılmayan Haller\" başlıklı 86 ncı maddesinin birinci paragrafında \"Aşağıda yazılı hallerde yıllık beyanname verilmez, diğer gelirler için beyanname verilmesi halinde bu gelirler beyannameye dahil edilmez.\" hükmü yer almakta olup, aynı maddenin 1/c bendinde; vergiye tabi gelir toplamının ((a) ve (b) bentlerinde belirtilenler hariç) 103 üncü maddede yazılı tarifenin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı aşmaması koşuluyla, Türkiye'de tevkifata tabi tutulmuş olan; birden fazla işverenden elde edilen ücretler, menkul sermaye iratları ve gayrimenkul sermaye iratlarından olması halinde beyanname verilmeyeceği hüküm altına alınmıştır.
Öte yandan vergiye tabi gelir toplamının 103 üncü maddede yazılı tarifenin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı aşıp aşmadığının tespiti sırasında, 16 nolu Gelir Vergisi Sirkülerinde yapılan açıklama ve örnekler dikkate alındığında; ticari kazanç ve Türkiye'de tevkifata tabi tutulmuş olan; gayrimenkul sermaye iratlarının toplamının birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir.
Bu hüküm ve açıklamalara göre, beyan edeceğiniz ticari kazancınıza elde ettiğiniz tevkifata tabi gayrimenkul sermaye iradını dahil edip etmeyeceğinizin tespitinde; ticari kazancınız ile işyeri kira gelirinizin birlikte değerlendirilmesi gerekmekte olup, bunların toplamının Gelir Vergisi Kanununun 86/1-c maddesi gereğince (2009 yılı için) 22.000 TL'lik beyan sınırını aşması durumunda, işyeri kira gelirinizin de beyannameye dahil edilmesi gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
| Defterdar |
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.4.DEF.0.78.10.00-GV-86/1-C-2","ozelgeTarih":"2011-02-16T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:29:04.119232","updated_at":"2025-03-24T19:29:04.119232","id":22072,"title":"Mükellefin, kendi arsası üzerine ikamet olarak kullanılmak üzere yaptıracağı inşaatla ilgili GVK, KDV ve Damga Vergisi Kanunu yönünden yükümlülükleri hk.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI (Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü)
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.34.16.01-GVK 64-1241 | 08/08/2011 |
Konu | : | Mükellefin, kendi arsası üzerine ikamet olarak kullanılmak üzere yaptıracağı inşaatla ilgili GVK, KDV ve Damga Vergisi Kanunu yönünden yükümlülükleri. |
|
İlgide kayıtlı özelge talep formunda, ... Vergi Dairesi Müdürlüğünün gelir vergisi mükellefi olduğunuzu, adınıza kayıtlı arsa üzerine kendi imkânlarınızla özel inşaat yapacağınızı belirterek, inşaatta çalışan işçilere yapılan ödemelerden gelir vergisi tevkifatı yapılıp yapılmayacağı, damga vergisine tabi tutulup tutulmayacağı ile inşaat yapımında kullanılacak malzeme ve hizmet alımları karşılığı ödenen katma değer vergilerinin iadesinin mümkün olup olmadığı hususunda Başkanlığımız görüşü talep edilmektedir.
I-GELİR VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN
Gelir Vergisi Kanunu'nun 37'nci maddesinin birinci fıkrasında, her türlü ticari ve sınai faaliyetlerden doğan kazançların ticari kazanç olduğu belirtilmiş, söz konusu maddenin ikinci fıkrasının (4) numaralı bendinde ise, gayrimenkullerin alım, satım ve inşa işleriyle devamlı olarak uğraşanların bu işlerinden elde ettikleri kazancın ticari kazanç olduğu hükme bağlanmıştır.
Söz konusu hükümlerden de anlaşılacağı üzere, ticari faaliyet bir tür emek sermaye organizasyonuna dayanmakta olup, kazanç sağlama niyet ve kastının bulunup bulunmaması böyle bir organizasyon tarafından icra edilen faaliyetin \"ticari faaliyet\" olma niteliğine etki etmemektedir. Ancak, bir faaliyetin ticari faaliyet sayılabilmesi için kazanç sağlama niyet ve kastı gerekmemekle birlikte, faaliyeti icra eden organizasyonun bütün unsurları ile birlikte değerlendirildiğinde kazanç sağlama potansiyeline sahip olması gerektiği ortaya çıkmaktadır.
Gerçek kişilerin ticari gaye olmaksızın, servetin nitelik değiştirmesi veya bir takım zorunlu nedenlerle gayrimenkul inşa etmeleri ticari faaliyet olarak kabul edilmemektedir.
Özel inşaat yapımında gayrimenkullerin şahsi ihtiyaç kapsam ve sınırlarını aşması ve ticari organizasyonun şekli ve maddi unsurlarını açıkça taşıması, yapılan faaliyetin ticari sayılması için yeterlidir.
Şahsi ihtiyaç kapsam ve sınırlarını aşan mesken veya şahsi ihtiyaç kapsam ve sınırlarını aşmamakla birlikte işyeri ya da mesken ve dükkan ünitelerinden oluşan inşaatın yapılması durumunda, ticari bir organizasyonun şekli ve maddi unsurları ile açıkça ortaya çıkması nedeniyle bu faaliyetin de ticari sayılması gerekmektedir.
Yukarıda yapılan açıklamalara göre, yapacağınız inşaatın ticari faaliyet kapsamında inşaat işi olmaması halinde gelir vergisi yönünden vergi mükellefiyeti tesisine gerek bulunmamaktadır. Ancak inşaat işinin ticari faaliyet kapsamında değerlendirilmesi halinde, ticari kazanç yönünden gelir vergisi mükellefiyeti tesis edilmesi ve inşaatta çalışan işçilere ödenen ücretlerin Gelir Vergisi Kanunu'nun 61'inci, 94'üncü, 103'üncü ve 104'üncü maddelerine göre vergi tevkifatına tabi tutulması gerekmektedir.
Öte yandan, yapacağınız inşaatın ticari faaliyet kapsamında değerlendirilmemesi halinde tarafınızca herhangi bir tevkifat yapılmasına gerek bulunmamakta olup, çalıştırılan işçilerin ücretlerinin, anılan Kanun'un 64'üncü maddesi hükmü gereğince diğer ücret olarak vergilendirilmesi, diğer ücretli olarak çalıştırılan işçilerin hizmetin ifa olunduğu takvim yılının ikinci ayında; takvim yılı içinde işe başlamış iseler işe başlama tarihinden itibaren bir ayiçinde vergi dairesine başvurarak vergi karnesi üzerinde vergilerini tarh ettirmeleri gerekmektedir.
II-KATMA DEĞER VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN
3065 Sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun verginin konusunu teşkil eden işlemler başlıklı 1/1'inci maddesinde, Türkiye'de yapılan ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetlerin katma değer vergisine tabi olduğu hüküm altına alınmıştır.
Buna göre; özel mülkiyetinizde bulunan arsanız üzerine yaptırılan inşaat, ticari faaliyet kapsamında bir teslim ve hizmete konu olmadığı takdirde katma değer vergisine tabi tutulmayacaktır. Ancak, yaptırılan bu inşaata ilişkin bütün mal ve hizmet alımları ilke olarak katma değer vergisine tabi olacaktır.
Diğer taraftan, yaptırılan bu inşaata ilişkin mal ve hizmet alımları nedeniyle ödenen katma değer vergisinin iadesi de kanunen mümkün değildir.
III- DAMGA VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN
488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun 1' inci maddesinde; bu Kanun'a ekli (1) sayılı tabloda yazılı kâğıtların damga vergisine tabi olduğu, bu kanundaki kâğıtlar teriminin, yazılıp imzalanmak veya imza yerine geçen bir işaret konmak suretiyle düzenlenen ve herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek olan belgeler ile elektronik imza kullanılmak suretiyle manyetik ortamda ve elektronik veri şeklinde oluşturulan belgeleri ifade edeceği; Kanuna ekli (1) sayılı tablonun \"IV. Makbuzlar ve diğer kağıtlar\" başlıklı bölümünün 1/b fıkrasında, \"Maaş, ücret, gündelik, huzur hakkı, aidat, ihtisas zammı, ikramiye, yemek ve mesken bedeli, harcırah, tazminat ve benzeri her ne adla olursa olsun hizmet karşılığı alınan paralar (avans olarak ödenenler dâhil) için verilen makbuzlar ile bu paraların nakden ödenmeyerek kişiler adına açılmış veya açılacak cari hesaplara nakledildiği veya emir ve havalelerine tediye olunduğu takdirde nakli veya tediyeyi temin eden kağıtlar\"ın binde 6,6 nispetinde damga vergisine tabi tutulacağı hükme bağlanmıştır.
Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, yapılacak özel inşaatın ticari bir faaliyet olarak değerlendirilmesi halinde inşaatınızda çalıştırılacağı belirtilen işçilere yapılacak ücret ödemelerine ilişkin olarak düzenlenen kâğıtların Damga Vergisi Kanunu'na ekli (1) sayılı tablonun IV/1-b bölümü uyarınca binde 6,6 nispetinde damga vergisine tabi tutulması gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
|
|
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.34.16.01-GVK 64-1241","ozelgeTarih":"2011-08-08T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:29:03.51175","updated_at":"2025-03-24T19:29:03.51175","id":22054,"title":"Yedieminlik deposu ve otoparkı işletmeciliği faaliyeti nedeniyle elde edilen gelirin ticari kazanç mı yoksa ücret geliri mi olduğu hk.","summary":null,"description":"T.C.
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
BALIKESİR VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI
Mükellef Hizmetleri Grup Müdürlüğü
Sayı :B.07.1.GİB.4.10.15.01-2011-GVK-1344-88 26/08/2011
Konu : Yediemin Faaliyetinin Vergilendirilmesi
İlgide kayıtlı özelge talep formunda, yedieminlik deposu ve otoparkı işletmeciliği faaliyeti nedeniyle elde edilen gelirin ticari kazanç mı yoksa ücret geliri mi olduğu hususunda tereddüt edildiği gerekçesiyle, konu hakkında Başkanlığımızdan görüş talep edildiği, anlaşılmaktadır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun \"Ticari Kazancın Tarifi\" başlıklı 37'inci maddesinin birinci fıkrasında \"Her türlü ticari ve sınai faaliyetlerden doğan kazançlar ticari kazançtır.\" hükmü yer almaktadır.
Aynı Kanunun \"Ücretin Tarifi\" başlıklı 61'inci maddesi ise, \"Ücret, işverene tabi ve belirli bir iş yerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.\" hükmündedir.
Yine aynı Kanunun \"Vergi Tevkifatı\" başlıklı 94'üncü maddesinde \"Kamu idare ve müesseseleri, iktisadi kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya zirai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar.
1-Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61'inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104. maddelere göre,.....vergi tevkifatı yapılır.\" hükmüne yer verilmiştir.
Söz konusu özelge talep formunuz ekinde yer alan ve ... Vergi Dairesi Müdürlüğü tarafından düzenlenen ...2010 tarihli ve ... sayılı yoklama fişinin tetkikinden, ... Mah. ... Cad. ... Sokak ... adresinde bulunan merkez işyerinizde, inşaat işleri, yediemin oto parkı (... Emniyet yediemin oto parkı), taksi işletmeciliği, yolcu taşımacılığı, servis hizmetlerini sürdürdüğünüz, ayrıca ... Karayolu üzerinde şube işyeri olarak yediemin oto parkının bulunduğu, her iki otopark işletmesinde kamu kuruluşlarına ait trafikten men edilen araçların bulunduğu, diğer şahıslara, otopark hizmeti verilmediği, anlaşılmaktadır.
Buna göre, yediemin sıfatıyla işletilen otopark faaliyetinizin yanında, inşaat işleri, taksi işletmeciliği, yolcu taşımacılığı (servis hizmetleri) gibi başkaca ticari faaliyetlerinize ek olarak işyerinizde bir ticari organizasyon oluşturmak suretiyle özel yedieminlik faaliyetinizden elde ettiğiniz gelirinizin de ticari kazanç hükümlerine göre vergilendirilmesi gerekmektedir.
Ancak, yedieminlik deposu ve otoparkı işletmeciliği faaliyeti nedeniyle elde edilen gelirden tevkif suretiyle kesilen gelir vergisinin (stopaj) yıllık gelir vergisi beyannamesiyle beyan edilen gelirden mahsup edileceği tabiidir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.10.15.01-2011-GVK-1344-88","ozelgeTarih":"2011-08-26T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:29:03.443579","updated_at":"2025-03-24T19:29:03.443579","id":22052,"title":"Ticari zararın gayrimenkul sermaye iradı kazancından yıllık beyannamede mahsup yapılıp yapılmayacağı hk.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI (Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü)
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.34.16.01-GVK 88-1442 | 26/08/2011 |
Konu | : | Ticari zararın gayrimenkul sermaye iradı kazancından yıllık beyannamede mahsup yapılıp yapılmayacağı. |
|
İlgide kayıtlı özelge talep formunda, ticari faaliyetinizden doğan zararın gayrimenkul sermaye iradı gelirinizden fazla olduğu, bu zararın aynı döneme ait gayrimenkul sermaye iradı kazancınızdan mahsubunun yapılabilmesinin mümkün olup olmadığı ile gayrimenkul sermaye iradınız üzerinden yapılan tevkifatların takip eden yılda ticari kazancınızdan kaynaklanan diğer vergilerden mahsup edilip edilemeyeceği hususlarında Başkanlığımız görüşü talep edilmektedir.
193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 37'nci maddesinin birinci fıkrasında, her türlü ticari ve sınai faaliyetlerden doğan kazançların ticari kazanç olduğu, 70'inci maddesinde ise gayirmenkul sermaye iradının tarifi yapılarak mal ve hakların sahipleri, mutasarrıfları, zilyedleri, irtifak ve intifa hakkı sahipleri veya kiracıları tarafından kiraya verilmesinden elde edilen iratların gayrimenkul sermaye iradı olduğu hükme bağlanmıştır.
Diğer taraftan, Gelir Vergisi Kanunu'nun 85'inci maddesinde gelirin toplanması ve beyanı ile ilgili açıklamalara yer verilerek, mükelleflerin, ikinci maddede yazılı kaynaklardan bir takvim yılı içinde elde ettikleri kazanç ve iratları için bu Kanunda aksine hüküm olmadıkça yıllık beyanname verecekleri ve beyanı gereken gelirlerin yıllık beyannamede toplanması zorunluluğu hüküm altına alınmıştır. Ancak, aynı Kanun'un 86'ncı maddesinin birinci fıkrasının 1/c bendi gereğince vergiye tabi gelir toplamının 103'ncü madde de yazılı tarifenin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı aşmaması ve Türkiye'de tevkifata tabi tutulmuş olması koşuluyla gayrimenkul sermaye iratları için yıllık beyanname verilmeyeceği ve diğer gelirler için beyanname verilmesi durumunda bu gelirlerin beyannameye dahil edilmeyeceği hükmü yer almaktadır. Aynı Kanun'un 88'inci maddesinde gelirin toplanmasında gelir kaynaklarının bir kısmından hasıl olan zararların 80'nci maddede yazılı diğer kazanç ve iratlardan doğanlar hariç) diğer kaynakların kazanç ve iratlarına mahsup edileceği belirtilerek, bu mahsup neticesinde kapatılmayan zarar kısmının, müteakip yılların gelirinden indirileceği, arka arkaya beş yıl mahsup edilemeyen zarar bakiyesinin müteakip yıllara naklolunamayacağı hüküm altına alınmıştır.
Gelirin toplanması ve beyanı hakkında açıklamaların yer aldığı 11/02/2004 tarih ve GVK-16/2004-8 sayılı Gelir Vergisi Sirkülerinin \"3.3. Gayrimenkul Sermaye İratları - Tam mükellefiyette\" başlıklı bölümünde; tam mükellef gerçek kişilerin, vergi tevkifatına tabi tutulmuş gayrimenkul sermaye iratları için beyan sınırını aşmaları halinde beyanname verecekleri, tevkif yoluyla vergilendirilmemiş konut kira geliri ile ilgili olarak istisna tutarının aşılmasıhalinde beyanname verileceği, konut kira geliri ile vergi tevkifatına tabi tutulmuş gayrimenkul sermaye iradının birlikte elde edilmesi halinde, beyan sınırının hesabında; konut kira geliri için istisna tutarı düşüldükten sonra kalan tutar ile tevkifata tabi tutulmuş gayrimenkul sermaye iradının brüt tutarının toplamının dikkate alınacağı ifade edilmiş olup, vergi tevkifatına tabi tutulmuş gayrimenkul sermaye iratları için 2009 yılında uygulanan beyan sınırı 22.000 TL'dir.
Öte yandan, Gelir Vergisi Kanunu'nun 121'inci maddesinin \"Vergi Tevkifatının Mahsubu\" başlıklı bölümünde; \"Yıllık beyannamede gösterilen gelire dahil kazanç ve iratlardan bu kanuna göre kesilmiş bulunan vergiler, beyanname üzerinden hesaplanan Gelir Vergisine mahsup edilir. Mahsubu yapılan miktar Gelir Vergisinden fazla olduğu takdirde aradaki fark vergi dairesince mükellefe bildirilir ve mükellefin tebliğ tarihinden itibaren bir yıl içinde müracaatı üzerine kendisine red ve iade olunur.\" hükmü yer almaktadır.
Konu ile ilgili olarak VEDOP kayıtlarının incelenmesi sonucu, 2009 yılına ait gelir vergisi beyannamenizde ticari kazancınıza ilişkin olarak 17.799,90 TL zarar beyan edildiği, tevkifata tabi gayrimenkul sermaye iradınızın brüt tutarının 15.000 TL olduğu, mesken kira gelirinizin 4.800 TL olduğu anlaşılmıştır.
Bu hüküm ve açıklamalara göre; 2009 yılına ait yıllık gelir vergisi beyannamenizde yer alan tefkifata tabi tutulmuş gayrimenkul sermaye iradınızın brüt tutarı, tevkifat yoluyla vergilendirilmemiş konut kira geliriniz ve ticari kazancınıza ait zararınız toplamının, 2009 yılı için belirlenen beyan sınırı olan 22.000 TL'yi aşmaması nedeniyle tevkifata tabi gayrimenkul sermaye iradınızın söz konusu yıllık beyannameye dahil edilmemesi gerekmektedir.
Bu çerçevede, yıllık beyannameye dahil edilmemiş kazanca ilişkin tevkif yoluyla ödenmiş vergilerin beyanname üzerinden mahsubu ve iadesi de mümkün bulunmamaktadır.
Öte yandan 2009 yılı beyannamenize ilişkin olarak; ticari kazancınıza ait zararınızın, tevkifata tabi tutulmamış mesken kira gelirinden mahsubunun mümkün olduğu tabiidir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
|
|
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.34.16.01-GVK 88-1442","ozelgeTarih":"2011-08-26T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:29:02.973254","updated_at":"2025-03-24T19:29:02.973254","id":22038,"title":"Serbest meslek faaliyeti ile ticari faaliyetin bir arada yürütülmesi halinde vergilendirme hk.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI (Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü)
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.34.16.01-GVK 66-2417 | 31/12/2011 |
Konu | : | Serbest meslek faaliyeti ile ticari faaliyetin bir arada yürütülmesi |
|
İlgide kayıtlı özelge talep formunda, ........... Vergi Dairesi Müdürlüğünün ............. vergi kimlik numarasında kayıtlı mükellefi olduğunuzu, danışmanlık, eğitim ve tanıtım hizmetleri ile muhtelif adreslerde otomatik tartı ve ayak dinlendirme makinesi işletmeciliği ile iştigal ettiğinizi belirterek elde edeceğiniz kazançların hangi hükümlere göre vergilendirileceği konusunda Başkanlığımız görüşünü talep ettiğiniz anlaşılmıştır.
Bilindiği üzere, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 65 inci maddesinin birinci fıkrasında her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançların serbest meslek kazancı olduğu, maddenin ikinci fıkrasında ise serbest meslek faaliyetinin; sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmayan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılması olduğu hüküm altına alınmıştır.
Aynı kanunun 61 inci maddesinde, \"Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez...\" hükmü yer almış, 62 nci maddesinde ise \"İş verenler, hizmet erbabını işe alan, emir ve talimatları dahilinde çalıştıran gerçek ve tüzel kişilerdir...\" denilmiş ve aynı Kanunun 94 üncü maddesinde tevkifat yapmak zorunda olan mükellefler sayılmış, aynı maddenin birinci fıkrasının 1 numaralı bendinde de \"Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre\" vergi tevkifatı yapılacağı belirtilmiştir.
Diğer taraftan, Gelir Vergisi Kanununun 37 nci maddesinin birinci fıkrasında her türlü ticari ve sınai faaliyetlerden doğan kazançların ticari kazanç olduğu, maddenin dördüncü fıkrasında ticari kazancın Vergi Usul Kanunu hükümlerine ve bu kanunda yazılı gerçek (Bilanço veya işletme hesabı esası) veya basit usullere göre tespit edildiği belirtilmiştir.
Aynı kanunun 85 inci maddesinde ise;
\"Mükellefler, ikinci maddede yazılı kaynaklardan bir takvim yılı içinde elde ettikleri kazanç ve iratları için bu kanunda aksine hüküm olmadıkça yıllık beyanname verirler. Bu kanuna göre beyanı gereken gelirlerin yıllık beyannamede toplanması zorunludur.
Tacirlerle çiftçiler ve serbest meslek erbabı ticari, zirai ve mesleki faaliyetlerinden kazanç temin etmemiş olsalar bile, yıllık beyanname verirler. Bu hüküm şirketlerin faaliyet ve tasfiye dönemlerine şamil olmak üzere kollektif şirket ortakları ile komanditeler hakkında da uygulanır.
...\" hükümleri yer almıştır.
Bu hüküm ve açıklamalara göre, denetim ve danışmanlık hizmetlerinin, hizmet akdi ile bir işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak verilmesi durumunda, elde edilen gelirin ücret kabul edilerek, Gelir Vergisi Kanununun 61, 94, 103 ve 104 üncü maddelerine göre gelir vergisi tevkifatına tabi tutulması gerekir.
Ancak, söz konusu hizmetlerin bir işverene tabi ve belli bir işyerine bağlı olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılması durumunda ise elde edilen gelirin serbest meslek kazancı sayılarak serbest meslek kazancının tespitine ilişkin hükümlere göre vergilendirilmesi gerekir. 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 172 nci maddesinde; serbest meslek erbabına defter tutma mecburiyeti getirilmiş, 210 uncu maddesinde de serbest meslek erbabının serbest meslek kazanç defteri tutacağı hüküm altına alınmış, 236 ıncı maddesinde ise \"Serbest meslek erbabı, meslek faaliyetlerine ilişkin her türlü tahsilatı için iki nüsha serbest meslek makbuzu tanzim etmek ve bir nüshasını müşteriye vermek, müşteride bu makbuzu istemek ve almak mecburiyetindedir.\" hükmü bulunmaktadır.
Ayrıca, söz konusu faaliyetin bir ticari organizasyon içinde yapılması halinde ise, ticari kazanç olarak değerlendirilerek ticari kazancın tespitine ilişkin hükümlere göre vergilendirilmesi gerekmektedir. 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 227 nci maddesi gereğince, bu Kanuna göre tutulan ve üçüncü şahıslarla olan münasebet ve muamelelere ait olan kayıtların tevsiki mecburi olduğundan, ticaret erbabınca 229 uncu maddesine göre satılan emtia veya yapılan iş karşılığında, müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere müşteriye ticari bir vesika olarak fatura düzenlenmesi, 177 nci maddede 6 bent halinde sayılan şartlardan birini taşıması halinde bilanço esasına göre, aksi takdirde işletme hesabı esasına göre defter tutulması gerekmektedir.
Öte yandan, muhtelif adreslerde otomatik tartı ve ayak dinlendirme makinesi işletmeciliği faaliyetinizden elde edeceğiniz kazancın ise ticari kazanç olarak değerlendirilmesi ve bu faaliyetlerden elde edeceğiniz kazançlarınızın 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 85 inci maddesi uyarınca yıllık beyannamede toplanmak suretiyle beyan edilmesi gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
|
|
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.34.16.01-GVK 66-2417","ozelgeTarih":"2011-12-31T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:28:51.105795","updated_at":"2025-03-24T19:28:51.105795","id":21699,"title":"Çocuk için Asgari geçim indirimi hesaplanmasının başlangıç zamanı hk.","summary":null,"description":"
T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI TRABZON VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI (Mükellef Hizmetleri Grup Müdürlüğü)
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.61.15.01-606-32-2010-46 | 08/11/2010 |
Konu | : | Çoçuk İçin Asgari Geçim İndirimi Hesaplanmasının Başlangıç Zamanı |
|
İlgide kayıtlı yazınız ve ekinde alınan özelge talep formunda, ... adlı personelinizin 12/03/2010 tarihli dilekçesi ile 13/03/2009 tarihinde doğan çocuğu için çocuğun doğum tarihinden itibaren asgari geçim indirimi hesaplanarak tarafına ödenmesini talep ettiği belirtilerek adı geçenin çocuğu için geçmişe dönük asgari geçim indirimi ödenmesi gerekip gerekmediğinin sorulduğu anlaşılmaktadır.
Bilindiği üzere, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 32 nci maddesinde, \"Ücretin gerçek usûlde vergilendirilmesinde asgarî geçim indirimi uygulanır.
Asgarî geçim indirimi; ücretin elde edildiği takvim yılı başında geçerli olan ve sanayi kesiminde çalışan 16 yaşından büyük işçiler için uygulanan asgarî ücretin yıllık brüt tutarının; mükellefin kendisi için % 50'si, çalışmayan ve herhangi bir geliri olmayan eşi için % 10'u, çocukların her biri için ayrı ayrı olmak üzere; ilk iki çocuk için % 7,5 diğer çocuklar için % 5'idir. Gelirin kısmî döneme ait olması halinde, ay kesirleri tam ay sayılmak suretiyle bu süreye isabet eden indirim tutarları esas alınır. Asgarî geçim indirimi, bu fıkraya göre belirlenen tutar ile 103 üncü maddedeki gelir vergisi tarifesinin birinci gelir dilimine uygulanan oranın çarpılmasıyla bulunan tutarın, hesaplanan vergiden mahsup edilmesi suretiyle uygulanır. Mahsup edilecek kısmın fazla olması halinde iade yapılmaz.
İndirimin uygulamasında \"çocuk\" tabiri, mükellefle birlikte oturan veya mükellef tarafından bakılan (nafaka verilenler, evlat edinilenler ile ana veya babasını kaybetmiş torunlardan mükellefle birlikte oturanlar dâhil) 18 yaşını veya tahsilde olup 25 yaşını doldurmamış çocukları, \"eş\" tabiri ise, aralarında yasal evlilik bağı bulunan kişileri ifade eder.
İndirim tutarının tespitinde mükellefin, gelirin elde edildiği tarihteki medenî hali ve aile durumu esas alınır. İndirim, yukarıdaki oranlara göre hesaplanan tutarları aşmamak kaydıyla, ücret geliri elde eden aile fertlerinden her biri için ayrı ayrı, çocuklar için eşlerden yalnızca birisinin gelirine uygulanır. Boşananlar için indirim tutarının hesabında, nafakasını sağladıkları çocuk sayısı dikkate alınır.
......\" hükümleri bulunmaktadır.
Konu ile ilgili olarak yayımlanan 265 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin \"Medeni Durum ve Eşin Gelirinin Olmadığının Tespiti\" başlıklı bölümünde,
\"Ücretliler, medeni durumları ve çocuk sayıları ile eşinin iş ve gelir durumu hakkında Tebliğ ekinde yer alan \"Aile Durumu Bildirimi\" (EK:1) ile işverenlerine bildirimde bulunacaklardır. Durumlarında herhangi bir değişiklik olması halinde (evlenme, boşanma, ölüm, doğum vb.) bu değişiklikleri işverene bir ay içerisinde bildireceklerdir. Asgari geçim indirimi oranını etkileyen değişiklikler, söz konusu değişikliğin işverene bildirildiği tarih itibariyle uygulanacak olup, eşlerin her ikisinin de ücretli olması halinde çocuklar yalnızca sosyal güvenlik yönünden tabi oldukları eşin bildirimine dahil edilecektir.\" açıklamaları yapılmıştır.
Buna göre, asgari geçim indirimi oranını etkileyen değişiklikler, söz konusu değişikliğinişverene bildirildiği tarihten itibaren uygulanmakta olduğundan adı geçen personelinizin çocuğu için uygulanacak asgari geçim indiriminin ilgilinin çocuğunun doğumunu kurumunuza bildirdiği tarihten itibaren hesaplanması gerekmekte olup, geçmişe dönük olarak asgari geçim indiriminin uygulanması mümkün değildir.
Bilgilerinize rica ederim.
| Vergi Dairesi Başkanı |
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.61.15.01-606-32-2010-46","ozelgeTarih":"2010-11-08T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:28:50.855854","updated_at":"2025-03-24T19:28:50.855854","id":21691,"title":"Teknoloji Geliştirme Bölgesinde faaliyet gösteren işyerlerinde çalışan ve ücretleri gelir vergisinden istisna olan hizmet erbabına asgari geçim indirimi uygulanıp uygulanmayacağı hk.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI KAYSERİ VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI (Mükellef Hizmetleri Grup Müdürlüğü)
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.38.15.01-GV-20-486-64 | 13/07/2011 |
Konu | : | Mükellef talebi- Teknoloji Geliştirme Bölgesinde faaliyet gösteren Şirketinizde çalışan ve ücretleri gelir vergisinden istisna olan hizmet erbabına asgari geçim indirimi uygulanıp uygulanmayacağı hk |
|
İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda, .. Vergi Dairesi Müdürlüğünün ... vergi kimlik numaralı mükellefi olduğunuzu, Şirketinizin Teknoloji Geliştirme Bölgesinde faaliyet gösteren şubesinde istihdam edilen ve 4691 Sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanununun Geçici 2 nci maddesi uyarınca ücretleri gelir vergisinden istisna olan hizmet erbabına asgari geçim indiriminin uygulanıp uygulanmayacağı hususunda Başkanlığımız görüşü talep edilmektedir.
Bilindiği üzere, 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanununun 32 nci maddesinde, ücretin gerçek usulde vergilendirilmesinde asgarî geçim indiriminin uygulanacağı belirtilmiştir.
Diğer taraftan, 4691 Sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanununun 6170 sayılı Kanunun 7 nci maddesiyle değişik Geçici 2 nci maddesinde;
\" Bölgede çalışan; AR-GE ve destek personelinin bu görevleri ile ilgili ücretleri, 31/12/2023 tarihine kadar her türlü vergiden müstesnadır. Muafiyet kapsamındaki destek personeli sayısı AR-GE personeli sayısının yüzde onunu aşamaz. Yönetici şirket, ücreti gelir vergisi istisnasından yararlanan kişilerin Bölgede fiilen çalışıp çalışmadığını denetler. Ancak, Bölgelerde yer alan girişimcilerin yürüttükleri AR-GE projesi kapsamında çalışan AR-GE personelinin, Bölgede yürüttüğü görevle ilgili olarak yönetici şirketin onayı ile Bölge dışında geçirmesi gereken süreye ait ücretlerinin bir kısmı gelir vergisi kapsamı dışında tutulur. Kapsam dışında tutulacak ücret miktarı, Maliye Bakanlığının uygun görüşü alınarak hazırlanacak yönetmelikle belirlenir. Yönetici şirketin onayı ile Bölge dışında geçirilen sürenin Bölgede yürütülen görevle ilgili olmadığının tespit edilmesi halinde, ziyaa uğratılan vergi ve buna ilişkin cezalardan ilgili işletme sorumludur.\"
hükmüne yer verilmiştir.
Buna göre, Teknoloji Geliştirme Bölgesinde çalışan AR-GE ve destek personelinin bölge içinde bu görevleri ile ilgili ücretleri, 31/12/2023 tarihine kadar her türlü vergiden müstesnadır. Ayrıca, bölgede yer alan girişimcilerin yürüttükleri AR-GE projesi kapsamında çalışan AR-GE personelinin, yönetici şirketin onayı ile yürüttüğü görevle ilgili olarak bölge dışında geçirmesi gereken süreye ait ücretlerinin bir kısmı gelir vergisinden istisnadır.
Diğer taraftan, gelir vergisinden istisna olan bu ücretler üzerinden vergi hesaplanmayacağından, asgari geçim indiriminin de uygulanması mümkün değildir. Ancak, bölge dışındaki çalışmalara ilişkin olup istisna kapsamı dışında kalan ve gerçek usulde vergilendirilen ücretler için 265 Seri Numaralı Gelir Vergisi Genel Tebliğinde açıklanan esaslar dahilinde asgari geçim indiriminden faydalanılması mümkün bulunmaktadır.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.38.15.01-GV-20-486-64","ozelgeTarih":"2011-07-13T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:28:50.777285","updated_at":"2025-03-24T19:28:50.777285","id":21689,"title":"Ödenmesi gereken aydan sonra ödenen ücrete ait asgari geçim indirim tutarının mahsubu hk.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI (Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü)
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.34.16.01-GVK 32-1422 | 25/08/2011 |
Konu | : | Geç ödenen ücrete ait asgari geçim indirim tutarının mahsubu |
|
İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda; şirketinizin 2009 yılı Şubat, Mart, Nisan, Mayıs, Haziran, Temmuz ve Ağustos aylarında çalıştırdığınız personele net ücretleri ile birlikte asgari geçim indirimi tutarlarını da maddi imkansızlıklar nedeni ile ödeyemediğinizi ve bu nedenle zamanında verdiğiniz muhtasar beyannamelerinizden asgari geçim indiriminden doğan mahsup edilecek gelir vergisi tutarını 265 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği uyarınca mahsup etmediğinizi, ödenemeyen bu tutarların hepsini 2009 yılının eylül ayında çalışanlarınıza ödediğinizi, dolayısı ile geçmiş aylara ait toplam 13.717,30 TL tutarında asgari geçim indirimi ödediğinizi ve eylül ayında düzenlediğiniz muhtasar beyannamenizde tahakkuk eden gelir vergisi miktarı olan 2.423,15 TL' yi mahsup edebildiğinizi geri kalan 11.294,15 TL'nin de tarafınıza tahakkuk eden diğer vergi borçlarından mahsup edilebilmesi hususunda Başkanlığımızın görüşlerini talep etmektesiniz.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 32'nci maddesinde, Ücretin gerçek usûlde vergilendirilmesinde asgarî geçim indirimi uygulanacağı, hükme bağlanmıştır.
Gelir Vergisi Kanunu'nun 61'inci maddesinde; \"Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez...\" hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanun'un 94'üncü maddesinde de; \"Kamu idare ve müesseseleri, iktisadî kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadî işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya ziraî işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada,istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar.
1. Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre,
...\" hükmü yer almaktadır.
Kanun'un 96'ncı maddesinde de; \"Vergi tevkifatı, 94 üncü madde kapsamına giren nakten veya hesaben yapılan ödemelere uygulanır. Bu maddede geçen hesaben ödeme deyimi, vergi tevkifatına tabi kazanç ve iratları ödeyenleri istihkak sahiplerine karşı borçlu durumda gösteren her türlü kayıt ve işlemleri ifade eder...\" hükmü bulunmaktadır.
Konu ile ilgili olarak 265 seri n.olu Gelir Vergisi Genel Tebliği'nde;
\"8. İşverenlerce Yapılacak İşlemler
8.1. Muhtasar Beyanname Veren İşverenlerce Yapılacak İşlemler
İşverenler, her yılın Ocak ayında düzenleyecekleri asgari geçim indirimine ait bordroda, her aya ilişkin ücretliler için hesaplayacakları asgari geçim indirimi tutarını göstereceklerdir. Mevcut bilgilere göre hesaplanan yıllık asgari geçim indirimi tutarının her aya isabet eden kısmı, ücret üzerinden hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilecektir.
Ücretliye yansıtılacak tutar ücret ödemesinin yapıldığı dönemde ücret bordrosunda açılan \"Asgari Geçim İndirimi\" satırında gösterilecek ve işveren tarafından ilgili aya ilişkin verilecek muhtasar beyannamede tevkif suretiyle kesilen vergiler toplamından mahsup edilerek kalan tevkifat tutarı ödenecektir.
Mahsup edilecek asgari geçim indirimi, ücretlinin o aydaki ücretinden kesilen gelir vergisinden fazla olamayacaktır. Aşması halinde ise aşan kısım için herhangi bir iade uygulaması yapılmayacaktır.
Muhtasar beyanname üzerinde asgari geçim indirimi tutarının mahsup edilebilmesi için, söz konusu tutarın mutlak suretle ücretlilere ödenmiş olması gerekmektedir. Ücretlilere ödenmeyen tutarların mahsup edilmesi halinde bu tutar işverenlerce muhtasar beyanname üzerinden eksik beyan edilmiş ve ödenmemiş gelir vergisi tevkifatı olarak addolunacaktır...\" açıklamalarına yer verilmiştir.
Öte yandan, ilgi de kayıtlı özelge talep formu ve eklerinden, işletmenizdeki sıkıntı nedeniyle işçilerin maaşını ve asgari geçim indirimini bir kaç ay ödemediğiniz ancak, kayıtlarda ücret ödemesi gösterilerek ücretler üzerinden yapılan tevkifatları aylık olarak muhtasar beyanname ile beyan ettiğiniz anlaşılmaktadır.
Bu hüküm ve açıklamalara göre; asgari geçim indirimi çalışanlara nakden ödenen bir tutar olmayıp hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilmek suretiyle yapılan bir ödemedir. Dolayısıyla, ödemelerin yapıldığı dönemle ilgili olarak işverenin vergi dairesine vereceği muhtasar beyanname üzerinde ücretlerden tevkif edilen stopaj gelir vergisine asgari geçim indiriminin mahsup edilmesi gerekir. Ayrıca, e-bayanneme sisteminde asgari geçim indiriminin sadece ücretler üzerinden tevkif edilen vergilerden mahsup imkanı bulunduğundan ilgili dönemde mahsubun yapılamaması halinde bakiye kısmın diğer vergilere mahsup yapılması mümkün değildir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
|
|
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.34.16.01-GVK 32-1422","ozelgeTarih":"2011-08-25T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:28:47.281626","updated_at":"2025-03-24T19:28:47.281626","id":21596,"title":"Eleman temininde güçlük zammı nedeniyle yapılan ödemelerin gelir vergisinden istisna edilmesi mümkün bulunmamakta olup, söz konusu ödemelerin ücret kabul edilerek Gelir Vergisi Kanununa göre vergilendirilmesi gerekmektedir.","summary":null,"description":"T.C.
MALİYE BAKANLIĞI
Gelirler Genel Müdürlüğü
SAYI : B.07.0.GEL.0.42.4213-1425 21.09.2004 * 44485
KONU :
İLGİ: ................. tarihli dilekçeniz.
Dilekçenizde, ................... Komutanlığına bağlı olarak çalıştığınızı belirterek, tarafınıza eleman teminde güçlük zammı ödendiği ve bu ödemelerden kesilen gelir vergisinin iadesini talep ettiğiniz anlaşılmıştır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde, \"Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.\" hükmü yer almıştır.
Öte yandan, aynı Kanunun 29/2 nci maddesinde, \"Subay, astsubay, erbaş ve erlere ve ordu hizmetinde bulunan sivil makinistlere, uçuş, dalış gibi hizmetleri dolayısıyla verilen tazminatlar, gündelikler, ikramiyeler, zamlar ile Türk Hava Kurumu veya kanuni ve iş merkezi Türkiye'de bulunan müesseselerde uçuş maksadıyla görevlendirilenlere; uçuş hizmetleri, denizaltına dalış yapanlara dalış hizmetleri dolayısıyla yapılan aynı mahiyetteki ödemeler;\" gelir vergisinde müstesna tutulmuştur.
Uçuş tazminatı, doğrudan uçuş hizmetlerinin karşılığı olarak ödenmekte olup, eleman temininde güçlük zammının bu kapsamda değerlendirilmesi mümkün değildir.
Bu nedenle, eleman temininde güçlük zammı nedeniyle yapılan ödemelerin gelir vergisinden istisna edilmesi mümkün bulunmamakta olup, söz konusu ödemelerin ücret kabul edilerek Gelir Vergisi Kanununun 61,94,103 ve 104 üncü maddelerine göre vergilendirilmesi gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
Bakan a
","ozelgeNo":"B.07.0.GEL.0.42.4213-1425/44485","ozelgeTarih":"2004-09-21T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:28:47.259612","updated_at":"2025-03-24T19:28:47.259612","id":21595,"title":"At yarışlarında Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından teknik kadrolarda görevlendirilen komiser, komiser yardımcıları, hakem ve yardımcı hakemlere yapılan ödemelerden gelir vergisi tevkifatı yapılıp yapılmayacağı ","summary":null,"description":"T.C.
MALİYE BAKANLIĞI
Gelirler Genel Müdürlüğü
SAYI : B.07.0.GEL.0.42/4213-1285 04.02.2005 * 5165
KONU :
İLGİ : .............. tarih ve .............. sayılı yazınız.
Yazınızda, Kulübünüz tarafından düzenlenen at yarışlarında .................. Bakanlığı tarafından teknik kadrolarda görevlendirilen komiser, komiser yardımcıları, hakem ve yardımcı hakemlere yapılan ödemelerden gelir vergisi tevkifatı yapılıp yapılmayacağı sorulmaktadır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde, \"Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.\" denilmiş, aynı Kanunun 94 üncü maddesinde ise kimlerin tevkifat yapmak zorunda oldukları belirtilmiştir.
Aynı Kanunun 29/4 üncü maddesinde ise, \"Spor yarışmalarını yöneten hakemlere ödenen ücretler\" in gelir vergisinden istisna edileceği hükme bağlanmıştır.
Bu hükümlere göre, at yarışlarını yöneten hakem ve hakem yardımcılarına ödenen ücretlerin gelir vergisinden istisna edilmesi; at yarışlarında görevlendirilen komiser ve komiser yardımcılarına ödenen ücretlerin ise Gelir Vergisi Kanununun 61, 94, 103 ve 104 üncü maddeleri gereğince gelir vergisi tevkifatına tabi tutulması gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini ve gereğini rica ederim.
Bakan a.
","ozelgeNo":"B.07.0.GEL.0.42/4213-1285/5165","ozelgeTarih":"2005-02-04T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:28:46.782151","updated_at":"2025-03-24T19:28:46.782151","id":21577,"title":"Tarımsal Araştırma Enstitüsü Personeline Döner Sermeyeden Ödenen \"Islahatçı Hakkı\"nın Gelir Vergisinden İstisna Olup Olmadığı.","summary":null,"description":"
T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI EDİRNE VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI (Mükellef Hizmetleri Grup Müdürlüğü)
| ||||
|
| |||
Sayı | : | 60938891-120.03.05-1402 | 07.04.2017 | |
Konu | : | Tarımsal Araştırma Enstitüsü Personeline Döner Sermeyeden Ödenen \"Islahatçı Hakkı\"nın Gelir Vergisinden İstisna Olup Olmadığı. |
| |
İlgide kayıtlı özelge talep formunun incelenmesinden, Enstitü Müdürlüğünüz tarafından, 5042 sayılı \"Yeni Bitki Çeşitlerine Ait Islahçı Haklarının Korunmasına İlişkin Kanun\" kapsamında yeni geliştirilen bitki çeşitlerinden \"Islahçı Hakkı (Royalty)\" adı altında gelir elde ettiğiniz, elde ettiğiniz bu gelirin bir kısmını 30/04/2005 tarih ve 25801 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan \"Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Çalışan Görevlilerin Islahçı Hakkından Yararlanmasına İlişkin Yönetmelik\" ile \"Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü Araştırma Enstitülerinde ve İstasyonlarında Çalışan Görevlilerin Islahçı Hakkından Yararlanmasına İlişkin Yönerge\" kapsamlarında çalışan personelinize Islahatçı Hakkı olarak ödediğinizi belirterek, personele ödenen bu tutarların 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 29 uncu maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendi kapsamında değerlendirilerek gelir vergisinden istisna tutulup tutulmayacağı ile vergiye tabi olması halinde personelin süregelen gelir vergisi matrahına ilave edilip edilmeyeceği hususlarında Başkanlığımız görüşünün bildirilmesinin istenildiği anlaşılmıştır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun;
29 uncu maddesinde, \"Teşvik gayesiyle verilen aşağıda yazılı ikramiye ve mükafatlar Gelir Vergisi'nden müstesnadır:
1. İlim ve fenni, güzel sanatları, tarımı, hayvan yetiştirilmesini ve memleket bakımından faydalı olan diğer işleri ve faaliyetleri teşvik maksadıyla verilen ikramiyeler ve mükafatlar;\" hükmü,
61 inci maddesinde, \"Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez...\" hükmü
yer almıştır.
Buna göre ödemenin Gelir Vergisi Kanununun 29 uncu maddesi kapsamında değerlendirilebilmesi, ilim ve fenni, güzel sanatları, tarımı, hayvan yetiştirilmesini ve memleket bakımından faydalı olan diğer işleri teşvik maksadıyla yapılması, hizmet erbabı işveren ilişkisinin gereği ve hizmet karşılığı olmaması, ayrıca süreklilik arz etmemesi, ikramiye ve mükafat niteliği taşıması koşullarına bağlıdır.
Aynı Kanunun 62 inci maddesinde \"İş verenler, hizmet erbabını işe alan, emir ve talimatları dahilinde çalıştıran gerçek ve tüzel kişilerdir....\"
86 ncı maddesinde ise \"Aşağıda belirtilen gelirler için yıllık beyanname verilemez, diğer gelirler için beyanname verilmesi halinde bu gelirler beyannameye dahil edilmez.
1- Tam Mükellefiyette
...
b) Tek işverenden alınmış ve tevkif suretiyle vergilendirilmiş ücretler (birden fazla işverenden ücret almakla beraber, birden sonraki işverenden aldıkları ücretlerinin toplamı, 103 üncü maddede yazılı tarifenin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı aşmayan mükelleflerin, tamamı tevkif suretiyle vergilendirilmiş ücretleri dahil)\"
hükümleri yer almaktadır.
Adı geçen Kanunun 94 üncü maddesinde ise tevkifat yapmak zorunda olan mükellefler sayılmış, aynı maddenin birinci fıkrasının 1 numaralı bendinde de, \"Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre\" vergi tevkifatı yapılacağı belirtilmiştir.
Diğer taraftan, gelirin toplanması ve beyanına ilişkin olarak 16 no.lu Gelir Vergisi Sirkülerinde ayrıntılı açıklamalara yer verilmiş olup işveren değişikliği ile ilgili olarak 160 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde, \"…Buna göre, bir hizmet erbabının birden fazla işverenden ücret alması halinde, her bir işverenin ödediği ücretler, ayrı ayrı vergilendirilmektedir. Dolayısıyla vergi tarifesi, her bir işverenin ödediği ücrete, diğer işveren veya işverenlerin ödediği ücretle ilgilendirilmeksizin ayrı ayrı uygulanmaktadır...\" açıklamalar yer almaktadır.
Öte yandan, 5042 sayılı Yeni Bitki Çeşitlerine Ait Islahçı Haklarının Korunmasına İlişkin Kanunun;
2 nci maddesinde, \"Bu Kanunda geçen ;
…
c) Islahçı : Yeni bir bitki çeşidini ıslah eden veya bulan ve geliştiren kişiyi,
d) Hak sahibi : Islahçı veya onun hukukî haleflerini,
...
ifade eder.\"
3 üncü maddesinde, \"Yeni, farklı, yeknesak ve durulmuş olduğu tespit edilen bitki çeşitleri, bu Kanunda belirtilen diğer şartların yerine getirilmesi kaydıyla, ıslahçı hakkı verilerek korunur.\"
12 nci maddesinde, \"Aralarındaki özel sözleşmeden veya işin mahiyetinden aksi anlaşılmadıkça, çalışanların işlerini görürken ıslah ettikleri veya buldukları ve geliştirdikleri çeşitlerin sahibi, bunların işverenidir.
Sözleşmesi gerektirmediği halde, işyerindeki bilgi ve araçlardan faydalanmak suretiyle çeşit geliştiren çalışanların ıslah ettikleri veya buldukları ve geliştirdikleri çeşidin sahibi işverendir.
Çalışanların, ıslah ettikleri veya buldukları ve geliştirdikleri çeşitleri için çeşidin ekonomik değeri de göz önüne alınarak işverenin ve çalışanın birlikte tespit edeceği bir bedele hakları vardır. Taraflar, bedel konusunda anlaşamadıkları takdirde söz konusu bedel mahkemece tespit edilir. Taraflar, bedeli hizmet sözleşmesine önceden belirleyip koyabilirler.
Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan görevlilerden hangilerinin ıslahçı hakkından ne ölçüde ve nasıl yararlanacağı, ilgili bakanlıkların görüşleri alınarak Bakanlık tarafından çıkarılacak yönetmelikte belirlenir.\"
hükümleri yer almaktadır.
Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Çalışan Görevlilerin Islahçı Hakkından Yararlanmasına İlişkin Yönetmeliğin;
6 ncı maddesinde, \"Islahçı hakkından, kamu kurum ve kuruluşlarında çeşit geliştirme çalışmalarında fiilen yer alan 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurlar ile aynı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) bendine göre istihdam edilen sözleşmeli personel ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununa tabi personel ile her türlü sözleşmeli personel kurumlarınca yararlandırılır.\"
7 nci maddesinde, \"Islahçı hakkından yararlandırılma süresi, çalışanlara çalışma şartlarına bağlı olarak değişen oranlarda olmak üzere, geliştirilen çeşidin korunma süresi içinde devam eder. Kurumların bu ıslah materyalinden sağladığı gelir devam ettiği sürece, 6 ncı maddede belirtilen personelden emekli olan veya kurumdan ayrılan ıslahçılar veya varislerine ve resen tayin edilen ıslahçıya, ıslahçı hakkı ödenmesine devam edilir. Ancak, ıslahçı hakkından 10 uncu maddede belirlenen oranlara göre sağlanan gelir, emekli olanlara ve diğer araştırma kurumlarına gidenlere %50 oranında, Bakanlık dışına gidenlere, resen tayin edilenlere ve terfi ederek bulunduğu kurum ve kuruluştan ayrılanlara ise %60 oranında azaltılarak ödenir.\"
10 uncu maddesinde, \"Islahçı hakkı olarak elde edilen gelir, döner sermayesi bulunan kurum ve kuruluşlarda döner sermayeye, döner sermayesi olmayanlarda ise kurum bütçelerine gelir kaydedilir. Bu gelirden, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan görevlilerden hangilerinin ıslahçı hakkından ne ölçüde yararlanacağı aşağıdaki esaslara göre belirlenir:
a) Islahçı haklarından sağlanan gelirin %50'si araştırma çalışmalarında kullanılır.
b) Islahçı hakkından sağlanan gelirin %50'si bu Yönetmelik çerçevesinde çeşidi ıslah eden ve ıslahına katkısı olan personele dağıtılır. Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanların ıslahçı hakkı olarak bir ayda elde edecekleri gelir, bunların ek gösterge dahil bir ayda alacakları aylık, yan ödeme, ödenek ve her türlü tazminat (makam, temsil ve görev tazminatları hariç) toplamının iki katını geçemez. Gelirin dağıtım oranları ve usullerini belirleyen talimat ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının ıslahla ilgili merkez birimleri tarafından bu Yönetmeliğin Resmî Gazete'de yayımı tarihinden itibaren altı ay içerisinde düzenlenir.\"
açıklamalarına yer verilmiştir.
Bu hüküm ve açıklamalara göre, \"Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Çalışan Görevlilerin Islahçı Hakkından Yararlanmasına İlişkin Yönetmelik\" ile \"Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü Araştırma Enstitülerinde ve İstasyonlarında Çalışan Görevlilerin Islahçı Hakkından Yararlanmasına İlişkin Yönerge\" kapsamlarında çalışan personelinize ödenen Islahatçı Hakkı tutarlarının, hizmet erbabı işveren ilişkisinin gereği olarak hizmet karşılığında ödenmesi ve süreklilik arz etmesi nedeniyle, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 29 uncu maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendine göre vergiden istisna edilmesi mümkün bulunmamaktadır. Dolayısıyla, söz konusu ödemelerin Gelir Vergisi Kanununun 61, 62, 63, 103 ve 104 üncü maddelerine göre ücret ödemesi olarak vergilendirilmesi gerekmektedir.
Diğer taraftan, Bakanlıklar, bağlı kuruluşlar ve üniversiteler ayrı işveren olup bu kurumların bünyesinde kurulan döner sermaye işletmelerinin, kurulduğu kurum ile tek işveren olarak kabul edilmesi ve Müdürlüğünüz tarafından döner sermayeden personele yapılan ek ödemelerin de ücret geliri olarak değerlendirilmesi, dolayısıyla söz konusu ek ödemeler ile maaş ödemelerinin toplam tutarı üzerinden Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yer alan artan oranlı tarife uygulanmak suretiyle vergi hesaplanması gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.22.15.01-120.03.05-1402","ozelgeTarih":"2017-04-07T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:28:46.376604","updated_at":"2025-03-24T19:28:46.376604","id":21565,"title":"Şirket çalışanı öğrenciye verilen burslarda damga vergisi uygulaması hk.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI ANKARA VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI (Mükellef Hizmetleri KDV ve Diğer Vergiler Grup Müdürlüğü)
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.06.17.02-DMG-1256-484 | 13/07/2010 |
Konu | : | Öğrencilere Verilen Burslarda Damga Vergisi Uyg. |
|
İlgide kayıtlı dilekçenizin incelenmesinden, şirketinizde inşaat teknikeri olarak ücretli çalışan ... 'a şirketiniz tarafından yurtiçinde burs verileceği, adı geçen personelin şirketinizde çalışırken aynı zamanda ... Üniversitesi Mimarlık Bölümünde tahsiline devam ettiği, tahsilini tamamladıktan sonra şirketinizin Proje İnceleme Departmanında işine devam edeceğini belirtilerek, söz konusu personele yapılan ücret ödemeleri üzerinden yapılması gereken kanuni kesintilerin (SGK, ücret geliri, damga vergisi) yapıldığından bahisle, şirketiniz tarafından ... a verilen bursun gelir stopaj ve damga vergisine tabi olup olmayacağı ile şirketiniz tarafından bursun gider olarak yazılıp yazılmayacağı hususlarında görüş talep edildiği anlaşılmaktadır.
GELİR VE KURUMLAR VERGİSİ YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRME:
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun \"Ücretin tarifi\" başlıklı 61 inci maddesinde, \"Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat,kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.\" hükmü yer almaktadır.
Aynı Kanunun 28 inci maddesinin 2 nci bendinde ise, resmi ve özel müesseseler ve şahıslar hesabına Türkiye'de tahsilde bulunan öğrenciye iaşe, ibate ve tahsil gideri olarak ödenen paraların gelir vergisinden istisna edildiği belirtilmiştir.
Bu hükme göre, şirketiniz tarafından verilen bursların gelir vergisinden istisna edilebilmesi için;
-Öğrencilerin Türkiye'de tahsilde bulunması,
-Yapılan ödemenin yeme ve yatma giderleri ile tahsil giderlerinin karşılanması amacına yönelik bulunması,
-Ödemenin münhasıran öğrenciye yapılması,
-Ödeme yapan kurum ile öğrenciler arasında işçi-işveren (hizmet) ilişkisinin bulunmaması
gerekmektedir.
Konu ile ilgili olarak yayımlanan 128 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin \"(V.c) Evvelce Yapılan veya Gelecekte Yapılacak Hizmetler Karşılığında Yapılan Ödemeler\" başlıklı bölümünde ise;
\"Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinin üçüncü fıkrasının 2 numaralı bendinde, \"Evvelce yapılmış veya gelecekte yapılacak hizmetler karşılığında verilen para ve ayınlarla sağlanan diğer menfaatler\"in ücret sayılacağı hükme bağlanmıştır.
Bu hüküm uyarınca hizmet erbabına evvelce yapılan veya gelecekte yapılacak hizmetler karşılığı verilen veya sağlanan para, ayın ve menfaatler ücret olarak vergiye tabi tutulacaktır.
Ancak, Gelir Vergisi Kanununun 28 inci maddesinin 1 ve 2 numaralı bentleri uyarınca, bu bentlerde yazılı şartla müstesna tutulan tahsil ve tatbikat ödemeleri ve bu meyanda burslar; gelecekte yapılacak hizmetler karşılığını teşkil eden ücret ödemesi sayılmakla birlikte söz konusu istisna hükmü gereğince Gelir Vergisine tabi tutulmayacaktır.\" denilmektedir.
Diğer taraftan, şirketiniz tarafından verilen ilgide kayıtlı dilekçede, ... ile şirketiniz arasında bir hizmet ilişkisinin bulunduğu ve sosyal güvenlik kesintileri ile gelir vergisi ve damga vergisi kesintileri yapılmaya devam edildiği, ayrıca adı geçen ücretliye verilen bursun ileride şirketin personelinin eğitilmesi için bu yönde istihdam edilmesi amacıyla verildiği belirtilmekte olup, verilen söz konusu burs yukarıda açıklanan şartları taşımadığından gelir vergisinden istisna edilmesi söz konusu olmayacaktır.
Öte yandan, 5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 6 ncı maddesinde, Kurumlar Vergisinin, kanunun birinci maddesinde yazılı mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri safi kurum kazancı üzerinden hesaplanacağı, safi kurum kazancının tespitinde Gelir Vergisi Kanununun ticari kazanç hakkındaki hükümlerinin uygulanacağı hükme bağlanmış olup, ticari kazanç gibi hesaplanan kurum kazancından hangi giderlerin indirileceği ise, Gelir Vergisi Kanununun 40 ıncı ve Kurumlar Vergisi Kanununun 8 inci maddelerinde hüküm altına alınmıştır.
Diğer taraftan, yurt içinde bulunan öğrencilere yapılan burs ödemelerinin şirketiniz tarafından gider olarak indirim konusu yapılabilmesi için;
-Bursun işle ilgili olması, yani burs verilen kişilerin, okulu bitirdikten sonra burs veren işletmede hizmet yükümlülükleri nedeniyle çalışacaklarını gösterir bir sözleşmenin düzenlenmesi ve bu durumun vergi incelemesi sırasında inceleme elemanına kanıtlanması,
-Burs verilecek öğrencilerin, Türkiye'nin her tarafından eğitim gören öğrencilerin katılabileceği bir yarışma sınavı sonunda kazanan kişilerden olması,
-Bursun süresinin ve karşılanacak eğitim giderleri miktarının işin önemi ve genişliği ile orantılı olması
gerekmektedir.
Ayrıca Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasında kimlerin hangi ödemeler üzerinden gelir vergisi tevkifatı yapacakları sayılmış olup, aynı fıkranın birinci bendinde ise hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup, ücret sayılan ödemelerden, (istisnadan faydalananlar hariç) 103 ve 104 üncü maddelere göre gelir vergisi tevkifatı yapılacağı hükme bağlanmıştır
Bu itibarla, şirketiniz tarafından adı geçen personele burs adı altında yapılan ödemenin ücret olarak değerlendirilmesi ve söz konusu ödeme üzerinden gelir vergisi tevkifatı yapılması gerekmektedir.
Diğer taraftan, söz konusu ücret ödemelerinin Gelir Vergisi Kanununun 40/1 inci maddesine göre kurum kazancının tespitinde gider olarak indirim konusu yapılabileceği tabiidir.
DAMGA VERGİSİ YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRME:
Bilindiği üzere, 488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 1 nci maddesinde, bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtların damga vergisine tabi olduğu, bu Kanundaki kağıtlar teriminin yazılıp imzalanmak veya imza yerine geçen bir işaret konmak suretiyle düzenlenen ve herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek olan belgeler ile elektronik imza kullanılmak suretiyle manyetik ortamda ve elektronik veri şeklinde oluşturulan belgeleri ifade edeceği; 9 uncu maddesinde bu Kanuna ekli (2) sayılı tabloda kağıtların damga vergisinden müstesna olduğu hükümleri yer almıştır.
Kanuna ekli (1) sayılı tablonun IV/1-b bölümünde, maaş, ücret, gündelik, huzur hakkı, aidat, ihtisas zammı, ikramiye, yemek ve mesken bedeli, harcırah, tazminat ve benzeri her ne adla olursa olsun hizmet karşılığı alınan paralar (avans olarak ödenenler dahil) için verilen makbuzlar ile bu paraların nakden ödenmeyerek kişiler adına açılmış veya açılacak cari hesaplara nakledildiği veya emir ve havalelerine tediye olunduğu takdirde nakli veya tediyeyi temin eden kağıtların binde 6,6 nispetinde damga vergisine tabi tutulacağı hükümlerine yer verilmiştir
Buna göre, şirketinizde inşaat teknikeri olarak ücretli çalışan ... 'a şirketiniz tarafından yapılan burs ödemeleri nedeniyle düzenlenen kağıtlar için Damga Vergisi Kanununa ekli (2) sayılı tabloda herhangi bir damga vergisi istisnasına yer verilmemiş olduğundan, söz konusu ödemeler nedeniyle düzenlenen kağıtların Kanuna ekli (1) sayılı tablonun IV/1-b bölümüne göre damga vergisine tabi tutulması gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
| Vergi Dairesi Başkanı a. Grup Müdürü V. |
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.06.17.02-DMG-1256-484","ozelgeTarih":"2010-07-13T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":438,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:28:46.194239","updated_at":"2025-03-24T19:28:46.194239","id":21559,"title":"Yurtdışı eğitim harcamalarının kurum kazancının tespitinde gider olarak indirim konusu yapılıp yapılamayacağı hk.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI (Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü)
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.34.16.01-KVK 8-1101 | 25/07/2011 |
Konu | : | Yurtdışı eğitim harcamalarının kurum kazancının tespitinde gider olarak indirim konusu yapılıp yapılamayacağı. |
|
İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda, şirket çalışanı ve ortağı olan ...'nın şirketin faaliyet konusu ile ilgili olarak yurtdışına eğitime gönderilmesi durumunda, yapılacak eğitim giderlerinin kurum kazancından indirim konusu yapılıp yapılamayacağı konusunda Başkanlığımız görüşü sorulmaktadır.
Bilindiği üzere, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61'inci maddesinde, \"Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez...\" hükmü yer almış, 62 nci maddesinde ise \"İş verenler, hizmet erbabını işe alan, emir ve talimatları dahilinde çalıştıran gerçek ve tüzel kişilerdir...\" denilmiş ve aynı Kanunun 94 üncü maddesinde tevkifat yapmak zorunda olan mükellefler sayılmış, bu maddenin birinci fıkrasının 1 numaralı bendinde de hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre vergi tevkifatı yapılacağı belirtilmiştir.
Diğer taraftan, aynı Kanunun 28 inci maddesinde; \"1. Resmi ve özel müesseseler ve şahıslar hesabına yabancı memleketlerde tahsilde veya stajda bulunan öğrenci ve memurlara gider karşılığı olarak verilen paralar (özel müesseseler tarafından yapılan ödemeler, benzeri devlet öğrenci ve memurlarına verilen miktardan fazla olduğu takdirde, aradaki fark ücret olarak vergiye tabi tutulur.) (Asli görev veya memuriyet dolayısiyle alınan ücretler bu istisnaya dahil değildir);...\" hükmü yer almıştır.
Bu hükümlere göre, şirketiniz personelinin yurtdışında eğitim yapmak amacıyla gönderilmesi durumunda yurtiçinde ödenen asıl ücretinin vergilendirilmesine devam edilmesi ve eğitim için yurt dışına gönderilmesi nedeniyle yapılan ödemelerin ise gelir vergisinden istisna edilmesi gerekmektedir.
5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 6 ncı maddesinde, kurumlar vergisinin, mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri safi kurum kazancı üzerinden hesaplanacağı ve safi kurum kazancının tepsinde Gelir Vergisi Kanununun ticari kazanç hakkındaki hükümlerinin uygulanacağı hükme bağlanmıştır.
193 Sayılı Gelir Vergisi Kanununun \"İndirilecek Giderler\" başlıklı 40 ıncı maddesinin (1) numaralı bendinde de ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan genel giderlerin kurum kazancının tespitinde gider olarak indirileceği hüküm altına alınmıştır.
Bu hüküm ve açıklamalara göre, şirket ortağının ve aynı zamanda ücretli çalışanınız ...'nın faaliyet gösterdiğiniz tarım ve hayvancılık konusunda yurt dışına eğitime gönderilmesi dolayısıyla yapılan ödemeler sözü edilen şahsa yapılan ücret ödemesi mahiyetinde olduğundan, ücret gideri olarak Gelir Vergisi Kanununun 40 ıncı maddesinin (1) numaralı bendinde göre kurum kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınması mümkün bulunmaktadır.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
|
|
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.34.16.01-KVK 8-1101","ozelgeTarih":"2011-07-25T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:28:45.455276","updated_at":"2025-03-24T19:28:45.455276","id":21545,"title":"İş akti fesh edilenlerin bu işleme karşı açtıkları işe iade davalarını kazandıkları halde işe başlatılmamaları nedeniyle yargı kararları doğrultusunda yapılan ödemeler Gelir Vergisi Kanununun 25/1 inci maddesi kapsamında değerlendirilemeyeceğinden, söz ko","summary":null,"description":"
T.C.
MALİYE BAKANLIĞI
Gelirler Genel Müdürlüğü
SAYI : B.07.0.GEL.0.42/4205-156 29.01.2004 * 4367
KONU :
İLGİ : .................... tarih ve ....................sayılı yazınız.
Yazınızda, Kurumunuzda çalışmakta iken yaşlılık aylığına hak kazanmaları nedeniyle iş akitleri fesh edilen personelin bu işleme karşı açmış oldukları işe iade davalarını kazandıkları, ancak işe başlatılmadıklarından ........... Hukuk Dairesinin 27.10.2003 tarih ve Esas No:2003/18258, Karar No: 2003/17986 sayılı kararları gereğince; dört aylık ücret tutarındaki miktar ile iş akitleri fesih tarihinden itibaren dört aylık ücret tutarında hesaplanacak tazminatın gelir ve damga vergisi tevkifatına tabi tutulup tutulmayacağı sorulmaktadır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61'inci maddesinde, \"Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez...\" hükmü yer almış, 62 nci maddesinde ise \"İş verenler, hizmet erbabını işe alan, emir ve talimatları dahilinde çalıştıran gerçek ve tüzel kişilerdir...\" denilmiş ve aynı Kanunun 94 üncü maddesinde tevkifat yapmak zorunda olan mükellefler sayılmış, bu maddenin birinci fıkrasının 1 numaralı bendinde de \"Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre\" vergi tevkifatı yapılacağı belirtilmiştir.
Öte yandan, Gelir Vergisi Kanununun 25/1 inci maddesinde, \"Ölüm, sakatlık, hastalık, ve işsizlik sebepleriyle verilen tazminat ve yapılan yardımlar;\" gelir vergisinden istisna edilmiştir. Buna göre, işsizlik sebepleriyle verilen tazminat ve yapılan yardımların gelir vergisinden müstesna tutulması gerekmektedir.
Bu hükümlere göre, iş akti fesh edilenlerin bu işleme karşı açtıkları işe iade davalarını kazandıkları halde işe başlatılmamaları nedeniyle yargı kararları doğrultusunda yapılan ödemeler Gelir Vergisi Kanununun 25/1 inci maddesi kapsamında değerlendirilemeyeceğinden, söz konusu ödemelerin ücret kabul edilerek aynı Kanunun 61, 94, 103 ve 104 üncü maddelerine göre vergilendirilmesi ve ayrıca yapılan ödemelerden damga vergisi kesintisi yapılması gerekir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
Bakan a.
","ozelgeNo":"B.07.0.GEL.0.42/4205-156/4367","ozelgeTarih":"2004-01-29T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:28:45.403007","updated_at":"2025-03-24T19:28:45.403007","id":21543,"title":"Şirket personeline mahkeme kararına göre yapılan ödemelerin kurum kazancının tespitinde indirim konusu yapılıp yapılmayacağı ve vergi tevkifatına tabi olup olmadığı hk.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI ANKARA VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI <OTO KAYIT>
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.06.16.01-2009-GVK-40-26 | 05/01/2012 |
Konu | : | Şirket personellerine mahkeme kararına göre yapılan ödemelerin kurum kazancını tespitinde indirim konusu yapılıp yapılmayacağı ve vergi tevkifatına tabi olup olmadığı hk. |
|
İlgide kayıtlı dilekçenizde, şirketinize taşeron olarak hizmet veren şirketlerin personelleri ile ilgili olarak asıl işveren sıfatıyla İş Kanununun sorumluluk hükümleri çerçevesinde doğrudan veya mahkeme kararlarına göre ödediğiniz veya ödeyeceğiniz ücret, sosyal güvenlik pirimi, ihbar tazminatı, kıdem tazminatı ile bu ödemelere ait faizler, gecikme cezaları, vekalet ücretleri, karar harcı ve diğer yargılama giderlerinin kurum kazancınızın tespitinde gider olarak indirim konusu yapılıp yapılmayacağı ile söz konusu ödemelerin hangilerinin vergi tevkifatına tabi olduğu hususunda Başkanlığımız görüşü talep edilmektedir.
KURUMLAR VERGİSİ AÇISINDAN
5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 6 ncı maddesinde; kurumlar vergisinin, mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri safi kurum kazancı üzerinden hesaplanacağı, safi kurum kazancının tespitinde, Gelir Vergisi Kanununun ticari kazanç hakkındaki hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiş olup, safi kurum kazancının tespitinde hangigiderlerin hasılattan düşüleceği gerek Gelir Vergisi Kanunu gerekse Kurumlar Vergisi Kanununun ilgili maddelerinde sayılmış bulunmaktadır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun safi kazancın tespitinde indirilecek giderlerin sayıldığı 40 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinde, gelirin elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan harcamaların; (2) numaralı bendinde, işverenlerce hizmet erbabı için ödenen sigorta primlerinin (3) numaralı bendinde ise işle ilgili olmak şartiyle, mukavelenameye veya ilama veya kanun emrine istinaden ödenen zarar, ziyan ve tazminatların gider olarak indirilebileceği belirtilmiş, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 89 uncu maddesinde ise, Kuruma fiilen ödenmeyen prim tutarlarının gelir ve kurumlar vergisi uygulamasında gider yazılamayacağı hükme bağlanmıştır.
Kurumlar Vergisi Kanununun \"Kabul Edilmeyen İndirimler\" başlıklı 11 inci maddesinin (d) bendinde ise, bu Kanuna göre hesaplanan kurumlar vergisi ile her türlü para cezaları, vergi cezaları, 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre ödenen cezalar, gecikme zamları ve faizler ile Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre ödenen gecikme faizlerinin, (g) bendin de ise, sözleşmelerde ceza şartı olarak konulan tazminatlar hariç olmak üzere kurumun kendisinin, ortaklarının, yöneticilerinin ve çalışanlarının suçlarından doğan maddî ve manevî zarar tazminat giderlerinin kurum kazancının tespitinde indirilmesinin mümkün bulunmadığı belirtilmiştir.
Öte yandan, 4857 sayılı İş Kanununun 2 nci maddesinin altıncı bendinde: \" Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir. Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur.\" hükmüne yer verilmiştir.
Bu itibarla, şirketiniz tarafından anılan Kanunun sorumluluk hükümlerine göre veya yine bu Kanun hükümlerine dayanılarak verilen mahkeme kararlarına istinaden ödenen ücretler, sosyal güvenlik primi, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ile karar harcı, vekalet ücreti ve diğer yargılama giderlerinin yukarıda yer alan hükümler çerçevesinde kurum kazancınızın tespitinde gider olarak dikkate alınması mümkün bulunmaktadır.
Ancak, alt işveren (taşeron) firmaların çalıştırdıkları işçiler için ödemedikleri SSK primleri neticesinde oluşan gecikme faizleri ve cezaların ise, kurum kazancınızın tespitinde indirilmesi mümkün bulunmamaktadır.
Öte yandan, 4857 sayılı İş Kanunu gereğince müteselsil sorumluluk kapsamında şirketiniz tarafından yapılan ödemeleri, alt işveren firmadan daha sonra tahsil etmeniz halinde, tahsil ettiğiniz miktarları tahsil ettiğiniz dönemin kurum kazancına dahil etmeniz gerekmektedir.
GELİR VERGİSİ AÇISINDAN
Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinde hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre gelir vergisi tevkifatı yapılması gerektiği hükme bağlanmış olup, anılan maddenin 2/b numaralı bendinde ise; yaptıkları serbest meslek işleri dolayısıyla bu işleri icra edenlere yapılan ödemelerden %20 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılacağı hüküm altına alınmıştır.
Buna göre, İş Kanununun sorumluluk hükümleri çerçevesinde asıl işveren sıfatıyla doğrudan veya mahkeme kararlarına göre ödeyeceğiniz ücretler ile ücret niteliğinde bulunan ihbar tazminatları ve vekalet ücretlerinin Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesine göre gelir vergisi tevkifatına tabi tutulacaktır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun \"Tazminat ve yardımlarda\" istisna başlıklı 25 inci maddesinin 7 numaralı bendinde; 1475 sayılı Kanuna göre ödenmesi gereken kıdem tazminatlarının tamamının gelir vergisinden istisna olduğu hükmüne yer verilmiştir.
Buna göre, kıdem tazminatları Gelir Vergisi Kanununun 25 inci maddesi gereğince gelir vergisinden istisna olup, gelir vergisi tevkifatı kapsamında bulunmamaktadır.
Diğer taraftan, aynı Kanunun 75 inci maddesinde;
\"Sahibinin ticari, zirai veya mesleki faaliyeti dışında nakdi sermaye veya para ile temsil edilen değerlerden müteşekkil sermaye dolayısıyla elde ettiği kar payı, faiz, kira ve benzeri iratlar menkul sermaye iradıdır.
Kaynağı ne olursa olsun aşağıda yazılı iratlar menkul sermaye iradı sayılır;
...
6- Her nevi alacak faizleri (Adi, imtiyazlı, rehinli, senetli alacaklarla cari hesap alacaklarından doğan faizler ve kamu tüzelkişilerince borçlanılan ve senede bağlanmış olan meblağlar için ödenen faizler dahil.)\"
hükmüne yer verilmiştir.
Buna göre, Mahkeme kararına istinaden, ücret ödemelerine ilişkin olarak hesaplanan kanuni faizler alacak faizi niteliğinde olup, gelir vergisi tevkifatı kapsamında bulunmamaktadır.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
|
|
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.06.16.01-2009-GVK-40-26","ozelgeTarih":"2012-01-05T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":435,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:28:45.206101","updated_at":"2025-03-24T19:28:45.206101","id":21537,"title":"İşe iade tazminatının vergilendirilmesi hk.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI GAZİANTEP VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI VERGİ VE ANLAŞMALAR UYGULAMA MÜDÜRLÜĞÜ
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.27.15.01-10-515-74-41 | 15/09/2011 |
Konu | : | İşe iade tazminatının vergilendirilmesi |
|
İlgide kayıtlı talep formunuzda, İş Mahkemelerince iş akdinin haksız nedenle fesih edildikten sonra verilen işe başlatmama tazminatından Gelir Vergisi ve Damga Vergisi kesintisi yapılıp yapılmayacağı ile ödenen bu tazminatın Kurumlar Vergisi Kanununa göre kurum kazancından indirim konusu yapılıp yapılamayacağı konusunda bilgi istenilmektedir.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun;
61 inci maddesinde, \"Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez ...\"
94 üncü maddesinin birinci fıkrasında, yaptıkları ödemeler üzerinden tevkifat yapmaya mecbur olanlar sayılmış olup, anılan fıkranın birinci bendinde, \"Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61'inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104'üncü maddelere göre\" gelir vergisi tevkifatı yapılacağı,
25 inci maddesinin 1 numaralı bendinde, \"Ölüm, sakatlık, hastalık ve işsizlik sebepleriyle (işe başlatmama tazminatı dahil) verilen tazminat ve yapılan yardımlar\"ın gelir vergisinden istisna olduğu,
Geçici 77 nci maddesinde, \"Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceki dönemlerle ilgili olarak 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununun 21 inci maddesi uyarınca işverenlerce işçiye ödenen işe başlatmama tazminatları, damga vergisi hariç herhangi bir vergiye tabi tutulmaz. Anılan dönemlere ilişkin işe başlatmama tazminatı gelir vergisi tevkifatına tabi tutulan mükelleflerin; tarha yetkili vergi dairelerine başvurmaları ve dava açmamaları, açılmış davalardan vazgeçmeleri şartıyla 213 sayılı Vergi Usul Kanununun düzeltmeye ilişkin hükümleri uyarınca tahsil edilen gelir vergisinin red ve iade işlemleri yapılır.
Bu maddenin uygulamasına ilişkin usul ve esası belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.\"
hükümleri yer almıştır.
Konu ile ilgili olarak 12/08/2009 tarihli ve 27317 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 272 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde gerekli açıklamalar yapılmıştır.
Bu düzenlemelere göre, iş sözleşmesinin feshinin geçersizliğine hükmeden mahkeme kararında belirlediği işçinin işe başlatılmaması nedeniyle 4857 sayılı İş Kanununun 21 inci maddesi uyarınca işverenlerce işçilere ödenen işe başlatmama tazminatları damga vergisi hariç gelir vergisinden istisna edilmiştir. İstisna kapsamındaki tutar, iş sözleşmesi feshinin geçersizliğine hükmeden mahkeme kararında belirlenen, işçinin işe başlatılmaması nedeniyle ödenecek tazminat miktarı ile sınırlıdır.
Öte yandan, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 6 ncı maddesinde, kurumlar vergisinin, mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri safi kurum kazancı üzerinden hesaplanacağı ve safi kurum kazancının tespitinde Gelir Vergisi Kanununun ticari kazanç hakkındaki hükümlerinin uygulanacağı hükmüne yer verilmiş olup, Gelir Vergisi Kanununun 40 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (3) numaralı bendinde de işle ilgili olmak şartıyla, mukavelenameye veya ilama veya kanun emrine istinaden ödenen zarar, ziyan ve tazminatların kurum kazancının tespitinde gider olarak indirileceği hükme bağlanmıştır.
Buna göre, mahkeme tarafından ödenmesine hükmedilen işe başlatmama tazminatı Gelir Vergisi Kanununun 40 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (3) numaralı bendine göre, işçinin çalıştırılmadığı süre için ödenen dört aylık ücretin ise anılan maddenin birinci fıkrasının (1) numaralı bendine göre safi kurum kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınması mümkün bulunmaktadır.
Diğer taraftan, İş Mahkemelerince iş akdinin haksız nedenle fesih edildikten sonra verilen işe başlatmama tazminatı, Gelir Vergisi Kanununun 25 inci maddesi ile istisna kapsamına alındığından bu tutar üzerinden gelir vergisi tevkifatı yapılmaması ancak damga vergisi kesintisi yapılması gerekmektedir.
Ancak, kararın kesinleşmesine kadar işçinin çalıştırılmadığı 4 aylık süre için ödenen tutar Gelir Vergisi Kanununun 61, 63, 94 ve 103 üncü maddeleri uyarınca ücret olarak vergilendirilmesi gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.27.15.01-10-515-74-41","ozelgeTarih":"2011-09-15T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:28:45.163131","updated_at":"2025-03-24T19:28:45.163131","id":21536,"title":"Mahkeme ilamına istinaden ödenen tazminatlar hk.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI (Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü)
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.34.16.01-KVK 8-57 | 06/01/2012 |
Konu | : | Mahkeme ilamına istinaden ödenen tazminatlar |
|
İlgide kayıtlı özelge talep formunda, işçi tarafından işveren aleyhine açılan işe iade davalarında İş Mahkemesinin kararının işçi lehine sonuçlanması durumunda, işçinin çalışmadığı dönemlere ait en fazla 4 aya kadar ücret ödemesi ve işçiye en az 4, en çok 8 aylık ücreti tutarında işe alınmama tazminatı \"iş güvencesi tazminatı\" ödenmesi durumunda bu ödemelerin kurum kazancınızın tespitinde nasıl dikkate alınacağı hususunda Başkanlığımız görüşü talep edilmektedir.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun; 61'inci maddesinde, \"Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez ...\"
94'üncü maddesinin birinci fıkrasında, yaptıkları ödemeler üzerinden tevkifat yapmaya mecbur olanlar sayılmış olup, anılan fıkranın birinci bendinde, \"Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61'inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104'üncü maddelere göre\" gelir vergisi tevkifatı yapılacağı,
25'inci maddesinin 1 numaralı bendinde, \"Ölüm, sakatlık, hastalık ve işsizlik sebepleriyle (işe başlatmama tazminatı dahil) verilen tazminat ve yapılan yardımlar\"ın gelir vergisinden istisna olduğu,
Geçici 77'nci maddesinde, \"Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceki dönemlerle ilgili olarak 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu'nun 21'inci maddesi uyarınca işverenlerce işçiye ödenen işe başlatmama tazminatları, damga vergisi hariç herhangi bir vergiye tabi tutulmaz. Anılan dönemlere ilişkin işe başlatmama tazminatı gelir vergisi tevkifatına tabi tutulan mükelleflerin; tarha yetkili vergi dairelerine başvurmaları ve dava açmamaları, açılmış davalardan vazgeçmeleri şartıyla 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun düzeltmeye ilişkin hükümleri uyarınca tahsil edilen gelir vergisinin red ve iade işlemleri yapılır.
Bu maddenin uygulamasına ilişkin usul ve esası belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.\" hükümleri yer almıştır.
Konu ile ilgili olarak 12/08/2009 tarihli ve 27317 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 272 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği'nde gerekli açıklamalar yapılmıştır.
Bu düzenlemelere göre, iş sözleşmesinin feshinin geçersizliğine hükmeden mahkeme kararında belirlediği işçinin işe başlatılmaması nedeniyle 4857 sayılı İş Kanunu'nun 21' inci maddesi uyarınca işverenlerce işçilere ödenen işe başlatmama tazminatları damga vergisi hariç gelir vergisinden istisna edilmiştir. İstisna kapsamındaki tutar, iş sözleşmesi feshinin geçersizliğine hükmeden mahkeme kararında belirlenen, işçinin işe başlatılmaması nedeniyle ödenecek tazminat miktarı ile sınırlıdır.
Öte yandan, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 6'ncı maddesinde, kurumlar vergisinin, mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri safi kurum kazancı üzerinden hesaplanacağı ve safi kurum kazancının tespitinde Gelir Vergisi Kanunu'nun ticari kazanç hakkındaki hükümlerinin uygulanacağı hükmüne yer verilmiş olup, Gelir Vergisi Kanunu'nun 40' ıncı maddesinin birinci fıkrasının (3) numaralı bendinde de işle ilgili olmak şartıyla, mukavelenameye veya ilama veya kanun emrine istinaden ödenen zarar, ziyan ve tazminatların kurum kazancının tespitinde gider olarak indirileceği hükme bağlanmıştır.
Buna göre, mahkeme tarafından ödenmesine hükmedilen işe başlatmama tazminatı Gelir Vergisi Kanunu'nun 40'ıncı maddesinin birinci fıkrasının (3) numaralı bendine göre, işçinin çalıştırılmadığı süre için ödenen dört aylık ücretin ise anılan maddenin birinci fıkrasının (1) numaralı bendine göre safi kurum kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınması mümkün bulunmaktadır.
Diğer taraftan, İş Mahkemelerince iş akdinin haksız nedenle fesih edildikten sonra verilen işe başlatmama tazminatı, Gelir Vergisi Kanunu'nun 25'inci maddesi ile istisna kapsamına alındığından bu tutar üzerinden gelir vergisi tevkifatı yapılmaması ancak damga vergisi kesintisi yapılması gerekmektedir.
Ancak, kararın kesinleşmesine kadar işçinin çalıştırılmadığı 4 aylık süre için ödenen tutarın Gelir Vergisi Kanunu'nun 61, 63, 94 ve 103'üncü maddeleri uyarınca ücret olarak vergilendirilmesi gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
|
|
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.34.16.01-KVK 8-57","ozelgeTarih":"2012-01-06T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:28:45.142564","updated_at":"2025-03-24T19:28:45.142564","id":21535,"title":"Mahkeme kararı gereği görevi iade olan personelin çalışmadığı sürelere ait ücret ödemeleri üzerinden ödenecek yasal faizlerden gelir vergisi kesintisi yapılıp yapılmayacağı hk.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI (Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü)
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.34.16.01-GVK 61-398 | 31/01/2012 |
Konu | : | Mahkeme kararı gereği görevi iade olan personelin çalışmadığı sürelere ait ücret ödemeleri üzerinden ödenecek yasal faizlerden gelir vergisi kesintisi yapılıp yapılmayacağı. |
|
İlgide kayıtlı özelge talep formunda, ... Vergi Dairesi Müdürlüğünün ... vergi kimlik numarasında kayıtlı mükellef olduğunuzu, emeklilik nedeniyle ayrılan daha sonra mahkeme kararı gereği görevi iade olan personelin çalışmadığı sürelere ait ücret ödemeleri ile ilgili ödenecek yasal faizlerden gelir vergisi kesintisi yapılıp yapılmayacağı yapılması halinde kesinti oranının ne olması gerektiği hususunda bilgi talep edildiği anlaşılmakta olup konu hakkında Başkanlığımız görüşü aşağıda açıklanmıştır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde; \"Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.\" hükmü yer almaktadır.
Aynı Kanunun 25 inci maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinde, \"Ölüm, sakatlık, hastalık (5904 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle değişen ibare. Yürürlük; 03.07.2009) ve işsizlik sebepleriyle (işe başlatmama tazminatı dahil) verilen tazminat ve yapılan yardımlar.\" gelir vergisinden istisna olduğu hüküm altına alınmış olup 5904 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi ile Gelir Vergisi Kanununa eklenen geçici 77 nci maddesinde;
\" Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceki dönemlerle ilgili olarak 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununun 21 inci maddesi uyarınca işverenlerce işçiye ödenen işe başlatmama tazminatları, damga vergisi hariç herhangi bir vergiye tabi tutulmaz. Anılan dönemlere ilişkin işe başlatmama tazminatı gelir vergisi tevkifatına tabi tutulan mükelleflerin; tarha yetkili vergi dairelerine başvurmaları ve dava açmamaları, açılmış davalardan vazgeçmeleri şartıyla 213 sayılı Vergi Usul Kanununun düzeltmeye ilişkin hükümleri uyarınca tahsil edilen gelir vergisinin red ve iade işlemleri yapılır.
Bu maddenin uygulamasına ilişkin usul ve esası belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.\" hükmü yer almıştır.
Söz konusu Kanunun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının (6) numaralı bendinde ise, adi, imtiyazlı, rehinli, senetli alacaklarla carî hesap alacaklarından doğan faizler ve kamu tüzelkişilerince borçlanılan ve senede bağlanmış olan meblağlar için ödenen faizler de dahil olmak üzere her nevi alacak faizinin menkul sermaye iradı olduğu hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanunun 85 inci maddesinde; \"Mükellefler, ikinci maddede yazılı kaynaklardan bir takvim yılı içinde elde ettikleri kazanç ve iratları için bu kanunda aksine hüküm olmadıkça yıllık beyanname verirler. Bu kanuna göre beyanı gereken gelirlerin yıllık beyannamede toplanması zorunludur.\" hükmü yer almakta olup aynı Kanunun 86 ncı maddesinin birinci fıkrasının (1-d) bendinde bir takvim yılı içinde elde edilen ve toplamı 600 milyon lirayı ( 2011 yılı için 1.170 TL.) aşmayan, tevkifata ve istisna uygulamasına konu olmayan menkul ve gayrimenkul sermaye iratları için yıllık beyanname verilmeyeceği, diğer gelirler için beyanname verilmesi halinde bu gelirlerin beyannameye dahil edilmeyeceği hüküm altına alınmıştır.
Diğer taraftan, Kanunun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendine göre \"Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61' inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç) 103 ve 104'üncü maddelere göre,\" tevkifat yapılacağı hükmüne yer verilmiştir.
Bu hükümlere göre, emeklilik nedeniyle ayrılan ancak daha sonra mahkeme kararı gereği görevi iade olan personelin çalışmadığı sürelere ait ücret ödemeleri üzerinden gelir vergisi tevkifatının yapılması gerekmekle beraber, söz konusu ödemelerin hak sahibine geç ödenmesi nedeniyle ödenen faizlerin ücret olarak nitelendirilmesi mümkün bulunmamaktadır. Öte yandan söz konusu faiz ödemeleri Gelir Vergisi Kanunu uygulamasında alacak faizi niteliğinde olduğundan, tevkif yoluyla vergilendirilmeyen bu ödemeleri elde edenlerce Gelir Vergisi Kanununun 85 ve 86 ncı maddeleri uyarınca menkul sermaye iradı olarak yıllık beyanname ile beyan edilmesi gerekmektedir.
Diğer taraftan işe başlatmama tazminatları Gelir Vergisi Kanununun 25 inci maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendine göre istisna kapsamında olduğundan mahkeme kararına istinaden yapılacak işe başlatmama tazminatı ödemeleri üzerinden gelir vergisi tevkifatı yapılmayacağı tabiidir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
|
|
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.34.16.01-GVK 61-398","ozelgeTarih":"2012-01-31T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:28:43.516678","updated_at":"2025-03-24T19:28:43.516678","id":21496,"title":"Sitede bahçıvan, kapıcı, temizlikçi bekçi olarak çalıştırılanlara yapılacak ücret ödemelerinden Damga Vergisi kesintisi yapılıp yapılmayacağı hk.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI MERSİN VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI VERGİ VE ANLAŞMALAR UYGULAMA MÜDÜRLÜĞÜ
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.33.15.01-2009-720-58-10 | 23/06/2010 |
Konu | : | Bahçıvan, kapıcının Damga Vergisi ve Gelir v. |
|
İlgide kayıtlı dilekçenizin incelenmesinden; Başkanlığımız ... Vergi Dairesi Müdürlüğünün ... vergi numaralı mükellefi olduğunuz, Sitenizde bahçıvan, kapıcı, temizlikçi, bekçi görevlerinde 11 kişi, aidat toplama ve muhasebede görevli 1 kişi olmak üzere toplam 12 kişi çalıştırdığınız, bu kişilere yapılan ücret ödemelerinden gelir vergisi ve damga vergisi kesintisi yapılıp yapılmayacağı konusunda görüş talep ettiğiniz anlaşılmıştır.
GELİR VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN
Bilindiği üzere, 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde, \"Ücret işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Malisorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayinedilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.\" denilmiş olup, aynı maddenin 4 üncü bendinde, \"Yönetim ve denetim kurulları başkanı ve üyeleriyle tasfiye memurlarına bu sıfatları dolayısıyla ödenen veya sağlanan para, ayın ve menfaatler\"in de ücret olarak vergilendirileceği belirtilmiştir.
Mezkur kanunun, 23/6 ncı maddesinde ise; Hizmetçilerin ücretleri (Hizmetçiler özel fertler tarafından evlerde, bahçelerde, apartmanlarda ve ticaret mahalliolmayan sair yerlerde orta hizmetçiliği, süt ninelik, dadılık, bahçıvanlık, kapıcılık gibi özel hizmetlerde çalıştırılanlardır.) (Mürebbiyelere ödenen ücretler istisna kapsamına dahil değildir.) gelir vergisinden istisna edilmiştir.
Öte yandan, aynı Kanunun 94 üncü maddesinde, vergi tevkifatı yapmaya mecbur olanlar ile vergi tevkifatına tabi kazanç ve iratlar sayılmış, ve (1) numaralı bendinde, \"Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç) istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben 103 ve104 üncü maddelere göre tevkifat yapılacağı hükme bağlanmıştır.
Buna göre, sitenizde çalıştırılan kapıcı ve bahçıvana yapılan ücret ödemelerinin 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 23/6 ıncı maddesi kapsamında gelir vergisinden müstesna tutulması; temizlik, muhasebe ve güvenlik işlerinde çalıştırılanların ise hizmetçi kapsamında değerlendirilmesi mümkün bulunmadığından bu kişilere yapılan ücret ödemelerinden Gelir Vergisi Kanununun 61, 94, 103 ve 104 üncü maddelerine göre vergi tevkifatı yapılması gerekmektedir.
DAMGA VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN
488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde, bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtların damga vergisine tabi olduğu; 3 üncü maddesinde, damga vergisi mükellefinin kağıtları imza edenler olduğu ve resmi dairelerle kişiler arasındaki işlemler nedeniyle düzenlenen kağıtların damga vergisinin kişiler tarafından ödeneceği; 9 uncu maddesinde ise, bu Kanuna ekli (2) sayılı tabloda yazılı kâğıtların damga vergisinden müstesna olduğu hüküm altına alınmıştır.
Mezkur Kanuna ekli (1) sayılı tablonun \"IV. Makbuzlar ve diğer kağıtlar\" başlıklı bölümünün 1/b fıkrasında, maaş, ücret, gündelik, huzur hakkı, aidat, ihtisas zammı, ikramiye, yemek ve mesken bedeli, harcırah, tazminat ve benzeri her ne adla olursa olsun hizmet karşılığı alınan paralar (avans olarak ödenenler dahil) için verilen makbuzlar ile bu paraların nakden ödenmeyerek kişiler adına açılmış veya açılacak cari hesaplara nakledildiği veya emir ve havalelerine tediye olunduğu takdirde nakli veya tediyeyi temin eden kağıtların binde 6,6 nispetinde damga vergisine tabi olduğu; (2) sayılı tablonun \"IV-Ticari ve medeni işlerle ilgili kağıtlar\" başlıklı bölümünün 34 üncü fıkrasına 5535 sayılı Kanunun 8 inci maddesi ile eklenen ibare uyarınca, Gelir Vergisi Kanununun 23 üncü maddesinde belirtilen ücretlere ilişkin kâğıtların damga vergisinden istisna olduğu hükme bağlanmıştır.
Buna göre, sitenizde çalıştırılanlardan; Gelir Vergisi Kanununun 23 üncü maddesi kapsamında gelir vergisinden istisna olan kapıcı ve bahçıvana yapılan ücret ödemelerine ilişkin kağıtların 488 sayılı Kanuna ekli (2) sayılı tablonun IV/34 üncü fıkrası uyarınca damga vergisinden de müstesna tutulması; temizlik, muhasebe ve güvenlik işlerinde çalıştırılanların ücretleri ise Gelir Vergisi Kanununun 23 üncü maddesinde sayılan ücretlerden olmadığından, bu kişilere yapılan ücret ödemeleri nedeniyle düzenlenen kağıtların Damga Vergisi Kanununa ekli (1) sayılı tablonun \"IV Makbuzlar ve diğer kağıtlar\" başlıklı bölümünün 1/b fıkrasına göre damga vergisine tabi tutulması gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
| Vergi Dairesi Başkanı V. |
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.33.15.01-2009-720-58-10","ozelgeTarih":"2010-06-23T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":438,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:28:43.495134","updated_at":"2025-03-24T19:28:43.495134","id":21495,"title":"Site yönetimi tarafından yönetim ve denetim kurulu üyelerine ödenecek huzur hakkı, kapıcı ücreti ve serbest meslek ödemelerinin gelir vergisi ve damga vergisi hk.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI ANKARA VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI (Mükellef Hizmetleri KDV ve Diğer Vergiler Grup Müdürlüğü)
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.06.17.02-DMG-1255-458 | 24/06/2010 |
Konu | : | Site yönetimi tarafından yapılan ücret ödemelerinin Gelir ve Damga V. hk. |
|
İlgide kayıtlı dilekçenizin incelenmesinden, ... potansiyel vergi kimlik numarası ile ... Vergi Dairesi Müdürlüğü'nün sınırları içerisinde bulunan ve 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu ile 5711 sayılı Kanuna göre faaliyet gösteren siteniz yönetimi tarafından 2010/Ocak tarihinden itibaren yönetim ve denetim kurulu üyelerine ödenecek huzur hakkı ile kapıcı ücretleri ve serbest meslek ödemelerinin gelir vergisi ve damga vergisine tabi olup olmadığı hususunda görüş talep edildiği anlaşılmaktadır.
A-GELİR VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRME
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde; \"Ücret işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.\" hükmü yer almış olup, aynı maddenin 4 üncü bendinde ise; Yönetim ve denetim kurulları başkanı ve üyeleriyle tasfiye memurlarına bu sıfatları dolayısıyla ödenen veya sağlanan para, ayın ve menfaatlerin de ücret olarak vergilendirileceği hüküm altına alınmıştır.
Diğer taraftan, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanununun 34 üncü maddesinde yönetici tarif edildikten sonra, 35-38'inci maddelerinde bunların görevleri ve sorumlulukları belirtilmiş; 40 ıncı maddesinde ise \"...Yönetici yönetim planında veya kendisiyle yapılan sözleşmede bir ücret tayin edilmemiş olsa bile kat maliklerinden uygun bir ücret isteyebilir.
Kat malikleri kurulu, kat malikleri arasından atanmış yöneticinin normal yönetim giderlerine katılıp katılmayacağı, katılacaksa, ne oranda katılacağını kararlaştırır. Bu yolda, bir karar alınmamış ise, yönetici yönetim süresince kendisine düşen normal yönetim giderlerinin yarısına katılmaz.\" hükmü yer almıştır.
Buna göre, yönetici ve denetçilerin kat malikleri dışından seçilmesi halinde, kendisine yönetim planında ya da sözleşmede saptanan ücret ödemesinin, gerçek ücret olarak kabul edileceği doğaldır. Ancak, yönetici ve denetçilerin kat malikleri arasından seçilmesi halinde, bunlara sağlanan menfaatler, yukarıda belirtilen görev ve sorumlulukların külfeti ve bu görevin yerine getirilmesinde yapılması gerekli olan masrafların karşılığı niteliğinde olması nedeniyle, bunların vergilendirilmemesi gerekir. Yönetim giderlerinin üstünde bir ödeme yapılması halinde ise fazla kısmın ücret olarak vergilendirileceği tabiidir.
Diğer taraftan, aynı kanunun \"Vergi Tevkifatı\" başlıklı 94 üncü maddesinin birinci fıkrasında; \"(3946 sayılı Kanunun 22'nci maddesiyle değişen madde. Yürürlük; 1/1/1994) Kamu idare ve müesseseleri, iktisadî kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadî işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya ziraî işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar.\" hükmü yer almakta olup, aynı fıkranın 1 inci bendinde; hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre, aynı fıkranın 2/b bendinde ise serbest meslek işleri dolayısıyla bu işleri icra edenlere yapılan ödemeler üzerinden gelir vergisi tevkifatı yapılacağı hüküm altına alınmıştır.
Bu hüküm ve açıklamalar çerçevesinde; yönetimini üstlendiği ve tevkifat uygulamasında \"sair kurum\" olarak değerlendirilen adı geçen site yöneticiliği tarafından serbest muhasebeciye yapılan serbest meslek ödemeleri üzerinden Gelir Vergisi Kanunu'nun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasının 2 numaralı bendi gereğince gelir vergisi tevkifatı yapılması gerekmektedir.
Diğer taraftan, anılan site yöneticiliğine bağlı olarak çalıştırılan ve kat malikleri arasından seçilen yönetici ve deneticilere yönetim giderlerine katılmama oranında yapılan ödemelerin gerçek ücret olarak kabul edilmemesi nedeniyle gelir vergisi tevkifatına tabi tutulmaması gerekmekte olup, bu kişilere yönetim giderlerinin üzerinde bir ödeme yapılması durumunda ise fazla kısmın ücret olarak vergilendirilmesi gerektiğinden bu tutar üzerinden gelir vergisi tevkifatı yapılacağı tabiidir.
Ancak, kat malikleri dışından yönetici ve denetçi seçilmesi halinde ise, bu kişilere yapılan ödemelerden, Gelir Vergisi Kanununun 61, 94, 103 ve 104 üncü maddelerine göre gelir vergisi tevkifatı yapılması gerekmektedir.
Aynı kanunun müteferrik istisnaları düzenleyen bölümünün \"Ücretlerde\" başlıklı 23 üncü maddesinde; \"(2361 sayılı Kanunun 17'nci maddesiyle değişen madde) Aşağıda yazılı ücretler Gelir Vergisi'nden istisna edilmiştir:
...
6. Hizmetçilerin ücretleri (Hizmetçiler özel fertler tarafından evlerde, bahçelerde, apartmanlarda ve ticaret mahalli olmayan sair yerlerde orta hizmetçiliği, süt ninelik, dadılık, bahçıvanlık, kapıcılık gibi özel hizmetlerde çalıştırılanlardır.) (Mürebbiyelere ödenen ücretler istisna kapsamına dahil değildir);
... hükmü yer almıştır.
Bu hükme göre; ücretleri vergiden istisna edilmesi öngürülen hizmetçiler; özel fertler tarafından evlerde, bahçelerde, apartmanlarda ve ticaret mahalli olmayan sair yerlerde çalıştırılan orta hizmetçisi, bahçıvan, kapıcı, kaloriferci gibi hizmet erbabıdır.
Bu itibarla, sitenizin kısmen veya tamamen ticaret mahalli olmayan bir site olması halinde, siteniz yönetimi tarafından ücretli olarak çalıştırılan kapıcıya yapılacak ücret ödemeleri Gelir Vergisi Kanununun 23 üncü maddesi gereğince istisna kapsamında olduğundan, söz konusu tutarlar üzerinden gelir vergisi tevkifatı yapılmaması gerekmektedir.
Diğer taraftan, kapıcının iş merkezlerinde veya ticaret mahalli olan sitede çalıştırılması durumunda ise, yapılan ödemeler gelir vergisinden istisna olmayıp Gelir Vergisi Kanununun 61, 94, 103 ve 104 üncü maddeleri çerçevesinde ücret olarak gelir vergisine tabi tutulması gerekmektedir.
B-DAMGA VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRME
488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde, bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtların damga vergisine tabi olduğu, bu Kanundaki kağıtlar teriminin yazılıp imzalanmak veya imza yerine geçen bir işaret konmak suretiyle düzenlenen ve herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek olan belgeler ile elektronik imza kullanılmak suretiyle manyetik ortamda ve elektronik veri şeklinde oluşturulan belgeleri ifade edeceği; 3 üncü maddesinde, damga vergisinin mükellefinin kağıtları imza edenler olduğu; 9 uncu maddesinde, bu Kanuna ekli (2) sayılı tabloda yazılı kağıtların damga vergisinden müstesna olduğu hükmüne yer verilmiştir.
Mezkur Kanuna ekli (1) sayılı tablonun \"Makbuzlar ve diğer kağıtlar\" başlıklı bölümünün 1/b fıkrasında, maaş, ücret, gündelik, huzur hakkı, aidat, ihtisas zammı, ikramiye, yemek ve mesken bedeli, harcırah, tazminat ve benzeri her ne adla olursa olsun hizmet karşılığı alınan paralar (avans olarak ödenenler dahil) için verilen makbuzlar ile bu paraların nakden ödenmeyerek kişiler adına açılmış veya açılacak cari hesaplara nakledildiği veya emir ve havalelerine tediye olunduğu takdirde nakli veya tediyeyi temin eden kağıtların binde 6,6 nispetinde damga vergisine tabi tutulacağı; Kanuna ekli (2) sayılı tablonun \"IV Ticari ve medeni işlerle ilgili kağıtlar\" başlıklı bölümünün 34 numaralı fıkrasında ise, Gelir Vergisi Kanununun 23 üncü maddesinde belirtilen ücretlere ilişkin kağıtların damga vergisinden istisna olduğu hükme bağlanmıştır.
Buna göre,
- Siteniz yönetimine bağlı olarak çalıştırılan yönetici ve deneticilere yapılan huzur hakkı ödemeleri nedeniyle düzenlenen kağıtların ihtiva ettiği toplam tutar üzerinden 488 sayılı Kanuna ekli (1) sayılı tablonun \"Makbuzlar ve diğer kağıtlar\" başlıklı bölümünün 1/b fıkrası uyarınca binde 6,6 nispetinde damga vergisine tabi tutulması;
- Sitenizin kısmen veya tamamen ticaret mahalli olmayan bir site olması halinde, siteniz yönetimi tarafından ücretli olarak çalıştırılan kapıcıya yapılan ücret ödemeleri nedeniyle düzenlenen kağıtların, 488 sayılı Kanuna ekli (2) sayılı tablonun IV/34 bölümü uyarınca damga vergisine tabi tutulmaması,
-Serbest muhasebeciye yapılan serbest meslek ödemeleri nedeniyle düzenlenen kağıtlar Damga Vergisi Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtlar arasında yer almadığından söz konusu kağıtların damga vergisine tabi tutulmaması gerekmektedir.
Bilgiedinilmesini rica ederim.
| Vergi Dairesi Başkanı a. Gelir İdaresi Grup Müdürü Y. |
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.06.17.02-DMG-1255-458","ozelgeTarih":"2010-06-24T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":438,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:28:43.422758","updated_at":"2025-03-24T19:28:43.422758","id":21492,"title":"Sitede çalıştırılan güvenlik görevlisi ve kapıcılara ödenen ücretlere ilişkin gelir vergisi ve damga vergisi hk.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Mükellef Hizmetleri Diğer Vergiler Grup Müdürlüğü
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.34.18.01-002.01-151 | 02/03/2011 |
Konu | : | Damga Vergisi |
|
İlgide kayıtlı dilekçenizin incelenmesinden; sitenizde çalıştırılan güvenlik görevlisi ve kapıcılara ödenen ücretlerden gelir vergisi ve damga vergisi kesintisinin yapılıp yapılmayacağı hususlarında görüş talep ettiğiniz anlaşılmıştır.
GELİR VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN
Bilindiği üzere, 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde, \"Ücret işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.\" hükmüne yer verilmiştir.
Mezkur Kanunun 23/6 ncı maddesinde ise; Hizmetçilerin ücretleri (Hizmetçiler özel fertler tarafından evlerde, bahçelerde, apartmanlarda ve ticaret mahalli olmayan sair yerlerde orta hizmetçiliği, süt ninelik, dadılık, bahçıvanlık, kapıcılık gibi özel hizmetlerde çalıştırılanlardır.) (Mürebbiyelere ödenen ücretler istisna kapsamına dahil değildir.) gelir vergisinden istisna edilmiştir.
Öte yandan, aynı Kanunun 94 üncü maddesinde, vergi tevkifatı yapmaya mecbur olanlar ile vergi tevkifatına tabi kazanç ve iratlar sayılmış, ve (1) numaralı bendinde, \"Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç) istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben 103 ve104 üncü maddelere göre tevkifat yapılacağı hükme bağlanmıştır.
Buna göre, sitenizde çalıştırılan kapıcılara yapılan ücret ödemelerinin 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 23/6 ncı maddesi kapsamında gelir vergisinden müstesna tutulması; güvenlik işlerinde çalıştırılanların ise hizmetçi kapsamında değerlendirilmesi mümkün bulunmadığından bu kişilere yapılan ücret ödemelerinden Gelir Vergisi Kanununun 61, 94, 103 ve 104 üncü maddelerine göre vergi tevkifatı yapılması gerekmektedir.
DAMGA VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN
488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde, bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtların damga vergisine tabi olduğu; 3 üncü maddesinde, damga vergisi mükellefinin kağıtları imza edenler olduğu ve resmi dairelerle kişiler arasındaki işlemler nedeniyle düzenlenen kağıtların damga vergisinin kişiler tarafından ödeneceği; 9 uncu maddesinde ise, bu Kanuna ekli (2) sayılı tabloda yazılı kâğıtların damga vergisinden müstesna olduğu hüküm altına alınmıştır.
Mezkur Kanuna ekli (1) sayılı tablonun \"IV. Makbuzlar ve diğer kağıtlar\" başlıklı bölümünün 1/b fıkrasında, maaş, ücret, gündelik, huzur hakkı, aidat, ihtisas zammı, ikramiye, yemek ve mesken bedeli, harcırah, tazminat ve benzeri her neadla olursa olsun hizmet karşılığı alınan paralar (avans olarak ödenenler dahil) için verilen makbuzlar ile bu paraların nakden ödenmeyerek kişiler adına açılmış veya açılacak cari hesaplara nakledildiği veya emir ve havalelerine tediye olunduğu takdirde nakli veya tediyeyi temin eden kağıtların binde 6,6 nispetinde damga vergisine tabi olduğu; (2) sayılı tablonun \"IV-Ticari ve medeni işlerle ilgili kağıtlar\" başlıklı bölümünün 34 üncü fıkrasına 5535 sayılı Kanunun 8 inci maddesi ile eklenen ibare uyarınca, Gelir Vergisi Kanununun 23 üncü maddesinde belirtilen ücretlere ilişkin kâğıtların damga vergisinden istisna olduğu hükme bağlanmıştır.
Buna göre, sitenizde çalıştırılanlardan; Gelir Vergisi Kanununun 23 üncü maddesi kapsamında gelir vergisinden istisna olan kapıcılara yapılan ücret ödemelerine ilişkin kağıtların 488 sayılı Kanuna ekli (2) sayılı tablonun IV/34 fıkrası uyarınca damga vergisinden müstesna tutulması; güvenlik işlerinde çalıştırılanların ücretleri ise Gelir Vergisi Kanununun 23 üncü maddesinde sayılan ücretlerden olmadığından, bu kişilere yapılan ücret ödemeleri nedeniyle düzenlenen kağıtların, Damga Vergisi Kanununa ekli (1) sayılı tablonun \"IV Makbuzlar ve diğer kağıtlar\" başlıklı bölümünün 1/b fıkrasına göre damga vergisine tabi tutulması gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
| Vergi Dairesi Başkanı a. Grup Müdürü |
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.34.18.01-002.01-151","ozelgeTarih":"2011-03-02T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":438,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:28:43.367563","updated_at":"2025-03-24T19:28:43.367563","id":21490,"title":"A.Ş.'nin personeline nakit olarak yapacağı yemek yardımlarının gelir vergisinden istisna değildir.","summary":null,"description":"İlgi'de kayıtlı yazınızın incelenmesinden, personelinize nakit olarak yapılacak yemek yardımlarının gelir vergisinden istisna edilip edilmeyeceği hakkında bilgi istediğiniz anlaşılmıştır. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde, \"Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir. Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez...\" hükmü yer almıştır. Diğer yandan, aynı Kanunun 23/8 inci maddesinde, \"Hizmet erbabına işverenlerce yemek verilmek suretiyle sağlanan menfaatler (İşverenlerce, işyerinde veya müştemilatında yemek verilmeyen durumlarda çalışılan günlere ait bir günlük yemek bedelinin 800.000 lirayı (2002 yılı için 4.500.000 lira) aşmaması ve buna ilişkin ödemenin yemek verme hizmetini sağlayan mükelleflere yapılması şarttır. Ödemenin bu tutarı aşması halinde, aşan kısım ile hizmet erbabına yemek bedeli olarak nakten yapılan ödemeler ve bu amaçla sağlanan menfaatler ücret olarak vergilendirilir.)\"in gelir vergisinden istisna edileceği hükme bağlanmıştır. Bu hükümlere göre, genel müdürlüğünüzce personelinize yemek bedellerinin nakit olarak ödenmesi halinde, bu tutarların gelir vergisinden istisna edilmesi mümkün bulunmamakta olup, söz konusu ödemelerin ücret kabul edilerek Gelir Vergisi Kanununun 61, 94, 103 ve 104 üncü maddelerine göre vergilendirilmesi gerekmektedir. Bilgi edinilmesini rica ederim. |
T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI (Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü)
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.34.16.01-KVK 8-1576 | 12/09/2011 |
Konu | : | Şirketin personelinin ikametine tahsis edilmek üzere gayrımenkul kiralamasının tevkifata tabi olup olmadığı ve gayrimenkul için yapılan giderlerin indirim konusu yapılıp yapılamayacağı hakkında. |
|
İlgide kayıtlı dilekçenizde ... Vergi Dairesi Müdürlüğü mükelleflerinden ... vergi kimlik numarasında kayıtlı mükellefi olarak faaliyette bulunduğunuzu belirterek, personelinizin ikametine tahsis edilmek üzere kiralayacağınız konutlara ilişkin yapacağınız kira ödemelerinin tevkifata tabi olup olmadığı ile kira bedelleri ile söz konusu gayrimenkule ait elektrik, doğalgaz, telefon ve benzeri giderlerin kurum kazancınızın tespitinde indirim konusu yapılıp yapılmayacağı hususunda Başkanlığımız görüşü talep edilmektedir.
5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 6 ncı maddesinde kurumlar vergisinin mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri safi kurum kazancı üzerinden hesaplanacağı ve safi kurum kazancının tespitinde, Gelir Vergisi Kanununun ticari kazanç hakkındaki hükümlerinin uygulanacağı hükme bağlanmış olup Gelir Vergisi Kanununun 40'ıncı maddesinde safi kazancın tespit edilmesinde indirilecek giderler sayılarak (1) numaralı bendinde ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan genel giderlerin safi kazancın tespitinde indirilebileceği belirtilmiştir.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde, \"Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir\" denilmiş, 63 üncü maddesinde de ücretin gerçek safi değerinin, işveren tarafından verilen para ve ayınlarla sağlanan menfaatler toplamından bu maddede sayılan indirimler yapıldıktan sonra kalan miktar olduğu, maddenin dördüncü fıkrasında, konut tedariki ve sair suretle sağlanan menfaatlerin, konutun emsal kirasına veya menfaatin emsal bedeline göre değerleneceği hükme bağlanmıştır.
Anılan Kanunun 23 üncü maddesinin birinci fıkrasının (9) numaralı bendinde, genel olarak maden işletmelerinde ve fabrikalarda çalışan işçilere ve özel kanunlarına göre barındırılması gereken memurlarla müstahdemlere konut tedariki ve bunların aydınlatılması, ısıtılması ve suyunun temini suretiyle sağlanan menfaatler ile mülkiyeti işverene ait brüt alanı 100 m²'yi aşmayan konutların hizmet erbabına mesken olarak tahsisi suretiyle sağlanan menfaatler (Bu konutların 100 m²'yi aşması halinde, aşan kısma isabet eden menfaat için bu istisna hükmü uygulanmaz) gelir vergisinden istisna edilmiştir.
Aynı Kanunun \"Vergi Tevkifatı\" başlıklı 94 üncü maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinde, hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre, 5/a bendinde ise, 70 inci maddede yazılı mal ve hakların kiralanması karşılığı yapılan ödemelerden tevkifat yapılacağı belirtilmiş olup \"Vergi Tevkifatında Uyulacak Esaslar\" başlıklı 96 ncı maddesinin birinci fıkrasında ise, vergi tevkifatının, 94 üncü madde kapsamına giren nakden veya hesaben yapılan ödemelere uygulanacağı, bu maddede geçen hesaben ödeme deyiminin, vergi tevkifatına tabi kazanç ve iratları ödeyenleri istihkak sahiplerine karşı borçlu durumda gösteren her türlü kayıt ve işlemleri ifade edeceği belirtilmiş, maddenin ikinci fıkrasında ise vergi tevkifatının, ücretler dışında kalan ödemelerde gayrisafi tutarlar üzerinden yapılacağı, kesilmesi gereken verginin ödemeyi yapan tarafından üstlenilmesi halinde bu verginin, bilfiil ödenen miktarı ile ödemeyi yapanın yüklendiği verginin toplamı üzerinden hesaplanması gerektiği hüküm altına alınmıştır.
Bu hüküm ve açıklamalara göre; söz konusu konut tahsisi Gelir Vergisi Kanununun 23 üncü maddesinin birinci fıkrasının (9) numaralı bendi kapsamına girmemekte olup, Şirketiniz tarafından kiralanarak elektrik, su, doğalgaz, telefon ve benzeri giderlerinin karşılanmak suretiyle personelinize ikametgah olarak tahsis edilen konutların, personele sağlanan menfaat olarak ücret kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir. Dolayısıyla, gayrimenkul için ödenen kira tutarı ile sağlanan menfaatlerin brütleştirilerek bordroya dahil edilmesi ve bu tutar üzerinden Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca tevkifat yapılması gerekmektedir.
Ayrıca, ücret niteliğindeki bu bedellerin Gelir Vergisi Kanununun 40 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendi kapsamında kurum kazancının tespitinde indirim konusu yapılması mümkün bulunmaktadır.
Öte yandan, Şirketinizin söz konusu taşınmazları gerçek kişilerden kiralaması karşılığı nakden veya hesaben yapacağı kira ödemeleri üzerinden Gelir Vergisi Kanununun 94/5-a maddesi uyarınca tevkifat yapması gerekeceği ise tabiidir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
|
|
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.34.16.01-KVK 8-1576","ozelgeTarih":"2011-09-12T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":435,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:28:43.135983","updated_at":"2025-03-24T19:28:43.135983","id":21482,"title":"Binek otolara ait gider ve amortismanların indirimi hk.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI İZMİR VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI MÜKELLEF HİZMETLERİ GELİR VERGİLERİ GRUP MÜDÜRLÜĞÜ
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.35.16.01-176300-48 | 17/01/2012 |
Konu | : | Binek otolara ait gider ve amortismanların indirimi |
|
İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda; şirketinize ait binek otolara ilişkin olarak ayrılan amortismanların ve giderlerin kurum kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınıp alınamayacağı hususunda Başkanlığımız görüşü talep edilmektedir.
5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 6 ncı maddesinde, kurumlar vergisinin, mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri safi kurum kazancı üzerinden hesaplanacağı, safi kurum kazancının tespitinde Gelir Vergisi Kanununun ticari kazanç hakkındaki hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiş olup safi kurum kazancının tespitinde Kurumlar Vergisi Kanununun 8 inci maddesi ile Gelir Vergisi Kanununun 40 ıncı maddesinde yer alan giderler hasılattan indirim konusu yapılmaktadır.
Anılan Kanunun 40 ıncı maddesinin birinci fıkrasının:
- (1) numaralı bendinde, ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan genel giderlerin,
- (5) numaralı bendinde, kiralama yoluyla edinilen veya işletmeye dahil olan ve işte kullanılan taşıtların giderlerinin,
-(7) numaralı bendinde ise, Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre ayrılan amortismanların
safi ticari kazancın tespitinde gider olarak indirilebileceği hüküm altına alınmıştır.
Öte yandan, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 3 üncü maddesinin (b) bendinde, vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin esas olduğu, vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin yemin hariç her türlü delille ispatlanabileceği belirtilmiştir.
Ayrıca, Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde; ücretin, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatler olduğu; ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunmasının onun mahiyetini değiştirmeyeceği; yönetim ve denetim kurulları başkanı ve üyeleriyle tasfiye memurlarına bu sıfatları dolayısıyla ödenen veya sağlanan para, ayın ve menfaatlerin ücret olarak kabul edileceği; yine bu Kanunun 23 üncü maddesinin (10) numaralı bendinde ise hizmet erbabının toplu olarak işyerlerine gidip gelmelerini sağlamak maksadıyla işverenler tarafından yapılan taşıma giderlerinin gelir vergisinden istisna tutulacağı hükme bağlanmıştır.
Aynı Kanunun \"Vergi Tevkifatı\" başlıklı 94 üncü maddesinin birinci fıkrasında tevkifat yapmakla sorumlu olanlar ve tevkifat yapılacak ödeme türleri sayılmış olup, bu fıkranın (1) numaralı bendinde, hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnalardan faydalananlar hariç) 103 ve 104 üncü maddelere göre gelir vergisi tevkifatı yapılacağı hüküm altına alınmıştır.
Öte yandan, Kurumlar Vergisi Kanununun \"Transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı\" başlıklı 13 üncü maddesinde;
\"(1) Kurumlar, ilişkili kişilerle emsallere uygunluk ilkesine aykırı olarak tespit ettikleri bedel veya fiyat üzerinden mal veya hizmet alım ya da satımında bulunursa, kazanç tamamen veya kısmen transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü olarak dağıtılmış sayılır. Alım, satım, imalat ve inşaat işlemleri, kiralama ve kiraya verme işlemleri, ödünç para alınması ve verilmesi, ikramiye, ücret ve benzeri ödemeleri gerektiren işlemler her hal ve şartta mal veya hizmet alım ya da satımı olarak değerlendirilir.
(2) İlişkili kişi; kurumların kendi ortakları, kurumların veya ortaklarının ilgili bulunduğu gerçek kişi veya kurum ile idaresi,denetimi veya sermayesi bakımından doğrudan veya dolaylı olarak bağlı bulunduğu ya da nüfuzu altında bulundurduğu gerçek kişi veya kurumları ifade eder. Ortakların eşleri, ortakların veya eşlerinin üstsoy ve altsoyu ile üçüncü derece dahil yansoy hısımları ve kayın hısımları da ilişkili kişi sayılır.\"
hükümlerine yer verilmiş olup, \"Kabul edilmeyen indirimler\" başlıklı 11 inci maddesinin (c) bendinde ise transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü olarak dağıtılan kazançların kurum kazancının tespitinde indirilmesinin kabul edilmeyeceği ifade edilmiştir.
Yukarıdaki hüküm ve açıklamalara göre; kiralama yoluyla edinilen veya işletmeye dahil olan araçlara ilişkin giderlerin, bu araçların işte kullanıldıklarının Vergi Usul Kanununun 3 üncü maddesinin (b) bendi gereği ispatı halinde, Gelir Vergisi Kanununun 40 ıncı maddesinin (5) numaralı bendine; işletmeye kayıtlı araçlara ilişkin olarak ayrılan amortismanların da bu Kanunun 40 ıncı maddesinin (7) numaralı bendine istinaden kurum kazancının tespitinde indirim konusu yapılması mümkün bulunmaktadır.
Ayrıca, şirket personelinin işyerine geliş gidişlerini kolaylaştırmak maksadıyla toplu taşıma dışında tahsis edilen araçlar ile yönetim kurulu üyelerine bu sıfatları dolayısıyla tahsis edilen araçların, işle ilgili olarak kullanılmadıkları (işe geliş-işten dönüş, hafta sonu tatili, bayram tatili vb.) dönemlere ilişkin giderlerden şirketiniz tarafından karşılanan kısmının net ücret olarak değerlendirilmesi ve bu ödemelerin Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin (1) numaralı bendine istinaden tevkifata tabi tutuldukları brüt tutarlarının aynı Kanunun 40 ıncı maddesinin (1) numaralı bendi kapsamında kurum kazancının tespitinde indirim konusu yapılması mümkün bulunmaktadır.
Ancak, yönetim kurulu üyelerine bu sıfatları dolayısıyla ödenen veya sağlanan para, ayın ve menfaatlerin yanı sıra bu görevleri dolayısıyla tahsis edilen araçlar nedeniyle ücret kabul edilen ödemelerin 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 13 üncü maddesinde yer alan \"Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı\" hükümlerine göre ayrıca değerlendirileceği tabiidir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
|
|
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.35.16.01-176300-48","ozelgeTarih":"2012-01-17T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":435,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:28:41.808328","updated_at":"2025-03-24T19:28:41.808328","id":21444,"title":"11 adet iş yeri bulunan 960 daireli sitede çalıştırılan, kaloriferci, elektrikçi,aşçı,bahçıvan,temizlik işçisi,güvenlik ve büro elemanlarına yapılan ücret ödemelerinin vergilendirilmesi hk.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI (Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü)
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.34.16.01-GVK 23-1999 | 14/11/2011 |
Konu | : | 11 adet iş yeri bulunan 960 daireli sitede çalıştırılan, kaloriferci, elektrikçi,aşçı,bahçıvan,temizlik işçisi,güvenlik ve büro elemanlarına yapılan ücret ödemelerinin vergilendirilmesi |
|
İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda; 11 adet işyeri bulunan 20 blok 960 daireli sitenizde kaloriferci, elektrikçi, aşçı, bahçıvan, temizlikçi, güvenlik görevlisi olarak 16 kişi, büro elemanı olarak 2 kişi olmak üzere toplam 18 kişi çalıştırdığınız belirtilerek, bu kişilere yapılan ücret ödemelerinin gelir vergisi tevkifatına tabi olup olmadığı hususunda bilgi talep edildiği anlaşılmakta olup konu hakkında Başkanlığımız görüşü aşağıda açıklanmıştır.
Bilindiği üzere, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde, \"Ücret işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.\" denilmiş olup aynı maddenin dördüncü bendinde, yönetim ve denetim kurulları başkanı ve üyeleriyle tasfiye memurlarına bu sıfatları dolayısıyla ödenen veya sağlanan para, ayın ve menfaatlerin de ücret olarak vergilendirileceği hüküm altına alınmıştır.
Aynı Kanunun 23 üncü maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendinde ise hizmetçilere ödenen ücretlerin istisna kapsamında olduğu belirtildikten sonra hizmetçinin tanımı yapılmıştır.
Bu tanıma göre;
-hizmetin özel fertler tarafından verilmesi,
-hizmetin ev, bahçe, apartman gibi ticaret mahalli olmayan yerlerde verilmesi,
-orta hizmetçilik, süt ninelik, dadılık, bahçıvanlık, kapıcılık gibi (Mürebbiyeler hariç) özel hizmetlerde çalıştırılması
gerekmektedir.
Öte taraftan Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinde, vergi tevkifatı yapmaya mecbur olanlar ile vergi tevkifatına tabi kazanç ve iratlar sayılmış ve (1) numaralı bendinde, hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç) istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben 103 ve 104 üncü maddelere göre tevkifat yapılacağı hükme bağlanmıştır.
Bu itibarla, 20 bloklu 960 daireli sitenin bağımsız bölümlerinden sadece 11 tanesinin iş yeri mahiyetinde bulunması söz konusu siteyi ticaret mahalline dönüştürmeyeceğinden, gerçek veya tüzel kişiye hizmet akdi ile bağlı olmaksızın, ticaret mahalli olmayan sitede çalıştırılan bahçıvan ve kaloriferciye yapılan ücret ödemelerinin Gelir Vergisi Kanununun 23 üncü maddesinin 1 inci fıkrasının (6) numaralı bendi kapsamında gelir vergisinden müstesna tutulması; elektrikçi, temizlikçi, aşçı, güvenlik ve büro işlerinde çalıştırılanların ise hizmetçi kapsamında değerlendirilmesi mümkün bulunmadığından, bu kişilere yapılan ücret ödemelerinden Gelir Vergisi Kanununun 61, 94, 103 ve 104 üncü maddelerine göre vergi tevkifatı yapılması gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
|
|
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.34.16.01-GVK 23-1999","ozelgeTarih":"2011-11-14T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:28:41.601599","updated_at":"2025-03-24T19:28:41.601599","id":21440,"title":"Belediyeden Emniyet Müd. verilen işçilerin maaşında Aile, Çocuk, Yemek, Yakacak Yrd, Sorumluluk Zammı, İkramiye gibi ödenen ücretlerden Gelir V.ve Damga vergisi kesintisinin yapılıp yapılmayacağı hk.","summary":null,"description":"T.C. KIRIKKALE VALİLİĞİ Defterdarlık Gelir Müdürlüğü
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.4.DEF.0.71.10.00-6183 S.Kanunun 22/A maddesi-4 | 22/02/2012 |
Konu | : | Belediyeden Emniyet Müd. verilen işçilerin maaşında Aile, Çocuk, Yemek, Yakacak Yrd, Sorumluluk Zammı, İkramiye gibi ödenen ücretlerden Gelir V.ve Damga vergisi kesintisinin yapılıp yapılmayacağı |
|
İlgide kayıtlı yazınızın incelenmesinden; Müdürlüğünüz kadrosuna atanan ve maaşları Müdürlüğünüzce ödenen belediye işçilerinin maaşlarının yapılması esnasında aile yardımı, çocuk yardımı, yemek yardımı, yakacak yardımı, sorumluluk zammı, ikramiye gibi ödenen ücretlerden gelir vergisi ve damga vergisi kesintisinin yapılıp yapılmayacağı hususlarında görüş talep ettiğiniz anlaşılmıştır.
GELİR VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde, \"Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez...\" hükmü yer almış, 62 nci maddesinde ise \"İş verenler, hizmet erbabını işe alan, emir ve talimatları dahilinde çalıştıran gerçek ve tüzel kişilerdir...\" denilmiş ve aynı Kanunun 94 üncü maddesinde tevkifat yapmak zorunda olan mükellefler sayılmış, bu maddenin birinci fıkrasının 1 numaralı bendinde de \"Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre\" vergi tevkifatı yapılacağı belirtilmiştir.
Aynı Kanunun \"Müteferrik İstisnalar\" başlıklı 23 üncü maddesinin birinci fıkrasının 8 numaralı bendinde \"Hizmet erbabına işverenlerce yemek verilmek suretiyle sağlanan menfaatler (işverenlerce, işyerinde veya müştemilatında yemek verilmeyen durumlarda çalışılan günlere ait bir günlük yemek bedelinin (01.01.2011 tarihinden geçerli olmak üzere) 10,70 TL yi aşmaması ve buna ilişkin ödemenin yemek verme hizmetini sağlayan mükelleflere yapılması şarttır. Ödemenin bu tutarı aşması halinde, aşan kısım ile hizmet erbabına yemek bedeli olarak nakden yapılan ödemeler ve bu amaçla sağlanan menfaatler ücret olarak vergilendirilir.)\" in gelir vergisinden istisna olduğu hüküm altına alınmıştır.
Bu hükme göre, hizmet erbabına verilen yemeğin işyeri ve müştemilatında verilmesi halinde, yemek bedelinin tamamının gelir vergisinden istisna edilmesi gerekir. Yemek işyeri ve müştemilatı dışında veriliyorsa yemek bedeline ilişkin faturanın işveren adına düzenlenmesi ve yemek bedeline ilişkin ödemenin bu hizmeti sağlayan lokanta veya kuruluşa yapılması halinde, yemek bedelinin 10,70.-TL'sının gelir vergisinden istisna tutulması, fazlasının ilgili ayın ücretine dahil edilerek vergilendirilmesi gerekir. Nakit olarak verilen yemek bedelinin ise tamamının gelir vergisi ve damga vergisi matrahlarına dahil edilmesi gerekmektedir.
Ayrıca aynı Kanunun 24 üncü maddesinin 4 numaralı bendinde, \"657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na göre ödenen yakacak yardımı (memur, işçi ve Bağ-Kur emeklilerine avans olarak ödenenler dahil);\" ve yine aynı Kanunun 25 inci maddesinin 4 numaralı bendinde de \"Hizmet erbabına ödenen çocuk zamları (Bu zamlar Devletçe verilen miktarları aştığı takdirde, fazlası vergiye tabi tutulur.)\" gelir vergisinden istisna edilmiştir.
Buna göre, çalışanlara 657 sayılı Kanuna göre ödenen yakacak yardımı ile Devletçe verilen miktarı aşmayan çocuk zammı ödemelerinin gelir vergisinden istisna edilmesi aşan kısmın bulunması halinde ise fazlasının vergiye tabi tutulması gerekmektedir.
Öte yandan, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 202 ve müteakip maddelerinde 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanununun 153 ve müteakip maddelerinde ve 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununun 10 uncu maddesinde, bu Kanunlara tabi olan hizmet erbabının eşleri ile çocukları için aile yardımı ödeneği verilmesi ve bu ödeneğin hiç bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaması hükme bağlanmıştır.
Bu nedenle, 657, 926 ve 2914 sayılı Kanunlara tabi olan hizmet erbabına eşi ve çocukları için \"aile yardımı ödeneği\" adı altında yapılan ödemelerin, kanunlarında yer alan hükümleri uyarınca ve gelir vergisi kanunu hükümleri ile ilgilendirilmeksizin hiç bir vergiye tabi tutulmadan ödenmesi gerekmektedir. Ancak, 657, 926 ve 2914 sayılı Kanunlara tabi olmayan hizmet erbabına yapılan aile yardımı ödemelerinin ise ücret ödemesi olarak kabul edilerek, gelir vergisi kanununun ilgili hükümleri uyarınca vergiye tabi tutulması gerekir.
Ayrıca, çalışanlara yapılan sorumluluk zammı ve ikramiye ödemelerinin gelir vergisinden istisna olduğuna dair gelir vergisi kanununda herhangi bir düzenleme bulunmadığından, bu ödemeler de ücret kabul edilerek ilgili hükümlere göre vergiye tabi tutulacaktır.
DAMGA VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN
488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde, bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtların damga vergisine tabi olduğu; 3 üncü maddesinde, damga vergisi mükellefinin kağıtları imza edenler olduğu, resmi dairelerle kişiler arasındaki işlemlere ait düzenlenen kağıtların damga vergisini kişilerin ödeyeceği; 8 inci maddesinde de, bu Kanunda yazılı resmi daireden maksadın, genel ve özel bütçeli idarelerle, il özel idareleri, belediyeler ve köyler olduğu, bu dairelere bağlı olup ayrı tüzel kişiliği bulunan iktisadi işletmelerin resmi daire sayılmayacağı hüküm altına alınmıştır.
Mezkur Kanuna ekli (1) sayılı tablonun \"IV.Makbuzlar ve diğer kağıtlar\" başlıklı bölümünün 1/b fıkrasında; \"Maaş, ücret, gündelik, huzur hakkı, aidat, ihtisas zammı, ikramiye, yemek ve mesken bedeli, harcırah, tazminat ve benzeri her ne adla olursa olsun hizmet karşılığı alınan paralar (avans olarak ödenenler dahil) için verilen makbuzlar ile bu paraların nakden ödenmeyerek kişiler adına açılmış veya açılacak cari hesaplara nakledildiği veya emir ve havalelerine tediye olunduğu takdirde nakli veya tediyeyi temin eden kağıtlar\"ın damga vergisine tabi olduğu hükme bağlanmıştır. 2009/15725 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 01/01/2010 tarihinden geçerli olmak üzere, Kanuna ekli (1) sayılı tablonun IV/1-b fıkrasındaki kağıtlara ilişkin damga vergisi oranı binde 6,6 olarak belirlenmiştir.
Buna göre, ... İlçe Emniyet Müdürlüğü tarafından işçilere yapılan aile yardımı, çocuk yardımı, yemek yardımı, yakacak yardımı, sorumluluk zammı, ikramiye gibi ödemeler nedeniyle düzenlenen kağıtların Damga Vergisi Kanununa ekli (1) sayılı tablonun IV/1-b fıkrası uyarınca damga vergisine tabi tutulması gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
|
|
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.4.DEF.0.71.10.00-6183 S.Kanunun 22/A maddesi-4","ozelgeTarih":"2012-02-22T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:28:41.381065","updated_at":"2025-03-24T19:28:41.381065","id":21436,"title":"İşçilerin toplu olarak taşınması, konut temini, iş yerinde yemek verilmesinin gelir vergisi matrahından istisna edilmesi ancak, nakden ödenen yol parası, konut yardımı ve yemek yardımı ile bulaşıcı hastalıklar primi, sahada çalışma primi adı altında nakde","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI HATAY VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Mükellef Hizmetleri Grup Müdürlüğü
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.31.15.01-010.01[GVK-23-2012/2]-73 | 20/07/2012 |
Konu | : | Gelir Vergisi Muafiyeti |
|
İlgide kayıtlı özelge talep formunuzun incelenmesinden; kadrolu ve sendikalı işçi çalıştırdığınızı, aylık maaş hesaplaması yapılırken, sosyal yardım, yemek yardımı, yol parası, konut yardımı, bulaşıcı hastalıklar primi, sahada çalışma primi gibi ödemeler yapıp, tamamından gelir vergisi kestiğinizi belirterek, ödenen bu yardımların gelir vergisinden istisna olup olmadığı konusunda bilgi talep ettiğiniz anlaşılmaktadır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde; \"Ücret, işverene tabi ve belirli bir iş yerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.\" hükmü yer almaktadır.
Aynı Kanunun 94 üncü maddesi ile maddenin birinci fıkrasında sayılanlar tarafından, maddede bentler halinde sayılan ödemelerin nakden veya hesaben yapıldığı anda istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapılacağı, aynı fıkranın birinci bendi ile de hizmet erbabına ödenen ücretlerin 103 ve 104 üncü maddelere göre gelir vergisi tevkifatına tabi tutulacağı hükme bağlanmış, 96 ncı maddesinin birinci fıkrasında ise hesaben ödeme deyiminin, vergi tevkifatına tabi kazanç ve iratları ödeyenleri istihkak sahiplerine karşı borçlu durumda gösteren her türlü kayıt ve işlemleri ifade ettiği belirtilmiştir.
Yine aynı Kanunun 23 üncü maddesinde;
\"Aşağıda yazılı ücretler Gelir Vergisinden istisna edilmiştir;
.....
8. Hizmet erbabına işverenlerce yemek verilmek suretiyle sağlanan menfaatler (işverenlerce, işyerinde veya müştemilatında yemek verilmeyen durumlarda çalışılan günlere ait bir günlük yemek bedelinin 2012 yılında 11.70 TL lirayı aşmaması veya buna ilişkin ödemenin yemek verme hizmetini sağlayan mükelleflere yapılması şarttır. Ödemenin bu tutarı aşması halinde, aşan kısım ile hizmet erbabına yemek bedeli olarak nakten yapılan ödemeler ve bu amaçla sağlanan menfaatler ücret olarak vergilendirilir.);
9. Genel olarak maden işletmelerinde ve fabrikalarda çalışan işçilere ve özel kanunlarına göre barındırılması gereken memurlarla müstahdemlere konut tedariki ve bunların aydınlatılması, ısıtılması ve suyunun temini suretiyle sağlanan menfaatler ile mülkiyeti işverene ait brüt alanı 100 m2'yi aşmayan konutların hizmet erbabına mesken olarak tahsisi suretiyle sağlanan menfaatler (Bu konutların 100 m2'yi aşması halinde, aşan kısma isabet eden menfaat için bu istisna hükmü uygulanmaz);
10.Hizmet erbabının toplu olarak işyerlerine gidip gelmelerini sağlamak maksadıyla işverenler tarafından yapılan taşıma giderleri;
....\" hükümleri yer almaktadır.
Buna göre, ... işyerinizde kadrolu ve sendikalı işçi olarak çalışanlara işyerlerine toplu olarak gidip gelmelerinin tarafınızca karşılanması, 100 m2'yi aşmayan konut temini, iş yerinde yemek verilmesi veya çalışılan günlere ait bir günlük 11,70 TL' yi aşmayacak şekilde yemek verme hizmetini sağlayan mükelleflere yaptırılması, gelir vergisinden istisna edilmiştir.
Ancak, işçilere nakden ödenen yol parası, konut yardımı ve yemek yardımı ile bulaşıcı hastalıklar primi, sahada çalışma primi adı altında nakden veya hesaben yapılan ödemelerin gelir vergisi matrahlarına dahil edilmesi gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.31.15.01-010.01[GVK-23-2012/2]-73","ozelgeTarih":"2012-07-20T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:28:40.857921","updated_at":"2025-03-24T19:28:40.857921","id":21418,"title":"4/C Maddesi Kapsamında Çalıştırılan Personele Mahkeme Kararına İstinaden 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek-9 uncu Maddesine Göre Yapılacak Ek Ödemelerden Gelir Vergisi Kesintisi Yapılıp Yapılmayacağı","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI HATAY VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Mükellef Hizmetleri Grup Müdürlüğü
| ||||
| ÇOK İVEDİ | |||
Sayı | : | 35672403-010[120-61-63-94-103-104-2015]-26 | 09/05/2016 | |
Konu | : | 4/C Maddesi Kapsamında Çalıştırılan Personele Mahkeme Kararına İstinaden 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek-9 uncu Maddesine Göre Yapılacak Ek Ödemelerden Gelir Vergisi Kesintisi Yapılıp Yapılm |
| |
İlgide kayıtlı özelge talep formunuz ve eklerinin tetkikinden; Defterdarlığınız Personel Müdürlüğü emrinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4/C maddesi kapsamında geçici personel statüsünde istihdam edilen personele mahkeme kararına istinaden 375 sayılı Kanun Hükmündeki Kararnamenin Ek-9 uncu maddesine göre yapılacak ek ödemelerden gelir vergisi kesintisi yapılıp yapılmayacağı konusunda görüş talebinde bulunduğunuz anlaşılmıştır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 23 üncü ve müteakip maddelerinde ücretlere ve ücret sayılan ödemelere ilişkin istisnalara yer verilmiş olup, 61 inci maddesinde ise; \"Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.\" hükmüne yer verilmiştir.
Diğer taraftan, 02.11.2011 tarih ve mükerrer 2810 Sayılı Resmi Gazete' de yayımlanarak yürürlüğe giren 666 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 1 nci maddesi ile 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen ek 9 uncu maddesinde;\"Aylıklarını 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu ile 2914 Sayılı Yükseköğretim Personel Kanununa göre almakta olan personele, 399 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (II) sayılı cetvele dahil pozisyonlarda istihdam edilen sözleşmeli personele, subay, sözleşmeli subay, sözleşmeli astsubay, adayları ile uzman jandarma ve uzman erbaşlara, mali haklar kapsamında yapılan her türlü ödemeler dahil almakta oldukları toplam ödeme tutan dikkate alınmak suretiyle aynı veya benzer kadro ve görevlerde bulunan personel arasındaki ücret dengesini sağlamak amacıyla, en yüksek Devlet Memuru aylığına (ek gösterge dahil), ekli (I) sayılı cetvelde yer alan kadro ve görev unvanlarına karşılık gelen oranların uygulanması suretiyle hesaplanan tutarda ek ödeme yapılır.
Ek ödemeye hak kazanılmasında ve bu ödemenin yapılmasında aylıklara ilişkin hükümler uygulanır. Bu maddeye göre yapılacak ek ödeme damga vergisi hariç herhangi bir vergiye tabi tutulmaz ve ilgili mevzuatı uyarınca ödenmekte olan zam, tazminat, döner sermaye ödemesi, ikramiye, ücret ve her ne ad adı altında olursa olsun yapılan benzeri ödemelerin hesabında dikkate alınmaz.\" hükmüne yer verilmiştir.
Öte yandan, 657 sayılı Kanunun \"İstihdam şekilleri\" başlıklı 4 üncü maddesinde kamu hizmetlerinin; memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürüleceği hüküm altına alınmış ve anılan maddenin (C) fıkrasında geçici personele ilişkin;
\"C) Geçici personel
Bir yıldan az süreli veya mevsimlik hizmet olduğuna Devlet Personel Başkanlığı ve Maliye Bakanlığının görüşlerine dayanılarak Bakanlar Kurulunca karar verilen görevlerde ve belirtilen ücret ve adet sınırları içinde sözleşme ile çalıştırılan ve işçi sayılmayan kimselerdir.
Özelleştirme uygulamaları sebebiyle iş akitleri kamu veya özel sektör işverenince feshedilen ve 24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı Kanun kapsamında diğer kamu kurum ve kuruluşlarına nakil hakkı bulunmayan personel de bu fıkra kapsamında yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazanıncaya kadar istihdam edilebilir. Bu kapsamda istihdam edileceklerin sayısı, öğrenim durumlarına göre çalışma şartları ve bunlara ödenecek ücretler ile diğer hususlar Devlet Personel Başkanlığı ve Maliye Bakanlığının görüşleri üzerine Bakanlar Kurulunca belirlenir.\" hükmüne yer almaktadır.
Anılan fıkranın birinci paragrafı uyarınca Türkiye İstatistik Kurumu ve Yüksek Seçim Kurulunda istihdam edilecek geçici personelin çalışma usul ve esasları ile bunlara yapılacak ödemeler her yıl Bakanlar Kurulu kararıyla yürürlüğe konulan esaslarda belirlenmektedir. 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (C) fıkrasının ikinci paragrafı kapsamında istihdam edilen geçici personelin çalışma usul ve esasları ile bunlara yapılacak ödemeler ise 29/12/2014 tarihli ve 2014/7140 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan \"Özelleştirme uygulamaları Sonucunda İş Sözleşmeleri Sona Eren İşçilerin Kamu Kurum ve Kuruluşlarında geçici Personel Statüsünde İstihdam Edilmelerine İlişkin Esaslar\"da belirlenmiştir. 1/1/2015 tarihinden itibaren uygulanmakta olan 2014/7140 sayılı Kararın \"Ücretler\" başlıklı 7 nci maddesinde;
\"MADDE 7-(l) Bu Karara göre istihdam edilecek geçici personele, tahsil dereceleri dikkate alınmak suretiyle aşağıdaki brüt aylık ücretler ödenir.
a) Yükseköğrenim mezunlarına 25.808 gösterge rakamının memur maaş katsayısı ile çarpımından elde edilecek tutar.
b) Lise ve dengi okul mezunlarına 23.833 gösterge rakamının memur maaş katsayısı ile çarpımından elde edilecek tutar.
c) İlköğretim (ilkokul mezunu veya okur-yazar dahil) mezunlarına 21.833 gösterge rakamının memur maaş katsayısı ile çarpımından elde edilecek tutar.
(2) Geçici personelden, bu Kararda belirtilen görevleri yapmak üzere, görevli oldukları memuriyet mahalli dışında görev yapacaklara 10/2/1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre harcırah ödenir.
(3) Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde fiilen görev yapan geçici personel, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinin asli personeli gibi iaşe edilir.
(4) Geçici personel, 19/11/1986 tarihli ve 86/11220 sayılı Kararname ile yürürlüğe konulan \"Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği\" hükümlerinden aynı usul ve esaslar çerçevesinde faydalandırılır.
(5) Geçici personele, 657 sayılı Kanunun 203 üncü maddesinin üçüncü fikrası hükümleri hariç olmak üzere aynı usul ve esaslar çerçevesinde eş için 2.533 ve her bir çocuk için 297 gösterge rakamı üzerinden aile yardımı ödeneği verilir.
(6) Geçici personelden normal çalışma saatleri dışında fiilen çalışanlara, bu çalışmaları karşılığında ayda 50 saati geçmemek üzere yılı merkezi yönetim bütçe kanununda belirlenen fazla çalışma saat ücreti tutarında fazla çalışma ücreti ödenir.
(7) Geçici personele, bu Esaslar ve ilgili yıla ilişkin toplu sözleşmelerde yapılması öngörülen avni ve nakdi ödemeler dışında herhangi bir ad altında ödeme yapılmaz ve sözleşmelere bu yolda hüküm konulamaz,
(8) Bu ödemeler, sosyal güvenlik mevzuatına göre kişiden yapılacak kesintiler ile gelir ve
damga vergisi dışında herhangi bir kesintiye tabi tutulmaz. \"
hükmü bulunmaktadır. Anılan hükümde ve 14/8/2013 tarihli ve 28735 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2014 ve 2015 Yıllarını Kapsayan 2 nci Dönem Toplu Sözleşmede geçici personele ek ödeme yapılmasına ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmadığından, 2015 yılı ve daha önceki yıllarda 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (C) fıkrası kapsamında çalışan geçici personele ek ödeme yapılmasına yetki veren herhangi bir mevzuat bulunmamaktadır.
Ancak, 23/08/2015 tarihli ve 29454 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara ilişkin 2016 ve 2017 yıllarını kapsayan 3 üncü Dönem Toplu Sözleşmesinin 24 üncü maddesinde;
\"Ayın veya haftanın bazı günleri ya da günün belirli saatleri gibi kısmi zamanlı çalışanlar ile parça başı ücret vermek suretiyle istihdam edilenler hariç olmak üzere 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (C) fıkrası hükmüne istinaden yürürlüğe konulan Bakanlar Kurulu kararları kapsamında Yüksek Seçim Kurulu ve Türkiye İstatistik Kurumunda istihdam edilen geçici personel ile 29/12/2014 tarihli ve 2014/7140 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilen geçici personele, 1.800 gösterge rakamının memur aylık katsayısıyla çarpımı sonucu bulunacak tutarda ek ödeme verilir... \"
hükmüne yer verilmiştir. Bu kapsamda, anılan personele 2016 yılından itibaren 3 üncü Dönem Toplu Sözleşmesindeki söz konusu hüküm çerçevesinde ek ödeme verilmeye başlanmıştır.
Yukarıda yapılan açıklamalara göre, 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (C) fıkrası kapsamında geçici personele ödenen ek ödemeyle ilgili olarak kendi kanuni dayanağında herhangi bir istisna hükmü bulunmadığından ve Gelir Vergisi Kanununun 23 ve müteakip maddelerinde yapılan ödemeye ilişkin herhangi bir istisna hükmü yer almadığından, söz konusu personele ödenen ek ödemelerin Gelir Vergisi Kanununun 61, 63, 94 ve 103 üncü maddeleri gereğince vergiye tabi tutulması gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
|
|
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.31.15.01-010[120-61-63-94-103-104-2015]-26","ozelgeTarih":"2016-05-09T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:28:39.417288","updated_at":"2025-03-24T19:28:39.417288","id":21367,"title":"Ödenilen yatırım indirimi stopajının, dağıtılacak kardan yapılacak vergi kesintisinden mahsup edilmesinin mümkün olup olmadığı hk.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI MERSİN VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI (Mükellef Hizmetleri Grup Müdürlüğü)
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.33.15.01-2010-721-25-98 | 07/12/2011 |
Konu | : | Yatırım indirimi stopajı |
|
İlgide kayıtlı özelge talep formunda, 2003 yılından önce düzenlenmiş yatırım teşvik belgeniz kapsamında yararlandığınız yatırım indirimi istisnası tutarları üzerinden 2005 yılında ... TL, 2006 yılında ... TL yatırım indirimi stopajı ödediğiniz ve şirketinizce 2004-2005-2006 yılları karının 2011/Ocak ayında ortaklara dağıtımının yapılması yönünde genel kurul kararı alındığı belirtilerek, 2005 ve 2006 yıllarında ödediğiniz yatırım indirimi stopajının, 2011/Ocak döneminde dağıtılacak kardan yapılacak vergi kesintisinden mahsup edilmesinin mümkün olup olmadığı, kar payı alan ortakların 2012 yılında vereceği gelir vergisi beyannamelerinde, mahsup edilen yatırım indirimi stopajının durumunun ne olacağı ve söz konusu kar paylarının nasıl beyan edileceği konusunda Başkanlığımız görüşü istenilmektedir.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun Geçici 61 inci maddesinde;
\"Bu maddenin yürürlük tarihinden önce yapılan müracaatlara istinaden düzenlenen yatırım teşvik belgeleri kapsamındaki yatırımlarla ilgili yatırım harcamalarına (teşvik belgelerine bu tarihten sonra ilave edilen iktisadi kıymetler için yapılan harcamalar hariç), yatırım indirimi uygulamasına ilişkin olarak Gelir Vergisi Kanununun bu tarihten önce yürürlükte bulunan hükümleri uygulanır.
Yukarıda belirtilen şekilde yatırım indirimi istisnasından yararlanan kazançlar ile bu maddenin yürürlük tarihinden önce gerçekleşen yatırımlar üzerinden hesaplanan ve kazancın yetersiz olması nedeniyle sonraki dönemlere devreden yatırım indiriminden yararlanan kazançlar üzerinden dağıtılsın dağıtılmasın %19,8 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılır \"
hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanunun Geçici 62 nci maddesinin (1) numaralı fıkrasının (c) bendinde; kurumlar vergisi mükelleflerinin, Geçici 61 inci madde kapsamında tevkifata tabi tutulmuş kazançlarının dağıtımı halinde 94 üncü madde uyarınca tevkifat yapılmayacağı, aynı maddenin (3) numaralı fıkrasında ise; gerçek kişilerce (1) numaralı fıkranın (b) ve (c) bendi kapsamında elde edilen kar paylarının net tutarına elde edilen kar payının 1/9'u eklendikten sonra, bulunan tutarın yarısının vergiye tabi gelir olarak dikkate alınacağı, bu gelirler ile ilgili olarak yıllık beyanname verilmesi halinde, beyannameye intikal ettirilen tutarın 1/5'inin beyanname üzerinden hesaplanan gelir vergisinden mahsup edileceği, anılan maddenin (5) numaralı fıkrasında ise bu madde kapsamındaki kar payları için 22 nci madde hükümlerinin uygulanmayacağı hüküm altına alınmıştır.
Anılan Kanunun \"Toplama yapılmayan haller\" başlıklı 86 ncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; vergiye tabi gelir toplamının 103 üncü maddede yazılı tarifenin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı aşmaması koşuluyla, Türkiye'de tevkifata tabi tutulmuş olan; birden fazla işverenden elde edilen ücretler, menkul sermaye iratları ve gayrimenkul sermaye iratları için yıllık beyanname verilmeyeceği, diğer gelirler için beyanname verilmesi halinde bu gelirlerin beyannameye dahil edilmeyeceği hükme bağlanmıştır.
Kar dağıtımına ilişkin olarak Kurumlar Vergisi Kanunu ve Gelir Vergisi Kanunu uyarınca yapılacak vergi kesintisine ilişkin açıklamalar 03.04.2007 tarih ve 26482 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 1 Seri Nolu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğinde yapılmıştır.
Söz konusu Tebliğin \"15.6.3-Gelir Vergisi Kanununun Geçici 62 nci maddesi uygulaması\" başlıklı bölümünde; \"Söz konusu geçici maddede yer alan düzenleme uyarınca, kurumlar vergisi mükelleflerinin 31/12/1998 ve daha önceki tarihlerde sona eren hesap dönemlerinde elde ettikleri karlarının dağıtımı halinde, bu kar payları üzerinden vergi kesintisi yapılmayacaktır. Aynı şekilde 1/1/1999 ve 31/12/2002 tarihleri arasındaki hesap dönemlerinde elde edilen kurumlar vergisinden istisna kazançlar ile Gelir Vergisi Kanununa 4842 sayılı Kanunla eklenen geçici 61 inci madde kapsamında vergi kesintisine tabi tutulacak kazançların dağıtılması halinde ayrıca vergi kesintisi yapılmayacaktır.\" açıklamasına yer verilmiştir.
Gerçek kişiler tarafından kurumlardan elde edilen kar paylarının beyanı ve vergilendirilmesinin nasıl yapılacağı ise, 11/02/2004 tarih ve GVK-15/2004-7/Kar Paylarının Vergilendirilmesi-1 sayılı Gelir Vergisi Sirkülerinde örneklerle açıklanmıştır.
Yukarıda yapılan açıklamalara göre;
- Yatırım indiriminden dolayı Gelir Vergisi Kanununun Geçici 61 inci maddesi kapsamında vergi kesintisine tabi tutulan kazançların ortaklara dağıtılması halinde ayrıca vergi kesintisi yapılmaması,
- Gerçek kişilerce bu kapsamda elde edilen söz konusu kar paylarının net tutarına, elde edilen kar payının 1/9'u eklendikten sonra bulunan tutarın yarısının vergiye tabi gelir olarak dikkate alınması, vergiye tabi gelir toplamının Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yazılı tarifenin ikinci gelir diliminde yer alan (01/01/2011 tarihinden geçerli olmak üzere 23.000 TL) tutarı aşması nedeniyle yıllık beyanname verilmesi halinde ise, beyannameye intikal ettirilen kar payı tutarının 1/5'inin beyanname üzerinden hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilmesi, ancak bu şekilde vergilendirilecek olan söz konusu kazançlar hakkında Gelir Vergisi Kanununun 22 nci maddesinde yer alan istisna hükmünün uygulanmaması
gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
|
|
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.33.15.01-2010-721-25-98","ozelgeTarih":"2011-12-07T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":435,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:28:39.275473","updated_at":"2025-03-24T19:28:39.275473","id":21362,"title":"Beyanname verme sınırının altında kalan menkul sermaye iradı (kâr payı) üzerinden yapılan tevkifatın red ve iadesi hk.","summary":null,"description":"T.C.
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
MANİSA VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI
Vergi ve Anlaşmalar Uygulama Müdürlüğü
Sayı :B.07.1.GİB.4.45.15.01-GVK-40-19-83 22/08/2011
Konu : Beyanname verme sınırının altında kalan MSİ gelirinden yapılan tevkifatın red ve iadesi
İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda, limited şirket ortağı olmanız dolayısıyla elde ettiğiniz kar payına ilişkin menkul sermaye iradı gelirinizin beyanname verme sınırını aşmaması durumunda, daha önce stopaj yoluyla kesilen gelir vergisinin iadesinin mümkün olup olmadığı hususunda Başkanlığımız görüşü talep edilmektedir.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin birinci fıkrasında; sahibinin ticari, zirai veya mesleki faaliyeti dışında nakdi sermaye veya para ile temsil edilen değerlerden müteşekkil sermaye dolayısıyla elde ettiği kar payı, faiz, kira ve benzeri iratların menkul sermaye iradı olduğu hüküm altına alınmış, anılan maddenin ikinci fıkrasının (2) numaralı bendinde ise; kaynağı ne olursa olsun iştirak hisselerinden doğan kazançların (Limited Şirket ortaklarının, iş ortaklıklarının ortakları ve komanditerlerin kâr payları ile kooperatiflerin dağıttıkları kazançlar bu zümreye dahildir. Kooperatiflerin ortakları ile yaptıkları muamelelerden doğan kârların ortaklara, kooperatifle yaptıkları muameleler nispetinde tevzii, kazanç dağıtımı sayılmaz) menkul sermaye iradı sayılacağı hükme bağlanmıştır.
Anılan Kanunun 22 nci maddesinin (2) numaralı bendinde, tam mükellef kurumlardan elde edilen, 75 inci maddenin ikinci fıkrasının (1), (2) ve (3) numaralı bentlerinde yazılı kâr paylarının yarısının gelir vergisinden müstesna olduğu, istisna edilen tutar üzerinden 94 üncü madde uyarınca tevkifat yapılacağı ve tevkif edilen verginin tamamının, kâr payının yıllık beyanname ile beyan edilmesi durumunda yıllık beyanname üzerinden hesaplanan vergiden mahsup edileceği hüküm altına alınmıştır.
Öte yandan, anılan Kanunun 86 ncı maddesinin 1/c bendinde, vergiye tabi gelir toplamının [(a) ve (b) bentlerinde belirtilenler hariç] 103 üncü maddede yazılı tarifenin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı aşmaması koşuluyla, Türkiye'de tevkifata tâbi tutulmuş olan; birden fazla işverenden elde edilen ücretler, menkul sermaye iratları ve gayrimenkul sermaye iratları için yıllık beyanname verilmeyeceği, diğer gelirler için beyanname verilmesi halinde bu gelirlerin beyannameye dahil edilmeyeceği hükmüne yer verilmiştir.
Bu çerçevede, limited şirket ortaklığından dolayı elde etmiş olduğunuz kar payı gelirinizin brüt tutarının yarısı gelir vergisinden istisna olup, kalan tutarın Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yazılı tarifenin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı
(2010 yılı için 22.000.-TL) aşması halinde yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilmesi ve anılan Kanunun 94 üncü maddesi uyarınca tevkif edilen verginin tamamının yıllık beyanname üzerinden hesaplanan vergiden mahsup edilmesi gerekmektedir.
Ancak söz konusu tutarı aşmayan kar payı geliriniz için yıllık beyanname verilmeyecek, diğer gelirleriniz için beyanname verilmesi halinde de bu geliriniz beyannameye dahil edilmeyecek olup, 94 üncü madde uyarınca yapılan vergi tevkifatı nihai vergi niteliğinde olacaktır.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.45.15.01-GVK-40-19-83","ozelgeTarih":"2011-08-22T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:28:33.920428","updated_at":"2025-03-24T19:28:33.920428","id":21182,"title":"Üniversitede öğretim üyesi olan kişinin elde ettiği makale için alınan telif ücretleri ve hakem heyetinden aldığı ücretin vergilendirilmesi hk.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI (Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü)
| |||
| SÜRELİ | ||
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.34.16.01-GVK 65-147 | 28/02/2011 |
Konu | : | Üniversitede öğretim üyesi olan kişinin elde ettiği makale için alınan telif ücretleri ve hakem heyetinden aldığı ücretin vergilendirilmesi. |
|
İlgide kayıtlı dilekçelerinizde, ... Üniversitesinde öğretim üyesi olarak çalıştığınız, çeşitli kişi ve şirketlerin hukuksal sorunlarının çözümü hakkında, kendi uzmanlık alanınızla ilgili olarak görüş ve önerilerinizi içeren makaleler hazırladığınız ve bu makaleler üzerindeki telif hakkınızın karşılığı olarak telif ücreti aldığınız, ilk dilekçenizde, elde ettiğiniz gelirlerden danışmanlık ücreti olarak beyan edilen gelirin sehven yazıldığı, bu gelirinde yazdığınız makaleler için alınan telif geliri olduğu, ayrıca tahkim işleri çerçevesinde görev yaptığınız ve hakemlik dolayısıyla ücret aldığınız belirtilerek Gelir Vergisi Kanunu çerçevesinde söz konusu faaliyetlerden elde ettiğiniz gelirlerin vergilendirilmesi ve aldığınız bu ücretler için Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi verilip verilmeyeceği hususlarında Başkanlığımız görüşü sorulmaktadır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 65 ve 66'ncı maddelerine göre, her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar serbest meslek kazancı ve serbest meslek faaliyetini mutad meslek halinde ifa edenler de serbest meslek erbabıdır.
Gelir Vergisi Kanunu'nun 18'inci maddesinde, \"Müellif, mütercim, heykeltıraş, hattat, ressam, bestekâr, bilgisayar programcısı ve mucitlerin ve bunların kanuni mirasçılarının şiir, hikâye, roman, makale, bilimsel araştırma ve incelemeleri, bilgisayar yazılımı, röportaj, karikatür, fotoğraf, film, video band, radyo ve televizyon senaryo ve oyunu gibi eserlerini gazete, dergi, bilgisayar ve internet ortamı, radyo, televizyon ve videoda yayınlamak veya kitap, CD, disket, resim, heykel ve nota halindeki eserleri ile ihtira beratlarını satmak veya bunlar üzerindeki mevcut haklarını devir ve temlik etmek veya kiralamak suretiyle elde ettikleri hasılat Gelir Vergisinden müstesnadır.
Eserlerin neşir, temsil, icra ve teşhir gibi suretlerle değerlendirilmesi karşılığında alınan bedel ve ücretler istisnaya dâhildir.
Yukarıda yazılı kazançların arızi olarak elde edilmesi istisna hükmünün uygulanmasına engel teşkil etmez.
Serbest meslek kazançları istisnasının bu Kanunun 94 üncü maddesi uyarınca tevkif suretiyle ödenecek vergiye şümulü yoktur.\" hükmü yer almıştır.
Öte yanda, Gelir Vergisi Kanunu'nun 65'inci maddesinde, tahkim işleri dolayısıyla hakemlerin aldıkları ücretler ile kollektif, adi komandit ve adi şirketler tarafından yapılan serbest meslek faaliyeti neticesinde doğan kazançların serbest meslek kazancı olduğu hükme bağlanmıştır.
Yine aynı Kanun'un 94'üncü maddesinin birinci fıkrasında tevkifat yapacaklar sayılmış olup, aynı fıkranın 2'nci bendinde ise; yaptıkları serbest meslek işleri dolayısıyla bu işleri icra edenlere yapılan ödemelerden (Noterlere serbest meslek faaliyetlerinden dolayı yapılan ödemeler hariç); gelir vergisi tevkifatı yapılacağı hükme bağlanmıştır.
Gelir Vergisi Kanunu'nun 86'ncı maddesinin bir numaralı fıkrasının (b) bendinde, tek işverenden alınmış ve tevkif suretiyle vergilendirilmiş ücretler (birden fazla işverenden ücret almakla beraber birden sonraki işverenden aldıkları ücretlerinin toplamı, 103'üncü maddede yazılı tarifenin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı aşmayan mükelleflerin, tamamı tevkif suretiyle vergilendirilmiş ücretleri dahil) için yıllık beyanname verilmeyeceği, diğer gelirler için beyanname verilmesi halinde bu gelirlerin beyannameye dahil edilmeyeceği hükme bağlanmıştır.
Bu açıklamalara göre; elde etmiş olduğunuz telif kazançları için yazmış olduğunuz makalelerin, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında eser niteliğitaşıdığının Kültür ve Turizm Bakanlığından alınacak yazı ile tevsik edilmesi halinde, Gelir Vergisi Kanunu'nun 18'inci maddesinde yer alan istisnadan faydalanmanız mümkün bulunmakta olup elde edilen bu gelir için ayrıca beyanname verilmeyecektir.
Ancak, yazdığınız makalelerin danışmanlık hizmeti niteliğinde değerlendirilmesi durumunda, Gelir Vergisi Kanunu'nun 18'inci maddesinde belirtilen istisnadan faydalanmanız mümkün bulunmamakta olup, elde ettiğiniz gelirin serbest meslek kazancı olarak Gelir Vergisi Kanunu'nun 94'üncü maddesi hükmü gereğince % 20 nispetinde gelir vergisi tevkifatına tabi tutulması gerekmektedir.
Diğer taraftan, tahkim işleri dolayısıyla yapmış olduğunuz hakemlik faaliyetinin mutad meslek olarak yapılması halinde elde edilen kazanç serbest meslek kazancı olarak değerlendirilecek olup, buna ilişkin serbest meslek kazanç mükellefiyeti tesis ettirilerek elde edilen kazancın yıllık beyannameyle bildirilmesi gerekir.
Ancak, hakemlik faaliyetinin arızi olarak yapılması halinde ise elde edilen kazanç arızi serbest meslek kazancı olarak değerlendirilerek istisna haddi dışında kalan tutarın yıllık beyannameyle beyan edilmesi gerekmekte olup, hakemlik faaliyetinden dolayı tarafınıza yapılan ödemelerin Gelir Vergisi Kanunu'nun 94'üncü maddesinin birinci fıkrasında sayılan kişilerce yapılması durumunda bu ödemeler üzerinden aynı maddenin 2/b bendi uyarınca gelir vergisi tevkifatı yapılacağı tabiidir.
Ayrıca, Gelir Vergisi Kanunu'nun 86'ncı maddesine göre, üniversitede öğretim üyesi olmanız dolayısıyla aldığınız ücretin yanı sıra, başka bir işverenden de ücret geliri elde etmeniz ve birden sonraki işverenden elde ettiğiniz ücretlerin toplamının 103' üncü madde de yazılı tarifenin ikinci diliminde yer alan (2010 yılı için 22.000 TL) tutarı aşması halinde, tamamı tevkif suretiyle vergilendirilmiş tüm ücretlerin yıllık beyanname ile beyan edilmesi gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
| Vergi Dairesi Başkanı a. Grup Müdürü |
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.34.16.01-GVK 65-147","ozelgeTarih":"2011-02-28T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:28:33.897892","updated_at":"2025-03-24T19:28:33.897892","id":21181,"title":"Kamu Kurumlarınca ödenen telif ve işlenme ücretinden stopaj hk.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI ANKARA VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI (Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü)
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.06.16.01-2010-GVK-94-74-145 | 17/03/2011 |
Konu | : | Kamu Kurumlarınca ödenen telif ve işlenme ücretinden stopaj |
|
İlgide kayıtlı özelge talep formu ile; 23.01.2007 tarih ve 26412 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Bakanlar Kurulunun 2006/10932 sayılı kararı ile yürürlüğe konulan Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Ödenecek Telif ve İşlenme Ücretleri Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre eser sahiplerine telif, işlenme ve tercüme ücretleri ödendiği belirtilerek, anılan yönetmeliğe göre belirlenen söz konusu ödemeler yapılırken tevkifat uygulamasının ne şekilde olacağı hususunda bilgi istenilmektedir.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde; \" Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklindetayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.\" hükmü yer almış olup, 62 nci maddesinde ise; işverenler, hizmet erbabını işe alan, emir ve talimatları dahilinde çalıştıran gerçek ve tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır.
Aynı Kanunun 65 inci maddesinde; \"Her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar serbest meslek kazancıdır.
Serbest meslek faaliyeti; sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmayan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılmasıdır.\" hükmüne yer verilmiş olup; aynı Kanunun 66 ncı maddesinde ise, serbest meslek faaliyetini mutad meslek halinde ifa edenlerin serbest meslek erbabı olduğu, serbest meslek faaliyetinin yanında meslekten başka bir iş veya görev ile devamlı olarak uğraşılmasının bu vasfı değiştirmeyeceği hükme bağlanmıştır.
Yine aynı Kanunun 18 inci maddesinde; \" Müellif, mütercim, heykeltraş, hattat, ressam, bestekar, bilgisayar programcısı ve mucitlerin ve bunların kanuni mirasçılarının şiir, hikaye, roman, makale, bilimsel araştırma ve incelemeleri, bilgisayar yazılımı, röportaj, karikatür, fotoğraf, film,video band, radyo ve televizyon senaryo ve oyunu gibi eserlerini gazete, dergi, bilgisayar ve internet ortamı, radyo, televizyon ve videoda yayınlamak veya kitap, CD, disket, resim, heykel ve nota halindeki eserleri ile ihtira beratlarını satmak veya bunlar üzerindeki mevcut haklarını devir ve temlik etmek veya kiralamak suretiyle elde ettikleri hasılat Gelir Vergisinden müstesnadır.
Eserlerin neşir, temsil, icra ve teşhir gibi suretlerle değerlendirilmesi karşılığında alınan bedel ve ücretler istisnaya dahildir.
Yukarıda yazılı kazançların arızi olarak elde edilmesi istisna hükmünün uygulanmasına engel teşkil etmez.
Serbest meslek kazançları istisnasının, bu Kanunun 94 üncü maddesi uyarınca tevkif suretiyle ödenecek vergiye şümulü yoktur.\" hükümleri yer almıştır.
Öte yandan anılan Kanunun 94 üncü maddesinde kimlerin hangi ödemeler üzerinden tevkifat yapacakları hüküm altına alınmış olup; aynı maddenin birinci fıkrasının 1 numaralı bendinde; hizmet erbabınaödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup, ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre, 2 numaralı bendinde de yaptıkları serbest meslek işleri dolayısıyla bu işleri icra edenlere yapılan ödemelerden (noterlere serbest meslek faaliyetlerinden dolayı yapılan ödemeler hariç);
a) 18 inci madde kapsamına giren serbest meslek işleri dolayısıyla yapılan ödemelerden (2009/14592 sayılı B.K.K. İle Yürürlük; 03.02.2009) %17,
b) Diğerlerinden (2009/14592 sayılı B.K.K. ile Yürürlük; 03.02.2009) % 20 oranında, gelir vergisi tevkifatı yapılacağı hükme bağlanmıştır.
Aynı Kanunun 96 ncı maddesinin ikinci fıkrasında ise, vergi tevkifatının ücretler dışında kalan ödemelerde gayrisafi tutarlar üzerinden yapılacağı, kesilmesi gereken verginin ödemeyi yapan tarafından üstlenilmesi halinde bu verginin, bilfiil ödenen miktar ile ödemeyi yapanın yüklendiği verginin toplamı üzerinden hesaplanacağı hüküm altına alınmıştır.
Bu hüküm ve açıklamalara göre; Kurumunuz tarafından hizmet sözleşmesi olmaksızın kendi nam ve hesabına çalışanlardan satın alınan telif hakkı, işlenme ve tercüme çalışmalarının 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu hükümleri kapsamında eser niteliği taşıması ve bu durumun ilgili kişiler tarafından tevsik ve ispat edilmesi şartı ile eser sahiplerine, Bakanlar Kurulunun 2006/10932 sayılı kararı ile yürürlüğe konulan yönetmeliğe göre ödenen telif, işlenme ve tercüme ücretinin gayri safi tutarı üzerinden Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin 2/a bendine göre %17, aksi durumda aynı maddenin 2/b bendine göre %20 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılması gerekmektedir.
Ancak, sözkonusu Yönetmeligin 5 inci maddesi gereğince Kurumunuzda çalışan personelin asli görevleri gereği yaptıkları çalışmalar sonucu meydana getirdikleri telif, işlenme ve tercüme eserleri için herhangi bir ücret ödenmeyeceği belirtildiğinden, bu çalışmalar dolayısıyla herhangi bir vergi kesilmeyecektir.
Diğer taraftan, kurum personelinin görev saatleri dışında meydana getirdiği eserlerin Kurum tarafından ücret karşılığı satın alınması halinde ise yapılacak ödemelerin yukarıdaki açıklamalara göre vergiye tabi tutulması gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
| Vergi Dairesi Başkanı a. Grup Müdürü V. |
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.06.16.01-2010-GVK-94-74-145","ozelgeTarih":"2011-03-17T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:28:33.870203","updated_at":"2025-03-24T19:28:33.870203","id":21180,"title":"Gazete ve dergilere yazılan makalelerinı Gelir Vergisi Kanununun 18.maddesi kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceği hk.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.34.16.01-GVK 18-333 | 21/04/2011 |
Konu | : | Gazete ve dergilere yazılan makalelerinı Gelir Vergisi Kanununun 18.maddesi kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceği. |
|
İlgide kayıtlı özelge talep formunda, çeşitli gazete ve dergilerde makaleler yazdığınız belirtilerek, elde ettiğiniz gelirin vergiye tabi olup olmayacağı ile tabi olması halinde vergi mükellefiyetiniz ve belge düzeni hususlarında bilgi talep edilmektedir.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde, \"Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.\" hükmü yer almıştır.
Aynı kanunun 65 ve 66 ncı maddelerine göre, her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar serbest meslek kazancı ve serbest meslek faaliyetini mutad meslek halinde ifa edenler de serbest meslek erbabıdır.
Kanunun 18 inci maddesinde ise, \"Müellif, mütercim, heykeltraş, hattat, ressam, bestekâr, bilgisayar programcısı ve mucitlerin bunların kanuni mirasçılarının şiir, hikaye,roman, makale, bilimsel araştırma ve incelemeleri, bilgisayar yazılımı, röportaj, karikatür,fotoğraf, film, video band, radyo ve televizyon senaryo ve oyunu gibieserlerini gazete, dergi,bilgisayar ve internetortamı, radyo, televizyon ve videoda yayınlanmak veya kitap,CD, disket,resim, heykel ve nota halindeki eserleri ile ihtira beratlarını satmak veya bunlar üzerindeki mevcut haklarını devir ve temlik etmek veya kiralamak suretiyle elde ettikleri hasılat Gelir Vergisinden müstesnadır.
Eserlerin neşir, temsil, icra ve teşhir gibi suretlerle değerlendirilmesi karşılığında alınan bedel ve ücretler istisnaya dahildir.
Yukarıda yazılı kazançların arızî olarak elde edilmesi istisna hükmünün uygulanmasına engel teşkil etmez.
Serbest meslek kazançları istisnasının, bu Kanunun 94 üncü maddesi uyarınca tevkif suretiyle ödenecek vergiye şümulü yoktur.\" hükmüne yer verilmiştir.
Yine aynı Kanunun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasında, tevkifat yapmaya mecbur olanlar sayılmış olup, maddenin 2/a bendinde de 18 inci madde kapsamına giren serbest meslek işleri dolayısıyla yapılan ödemelerden (2009/14592 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı gereğince) %17 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılması öngörülmüştür.
Bu açıklamalara göre, çeşitli gazete ve dergilerde yazdığınız makalelerin, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu hükümlerine göre tanımlanan çalışmalar arasında yer aldığının belgelendirilmesi halinde, söz konusu çalışmalarınızdan dolayı elde edilecek hasılata münhasır olmak üzere Gelir Vergisi Kanununun 18 inci maddesinde yer alan istisnadan faydalanmanız mümkün bulunmaktadır.
Ayrıca söz konusu çalışmalarınızın istisna kapsamında bulunması durumunda Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasına istinaden tevkifat yapmak mecburiyetinde olanlarca tarafınıza yapılacak ödemelerden gelir vergisi tevkifatı yapılacağı ve istisna hadleri içinde kalan bu kazançlarınız için yıllık beyanname verilmeyeceği tabiidir.
Öte yandan, serbest meslek erbabının, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 153 üncü maddesi uyarınca işe başlamayı vergi dairesine bildirme, 172 ve 210 uncu maddeleri uyarınca serbest meslek kazanç defteri tutma, 236 ncı maddesi uyarınca da mesleki faaliyetlerine ilişkin her türlü tahsilatları için serbest meslek makbuzu düzenleme mecburiyeti bulunmaktadır.
Buna göre, serbest meslek faaliyetini mutad meslek halinde ifa edenlerin, 213 sayılı Kanunun yukarıda belirtilen hükümlerinde yer alan yükümlülükleri yerine getirmesi gerekmektedir. Ancak, konuya ilişkin olarak 224 seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde, münhasıran Gelir Vergisi Kanununun 18 inci maddesinde belirtilen türden faaliyetlerde bulunan ve eserlerini sadece aynı Kanunun 94 üncü maddesinde belirtilen kişi veya kurumlara teslim eden serbest meslek erbabından isteyenlerin, defter tasdik ettirme ve tutma ile belge düzenleme zorunluluklarının kaldırıldığı açıklanmıştır.
Bu çerçevede, söz konusu faaliyetinizi mutad meslek halinde ifa etmeniz ve istisna kapsamındaki eserlerinizi Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinde sayılanlar dışındakilere de satmanız halinde, 213 Sayılı Kanunun 153, 172, 210 ve 236 ncı maddeleri uyarınca işe başlama bildiriminde bulunma, serbest meslek kazanç defteri tutma ve serbest meslek makbuzu düzenleme mecburiyetiniz bulunmaktadır.
Öte yandan, gazete ve dergilere makale yazım işinin işverene tabi ve ona bağlı olarak yapılması halinde, elde edilen gelirin Gelir Vergisi Kanununun 61, 94, 103 ve 104 üncü maddeleri uyarınca ücret olarak gelir vergisine tabi tutulması gerekir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
| Vergi Dairesi Başkanı a. Grup Müdürü |
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.34.16.01-GVK 18-333","ozelgeTarih":"2011-04-21T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:28:33.409452","updated_at":"2025-03-24T19:28:33.409452","id":21162,"title":"TÜBİTAK 1001 projeleri kapsamında destek alan bilimsel araştırma nedeniyle ödenen proje teşvik ikramiyelerinin vergilendirilmesi hk.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI ANKARA VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.06.16.01-2010-GVK-94-56-699 | 07/09/2011 |
Konu | : | TÜBİTAK 1001 projeleri kapsamında destek alan bilimsel araştırma nedeniyle ödenen proje teşvik ikramiyelerinin vergilendirilmesi |
|
İlgide kayıtlı yazınızda Müdürlüğünüz tarafından TÜBİTAK'a sunulan \"...\" isimli bilimsel araştırma projesinin TÜBİTAK 1001 projeleri kapsamında destek aldığını ve 2010 yılında proje için gerekli ödemelerin Müdürlüğünüz adına açılan banka hesabına TÜBİTAK tarafından transfer edildiğini, ayrıca TÜBİTAK tarafından tespit edilen proje teşvik ikramiyesinin proje için açılan banka hesabınıza yatırıldığı, hesabınıza yatırılan bu ikramiyelerin Müdürlüğünüzce de projede görev alan proje yürütücüsü ve araştırmacıların hesabına aktarıldığı belirtilerek, bu ödemelerin Gelir Vergisi Kanununun 18 veya 29 uncu maddeleri kapsamında gelir vergisinden istisna olup olmayacağı, vergi kesintisine tabi olması halinde ise kesilmesi gereken vergilerin nasıl kesileceği ve vergi dairesine nasıl yatırılacağı konularında Başkanlığımızdan görüş talep edilmektedir.
Bilindiği üzere, 17.04.2006 tarihli \"TÜBİTAK Kaynaklarından Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri ile Özel Bütçeli İdarelere Proje Karşılığı Aktarılacak Tutarların Harcanmasına İlişkin Esas ve Usulleri\" adı altında Maliye Bakanlığı ile TÜBİTAK arasında imzalanan protokolün \"Personel Ödemeleri\" başlıklı 17 nci maddesinde, desteklenen projelerde, proje süresiyle sınırlı olmak kaydıyla proje kapsamında ve projeye ilişkin hizmetlerde görev alan kamu kurum veya kuruluşlarının kadro veya pozisyonlarında bulunanlara, kadro veya pozisyonlarına bağlı olarak bir ayda ödenmekte olan tutarın yüzde 75 ini geçmemek ve projeden ayrıca başka bir ödeme yapılmamak kaydıyla proje sözleşmesinde belirlenen tutarlar üzerinden proje teşvik ikramiyesi ödenebileceği, projede görevlendirilen yardımcı personele proje bütçesinde öngörülen tutarlar dahilinde yapılacak ücret ödemeleri ile diğer yasal mali yükümlülüklerin TÜBİTAK tarafından proje bütçesinden yapılacağı ve bu ücretlerden yapılacak yasal kesintilere ilişkin yükümlülüklerin işveren sıfatı ile TÜBİTAK tarafından yerine getirileceği belirtilmiştir.
Yine söz konusu protokolün 19 uncu maddesinde; projelerin gerçekleştirilmesi sonucunda fikri mülkiyete konu bir hak meydana geldiği takdirde 278 sayılı TÜBİTAK Kanunu'nun konuya ilişkin hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiş olup, anılan Kanunun 21 inci maddesinde ise Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu tarafından yürütülen projelerin gerçekleştirilmesi sırasında ortaya çıkan eser, buluş, endüstriyel tasarım, entegre devre topografyaları ve teknik bilgi gibi her türlü fikri ürün üzerindeki hakların TÜBİTAK'a ait olduğu hükme bağlanmıştır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun serbest meslek kazançlarında istisnanın düzenlendiği 18 inci maddesinde, \"Müellif, mütercim, heykeltraş, hattat, ressam, bestekâr, bilgisayar programcısı ve mucitlerin ve bunların kanuni mirasçılarının şiir, hikaye, roman, makale, bilimsel araştırma ve incelemeleri, bilgisayar yazılımı, röportaj, karikatür, fotoğraf, film, video band, radyo ve televizyon senaryo ve oyunu gibi eserlerini gazete, dergi, bilgisayar ve internet ortamı, radyo, televizyon ve videoda yayınlamak veya kitap, CD, disket, resim, heykel ve nota halindeki eserleri ile ihtira beratlarını satmak veya bunlar üzerindeki mevcut haklarını devir ve temlik etmek veya kiralamak suretiyle elde ettikleri hasılat Gelir Vergisinden müstesnadır.\" hükmüne yer verilmiştir.
Bu çerçevede, madde hükmünde yer alan istisna, eserleri serbest meslek faaliyeti kapsamında meydana getiren eser sahiplerine tanındığından, proje çalışmaları sonucunda ortaya çıkacak ve tüm fikri hakları TÜBİTAK'a ait olacak söz konusu projeler kapsamında yapılan proje teşvik ikramiyesi ödemelerinin bu istisna hükmünden yararlandırılması mümkün değildir.
Aynı Kanunun 29 uncu maddesinin 1 numaralı bendinde ilim ve fenni, güzel sanatları, tarımı, hayvan yetiştirilmesini ve memleket bakımından faydalı olan diğer işleri ve faaliyetleri teşvik maksadıyla verilen ikramiyeler ve mükafatların gelir vergisinden müstesna olduğu hükme bağlanmıştır.
Projede görevli personele yapılan teşvik ikramiyesi ödemelerinin Gelir Vergisi Kanununun 29 uncu maddenin 1 numaralı bendi kapsamında gelir vergisinden istisna tutulabilmesi için, ödenen teşvik ikramiyelerinin hizmet erbabı - işveren ilişkisinin gereği ve hizmet karşılığı olmaması ile süreklilik arz etmemesi gerekmektedir.
Bu itibarla, proje teşvik ikramiyesi ödemelerinin proje süresince devamlılık arz edecek şekilde gerçekleştirilmesi nedeniyle, anılan madde kapsamında istisna edilmesi mümkün bulunmamaktadır.
Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde, \"Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.\" hükmü yer almıştır.
Aynı Kanunun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasında tevkifat yapmak zorunda olanlar sayılmış olup, söz konusu fıkranın 1 numaralı bendinde hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç) 103 ve 104 üncü maddelere göretevkifat yapılacağı belirlenmiştir.
Diğer taraftan, Gelir Vergisi Kanununun 98 inci maddesinde muhtasar beyannamenin verilme zamanı ile ilgili hükümler yer almakta olup, 100 ünü maddesinde ise genel bütçeye dahil idare ve müesseseler yaptıkları vergi tevkifatı için muhtasar beyanname vermeyecekleri hükme bağlanmıştır.
Öte yandan, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 238 inci maddesinde işverenlerin her ay ödedikleri ücretler için ücret bordrosu tutmaya mecbur oldukları belirtilmiştir.
Bu açıklamalara göre, Kurumunuz kadrosunda bulunan personelin, Kurumunuz adına projede çalışmak üzere görevlendirilmesi ve ödemelerin Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu tarafından doğrudan Kurumunuza yapılması ve Kurumunuz tarafından personelinize dağıtılması nedeniyle, söz konusu personel tarafından elde edilen ücretin tek işverenden alınan ücret olarak değerlendirilmesi gerekmekte olup, söz konusu ödemeler ile ilgili olarak ücret bordrosu düzenlenerek Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesine göre tevkifata tabi tutulması gerekmektedir.
Ayrıca, Kurumunuz genel bütçeye dahil idareler arasında yer alması sebebiyle, söz konusu ödemelerden kesilen gelir vergisi tevkifatı ile ilgili muhtasar beyanneme verilmeyeceği tabiidir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
|
|
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.06.16.01-2010-GVK-94-56-699","ozelgeTarih":"2011-09-07T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:28:33.338632","updated_at":"2025-03-24T19:28:33.338632","id":21160,"title":"Türkiye Radyo Televizyon Kurumunda düzenlenen programlarda yapılan sunuculuk faaliyetinin Gelir Vergisi Kanunu'nun 18'inci maddesindeki istisnadan yararlanıp yararlanmayacağı hk.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI (Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü)
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.34.16.01-GVK 18-1573 | 12/09/2011 |
Konu | : | Türkiye Radyo Televizyon Kurumunda düzenlenen programlarda yapılan sunuculuk faaliyetinin Gelir Vergisi Kanunu'nun 18 inci maddesindeki istisnadan yararlanıp yararlanmayacağı |
|
İlgide kayıtlı özelge talep formundan, ... Kurumunda yaklaşık bir yıldır aylar itibarıyla \"Götürü Bedel Hizmet Alım Sözleşmesi\" dahilinde sunuculuk faaliyetinde bulunduğunuz ve Gelir Vergisi Kanununun 18 inci maddesi kapsamındaki istisnadan yararlanıp yararlanmayacağınız hususunda bilgi talep edildiği anlaşılmakta olup, konu hakkında Başkanlığımız görüşleri aşağıda açıklanmıştır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 18'inci maddesinde,
\"Müellif, mütercim, heykeltıraş, hattat, ressam, bestekâr, bilgisayar programcısı ve mucitlerin ve bunların kanuni mirasçılarının şiir, hikaye, roman, makale, bilimsel araştırma ve incelemeleri, bilgisayar yazılımı, röportaj, karikatür, fotoğraf, film, video band, radyo ve televizyon senaryo ve oyunu gibi eserlerini gazete, dergi, bilgisayar ve internet ortamı, radyo, televizyon ve videoda yayınlamak veya kitap, CD, disket, resim, heykel ve nota halindeki eserleri ile ihtira beratlarını satmak veya bunlar üzerindeki mevcut haklarını devir ve temlik etmek veya kiralamak suretiyle elde ettikleri hasılat Gelir Vergisinden müstesnadır.
Eserlerin neşir, temsil, icra ve teşhir gibi suretlerle değerlendirilmesi karşılığında alınan bedel ve ücretler istisnaya dahildir.
Yukarıda yazılı kazançların arızî olarak elde edilmesi istisna hükmünün uygulanmasına engel teşkil etmez.
Serbest meslek kazançları istisnasının, bu Kanunun 94 üncü maddesi uyarınca tevkif suretiyle ödenecek vergiye şümulü yoktur.\"
hükmü yer almaktadır.
Aynı Kanun'un \"Ücretin tarifi\" başlıklı 61'inci maddesinde; \"Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.\"hükmü yer almakta olup söz konusu maddenin (2) numaralı bendiyle evvelce yapılmış veya gelecekte yapılacak hizmetler karşılığında verilen para ve ayınlarla sağlanan diğer menfaatlerin ücret olduğu hüküm altına alınmıştır.
Kanun'un 94'üncü maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinde hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61'inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104'üncü maddelere göre tevkifat yapılacağı hüküm altına alınmıştır.
Diğer taraftan, özelge talep formunuzun ekini teşkil eden \"Götürü Bedel Hizmet Alım Sözleşmesi\"nin 4'üncü maddesinde, sözleşme konusu işin, ... yapım no.lu \"...\" programı için sunuculuk görevi olduğu, aynı Sözleşmenin 5'inci maddesinde ise bu sözleşmenin toplam götürü bedelinin 3.900 TL olduğu belirtilmiştir.
Söz konusu Sözleşmenin 8-1'inci maddesinde, işin yapım yerinin TRT İstanbul Televizyonu Ortaköy/İSTANBUL olduğu, 18-3'üncü maddesinde, idarenin ısmarladığı veya yapımcılığını üstlendiği yapımlarda, eser sahiplerinin, eserini işletme, aslını ve işletmesini çoğaltma, yayma, temsil, radyo ve televizyonda yayın haklarını tam ve alt ruhsatla süresiz olarak idareye devretmeyi kabul ettiği, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu çerçevesinde mali hakları devralan idarenin mali hak sahipliği sebebiyle yapımı, internet, sesli, görüntülü, sesli ve görüntülü, yazılı olarak çoğaltabilme, basabilme veya yayınlayabilme, radyo veya televizyonda aynı anda, ayrı ayrı yayınlarda aynı anda veya değişik anlarda yayınlayabilme, radyo ve televizyon yapım ve yayınlarında çeşitli dillerde kullanabilme, tekrar yayınlayabilme, işleyebilme, internette mobil medya mecralarında kullanabilme, podcasting (çevirimci yayının üyelik gibi yollarla kullanıcılara ulaştırılması) olarak yayınlayabilme, gerektiğinde yükleniciden değişiklikler yapmasını isteyebilme, konser ve temsiller düzenleyerek değerlendirebilme hakkına sahip olduğu, 18-6'ncı maddesinde, yüklenicinin kendisi tarafından sağlanan eser veya eserlerin kendi orijinal eseri olduğunu veya başkasının eseri ise sözleşme amaçları için eserin kullanılabilmesi hususunda gerekli bütün ruhsat ve müsaadeye sahip olduğunu ve sözleşme konusu yapımı, idarenin izni olmadan hiçbir suretle kullanmayacağını kabul ve taahhüt ettiği, 18-12'nci maddesinde, taahhüdün yerine getirilmesi için idare tarafından bir eser veya metin sağlanmış ise, yüklenici eser veya metin üzerinde idarenin muvafakati olmadıkça hiçbir değişiklik yapamayacağı, aksine davranışta hukuki ve cezai sorumluluğun yükleniciye ait olacağı, 18-13'üncü maddesinde, taahhüt konusu eserin idarece çoklu ortamda basılması, çoğaltılması ve pazarlanması halinde yüklenicinin sözleşme bedeli dışında başka bir bedel talep edemeyeceği anlaşılmıştır.
Bu hükümlere göre, ... Kurumu ile yapmış olduğunuz sözleşmenin incelenmesinden, şahsınızın tamamen işverenin talimatları doğrultusunda ve belirli bir işyerine bağlı olarak sunucu görevini ifa ettiği, yine sözleşme hükümlerine göre programların prodüksiyonuna katkıda bulunma ve programın içeriğini hazırlayıp gösterime hazır hale getirmekle yükümlü olmakla yaptığınız işin Gelir Vergisi Kanunu'nun 18 inci maddesinde sözü edilen nitelikte bir eser meydana getirmeyi kapsamadığı, programların her türlü hak sahibinin mutlak suretle ve münhasıran Türkiye Radyo Televizyon kuruluşu olduğu anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, ... Kurumunda sözleşme hükümleri çerçevesinde ifa ettiğiniz sunuculuk görevi karşılığında elde ettiğiniz gelir, Gelir Vergisi Kanunu'nun 61 inci maddesinde tanımlanan ücret niteliğinde olup, anılan Kanun'un 18 inci maddesindeki istisnadan yararlanılması mümkün değildir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
|
|
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.34.16.01-GVK 18-1573","ozelgeTarih":"2011-09-12T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:28:33.289035","updated_at":"2025-03-24T19:28:33.289035","id":21159,"title":"PTT Acentelerinin Vergisel Yükümlülükleri hk.","summary":null,"description":"T.C. AMASYA VALİLİĞİ Defterdarlık GELİR MÜDÜRLÜĞÜ
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.4.DEF.0.05.10.00-2011/GVK-Mük18-27 | 13/10/2011 |
Konu | : | PTT Acentelerinin Vergisel Yükümlülükleri |
|
İlgide kayıtlı özelge talep formunda, PTT acentalığı faaliyeti ile iştigal ettiğiniz belirtilerek, faaliyetiniz neticesinde kestiğiniz komisyon faturası tutarı ile KDV tutarını beyannamelerinize dahil edip etmeyeceğiniz ve komisyon harici olarak tarafınıza verilen ücreti ne şekilde beyan edeceğiniz hususlarında Başkanlığımız görüşü talep edilmektedir.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun Mükerrer 18 inci maddesinde, \"(3418 sayılı Kanunun 23'üncü maddesiyle eklenen madde) PTT acentalığı faaliyetinden elde edilen kazançlar, gelir vergisinden müstesnadır. Bu kazanç istisnasının, bu Kanunun 94'üncü maddesi uyarınca tevkif suretiyle ödenecek vergiye şümulü yoktur.\" hükmü yer almaktadır.
Anılan Kanunun 94 üncü maddesinde, vergi tevkifatı yapmaya mecbur olanlar ile vergi tevkifatına tabi kazanç ve iratlar sayılmış, aynı maddenin birinci fıkrasının (12) numaralı bendinde, PTT acenteliği yapanlara, bu faaliyetleri nedeniyle ödenen komisyon bedeli üzerinden (2009/14592 sayılı B.K.K. uyarınca) %20 oranında tevkifat yapılacağı hükme bağlanmıştır.
Aynı Kanunun Mükerrer 120 nci maddesinde ise; \"Ticari kazanç sahipleri (basit usulde vergilendirilenler hariç) ile serbest meslek erbabı cari vergilendirme döneminin gelir vergisine mahsup edilmek üzere, bu Kanunun ticari veya mesleki kazancın tespitine ilişkin hükümlerine göre (indirim ve istisnalar ile Vergi Usul Kanununun değerlemeye ait hükümleri de dikkatealınarak) belirlenen ilgili hesap döneminin üçer aylık kazançları (42 nci madde kapsamına giren kazançlar ile noterlik görevini ifa ile mükellef olanların bu işlerden sağladıkları kazançlar hariç) üzerinden, 103 üncü maddede yer alan tarifenin ilk gelir dilimine uygulanan oranda geçici vergi öderler. Geçici vergi matrahının hesaplanmasında dönem sonu mal mevcutları, kayıtlar üzerinden tespit edilebilir.\" hükmüne yer verilmiştir.
Diğer taraftan, Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesi ücreti; \"(2361 sayılı Kanunun 43'üncü maddesiyle değişen madde) Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.\" şeklinde tanımlamıştır.
3065 sayılı KDV Kanununun 1/1 inci maddesinde, ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde Türkiye'de yapılan teslim ve hizmetlerin KDV'nin konusunu teşkil ettiği ve bu kapsamda, Türkiye'de yapılan posta, telefon, telgraf, teleks ve bunlara benzer hizmetler ile radyo ve televizyon hizmetlerinin katma değervergisine tabi olduğu belirtilmiştir.
Buna göre, başkaca bir faaliyetle iştigal edilmesinden ötürü vergi mükellefiyeti olmayan PTT acentaları tarafından, vergiden istisna PTT acentalığı faaliyetinden elde edilen gelirler dolayısıyla hesaplanan komisyon gelirinden vergi hesaplanmayacak ve beyan edilmeyecektir. Söz konusu acentaların elde ettiği brüt tutardan (beyiyeye esas brüt tutar) iç yüzde oranı uygulanmak suretiyle bulunacak KDV tutarı düşüldükten sonra kalan net gelirden beyiye hesap edilecek ve hesap edilen beyiyeden 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 94/12 nci maddesi gereğince %20 oranında vergi tevkifatı yapılacaktır. Hesaplanan beyiye tutarından, yapılan tevkifat düşülerek gider pusulası düzenlemek suretiyle ilgili PTT idaresince acenteye ödenecektir.
Gerçek usulde vergiye tabi olan PTT acentalarının elde ettikleri gelirin brüt tutarından (beyiyeye esas brüt tutar) iç yüzde oranı uygulanmak suretiyle hesaplanacak KDV tutarı düşüldükten sonra kalan net gelirden beyiye hesap edilecek ve hesap edilen beyiyeden 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 94/12 nci maddesi gereğince %20 oranında vergi tevkifatı yapılacaktır. Hesaplanan net beyiyetutarına KDV ilave edilerek acente tarafından düzenlenecek fatura karşılığında PTT idaresi tarafından acentaya ödenecektir. Tahsil edilen katma değer vergisi, acente tarafından kanuni süresi içinde beyan edilip ödenecektir.
Diğer taraftan, PTT Acentalıkları Yönetmeliğinin 34 üncü maddesinde; \"Acentalar hizmetlerinin karşılığında iş sahiplerinden ücret tarifelerinde gösterilen ücreti veya yapılan işlem ile ilgili otomasyon sistemi üzerinde beliren ücreti alırlar.\" ifadesi yer almaktadır. Dolayısıyla, PTT acentalarına, yaptıkları hizmet karşılığında ayrıca destek ödemesi şeklinde yapılan bu ödemenin 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesi kapsamında bir ücret ödemesi olarak değerlendirilemeyeceği tabiidir. Dolayısıyla, söz konusu ödeme tutarının Gelir Vergisi Kanununun 94/12 nci maddesi gereğince %20 oranında vergi tevkifatına tabi tutulması gerekmektedir. Ayrıca söz konusu tutarın, Katma Değer Vergisi Kanununun 1 inci maddesi kapsamında katma değer vergisinin konusuna girmesinden bahisle, acentaya yapılan bu ödeme üzerinden katma değer vergisi de hesaplanması gerekmektedir.
Bu çerçevede, PTT acentalığı faaliyeti haricinde yürüttüğünüz diğer faaliyetleriniz ile ilgili olarak verdiğiniz yıllık gelir vergisi ve geçici vergi beyannamelerinize PTT acentalığı faaliyetinden elde ettiğiniz istisna kazancınız dahil edilmeyecek olup, bu çerçevede yıl içinde bu gelirlere ilişkin olarak tevkif suretiyle ödediğiniz vergilerin de söz konusu beyannamelerde mahsup imkanı bulunmamaktadır. Dolayısıyla, PTT acentalığı faaliyetinden elde ettiğiniz istisna kazancınız üzerinden tevkif suretiyle ödediğiniz vergiler nihai vergi niteliğindedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
|
|
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.4.DEF.0.05.10.00-2011/GVK-Mük18-27","ozelgeTarih":"2011-10-13T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:28:27.378314","updated_at":"2025-03-24T19:28:27.378314","id":21000,"title":"İnternet üzerinden satış yapan firmanın ürünlerinin satış temsilcileri tarafından satılması durumunda, üyelere ödenecek bedeller üzerinden tevkifat yapılıp yapılamayacağı hk.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI (Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü)
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.34.16.01-GVK 94-1135 | 28/07/2011 |
Konu | : | İnternet üzerinden satış yapan firmanın ürünlerinin satış temsilcileri tarafından satılması durumunda, üyelere ödenecek bedeller üzerinden tevkifat yapılıp yapılamayacağı |
|
İlgide kayıtlı özelge talep formunda, ... Vergi Dairesi Müdürlüğünün mükellefi olduğunuz, Şirketinizin internet üzerinden (web tasarım ve internet hizmetleri, bilgisayar ve bilgisayar ekipmanları, sanal mağaza kurulum ve elektronik ticaret) ürün satışı yapmakta olduğu, satmakta olduğunuz ürünlerin tanıtım ve satışını network pazarlama ağınıza dahil olan bağımsız satış temsilcileriniz vasıtasıyla gerçekleştireceğiniz, satış temsilcilerinin Şirketiniz adına müşterilere satış yapacakları ve ürün faturalarının Şirketinizce kesileceği, satış temsilcilerinin vergi mükellefi olmayan gerçek bireylerden oluştuğu ve yapacakları her satıştan belli bir satış geliri elde edecekleri, satışlardan kaynaklanan komisyon ödemelerinin her ayın sonunda ilgili temsilci hesabına ödeneceği belirtilerek, bu durumda satış temsilcilerine ödenecek bedellerin nasıl vergilendirileceği ile yapılacak ödemeler üzerinden tevkifat yapılıp yapılmayacağı hususunda Başkanlığımız görüşü talep edilmektedir.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 9'uncu maddesinde vergiden muaf esnafa ilişkin düzenlemelere yer verilmiş, kimlerin esnaf muaflığından faydalanacakları da maddede bentler halinde sayılmıştır.
Aynı maddenin 6'ncı fıkrasında ise; \"... 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'a göre gerçek ve tüzel kişilerin mallarını iş akdi ile bağlı olmaksızın bunlar adına kapı kapı dolaşmak suretiyle tüketiciye satanlar yukarıdaki şartlarla sınırlı olmaksızın gelir vergisinden muaftır.\" hükmüne yer verilmiştir..
Konu ile ilgili olarak yayımlanan 215 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği'nin \" 8.3. Kapı Kapı Dolaşarak Mal Satanlara Yapılacak Komisyon, Prim ve Benzeri Ödemelerin Vergilendirilmesi\" başlıklı bölümünde gerekli açıklamalar yapılmıştır.
Diğer taraftan, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 61'inci maddesinde \"Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.\" hükmü yer almaktadır.
Aynı Kanun'un 94'üncü maddesinin birinci fıkrasında, vergi tevkifatı yapmak zorunda olanlar ile tevkifata tabi tutulacak ödemeler belirtilmiş, 10 numaralı bendinin (b) alt bendinde, 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'a göre gerçek ve tüzel kişilerin mallarını iş akdi ile bağlı olmaksızın bunlar adına kapı kapı dolaşmak suretiyle tüketiciye satanlara bu faaliyetleriyle ilgili olarak yapılan komisyon, prim ve benzeri ödemelerden (2009/14592 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca) % 20 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılacağı belirtilmiştir.
Ayrıca, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı'nca yayımlanan, Kapıdan Satışlara İlişkin Uygulama Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik'te, kapıdan satış yapacaklarda aranılacak nitelikler, kapıdan satışlara ilişkin uygulama usul ve esasları belirlenmiştir.
Bu kapsamda, yapmış olduğunuz faaliyetin ve satışını yaptığınız ürünlerin 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve bu Kanun'a dayanılarak çıkartılan Yönetmelik kapsamında kapıdan satış olarak değerlendirilip değerlendirilmediğinin Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca belirlenmesi gerekmektedir.
Buna göre, yapılan faaliyetin ve satışı yapılan ürünlerin kapıdan satış kapsamında değerlendirilmesi halinde, şirketiniz adına iş akdi ile bağlı olmaksızın tüketiciye satış yapan kişilerin Gelir Vergisi Kanunu'nun 9'uncu maddesi kapsamında gelir vergisinden muaf olmaları ve bu kişilere yapılacak komisyon, prim ve benzeri ödemeler için gider pusulası düzenlenmesi ve nakden veya hesaben yapılacak ödemeler üzerinden aynı Kanun'un 94'üncü maddesinin (10-b) bendi uyarınca %20 oranında gelir vergisi tevkifatının yapılması gerekmektedir. Ancak söz konusu kişilerle şirketiniz arasında iş akdinin bulunması veya satışı yapılan ürünlerin kapıdan satış kapsamında değerlendirilmemesi halinde, yapılan ödemelerin ücret kabul edilerek Gelir Vergisi Kanunu'nun 61, 94, 103 ve 104'üncü maddelerine göre vergilendirilmesi gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
|
|
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.34.16.01-GVK 94-1135","ozelgeTarih":"2011-07-28T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:28:27.177142","updated_at":"2025-03-24T19:28:27.177142","id":20991,"title":"Satın alınan taze biberleri işleyen ev hanımlarına Kg başına ücret ödendiği, bu ücret için gider pusulası düzenlenip düzenlenmeyeceği ile ev hanımlarının bu işten dolayı esnaf muaflığı hk.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI MANİSA VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Vergi ve Anlaşmalar Uygulama Müdürlüğü
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.45.15.01-GVK-40-27-88 | 14/09/2011 |
Konu | : | Satın alınan taze biberleri işleyen ev hanımlarına Kg başına ücret ödendiği, bu ücret için gider pusulası düzenlenip düzenlenmeyeceği ile ev hanımlarının bu işten dolayı esnaf muaflığı |
|
İlgide kayıtlı özelge talep formunda, satın aldığınız taze biberleri evlere dağıtarak veya ev kadınlarını işyerinize getirerek sap, tohum ve uç kısmını kestirme işi yaptırdığınızı, bu iş karşılığında kilogram başına belli bir ücret ödediğinizi belirtilerek, bu işi yapan ev hanımlarının esnaf muaflığından faydalanıp faydalanamayacakları ile ödemenin gider pusulası ile yapılıp yapılamayacağı ve herhangi bir vergi kesintisinin olup olmayacağı hususlarındaki Başkanlığımız görüşü talep edilmektedir.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 9 uncu maddesinde vergiden muaf esnafa ilişkin düzenlemelere yer verilmiş, kimlerin esnaf muaflığından faydalanacakları da maddede bentler halinde sayılmıştır.
Aynı maddenin birinci fıkrasının (6) numaralı bendinde, \"Evlerde kullanılan dikiş, nakış, mutfak robotu, ütü ve benzeri makine ve aletler hariç olmak üzere, muharrik kuvvet kullanmamak ve dışarıdan işçi almamak şartıyla; oturdukları evlerde imal ettikleri havlu, örtü, çarşaf, çorap, halı, kilim, dokuma mamulleri, kırpıntı deriden üretilen mamuller, örgü, dantel, her nevi nakış işleri ve turistik eşya, hasır, sepet, süpürge, paspas, fırça, yapma çiçek, pul, payet, boncuk işleme, tığ örgü işleri, ip ve urganları, tarhana, erişte, mantı gibi ürünleri işyeri açmaksızın satanlar. Bu ürünlerin, pazar takibi suretiyle satılması ile ticarî, ziraî veya meslekî faaliyetleri dolayısıyla gelir ve kurumlar vergisi mükellefi olanların düzenledikleri hariç olmak üzere; düzenlenen kermes, festival, panayır ile kamu kurum ve kuruluşlarınca geçici olarak belirlenen yerlerde satılması muaflıktan faydalanmaya engel değildir.\" hükmü yer almakta olup, maddenin mülga ikinci fıkrasından sonra gelen üçüncü fıkrasında, ticarî, ziraî veya meslekî kazancı dolayısı ile gerçek usûlde Gelir Vergisine tâbi olanlar ile yukarıda sayılan işleri Gelir ve Kurumlar Vergisi mükelleflerine bağlılık arz edecek şekilde yapanların esnaf muaflığından faydalanamayacakları açıklanmış, son fıkrasında da \"Bu muaflığın Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesi uyarınca tevkif suretiyle kesilen vergiye şümulü yoktur.\" denilmiştir.
Konu ile ilgili olarak yayımlanan 264 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin \"2.2. Esnaf Muaflığı Kapsamında Evlerde Üretilebilecek Ürünler\" bölümünde, anılan bentte sayılan emtianın imali için ödenen hizmet bedellerinin de ücrete ilişkin unsurları taşımamak kaydıyla, bu bent kapsamında değerlendirileceği açıklanmıştır.
Diğer taraftan, Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde \"Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.\" hükmü yer almaktadır.
Aynı Kanunun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasında, vergi tevkifatı yapmak zorunda olanlar ile tevkifata tabi tutulacak ödemeler belirtilmiş, 13 numaralı bendinde esnaf muaflığından yararlananlara mal ve hizmet alımları karşılığında yapılan ödemelerden (2009/14592 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca);
a) 9 uncu maddenin birinci fıkrasının (6) numaralı bendinde yer alan emtia bedelleri veya bu emtianın imalinde ödenen hizmet bedelleri üzerinden % 2,
...
oranında gelir vergisi tevkifatı yapılması hükme bağlanmıştır.
Öte yandan, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 227 nci maddesinde, bu Kanuna göre tutulan ve üçüncü şahıslarla olan münasebet ve muamelelere ait olan kayıtların tevsikinin mecburi olduğu belirtilmiş, 234 üncü maddesinde ise birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, kazancı basit usulde tespit edilenlerle defter tutmak mecburiyetinde olan serbest meslek erbabının ve çiftçilerin vergiden muaf esnafa yaptırdıkları işler veya onlardan satın aldıkları emtia için tanzim edip işi yapana veya emtiayı satana imza ettirecekleri gider pusulasının vergiden muaf esnaf tarafından verilmiş fatura hükmünde olduğu belirtilmiştir.
Yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde, taze biberlerin sap, tohum ve uç kısmını kesme işinin;
- Bir hizmet sözleşmesine dayalı olarak, işçi - işveren ilişkisi doğuracak şekilde veya devamlılık gösterecek şekilde işyerinizde yaptırılması durumunda, yapılan ödemelerin ücret kabul edilerek Gelir Vergisi Kanununun 61, 63, 94, 103 ve 104 üncü maddelerine göre ücret olarak vergilendirilmesi,
- Ev hanımları tarafından evlerinde (herhangi bir bağlılık olmaksızın) yapılması halinde, bu işi yapan ev hanımlarının Gelir Vergisi Kanununun 9/6 bendi uyarınca esnaf muaflığı kapsamına değerlendirilmesi ve gider pusulası düzenlemek suretiyle yapılan ödemeler üzerinden, aynı Kanunun 94 üncü maddesinin 13/a bendi uyarınca %2 oranında gelir vergisi tevkifatının yapılması,
gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
|
|
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.45.15.01-GVK-40-27-88","ozelgeTarih":"2011-09-14T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:28:18.434175","updated_at":"2025-03-24T19:28:18.434175","id":20702,"title":"Dayanışmalı tüketici sistemine üye tam ve dar mükellef üyelere yapılan ödemelerin vergilendirilmesi hk.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI (Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü)
| |||
|
| ||
Sayı | : | B.07.1.GİB.4.34.16.01-GVK 94-2293 | 23/12/2011 |
Konu | : | Dayanışmalı tüketici sistemine üye tam ve dar mükellef üyelere yapılan ödemelerin vergilendirilmesi |
|
İlgide kayıtlı özelge talep formunun ve eklerinin tetkikinden, ... Vergi Dairesi Müdürlüğü'nün ... vergi kimlik numarasında kayıtlı mükellefi olduğunuz, şirketinizin dayanışmalı tüketici sistemi olarak adlandırdığı alışveriş sistemi kapsamında faaliyette bulunduğu, bu kapsamda anlaşma yaptığı işyerlerinden bedel karşılığında indirimli olarak aldığı alışveriş çeklerini sisteme ücretsiz üye olan nihai tüketici konumundaki müşterilerine yapacakları alışverişler mukabilinde verdiği, üyelerinizin sisteme başka üye kazandırmak suretiyle kazandırdıkları üyelerin yaptıkları alışverişlerden dolayı indirim oranı kazandıkları anlaşılmıştır. Söz konusu alışveriş çekleri ile sağlanan indirim oranlarının bir kısmının alışveriş yapan müşteriye doğrudan yansıtıldığı, bir kısmının müşteriyi sisteme dahil eden müşterilerinize yansıtıldığı, bir kısmının ise şirketinize gelir olarak kaydedildiği belirtilmektedir. Bu durumda, gerek müşterilerinizin yaptıkları alışveriş için gerekse sisteme üye olmalarını sağladıkları üyelerin alışverişlerinden nakit olarak belli oranda belirlenen tutarın haftalık ve aylık olarak üyelerinizin hesaplarına yatırılacağı ve banka dekontu ile belgelendirilerek giderleştirileceği, daha sonra \"... Kart\" adı altında bir alışveriş kartı çıkartarak elde edecekleri indirim oranlarını ay sonunda müşterilerinize yansıtacak şekilde hizmet vereceğinizi belirterek, tam ve dar mükellef üyelerinize ödenen söz konusu indirim oranlarının veya bu oranlara isabet eden tutarların nasıl vergilendirileceği konusunda Başkanlığımız görüşleri sorulmaktadır.
193 Sayılı Gelir Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde, \"Gerçek kişilerin gelirleri gelir vergisine tabidir. Gelir, bir gerçek kişinin bir takvim yılı içinde elde ettiği kazanç ve iratların safi tutarıdır.\" hükmü yer almış olup, 2 nci maddesinde ise gelire giren kazanç ve iratlar sayılmıştır.
Aynı Kanunun 4 üncü maddesinde, ikametgahı Türkiye'de bulunanlar (İkametgah, Kanunu Medeninin 19 uncu ve müteakip maddelerinde yazılı olan yerlerdir.) ile bir takvim yılı içinde Türkiye'de devamlı olarak altı aydan fazla oturanların (Geçici ayrılmalar Türkiye'de oturma süresini kesmez.) Türkiye'de yerleşmiş sayılacağı belirtilmiş olup, aynı Kanunun 6 ncı maddesinde de Türkiye'de yerleşmiş olmayan gerçek kişilerin sadece Türkiye'de elde ettikleri kazanç ve iratlar üzerinden vergilendirilecekleri belirtilmiştir.
Ayrıca, söz konusu Kanunun 7 nci maddesinde ise dar mükellefiyete tabi kimseler bakımından ücret kazancının Türkiye'de elde edilmesi hususunun hizmetin Türkiye'de ifa edilmiş veya edilmekte olması veya Türkiye'de değerlendirilmesi şartına bağlı olduğu belirtilmiş, maddenin son fıkrasında değerlendirmeden maksadın, ödemenin Türkiye'de yapılması veya ödeme yabancı memlekette yapılmışsa, Türkiye'de ödeyenin veya nam ve hesabına ödeme yapılanın hesaplarına intikal ettirilmesi veya kârından ayrılması olduğu belirtilmiş olup, ayrıca anılan Kanunun 9 uncu maddesinde vergiden muaf esnafa ilişkin hükümlere yer verilmiştir.
Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde de \"Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez\" hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanunun 94 üncü maddesinde ise \"Kamu idare ve müesseseleri, iktisadî kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadî işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya ziraî işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar.
1. Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre,
...
13. Esnaf muaflığından yararlananlara mal ve hizmet alımları karşılığında yapılan ödemelerden,
...
d) Diğer hizmet alımları (\"a\", \"b\" ve \"c\" alt bentleri hariç olmak üzere mal ve hizmet bedelinin ayrılamaması hali de bu kapsamdadır) için (2009/14592 sayılı B.K.K. ile %10 Yürürlük; 12.01.2009)\" hükümlerine yer verilmiştir.
Bu hüküm ve açıklamalara göre, dayanışmalı tüketici sistemi olarak adlandırdığınız alışveriş sisteminize üye olan tam ve dar mükellef müşterileriniz tarafından, sisteme kazandırdıkları üyelerin yaptıkları alışverişlerinden dolayı hak edecekleri komisyon ve primlerin; bu faaliyetin şirketinizin emir ve talimatları dahilinde sunulması, işçi işveren ilişkisini ihtiva etmesi halinde, ücret hükümlerine göre (dar mükellef üyelerinizin uyruğu olduğu ülkelerle yapılan Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları da dikkate alınmak suretiyle) Gelir Vergisi Kanununun 61, 94 ve 103 üncü maddeleri kapsamında vergilendirilmesi gerekmektedir.
Ancak, tam ve dar mükellef üyeleriniz tarafından gerçekleştirilen söz konusu faaliyetin ücretin unsurlarını ihtiva etmemesi durumunda, bu kişilerden alınacak hizmetin anılan Kanunun 94 üncü maddesinin 13/(d) numaralı alt bendi kapsamında \"diğer hizmet alımı\" olarak değerlendirilmesi ve bunlara yapılacak ödemelerin sözü edilen hüküm uyarınca tevkifata tabi tutulması gerekmektedir.
Ayrıca, tam ve dar mükellef üyelerinizin kendileri adına yaptıkları alışverişlerden dolayı hak ettikleri indirim tutarları ise Gelir Vergisi Kanununun 2 nci maddesinde hüküm altına alınan gelir unsurları içinde yer almadığından, söz konusu ödemeler gelir vergisinin konusuna girmemektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
|
|
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"B.07.1.GİB.4.34.16.01-GVK 94-2293","ozelgeTarih":"2011-12-23T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:28:18.124003","updated_at":"2025-03-24T19:28:18.124003","id":20685,"title":"Bern Büyükelçiliğinde çalışma dolayısıyla alınan ücretin vergilendirilmesi.","summary":null,"description":"T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI (Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü)
| |||
|
| ||
Sayı | : | 62030549-120[15-2014/334]-59339 | 08/06/2015 |
Konu | : | Bern Büyükelçiliğinde çalışma dolayısıyla alınan ücretin vergilendirilmesi. |
|
İlgide kayıtlı özelge talep formunda, Bern Büyükelçiliğinde çalıştığınız, Türkiye Cumhuriyeti ile İsviçre Konfederasyonu Arasında Gelir Üzerinden Alınan Vergilerde Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmasının 01/01/2013 tarihinde uygulamaya girmesi üzerine 2010 ile 2012 yılları arasında almış olduğunuz ücretler üzerinden İsviçre Konfederasyonu tarafından vergi talep edildiği belirtilerek, söz konusu ücretlerin vergilendirilmesi hususunda ve Türkiye'deki İsviçre Büyükelçiliğinde görev yapan İsviçre vatandaşı veya çifte vatandaşın elde etmiş olduğu ücretlerin vergilendirilmesi hakkında bilgi talep edildiği anlaşılmış olup konu hakkında Başkanlığımız görüşü aşağıda açıklanmıştır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun \"Diplomat muaflığı\" başlıklı 15 inci maddesinde; \"Yabancı devletlerin Türkiye'de bulunan elçi, maslahatgüzar ve konsolosları (Fahri konsoloslar hariç) ile elçilik ve konsolosluklara mensup olan ve o memleketin uyrukluğunda bulunan memurları, Türkiye'de resmi bir göreve memur edilenler bu sıfatlarından dolayı ve karşılıklı olmak şartıyla Gelir Vergisi'nden muaftırlar...\" hükmü yer almıştır.
Aynı Kanunun \"Ücret istisnası\" başlıklı 16 ncı maddesinde ise \"Yabancı elçilik ve konsoloslukların 15 inci maddeye girmeyen memur ve hizmetlilerinin yalnız bu işlerinden dolayı aldıkları ücretler karşılıklı olmak şartıyla Gelir Vergisi'nden istisna edilir.\" hükmüne yer verilmiştir.
Diğer taraftan, aynı Kanununun 61 inci maddesinde, \"Ücret işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir...\" hükmü yer almış olup, aynı Kanunun 94 üncü maddesinde ise tevkifat kapsamına giren ödemeler bentler halinde sayılarak bir numaralı bendinde; hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç) 103 ve 104 üncü maddelere göre vergi tevkifatı yapılacağı hükme bağlanmıştır.
Aynı Kanunun \"Tevkifata tabi olmayan ücretler\" başlıklı 95 inci maddesinde de; \"Aşağıda yazılı hizmet erbabının ücretleri hakkında vergi tevkif usulü cari olmaz;
...
2- 16 ncı maddede yazılı istisnadan faydalanmayan yabancı elçilik ve konsolosluk memur ve hizmetlileri;
...
Bunlar gelirlerini, bu kısmın 2 nci bölümündeki hükümlere göre, yıllık beyanname ile bildirirler.\"
hükmüne yer verilmiştir.
Konuya ilişkin olarak Dışişleri Bakanlığından alınan;
- 29.07.2009 tarihli ve 2009/339357 sayılı yazı ekinde yer alan \"Yurtdışındaki Temsilciliklerimizde Çalışan Sözleşmeli Personel Ücretlerinin Gelir Vergisi Muafiyeti\" ni gösteren tablonun tetkikinden, Türk vatandaşlarının, İsviçre vatandaşlarının ve üçüncü ülke vatandaşlarının İsviçre tarafından vergilendirilmediği görülmektedir.
- 09.05.2012 tarihli ve 2012/5502248 sayılı yazıda ise \"İsviçre'deki Türkiye Cumhuriyeti temsilciliklerinde görevli yerel personelin gelir vergisi muafiyetinin tespitine ilişkin olarak Bern Büyükelçiliğimizce yapılan çalışma sonucunda, İsviçre'deki kantonal yapıdan kaynaklanan istisnalar olmakla birlikte genel uygulama çerçevesinde, istihdam edilmek üzere İsviçre' ye giden personele (E ve K sınıfı ikamet izni olanlar) ödenen ücretlerin gelir vergisinden muaf tutulduğu, söz konusu temsilciliklerde çalışmaya başlamadan önce İsviçre'de mukim personelin (B ve C sınıfı ikamet izni olanlar) ücretlerinin ise gelir vergisine tabi olduğu anlaşılmaktadır.\" denilmiş olup söz konusu temsilciliklerde çalışmaya başlamadan önce İsviçre'de mukim personelin ücretlerinin İsviçre'de gelir vergisine tabi olduğu anlaşılmaktadır.
Buna göre, Bern Büyükelçiliğinde çalışmanız dolayısıyla elde etmiş olduğunuz ücretinizin İsviçre'de nasıl vergilendirileceğine ilişkin hususun yukarıda yer alan hüküm ve açıklamalar çerçevesinde değerlendirilmesi gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
|
|
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
","ozelgeNo":"62030549-120[15-2014/334]-59339","ozelgeTarih":"2015-06-08T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":1,"fileNames":null,"kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null}],"genelYazilarList":[],"icGenelgelerList":[],"cbkList":[],"bkkList":[{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:28:16.535732","updated_at":"2025-03-24T19:28:16.535732","id":1297,"title":"GELİR VERGİSİ KANUNUNUN DEĞİŞİK 94 VE 103 ÜNCÜ MADDELERİNE İLİŞKİN","summary":null,"description":"| Karar Sayısı: 86/11330 Türkiye ile yabancı memleketler arasında deniz ve hava yoluyla taşımacılık yapan ve dar mükellefiyete tabi olan ABD vatandaşları ile ABD kurumlarının 1/1/1987 tarihinden itibaren Türkiye'de elde edecekleri taşımacılık kazançlarına uygulanacak Gelir Vergisi ve Kurumlar Vergisi nispetlerinin sıfıra (0) indirilmesine dair ekli Karar'ın yürürlüğe konulması; Maliye ve Gümrük Bakanlığı'nın 18/12/1986 tarihli ve 89/650 sayılı yazısı üzerine 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 94 ve 103 üncü maddeleriyle 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 25 inci maddesine göre, Bakanlar Kurulu'nca 23/12/1986 tarihiyle kararlaştırılmıştır. 23/12/1986 Tarih ve 86/11330 Sayılı Kararnamenin Ekidir. 1- Hava ve deniz taşımacılığı faaliyeti ile iştigal eden Türkiye'de yerleşmiş gerçek kişiler ile kanuni merkezi Türkiye'de bulunan kurumların Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ' de yolcu, yük ve bagaj taşımacılığıyla elde ettikleri kazançların 1/1/1987 tarihinden itibaren ABD' de gelir üzerinden alınan veya alınacak olan her türlü vergiden istisna edilmesi şartıyla, ABD kişi kurumlarının benzer kazançları Türkiye'de aşağıdaki şekilde vergilendirilirler: a) Kanuni merkezi ABD'de olup hisselerinin %50'den fazlası doğrudan veya dolaylı olarak ABD'de ikamet eden gerçek kişilere veya ABD vatandaşlarına ait bulunan ve 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 18 ve 19 uncu maddelerine göre vergilendirilen ABD kurumlarının deniz ve hava yoluyla yaptıkları yolcu, yük ve bagaj taşımacılığı dolayısıyla Türkiye'den elde ettikleri kazançlara sıfır (0) Kurumlar Vergisi nispeti uygulanır. b) 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 75' inci maddesinin ikinci fıkrasının 4 numaralı bendine istinaden, aynı Kanun'nun 94 üncü maddesininin (A) fıkrasının 7 numaralı bendine göre yapılacak tevkifat, yukarıda (a) bendinde belirtilen ABD ulaştırma kurumları için sıfır (0) nispette uygulanır. c) 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 45' inci maddesine göre vergilendirilen ve ABD vatandaşı olup ABD mevzuatı uyarınca tam mükellef sayılan gerçek kişilerin deniz ve hava yoluyla yaptıkları yolcu, yük ve bagaj taşımacılığı dolayısıyla Türkiye'den elde ettikleri kazançlara sıfır (0) Gelir Vergisi nispeti uygulanır. 2- Bu karar hükümleri 1/1/1987 tarihinden itibaren elde edilen kazançlar için uygulanır. |
| Karar Sayısı: 89/14919 Türkiye ile yabancı ülkeler arasında hava taşımacılığı yapan ve Türkiye'de dar mükellefiyete tabi olan İsviçre'de mukim gerçek kişi ve kurumların Türkiye'de taşımacılıktan elde ettikleri ve edecekleri kazançlarına uygulanacak gelir ve kurumlar vergisi nispetlerinin karşılıklı olmak şartı ile sıfır (0)'a indirilmesine dair ekli Karar' ın yürürlüğe konulması; Maliye ve Gümrük Bakanlığı'nın 20/12/1989 tarihli ve 95503 sayılı yazısı üzerine, 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun değişik 25' inci ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun değişik 94 ve 103' üncü maddelerine göre, Bakanlar Kurulu'nca 27/12/1989 tarihinde kararlaştırılmıştır. 27/12/1989 Tarih ve 89/14919 Sayılı Kararnamenin Eki Karar 1- Hava taşımacılığı ile iştigal eden Türkiye'de mukami gerçek kişiler ile kanuni veya iş merkezi Türkiye'de olan kurumların, uluslar arası trafikte yolcu, yük ve bağaj taşımacılığından 1/1/1989 tarihinden itibaren İsviçre'de elde ettikleri kazançlarının gelir üzerinden alınan veya alınacak olan herhangi bir İsviçre (Federal Devlet, Kanton ve Komün düzeyinde) vergisine sıfır oranda tabi tutulması şartıyla, İsviçre'de mukim gerçek kişi ve kurumların benzer kazançları Türkiye'de aşağıdaki şekilde vergilendirilir: a) 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 18 ve 19 uncu maddelerine göre vergilendirilen İsviçre'de mukim kurumların, hava yoluyla yaptıkları yolcu, yük ve bagaj taşımacılığı dolayısıyla Türkiye'de elde ettikleri kazançlara sıfır (0) kurumlar vergisi nispeti uygulanır. b) 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 75'inci maddesinin ikinci fıkrasının 4 numaralı bendine istinaden, aynı Kanun'un 94 üncü maddesinin (A) fıkrasının 7 numaralı bendine göre yapılacak tevkifat, yukarıda (a) bendinde belirtilen kurumlar için sıfır (0) nispette uygulanır. c) 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 45'inci maddesine göre vergilendirilen İsviçre'de mukim gerçek kişilerin, hava yoluyla yaptıkları yolcu, yük ve bagaj taşımacılığı dolayısıyla Türkiye'de elde ettikleri kazançlara sıfır (0) gelir vergisi nispeti uygulanır. 2- Bu Karar hükümleri, 1/1/1989 tarihinden itibaren elde edilen kazançlar için uygulanır. |
| Karar Sayısı: 95/7593 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 13, 17, 21, 23, 31, Ek 2, 53, 68, mükerer 80, 86, 87, 103, mükerrer 111, 112 ve geçici 35'inci maddelerine ve 30.12.1993 tarihli ve 93/5148 sayılı Kararnamenin eki Kararın değiştirilmesine ilişkin ekli Karar'ın yürürlüğe konulması; Maliye Bakanlığı'nın 29.11.1995 tarihli ve 66392 sayılı yazısı üzerine, adı geçen Kanunun 31, 94, mükerrer 111 ve 123, geçici 35 inci maddelerine göre, Bakanlar Kurulu'nca 15.12.1995 tarihinde kararlaştırılmıştır. 15.12.1995 Tarih ve 95/7593 Sayılı Kararnamenin Eki Karar Madde 1 _ 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 13 üncü maddesinde yer alan küçük çiftçi muaflığına ilişkin yıllık satış tutarı ölçüsü, 1995 takvim yılı hasılatına uygulanmak üzere 500.000.000 liraya yükseltilmiştir. Madde 2 _ 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 17 nci maddesinde yer alan göçmen ve mülteci muaflığına ilişkin tutar, 1996 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere 18.000.000 liraya yükseltilmiştir. Madde 3 _ 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 21 inci maddesinde yer alan vergiden istisna edilecek hasılat tutarı, 1995 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere 24.000.000 liraya yükseltilmiştir. Madde 4 _ 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 23 üncü maddesinin 8 numaralı bendinde yer alan yemek bedeline ilişkin günlük istisna tutarı, 1996 takvim yılında uygulanmak üzere 200.000 liraya yükseltilmiştir. Madde 5 _ 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 31 inci maddesinde yer alan özel indirim tutarları, 1996 ve müteakip takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere günde (60.000), ayda (1.800.000), yılda ( 21.600.000) lira olarak yeniden tespit edilmiştir. Madde 6 _ 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun ek 2 nci maddesinde yer alan en az yatırım tutarları, 1996 yılında uygulanmak üzere sırasıyla 12.000.000.000 ve 2.000.000.000 liraya yükseltilmiştir. Madde 7 _ 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 53 üncü maddesinde yer alan zirai kazancın götürü gider usulüne göre tespitine ilişkin hasılat tutarı, 1995 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere 1.000.000.000 liraya yükseltilmiştir. Madde 8 _ 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 68 inci maddesinin birinci fıkrasının 10 numaralı bendinde yer alan götürü gider tutarı, 1995 takvim yılına ait kazançların tespitinde dikkate alınmak üzere 2.000.000 liraya yükseltilmiştir. Madde 9 _ 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 80 inci maddesinin birinci fıkrasının 2, 3 ve 4 numaralı bentlerinde yer alan tutarların her biri, 1996 takvim yılı kazançlarına uygulanmak üzere 3.200.000 liraya yükseltilmiştir. Madde 10 _ 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 86 ve 87 nci maddelerinde yer alan hadler, 1996 ve müteakip takvim yıllarına ait gelirlere uygulanmak üzere 900.000.000 liraya yükseltilmiştir. Madde 11 _ 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yer alan vergi tarifesi, gelir dilimleri tutarları artırılarak 1996 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir. Gelir Vergisine tabi gelirler;
nispetinde vergilendirilir. Madde 12 _ 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 111 inci maddesinde yer alan talih oyunları salonları işletmeciliği faaliyetinde bulunan ticari kazanç sahibi gelir vergisi mükelleflerine ilişkin asgari vergi tutarları; 1996 takvim yılında uygulanmak üzere, talih oyunları salonlarında bulundurdukları ilk 6 oyun masasının her biri için aylık 200.000.000 liraya, sonra gelen her oyun masası için ise 150.000.000 liraya ve ilk 60 oyun makinasının her biri için 20.000.000 liraya, sonra gelen her oyun makinası için ise 15.000.000 liraya yükseltilmiştir. Madde 13 _ 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 112 nci maddesinde yer alan had, 1996 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere 2.000.000 liraya yükseltilmiştir. Madde 14 _ 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun geçici 35 inci maddesi uyarınca, 1995 ve müteakip yıllara ilişkin hayat standardı esasına göre kazancın tespitinde, münhasıran nakliyecilik faaliyetinde bulunan mükellefler hakkında faaliyetin ifa edildiği yöreler itibariyle uygulanmakta olan hayat standardı temel gösterge tutarları, 11 ila 20 yaş arası bir taşıtla faaliyette bulunanlarda % 25, 21 ve daha yukarı yaşta bir taşıtla faaliyette bulunanlarda ise % 50 oranında indirimli olarak uygulanır. Madde 15 _ 1.1.1996 tarihinden geçerli olmak üzere, 93/5148 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Kararın 1 inci maddesinin 6 numaralı bendinin (b) alt bendinin sonuna aşağıdaki parantez içi hüküm eklenmiştir. \"(\"b/ii\" alt bendinde yer alan tevkifat oranı, yatırım indirimi tutarı için % 15 olarak uygulanır.)\" Madde 16 _ Bu Karar hükümlerini Maliye Bakanı yürütür. |
| Karar Sayısı: 96/8955 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 31, Ek 2, 86, 87, 103 ve mükerrer 111 inci maddeleri ile 94 üncü maddesinde yer alan Tevkifat nispetleri hakkındaki 95/6429 sayılı Kararnamenin eki Karar'ın 1 inci maddesinde yer alan (a) ve (c) alt bentleri ve 93/5148 sayılı Kararnamenin eki Karar'ın 1 inci maddesinin 7, 8 ve 9 numaralı bentlerinin değiştirilmesine ilişkin ekli Karar'ın yürürlüğe konulması; Maliye Bakanlığı'nın 17/12/1996 tarihli ve 60322 sayılı yazısı üzerine, adı geçen Kanunun 31, 94 ve mükerrer 123 üncü maddelerine göre Bakanlar Kurulu'nca 20/12/1996 tarihinde kararlaştırılmıştır. 20/12/1996 Tarihli ve 96/8955 Sayılı Kararnamenin Eki Karar Madde 1 _ 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 31 inci maddesinde yer alan özel indirim tutarları, 1997 ve müteakip takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere, günde (105.000), ayda(3.150.000), yılda (37.800.000) lira olarak yeniden tespit edilmiştir. Madde 2 _ 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun Ek 2 nci maddesinde yer alan en az yatırım tutarları, 1997 yılında uygulanmak üzere sırası ile 18.000.000.000 ve 3.000.000.000 liraya yükseltilmiştir. Madde 3 _ 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 86 ve 87 nci maddelerinde yer alan hadler, 1997 ve müteakip takvim yıllarına ait gelirlere uygulanmak üzere 1.500.000.000 liraya yükseltilmiştir. Madde 4 _ 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 103 üncü maddesinde yer alan vergi tarifesi gelir dilimleri tutarları artırılarak, 1997 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere, aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir. Gelir Vergisine tabi gelirler;
Madde 5 _ 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun Mükerrer 111 inci maddesinde yer alan talip oyunları salonları işletmeciliği faaliyetinde bulunan ticari kazanç sahibi gelir vergisi mükelleflerine ilişkin asgari vergi tutarları; 1997 takvim yılında uygulanmak üzere, talih oyunları salonlarında bulundurdukları ilk 6 oyun masasının her biri için aylık 400.000.000 liraya, sonra gelen her oyun masası için ise 300.000.000 liraya ve ilk 60 oyun makinasının her biri için 40.000.000 liraya, sonra gelen her oyun makinası için ise 30.000.000 liraya yükseltilmiştir. Madde 6 _ 1/1/1997 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 93/5148 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Karar'ın 1 inci maddesinin 95/6429 sayılı Kararla değişik 5 numaralı bendinin (a) ve (c) alt bentleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. \"a) 70 inci maddede yazılı mal ve hakların kiralanması karşılığı yapılan ödemelerden % 20,\" \"c) Kooperatiflere ait gayrimenkullerin kiralanması karşılığında bunlara yapılan kira ödemelerinden % 20,\" Madde 7 _ 1.1.1997 tarihinden itibaren ihraç edilenler için yayımı tarihinden geçerli olmak üzere 93/5148 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın eki Karar'ın 1 inci maddesinin 94/5255 ve 96/8635 sayılı Kararnamelerin eki Kararla değişik 7 numaralı bendinin (a), (b), (c), (d), (e) ve (f) alt bentleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. \"a) Devlet tahvili faizlerinden % 12,\" \"b) Hazine bonosu faizlerinden % 12,\" \"c) Toplu Konut İdaresi ile Kamu Ortaklığı İdaresi Başkanlıklarınca çıkarılan menkul kıymetlere sağlanan gelirlerden % 12,\" \"d) Nama yazılı tahvil faizlerinden % 12,\" \"e) Hamiline yazılı tahvil faizlerinden % 12,\" \"f) Diğerlerinden % 12,\" Madde 8 _ 1.1.1997 tarihinden itibaren açılan veya vadesi bu tarihten sonra yenilenen hesaplara ödenecek faizler ile vadesiz hesaplara ödenecek faizler için yayımı tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 93/5148 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Karar'ın 1 inci maddesinin 8 numaralı bendinin (a), (b), (c) ve (d) alt bentleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. \"a) Döviz tevdiat hesaplarına yürütülen faizler ile özel finans kurumlarınca döviz katılma hesaplarına ödenen kar paylarından % 12,\" \"b) Nama yazılı mevduat hesaplarına yürütülen faizlerden % 12,\" \"c) Hamiline yazılı mevduat hesaplarına yürütülen faizlerden % 12,\" Madde 9 _ 1.1.1997 tarihinden itibaren açılan veya vadesi bu tarihten sonra yenilenen hesaplar ile vadesiz hesaplara ödenecek kar payları için geçerli olmak üzere 93/5148 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Karar'ın 1 inci maddesinin 9 numaralı bendinin (a), (b) ve (c) alt bentleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. \"a) Faizsiz olarak kredi verenlere ödenen kar paylarından % 12,\" \"b) Kar ve zarar ortaklığı belgesi karşılığı ödenen kar paylarından % 12,\" \"c) Özel finans kurumlarınca kar ve zarara katılma hesabı karşılığında ödenen kar paylarından % 12,\" Madde 10 _ Bu Karar hükümlerini Maliye Bakanı yürütür. |
| Karar Sayısı: 97/10351 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 23/8, Ek 2, 47/2, 86, 87, 103 ve mükerrer 111 inci maddelerine ilişkin ekli Karar'ın yürürlüğe konulması; Maliye Bakanlığı'nın 8/12/1997 tarihli ve 53066 sayılı yazısı üzerine, adı geçen Kanunun mükerrer 111 ve mükerrer 123 üncü maddelerine göre, Bakanlar Kurulu'nca 9/12/1997 tarihinde kararlaştırılmıştır. 9/12/1997 Tarihli ve 97/10351 Sayılı Kararnamenin Eki Karar Madde 1 _ 193 sayılı gelir Vergisi Kanununun 23/8 inci maddesinde yer alan hizmet erbabına işyeri veya işyeri müsteşimilatı dışında kalan yerlerde yemek verilmek suretiyle sağlanan menfaatlere ilişkin istisna tutarı, 1998 takvim yılında uygulanmak üzere 600.000 lira olarak tespit edilmiştir. Madde 2 _ 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun Ek 2 nci maddesinde yer alan en az yatırım tutarları, 1998 yılında uygulanmak üzere; ticari ve sınai yatırımlar için en az 30.000.000.000 lira, zirai yatırımlar için en az 5.000.000.000 liraya yükseltilmiştir. Madde 3 _ 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 47 nci maddesinin 2 numaralı bendinde yer alan işyeri emlak vergi değerine ait tutar 31/12/1997 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 120.000.000 liraya, işyeri kira bedeline ait tutar 18.000.000 liraya yükseltilmiştir. Madde 4 _ 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 86 ve 87 nci maddelerinde yer alan hadler, 1998 ve müteakip takvim yıllarına ait gelirlere uygulanmak üzere 2.250.000.000 liraya yükseltilmiştir. Madde 5 _ 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yer alan vergi tarifesi gelir dilimleri tutarları artırılarak, 1998 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir. Gelir Vergisine tabi gelirler;
nispetinde vergilendirilir. Madde 6 _ 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun Mükerrer 111 inci maddesinde yer alan talih oyunları salonları işletmeciliği faaliyetinde bulunan ticari kazanç sahibi gelir vergisi mükelleflerine ilişkin asgari vergi tutarları; 1998 takvim yılında uygulanmak üzere, talih oyunları salonlarında bulundurdukları ilk 6 oyun masasının her biri için aylık 800.000.000 liraya, sonra gelen her oyun masası için ise 600.000.000 liraya ve ilk 60 oyun makinasının her biri için 80.000.000 liraya, sonra gelen her oyun makinası için ise 60.000.000 liraya yükseltilmiştir. Madde7 _ Bu Karar hükümlerini Maliye Bakanı yürütür. |
| Karar Sayısı : 99/13645 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 31 ve 103 üncü maddelerine ilişkin ekli Karar'ın yürürlüğe konulması; Maliye Bakanlığı'nın 27.11.1999 tarihli ve 51932 sayılı yazısı üzerine, adı geçen Kanunun 31 ve mükerrer 123'üncü maddelerine göre, Bakanlar Kurulu'nca 27.11.1999 tarihinde kararlaştırılmıştır. 27.11.1999 Tarihli ve 99/13645 Sayılı Kararnamenin Eki KARAR Madde 1 _ 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 31 inci maddesinde yer alan özel indirim tutarları, 2000 ve müteakip takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere, günde (625.000), ayda (18.750.000), yılda (225.000.000) lira olarak yeniden tespit edilmiştir. Özel indirim tutarları; Adıyaman, Batman, Bingöl, Bitlis,Diyarbakır, Elazığ, Hakkari, Mardin, Muş, Siirt, Şırnak, Tunceli ve Van illerinde günde (875.000), ayda (26.250.000), yılda (315.000.000) lira olarak uygulanır. Madde 2 _ 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yer alan vergi tarifesi gelir dilimleri tutarları artırılarak, 2000 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir. Gelir vergisine tabi gelirler, 2.500.000.000 liraya kadar Oranında vergilendirilir. Madde 3 _ Bu karar 1.1.2000 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğü girer. Madde 4 _ Bu Karar hükümlerini Maliye Bakanı yürütür. |
| Karar Sayısı : 2000/1689 193 sayılı GelirVergisi Kanununun 21, 23/8, 31, ek 2, 47/2, 48 ve 103 üncü maddeleri ile 94 üncü maddesinde yer alan tevkifat nispetleri hakkındaki 30/12/1993 tarihli ve 93/5148 sayılı Kararnamenin eki Karar'da değişiklik yapılmasına ilişkin ekli Karar'ın yürürlüğe konulması; Maliye Bakanlığı'nın 30/11/2000 tarihli ve 56782 sayılı yazısı üzerine, adı geçen Kanunun 31, 94 ve mükerrer 123 üncü maddelerine göre, Bakanlar Kurulu'nca 30/11/2000 tarihinde kararlaştırılmıştır. 30/11/2000 Tarihli ve 2000/1689 Sayılı Kararnamenin Eki KARAR Madde 1 _ 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 21 inci maddesinde yer alan gayrimenkul sermaye iradı istisnasına ilişkin tutar, 2001 takvim yılında uygulanmak üzere 700.000.000 lira olarak tespit edilmiştir. Madde 2 _ 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 23/8 inci maddesinde yer alan hizmet erbabına işyeri veya işyeri müştemilatı dışında kalan yerlerde yemek verilmek suretiyle sağlanan menfaatlere ilişkin istisna tutarı, 2001 takvim yılında uygulanmak üzere 2.350.000 lira olarak tespit edilmiştir. Madde 3 _ 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 31 inci maddesinde yer alan özel indirim tutarları, 1/01/2001 tarihinden itibaren elde edilen ücretlere uygulanmak üzere, günde (730.000), ayda (21.900.000), yılda (262.800.000) lira olarak tespit edilmiştir. Özel indirim tutarları; Adıyaman, Batman, Bingöl, Bitlis, Diyarbakır, Elazığ, Hakkari, Mardin, Muş, Siirt, Şırnak, Tunceli ve Van İllerinde günde (1.020.000), ayda (30.600.000), yılda (367.200.000) lira olarak uygulanır. Madde 4 _ 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun Ek 2 nci maddesinde yer alan en az yatırım tutarları, ticari ve sınai yatırımlar için, 120.000.000.000 liraya, zirai yatırımlar için, 24.000.000.000 liraya yükseltilmiştir. Madde 5 _ 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 47 nci maddesinin 2 nci bendinde yer alan yıllık kira bedeli toplamı büyükşehir belediye sınırları içinde 1.000.000.000 liraya, diğer yerlerde 720.000.000 liraya yükseltilmiştir. Madde 6 _ 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 48 inci maddesinin 1 numaralı bendinde yer alan yıllık alım tutarı 15.000.000.000 liraya, yıllık satış tutarı 20.000.000.000 liraya, 2 numaralı bendinde yer alan gayri safi iş hasılatı 7.500.000.000 liraya, 3 numaralı bendinde yer alan yıllık satış tutarı ile iş hasılatı toplamı 15.000.000.000 liraya yükseltilmiştir. Madde 7 _ 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yer alan vergi tarifesi gelir dilimleri tutarları artırılarak, 2001 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir. @@ src=fileadmin/images/mevzuat_image/gvk-bkk-2000-1689.jpg x@ Oranında vergilendirilir. Madde 8 _ 93/5148 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın eki Karar'ın I inci maddesinin değişik 6 numaralı bendinin (b-ii) alt bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. \"ii) Kurumlar Vergisi Kanununun 8 inci maddesinin 1 numaralı bendinde yer alan iştirak kazançları istisnasından yararlanan kazançlar hariç, yatırım indirimi istisnasından yararlanan kazançlar dahil olmak üzere; dağıtılsın dağıtılmasın, kurumlar vergisine tabi kurumların, kurumlar vergisinden müstesna kazanç ve iratlarından % 18\" Madde 9 _ Bu Kararın; a) 8 inci maddesi yayımı tarihinde, b) Diğer maddeleri 1/01/2001 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde, yürürlüğe girer. Madde 10 _ Bu Karar hükümlerini Maliye Bakanı yürütür. |
| Karar Sayısı : 2001/3398 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 21, 23/8, 31 ve 103 üncü maddelerinde yer alan tutarlarla ilgili ekli Karar'ın yürürlüğe konulması; Maliye Bakanlığı'nın 22/11/2001 tarihli ve 062965 sayılı yazısı üzerine, adı geçen Kanunun 31 ve mükerrer 123 üncü maddelerinin verdiği yetkiye dayanılarak, Bakanlar Kurulu'nca 27/11/2001 tarihinde kararlaştırılmıştır. 27/11/2001 Tarihli ve 2001/ 3398 Sayılı Kararnamenin Eki KARAR Madde 1- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 21 inci maddesinde yer alan gayrimenkul sermaye iradı istisnasına ilişkin tutar, 2002 takvim yılında uygulanmak üzere 950.000.000 lira olarak tespit edilmiştir. Madde 2- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 23/8 inci maddesinde yer alan hizmet erbabına işyeri veya işyeri müştemilatı dışında kalan yerlerde yemek verilmek suretiyle sağlanan menfaatlere ilişkin istisna tutarı, 2002 takvim yılında uygulanmak üzere 4.500.000 lira olarak tespit edilmiştir. Madde 3- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 31 inci maddesinde yer alan özel indirim tutarları, 01/01/2002 tarihinden itibaren elde edilen ücretlere uygulanmak üzere, günde (1.000.000), ayda (30.000.000), yılda (360.000.000) lira olarak tespit edilmiştir. Özel indirim tutarları; Adıyaman, Batman, Bingöl, Bitlis, Diyarbakır, Elazığ, Hakkari, Mardin, Muş, Siirt, Şırnak, Tunceli ve Van İllerinde günde (1.400.000), ayda (42.000.000), yılda (504.000.000) lira olarak uygulanır. Madde 4- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yer alan vergi tarifesi gelir dilimleri tutarları artırılarak, 2002 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir. Oranında vergilendirilir. Madde 5- Bu Karar 01/01/2002 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Madde 6- Bu Karar hükümlerini Maliye Bakanı yürütür. |
| Karar Sayısı : 2002/5000 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 23/8, 31 ve 103 üncü maddelerinde yer alan tutarlar ile yine aynı Kanunun 94 üncü maddesinde yer alan tevkifat nispetleri hakkında 30/12/1993 tarihli ve 93/5148 sayılı Kararnamenin eki Karar'da değişiklik yapılmasına ilişkin ekli Karar'ın yürürlüğe konulması; Maliye Bakanlığı'nın 23/12/2002 tarihli ve 056611 sayılı yazısı üzerine, adı geçen Kanunun 31, 94 ve mükerrer 123 üncü maddelerinin verdiği yetkiye dayanılarak Bakanlar Kurulu'nca 24/12/2002 tarihinde kararlaştırılmıştır. 24/12/2002 Tarihli ve 2002/5000 Sayılı Kararnamenin Eki KARAR Madde 1- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 23/8 inci maddesinde yer alan hizmet erbabına işyeri veya müştemilatı dışında kalan yerlerde yemek verilmek suretiyle sağlanan menfaatlere ilişkin istisna tutarı, 2003 takvim yılında uygulanmak üzere 6.000.000 lira olarak tespit edilmiştir. Madde 2- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 31 inci maddesinde yer alan özel indirim tutarları, 01/01/2003 tarihinden itibaren elde edilen ücretlere uygulanmak üzere, günde (1.500.000), ayda (45.000.000), yılda (540.000.000) lira olarak tespit edilmiştir. Özel indirim tutarları; Adıyaman, Batman, Bingöl, Bitlis, Diyarbakır, Elazığ, Hakkari, Mardin, Muş, Siirt, Şırnak, Tunceli ve Van İllerinde günde (2.100.000), ayda (63.000.000), yılda (756.000.000) lira olarak uygulanır. Madde 3- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yer alan vergi tarifesi gelir dilimleri tutarları artırılarak, 2003 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir.
oranında vergilendirilir. Madde 4- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinde yer alan tevkifat nispetleri hakkındaki 30/12/1993 tarihli ve 93/5148 sayılı Kararnamenin eki Karar'ın I inci maddesine aşağıdaki (15) numaralı bent eklenmiştir.
Madde 5- Bu Kararın; a) 4 üncü maddesi yayımı tarihinde, b) Diğer maddeleri 01/01/2003 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Madde 6- Bu Karar hükümlerini Maliye Bakanı yürütür. | |||||||||||||||||||||||||||
| Karar Sayısı : 2003/6578 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 19, 21, 23/8, mükerrer 80, 82, 86/1-d ve 103 üncü maddelerinde yer alan tutarlarla ilgili ekli Karar'ın yürürlüğe konulması; Maliye Bakanlığı'nın 08/12/2003 tarihli ve 052152 sayılı yazısı üzerine, mükerrer 123 üncü maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak, Bakanlar Kurulu'nca 10/12/2003 tarihinde kararlaştırılmıştır. 10/12/2003 Tarihli ve 2003/ 6578 Sayılı Kararnamenin Eki KARAR Madde 1- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 19 uncu maddesinde yer alan ticari ve zirai kazançlarda yatırım indirimi istisnasına ilişkin iktisadi kıymetlerde yatırım indirimi hesaplanmayacak tutar, 2004 takvim yılında uygulanmak üzere 6.000.000.000 lira olarak tespit edilmiştir. Madde 2- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 21 inci maddesinde yer alan gayrimenkul sermaye iradı istisnasına ilişkin tutar, 2004 takvim yılında uygulanmak üzere 1.800.000.000 lira olarak tespit edilmiştir. Madde 3- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 23/8 inci maddesinde yer alan hizmet erbabına işyeri veya işyeri müştemilatı dışında kalan yerlerde yemek verilmek suretiyle sağlanan menfaatlere ilişkin istisna tutarı, 2004 takvim yılında uygulanmak üzere 7.000.000 lira olarak tespit edilmiştir. Madde 4- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 80 inci maddesinde yer alan değer artış kazançlarına ilişkin istisna tutarı, 2004 takvim yılında uygulanmak üzere 12.000.000.000 lira olarak tespit edilmiştir. Madde 5- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 82 nci maddesinde yer alan arızi kazançlara ilişkin istisna tutarı, 2004 takvim yılında uygulanmak üzere 12.000.000.000 lira olarak tespit edilmiştir. Madde 6- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 86/1-d maddesinde yer alan tevkifata ve istisna uygulamasına konu olmayan menkul ve gayrimenkul sermaye iratlarına ilişkin beyanname verme sınırı, 2004 takvim yılında uygulanmak üzere 750.000.000 lira olarak tespit edilmiştir. Madde 7- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yer alan vergi tarifesi gelir dilimleri tutarları artırılarak, 2004 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir.
Oranında vergilendirilir. Madde 8- Bu Karar 01/01/2004 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Madde 9- Bu Karar hükümlerini Maliye Bakanı yürütür. |
Karar Sayısı : 2007/13044
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yer alan tutarlarla ilgili ekli Karar'ın yürürlüğe konulması; Maliye Bakanlığının 25/12/2007 tarihli ve 114380 sayılı yazısı üzerine, adı geçen Kanunun mükerrer 123 üncü maddesine göre, Bakanlar Kurulu'nca 26/12/2007 tarihinde kararlaştırılmıştır.
26/12/2007 TARİHLİ VE 2007/13044 SAYILI
KARARNAMENİN EKİ
KARAR
MADDE 1 - 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yer alan gelirlerin vergilendirilmesinde esas alınan tarife, 2008 takvim yılı gelirlerinin vergilendirilmesinde esas alınmak üzere aşağıdaki şekilde yeniden belirlenmiştir.
7.800 YTL'ye kadar % 15
19.800 YTL'nin 7.800 YTL'si için 1.170 YTL, fazlası % 20
44.700 YTL'nin 19.800 YTL'si için 3.570 YTL, fazlası % 27
44.700 YTL'den fazlasının 44.700 YTL'si için 10.293 YTL, fazlası % 35
MADDE 2 - Bu Karar 1/1/2008 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 3 - Bu Karar hükümlerini Maliye Bakanı yürütür.
","resmiGazeteSayi":"26742","resmiGazeteTarih":"2007-12-30T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":null,"fileNames":null,"no":"2007/13044","kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null},{"siteLink":null,"deleted":false,"userid":1038,"status":2,"ts":"2025-03-24T19:28:16.496617","updated_at":"2026-06-02T12:28:28.416804","id":1232,"title":"GELİR VERGİSİ KANUNUNUN 94 ÜNCÜ MADDESİNE İLİŞKİN","summary":null,"description":"12/1/2009 TARİHLİ VE 2009/14592 SAYILI
\nKARARNAMENİN EKİ
\nKARAR
\nMADDE 1 - 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinde yer alan kazanç ve iratlardan yapılacak vergi tevkifat oranları aşağıdaki şekilde yeniden tespit edilmiştir.
\n1. Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre,
\n2. Yaptıkları serbest meslek işleri dolayısıyla bu işleri icra edenlere yapılan ödemelerden (noterlere serbest meslek faaliyetlerinden dolayı yapılan ödemeler hariç);
\na) 18 inci madde kapsamına giren serbest meslek işleri dolayısıyla yapılan ödemelerden % 17,
\nb) Diğerlerinden % 20,
\n3. 42 nci madde kapsamına giren; (9707 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının 1 inci maddesiyle değişen ibare; Yürürlük: Yayımı tarihini izleyen ay başından itibaren yapılan ödemelere uygulanmak üzere 30.03.2025) [1]
\na) Demiryolu hattı, tramvay, finiküler, monoray, metro ve şehir içi raylı ulaşım sistemleri inşaat ve onarım işleri dolayısıyla bu işleri yapanlara ödenen istihkak bedellerinde %1,
\nb) Gemi inşaat ve onarım işleri dolayısıyla bu işleri yapanlara ödenen istihkak bedellerinde %1,
\nc) Nükleer santral inşaatı ve onarım işleri dolayısıyla bu işleri yapanlara ödenen istihkak bedellerinden %1, (11344 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının 1 inci maddesiyle eklenen alt bent; Yürürlük: Yayımı tarihini izleyen ay başından itibaren yapılan ödemelere uygulanmak üzere 19.05.2026)
\nç) Diğer işler dolayısıyla bu işleri yapanlara ödenen istihkak bedellerinde %5,
\n4. Dar mükellefiyete tabi olanlara, telif ve patent haklarının satışı dolayısıyla yapılan ödemelerden % 20,
\n5. a) 70 inci maddede yazılı mal ve hakların kiralanması karşılığı yapılan ödemelerden % 20,
\nb) Vakıflar (mazbut vakıflar hariç) ve derneklere ait gayrimenkullerin kiralanması karşılığında bunlara yapılan kira ödemelerinden % 20,
\nc) Yabancı devletlere, yabancı kamu idare ve kuruluşları ile uluslararası kuruluşlara ait diplomatik statüsü bulunmayan gayrimenkullerin kiralanması karşılığında bunlara yapılan kira ödemelerinden % 20 [2]
\n6. a) Tam mükellef kurumlar tarafından; tam mükellef gerçek kişilere, gelir ve kurumlar vergisi mükellefi olmayanlara ve gelir vergisinden muaf olanlara dağıtılan, 75 inci maddenin ikinci fıkrasının (1), (2) ve (3) numaralı bentlerinde yazılı kâr paylarından (kârın sermayeye eklenmesi kâr dağıtımı sayılmaz.) (9286 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının 1 inci maddesiyle değişen ibare; Yürürlük: 22.12.2024) %15 [3],
\nb) Tam mükellef kurumlar tarafından; dar mükellef gerçek kişilere ve gelir vergisinden muaf olan dar mükelleflere dağıtılan, 75 inci maddenin ikinci fıkrasının (1), (2) ve (3) numaralı bentlerinde yazılı kâr paylarından (kârın sermayeye eklenmesi kâr dağıtımı sayılmaz.) (9286 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının 1 inci maddesiyle değişen ibare; Yürürlük: 22.12.2024) %15 [4],
\n7. 75 inci maddenin ikinci fıkrasının (5) numaralı bendinde yazılı menkul sermaye iratlarından (Kanunla kurulan dernek ve vakıflar, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınan vakıflar, kamu menfaatine yararlı dernekler ile dernek ve vakıf olmamakla birlikte; odalar, borsalar, meslek örgütleri ve bunların üst kuruluşları, siyasi partiler, emekli ve yardım sandıkları gibi vergi uygulamalarında dernek ve vakıf olarak kabul edilenler hariç, dernek ve vakıflar dahil)
\na) Devlet tahvili ve Hazine bonosu faizleri ile Toplu Konut İdaresi, Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul kıymetlere ve 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun uyarınca kurulan varlık kiralama şirketleri tarafından yurt dışında ihraç edilen kira sertifikalarına sağlanan gelirlerden % 0[5],
\nb) Diğerlerinden;
\nba) Tam mükellef kurumlar tarafından yurt dışında ihraç edilen tahvillerin;
\ni) Vadesi 1 yıla kadar olanlardan elde edilen faizlerinden % 7,
\nii) Vadesi 1 yıl ile 3 yıl arası olanlardan elde edilen faizlerinden % 3,
\niii) Vadesi 3 yıl ve daha uzun olanlardan elde edilen faizlerinden % 0[6],
\nbb) Tam mükellef varlık kiralama şirketleri tarafından yurt dışında ihraç edilen kira sertifikalarının;
\ni) Vadesi 1 yıla kadar olanlara sağlanan gelirlerden % 7,
\nii) Vadesi 1 yıl ile 3 yıl arası olanlara sağlanan gelirlerden % 3,
\niii) Vadesi 3 yıl ve daha uzun olanlara sağlanan gelirlerden % 0[7],
\nbc) (ba) ve (bb)'de belirtilenler dışında kalanlar için % 10[8],
\n8. Mevduat faizlerinden (Kanunla kurulan dernek ve vakıflar, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınan vakıflar, kamu menfaatine yararlı dernekler ile dernek ve vakıf olmamakla birlikte; odalar, borsalar, meslek örgütleri ve bunların üst kuruluşları, siyasi partiler, emekli ve yardım sandıkları gibi vergi uygulamalarında dernek ve vakıf olarak kabul edilenler hariç, dernek ve vakıflar dahil) % 15,
\n9. 75 inci maddenin ikinci fıkrasının (12) numaralı bendinde yer alan menkul sermaye iratlarından (Kanunla kurulan dernek ve vakıflar, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınan vakıflar, kamu menfaatine yararlı dernekler ile dernek ve vakıf olmamakla birlikte; odalar, borsalar, meslek örgütleri ve bunların üst kuruluşları, siyasi partiler, emekli ve yardım sandıkları gibi vergi uygulamalarında dernek ve vakıf olarak kabul edilenler hariç, dernek ve vakıflar dahil) % 15,
\n10. a) Başbayiler hariç olmak üzere, 14/3/2007 tarihli ve 5602 sayılı Şans Oyunları Hasılatından Alınan Vergi, Fon ve Payların Düzenlenmesi Hakkında Kanunda tanımlanan şans oyunlarına ilişkin olarak; bilet, kupon ve benzerlerini satanlara, düzenlenen her türlü bahis ve şans oyunlarının oynatılmasına aracılık edenlere, diğer kişilerce çıkartılan bu nitelikteki biletleri satanlara yapılan komisyon, prim ve benzeri ödemelerden %15,[9]
\nb) 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanuna göre gerçek ve tüzel kişilerin mallarını iş akdi ile bağlı olmaksızın bunlar adına kapı kapı dolaşmak suretiyle tüketiciye satanlara bu faaliyetleriyle ilgili olarak yapılan komisyon, prim ve benzeri ödemelerden % 20,
\n11. Çiftçilerden satın alınan ziraî mahsuller ve hizmetler için yapılan ödemelerden;
\na) Hayvanlar ve bunların mahsulleri ile kara ve su avcılığı mahsulleri için,
\ni) Ticaret borsalarında tescil ettirilerek satın alınanlar için % 1,
\nii) (i) alt bendi dışında kalanlar için % 2,
\nb) Diğer ziraî mahsuller için,
\ni) Ticaret borsalarında tescil ettirilerek satın alınan zirai mahsuller için % 2,
\nii) (i) alt bendi dışında kalanlar için % 4,
\nc) Ziraî faaliyet kapsamında ifa edilen hizmetler için,
\ni) Orman idaresine veya orman idaresine karşı taahhütte bulunan kurumlara yapılan ormanların ağaçlandırılması, bakımı, kesimi, ürünlerin toplanması, taşınması ve benzeri hizmetler için % 2,
\nii) Diğer hizmetler için % 4,
\nd) [4697 sayılı Kanunun 8 inci maddesiyle eklenen bent, 7338 sayılı Kanunun 7 nci maddesiyle kaldırılmıştır. (Yürürlük: 26.10.2021)] [10]
\n12. PTT acenteliği yapanlara, bu faaliyetleri nedeniyle ödenen komisyon bedeli üzerinden % 20,
\n13. Esnaf muaflığından yararlananlara mal ve hizmet alımları karşılığında yapılan ödemelerden,
\na) 9 uncu maddenin birinci fıkrasının (6) ve (8) numaralı bentlerinde yer alan emtia bedelleri veya bu emtianın imalinde ödenen hizmet bedelleri üzerinden %2[11],
\nb) Hurda mal alımları için % 2,
\nc) Diğer mal alımları için % 5,
\nç) 9 uncu maddenin birinci fıkrasının (9) numaralı bendi kapsamında esnaf muaflığından yararlananlara ihtiyaç fazlası elektrik bedeli olarak yapılan ödemeler üzerinden % 0[12],
\nd) Diğer hizmet alımları (a, b ve c alt bentleri hariç olmak üzere mal ve hizmet bedelinin ayrılamaması hali de bu kapsamdadır) için % 10,
\n14. 75 inci maddenin ikinci fıkrasının (14) numaralı bendinde yer alan menkul sermaye iratlarından (Kanunla kurulan dernek ve vakıflar, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınan vakıflar, kamu menfaatine yararlı dernekler ile dernek ve vakıf olmamakla birlikte; odalar, borsalar, meslek örgütleri ve bunların üst kuruluşları, siyasi partiler, emekli ve yardım sandıkları gibi vergi uygulamalarında dernek ve vakıf olarak kabul edilenler hariç, dernek ve vakıflar dahil) % 15,
\n15. a) 75 inci maddenin ikinci fıkrasının (15) numaralı bendinin (a) alt bendinde yer alan menkul sermaye iratlarından % 15,
\nb) 75 inci maddenin ikinci fıkrasının (15) numaralı bendinin (b) alt bendinde yer alan menkul sermaye iratlarından % 10[13],
\n16. a) 75 inci maddenin ikinci fıkrasının (16) numaralı bendinin (a) alt bendinde yer alan menkul sermaye iratlarından % 15,
\nb) 75 inci maddenin ikinci fıkrasının (16) numaralı bendinin (b) alt bendinde yer alan menkul sermaye iratlarından % 10,
\nc) 75 inci maddenin ikinci fıkrasının (16) numaralı bendinin (c) alt bendinde yer alan menkul sermaye iratlarından % 5[14],
\n17. Vergi Usul Kanununun 11 inci maddesinin yedinci fıkrası kapsamına giren ödemelerden;
\na) İnternet ortamında verilen reklam hizmetlerine ilişkin olarak, bu hizmeti verenlere veya internet ortamında reklam hizmeti verilmesine aracılık edenlere yapılan ödemeler üzerinden %15.[15]
\n(6791 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla eklenen fıkra; Yürürlük: 14.02.2023) 193 sayılı Kanunun 94 üncü maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında, payları Borsa İstanbul'da işlem gören tam mükellef sermaye şirketlerinin iktisap ettikleri kendi paylarına ilişkin olarak dağıtılmış kar payı sayılan tutarlar üzerinden % 0 oranında tevkifat yapılır.[16]
\n18. (9284 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının 1 inci maddesiyle eklenen bent; Yürürlük: 01.01.2025) 23/10/2024 tarihli ve 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun hükümlerine göre aracı hizmet sağlayıcılarının ve elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılarının, mezkur Kanun kapsamındaki faaliyetleri dolayısıyla hizmet sağlayıcılarına ve elektronik ticaret hizmet sağlayıcılarına yaptıkları ödemelerden %1.
\nMADDE 2 - Bu Karar; 1 inci maddesinin birinci fıkrasının (7) numaralı bendi 1/1/2006 tarihinden önce ihraç edilen menkul kıymetlerden elde edilen gelirlere uygulanmak üzere, yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
\nMADDE 3 - Bu Karar hükümlerini Maliye Bakanı yürütür.
\nGEÇİCİ MADDE 1- Bu maddeyi ihdas eden Kararın 5 inci maddesinde belirtilen tarihi (31/12/2020) izleyen günden itibaren nakden veya hesaben yapılan ödemelerde, bu maddeyi ihdas eden Karardan önce yürürlükte olan tevkifat oranları uygulanır.[17]
\nGEÇİCİ MADDE 2-(22/12/2020 tarihli ve 3319 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının Eki Karar ile Eklenen Maddenin Yürürlüğü Kalmamıştır.)
\n\n
[1] 3/2/2021 tarihli ve 3491 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile değiştirilmiştir. 29/3/2025 tarihli ve 9707 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile tekrar değiştirilmiştir.
\n[2] 30/7/2020 tarihli ve 2813 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile değiştirilmiştir. 22/12/2020 tarihli ve 3319 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile tekrar değiştirilmiştir.
\n[3] Değişmeden önceki şekli: %10 (21/12/2021 tarihli ve 4936 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile)
\n[4] Değişmeden önceki şekli: %10 (21/12/2021 tarihli ve 4936 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile)
\n[5] 8/4/2013 tarihli ve 2013/4552 sayılı BKK ile değiştirilmiştir.
\n[6] 20/3/2019 tarihli ve 842 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile değiştirilmiştir.
\n[7] 20/3/2019 tarihli ve 842 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile değiştirilmiştir.
\n[8] 20/3/2019 tarihli ve 842 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile değiştirilmiştir.
\n[9] 6/6/2012 tarihli ve 2012/3322 sayılı BKK ile değiştirilmiştir.
\n[10] 7338 sayılı Kanunun 7 nci maddesiyle kaldırılmıştır.
\n[11] 6/6/2012 tarihli ve 2012/3322 sayılı BKK ile değiştirilmiştir.
\n[12] 14/5/2018 tarihli ve 2018/11750 sayılı BKK ile değiştirilmiştir.
\n[13] 13/8/2012 tarihli ve 2012/3571 sayılı BKK ile değiştirilmiştir.
\n[14] 13/8/2012 tarihli ve 2012/3571 sayılı BKK ile değiştirilmiştir.
\n[15] 18/12/2018 tarihli ve 476 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile değiştirilmiştir.
\n[16] 6/7/2023 tarihli ve 7343 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile değiştirilmiştir.
\n[17] 30/7/2020 tarihli ve 2813 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile eklenmiştir.
","resmiGazeteSayi":"27130","resmiGazeteTarih":"2009-02-03T00:00:00","kanun":null,"maddeList":null,"tag":null,"priority":null,"fileNames":[],"no":"2009/14592","kanunId":433,"kanunNo":null,"kanunTitle":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"lastAddedStatus":null}],"gerekceList":[],"fileNames":null,"kanunId":null,"maddeTypeAciklama":null,"kanunNo":"193","kanunNoTitle":"GELİR VERGİSİ KANUNU","bolum":null,"fileNamesAndSizes":null,"kanunIds":null,"titleExt":null}}